Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00231 004480 14836919 na godz. na dobę w sumie
Etyka w administracji publicznej - ebook/pdf
Etyka w administracji publicznej - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 246
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-793-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Etyka w administracji publicznej to podręcznik, w którym Autorzy dokonali analizy aspektów etycznych pracy urzędnika administracji publicznej oraz najważniejszych standardów i wartości wiązanych z pełnioną przez niego funkcją społeczną. Omawiane zagadnienia wskazują przenikanie się wymogów stawianych urzędnikom przez prawo i zasady etyki zawodowej.

Praca jest napisana jasnym i zrozumiałym językiem, stanowi cenną pomoc zarówno dla studentów, jak i urzędników oraz innych osób związanych ze służbą publiczną, zainteresowanych etycznym wymiarem funkcjonowania administracji współczesnego państwa.

Iwona Bogucka – doktor nauk prawnych. Autorka monografii Funkcje prawa. Analiza pojęcia (2000) oraz artykułów z zakresu teorii prawa, poświęconych m.in. zagadnieniom derogacji, uznania administracyjnego, a także problematyce etyki zawodowej. Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w przeszłości członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach i radca prawny. Członek Rady Instytutu Etyki Prawniczej.

Tomasz Pietrzykowski – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autor m.in. monografii Wsteczne działanie prawa i jego zakaz (2004), Etyczne problemy prawa (2005), współautor I tomu Systemu Prawa Prywatnego (2008), opublikował także kilkadziesiąt artykułów i studiów naukowych w kraju i za granicą. W latach 2005–2007 wojewoda śląski. Od 1999 r. praktykujący prawnik, od 2004 r. radca prawny w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Członek kolegium redakcyjnego czasopisma „Radca Prawny” oraz Rady Instytutu Etyki Prawniczej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Etyka w administracji publicznej Iwona Bogucka Tomasz Pietrzykowski Wydanie 3 Warszawa 2012 Poszczególne rozdziały napisali: Tomasz Pietrzykowski – rozdz. 1–3, 6–9 Iwona Bogucka – rozdz. 4, 5 Redaktor prowadzący: Joanna Ołówek Opracowanie redakcyjne: Aleksandra Nałęcz Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-793-1 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 ROZDZIAŁ I. Podstawowe wiadomości o języku etyki . . . . . . . . . . 1. Zdania i fakty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. Oceny i normy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 3. Wypowiedzi performatywne i teoria aktów mowy . . . . . . . . . . . . 30 9 7 ROZDZIAŁ II. Moralność i etyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1. Uwagi wstępne 2. Obiektywizm i kognitywizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 3. Subiektywizm i nonkognitywizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 4. Racjonalność sądów etycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 55 ROZDZIAŁ III. Główne kierunki etyki normatywnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 1. Uwagi wstępne 56 2. Etyka deontologiczna (obowiązków) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Etyka konsekwencji (teleologiczna) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 4. Płaszczyzny myślenia moralnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 5. Koncepcja etyki cnót . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 ROZDZIAŁ IV. Etyka zawodowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 1. Etyka zawodowa i jej przedmiot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2. Pojęcie zawodu, przesłanki tworzenia etyk zawodowych . . . . . . . . 87 3. Problem odrębności etyki zawodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 4. Problem kodyfikacji etyki zawodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 ROZDZIAŁ V. Infrastruktura etyczna administracji publicznej . . . . 109 1. Kształtowanie postaw etycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 2. Elementy infrastruktury etycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 3. Dobór kadr . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 4. Kształcenie i doradztwo etyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 5. Źródła informacji o obowiązkach etycznych urzędników administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 6 123 5.1. Przepisy ustrojowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Przepisy regulujące procedury administracyjne . . . . . . . . . . . 