Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00128 005924 13638359 na godz. na dobę w sumie
Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków - ebook/pdf
Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 449
Wydawca: SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7845-509-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> podróże
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Do eksplorowania kontynentu europejskiego chyba nikogo nie trzeba namawiać. Samo miano – Stary Kontynent – już wiele mówi o nieprzebranych skarbach sztuki, wielowiekowej spuściźnie i mozaice kultur zamieszkujących Europę. Warto jednak wyposażyć się w klucz do zwiedzania. Prezentowana książka pomoże zaplanować wyprawę po najbardziej fascynujących zakątkach Europy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

EUROPA 1001 NAJPIĘKNIEJSZYCH ZAKĄTKÓW Malownicze krajobrazy • Najcenniejsze zabytki TeksT: Marcin Jaskulski Redakcja i koRekTa: zespół Wydawnictwa SBM PRojekT gRaficzny, PRojekT i oPRacowanie okładki oRaz oPRacowanie maP: Jacek Bronowski oPRacowanie gRaficzne: TERKA Remigiusz Dąbrowski Wydanie I © Copyright for the text, cover and layout by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. Warszawa 2013 Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. ul. Sułkowskiego 2/2 01-602 Warszawa E1001_str_pocz.indd 2 2013-06-13 11:49:15 Spis treści Albania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4 Andora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Austria. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Belgia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Białoruś. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 Bośnia i Hercegowina. . . . . . . 46 Bułgaria . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Chorwacja . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Cypr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Czarnogóra. . . . . . . . . . . . . . . . 80 Czechy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Dania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 Estonia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Finlandia. . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Francja . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 Grecja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 Hiszpania . . . . . . . . . . . . . . . . 168 Holandia . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 Irlandia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 Islandia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Liechtenstein. . . . . . . . . . . . . 212 Litwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 Luksemburg . . . . . . . . . . . . . . 226 Łotwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 Macedonia . . . . . . . . . . . . . . . 236 Malta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 Mołdawia . . . . . . . . . . . . . . . . 244 Monako . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 Niemcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 Norwegia . . . . . . . . . . . . . . . . 280 Polska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 Portugalia. . . . . . . . . . . . . . . . 332 Rosja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342 Rumunia . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 San Marino . . . . . . . . . . . . . . . 358 Serbia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 Słowacja . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 Słowenia. . . . . . . . . . . . . . . . . 374 Szwajcaria . . . . . . . . . . . . . . . 378 Szwecja. . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 Ukraina . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Węgry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 Wielka Brytania. . . . . . . . . . . 408 Włochy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 4 AlbAniA 001 bERAT Miasto Tysiąca Okien – miasto-muzeum z cytadelą i cerkwiami Berat jest średniej wielkości miastem albańskim, którego początki sięgają czasów iliryjskich, około II w. p.n.e. Po Ilirach przejęli to miej- sce Rzymianie, potem Bizantyjczycy i Bułgarzy. Za każdym razem Berat otrzymywał nową nazwę. Kolejni władcy wpływali na kształ- towanie się tutejszej kultury i  rozbudowę miasta. Współcześnie nazywa się je Miastem Tysiąca Okien, ponieważ jego usytuowanie na stoku wysokiego wzgórza sprawia, że schodkowo ustawione bu- dynki ukazują wszystkie swoje okna. Patrząc z większej odległości, trudno dostrzec coś więcej poza setkami szyb odbijających promie- nie słoneczne. W sąsiedztwie malowniczych domków zabytkowego miasta stoi też stara cytadela, która