127 5.3. Kodeksy etyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 6. Instrumenty kontroli i gwarancje realizacji zasad dobrej administracji 138 7. Odpowiedzialność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 7.1. Odpowiedzialność cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 7.2. Odpowiedzialność karna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 7.3. Odpowiedzialność dyscyplinarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 ROZDZIAŁ VI. Praworządność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 . . . . . 160 2. Pojęcie praworządności (państwa prawnego, rządów prawa) 167 3. Wartość praworządności w etyce urzędnika . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Odmowa wykonania bezprawnego polecenia . . . . . . . . . . . . . . . 173 5. Reakcja na naruszenia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 6. Przestrzeganie prawa w życiu prywatnym . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 ROZDZIAŁ VII. Interes publiczny 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 2. Rola racji interesu publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 3. Transparentność administracji oraz ochrona tajemnicy . . . . . . . . . 188 4. Niezależność i odwaga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 5. Ograniczenie ochrony prywatności urzędnika . . . . . . . . . . . . . . 197 ROZDZIAŁ VIII. Bezstronność i neutralność polityczna . . . . . . . . . 200 1. Sytuacja i postawa bezstronności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 2. Bezstronność, neutralność, lojalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 . . . . . . . . . . . . . . . 214 3. Obowiązek lojalnego wykonywania poleceń 4. Konflikt interesów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 5. Korzyści majątkowe lub osobiste. Korupcja . . . . . . . . . . . . . . . . 222 6. Niemanifestowanie poglądów i zażyłości . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 ROZDZIAŁ IX. Profesjonalizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 1. Uwagi wstępne 2. Sumienność, odpowiedzialność, kreatywność . . . . . . . . . . . . . . . 231 3. Uprzejmość i życzliwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 4. Racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi . . . . . . . . . . . 237 5. Samodoskonalenie zawodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 www.lexisnexis.plSpis treści Wykaz skrótów – American Society for Public Administration – bez daty wydania – bez miejsca wydania – Europejski Kodeks Dobrej Administracji – ustawa z  23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr  16, poz. 93 ze zm.) ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr  88, poz. 553 ze zm.) ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) ustawa z  14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ustawa z  17  listopada 1964  r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2 kwietnia 1997  r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – – – – – – – serwis prawniczy LexisNexis sp. z o.o. – system informacji prawnej Wolters Kluwer – Monitor Polski – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódz- kich Sądów Administracyjnych – „Państwo i Prawo” – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Wojewódzki Sąd Administracyjny – ASPA bdw bmw EKDA k.c. k.k. k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.k. Konstytucja RP LexPolonica Lex M.P. ONSAiWSA PiP SN TK WSA u.o.p.d.g. u.i.p. u.p.s. u.p.u.p. – – – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia dzia- łalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584 ze zm.) ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.) ustawa z  16 września 1982  r. o  pracownikach urzędów pań- stwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) 8 u.s.c. ZESC Wykaz skrótów – – ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.) Zasady Etyki Służby Cywilnej (Zarządzenie Nr 70 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej; M.P. Nr 93, poz. 953). www.lexisnexis.pl Wprowadzenie We współczesnej teorii i filozofii prawa bardzo wyraźnie artykułowa- ny jest pogląd o niemożności wytyczenia ścisłej granicy między wpły- wem prawa i  moralności na sposób postrzegania przez nas tego, jak powinniśmy postępować wobec siebie nawzajem. Normy i oceny mo- ralne w  istotnej mierze współwyznaczają treść prawa „w  działaniu”, uzupełniając, korygując bądź wręcz zastępując to, co jest rzeczywiście uznawane za obowiązki i uprawnienia podmiotów prawa. Jeden z naj- bardziej fascynujących sporów w  filozofii prawa dotyczy tego, czy i w jakim stopniu stanowi to konieczną i nieodzowną cechę każdego porządku prawnego, w jakim zaś jest swego rodzaju historycznym wy- borem poszczególnych społeczności, które same decydują, czy i na ile moralność ma wpływać na to, co będzie przez nie traktowane jako „prawo” i jego „właściwe” rozumienie i stosowanie. Nie mniej interesu- jąca i doniosła praktycznie jest przy tym refleksja nad tymi wartościa- mi i normami moralnymi, które wraz z regulacjami prawnymi współ- kształtują wzorce postępowania w  rozmaitych dziedzinach życia społecznego. Te właśnie wartości i  ich praktyczne konsekwencje, współtworzące wzorzec urzędnika administracji publicznej uczestni- czącego w sprawowaniu władzy nad innymi obywatelami, są zasadni- czą treścią oddawanej do rąk Czytelnika publikacji. Los sprawił, że obydwoje, wykazując zainteresowania naukowe pro- blemami pogranicza prawa i etyki, mieliśmy okazję skonfrontowania wiedzy akademickiej z doświadczeniami praktycznymi w sferze admi- nistracji publicznej. Niniejsza książka jest jednym z  owoców tej kon- frontacji. Staraliśmy się ująć w niej zarówno pewien ogólny zarys pod- stawowych zagadnień filozofii moralności – niezbędny, naszym zdaniem, do należytego zrozumienia problemów moralnych i sporów etycznych, jak i przegląd wartości i postulatów etycznych wiązanych z rolą urzędnika administracji publicznej zarówno w świetle regulacji 10 Wprowadzenie prawnych, jak i rozmaitych kodeksów i zbiorów zasad etyki zawodo- wej urzędników. Każde z  tych zagadnień staraliśmy się przedstawić możliwie zwięźle, mając na względzie ograniczenia wykładu akade- mickiego. Nieuchronną tego ceną jest konieczność potraktowania wie- lu zagadnień w sposób znacznie bardziej powierzchowny, niż by na to zasługiwały. Co więcej, jak wszyscy autorzy zajmujący się problemami granicznymi kilku dziedzin wiedzy, skazani byliśmy na wiele kompro- misów dotyczących zagłębienia się w szczegółowe problemy i niuanse uznawane za istotne w ramach każdej z nich. Przyjęta przez nas perspektywa sprawia, że oddawana do rąk Czytel- nika książka nie może być traktowana ani jako wykład prawa urzędni- czego, karnego bądź administracyjnego, ani też etyki stosowanej, nor- matywnej lub tym bardziej filozofii moralności. Łącząc elementy każdej z tych dziedzin, sięgamy po używaną tam aparaturę pojęciową, formułowane poglądy lub podnoszone pytania w  sposób instrumen- talny – zmierzający do prezentacji pewnego zbioru problemów sytu- ujących się na ich pograniczu i ogniskujących w praktyce funkcjono- wania administracji publicznej. Co więcej, kierując tę publikację przede wszystkim do studentów administracji oraz praktyków – urzęd- ników chcących nieco szerzej spojrzeć na swoje obowiązki i ich aspek- ty etyczne, świadomie zrezygnowaliśmy z  pogłębiania wielu stricte dogmatyczno- oraz filozoficznoprawnych wątków, poprzestając jedy- nie na ich zasygnalizowaniu. Jednakże liczymy na to, że już samo zakreś lenie pewnego pola dyskusji, niepretendujące bynajmniej do wyczerpania pojawiających się w niej zagadnień, okaże się dla Czytel- nika zachętą do dalszych samodzielnych poszukiwań intelektualnych, krytycznej refleksji i namysłu nad etycznymi wyzwaniami społecznej roli urzędnika – depozytariusza imperium władzy publicznej. Jeżeli nasze rozważania zdołają zainspirować Czytelnika do refleksji, speł- niony zostanie zasadniczy cel pracy, zaś jeśli przy tym uda się zwrócić uwagę na tego rodzaju aspekty praktyki zawodowej, które wcześniej ignorował lub których nie brał pod uwagę – nasze zamierzenia zosta- ną zrealizowane w stopniu najwyższym. Wierzymy, że jest to możliwe, albowiem w  pewnej mierze stało się tak już z  nami samymi – praca nad tą książką pozwoliła nam lepiej dostrzec i uświadomić sobie nie- mało problemów i wątpliwości, z których wcześniej nie w pełni zda- waliśmy sobie sprawę. www.lexisnexis.pl Wprowadzenie 11 Choć poszczególne rozdziały pracy zostały opracowane przez autorów samodzielnie (Iwona Bogucka – rozdziały IV–V, Tomasz Pietrzykowski – rozdziały I–III, VI–IX), to jednak prezentowane w  nich poglądy są wyrazem wspólnie wypracowanego i  wielokrotnie dyskutowanego stanowiska. Iwona Bogucka, Tomasz Pietrzykowski Katowice, lipiec 2012 r. Rozdział I Podstawowe wiadomości o języku etyki 1. Zdania i fakty Dla zrozumienia specyfiki dyskursu etycznego nieodzowne jest krót- kie scharakteryzowanie podstawowych rodzajów występujących w nim wypowiedzi. Wśród nich najbardziej elementarną kategorią są zdania (w  sensie logicznym) będące wypowiedziami opisowymi, stwierdzającymi istnienie bądź nieistnienie jakiegoś faktu. Do tej gru- py należy np. zdanie „pies ma cztery łapy” (zdanie prawdziwe) lub „trawa jest czerwona” (zdanie fałszywe). Zdania mogą – jak w poda- nych przykładach – odnosić się do tzw. faktów zwykłych (naturalnych, przyrodniczych), stanowiących element rzeczywistości istniejącej nie- zależnie od człowieka i  jego świadomości. Trawa, drzewa, góry, psy bądź ludzie istnieją niezależnie od tego, czy zdajemy sobie z tego spra- wę, i mają określone cechy niezależnie od naszego do nich stosunku. Zdania mogą się jednak odnosić nie tylko do tego rodzaju faktów natu- ralnych, lecz także do zjawisk nieco odmiennej natury. Faktem może być bowiem nie tylko istnienie drzew, chmur, atomów, ciepła lub gra- witacji, lecz także koncertów, pokazów mody, wykładów, defilad, giełd, mnichów, decyzji administracyjnych, kart kredytowych bądź spółek akcyjnych. Fakty te polegają na tym, że określonym faktom zwykłym (osobom, przedmiotom, zachowaniom) przypisywany jest pewien dodatkowy, konwencjonalny status, istniejący jedynie w sferze świadomości ludzkiej. Dana osoba „nosi” takie czy inne nazwisko, „jest” studentem, profesorem, urzędnikiem, księdzem bądź genera- łem, pewne zdarzenia „stanowią” rozprawę sądową, zawarcie mał- żeństwa, mecz piłki nożnej, pokazy tańca, przyjęcie komunii świętej lub zgromadzenie akcjonariuszy, pewne przedmioty zaś są banknota- 14 Rozdział I. Podstawowe wiadomości o języku etyki mi, dowodami osobistymi, indeksami, kartami debetowymi, biletami kolejowymi etc. A zatem, zgodnie z przyjmowanymi społecznie regu- łami osobom, przedmiotom bądź zachowaniom spełniającym określo- ne warunki nadawany jest pewien szczególny status, z którym wiąza- ne są takie czy inne konsekwencje. Fakty konwencjonalne istnieją dlatego, że pewne fakty zwykłe uważa- my za „coś więcej” niż tylko określone zjawiska bądź przedmioty fi- zyczne. Gdyby nikt nie uważał pewnych skrawków papieru za bank- noty czy bilety, osób za urzędników lub generałów, a  zdarzeń za rozprawy sądowe albo mecze piłki nożnej, nie byłyby one nimi. Żaden kawałek plastiku nie jest „sam z siebie” kartą kredytową, żadne ruchy – meczem piłki nożnej ani żadna osoba – notariuszem. Traktowanie ich w ten właśnie sposób nie jest jednak zjawiskiem następującym na zasadzie deus ex machina. Stają się one określonymi faktami o charak- terze konwencjonalnym na gruncie pewnych reguł. Ich funkcjonowa- nie wskazuje, jakie obiekty, w jakich okolicznościach i przy spełnieniu jakich warunków należy traktować jako „kartę kredytową”, „mecz pił- ki nożnej” lub „akt notarialny”, oraz co z  posiadania takiego statusu wynika. Istnienie faktu konwencjonalnego jest więc na ogół wytwo- rem posługiwania się przyjętymi społecznie regułami wskazującymi, jakie fakty zwykłe mają „liczyć się” jako pewne fakty konwencjonalne. Reguły te, rzecz jasna, mogą mieć charakter zupełnie nieformalny (np. jaki dzień „liczy się” jako „dzień bez krawata”) lub sformalizowa- ny (jaka osoba „liczy się” jako Prezydent RP). Reguły takie sprowadzić można do formuły „X w okolicznościach Z liczy się jako Y”, nazywanej regułą konstytutywną danego faktu konwencjonalnego. Jest ona sche- matem obrazującym sposób istnienia tego rodzaju faktów. Choć po- wstawanie, konsekwencje istnienia, zmiany bądź unicestwienie faktu konwencjonalnego bywa kwestią bardzo złożonych zespołów reguł, ich schemat sprowadzić można właśnie do takiej, stosunkowo prostej, formuły. W  ten właśnie sposób pewne osoby po spełnieniu określo- nych warunków „liczą się” jako małżonkowie, w pewnych sytuacjach zadawanie pytań przez jedną osobę i udzielanie jej odpowiedzi przez inną „liczy się” jako egzamin, przesłuchanie, rozmowa kwalifikacyj- na, wywiad etc. Swoisty charakter faktów konwencjonalnych polega na tym, że „by- cie Y” pociąga za sobą pewne normatywne konsekwencje, których nie wiąże się z samym „byciem X”. Na przykład bycie „generałem Janem www.lexisnexis.pl
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Etyka w administracji publicznej
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: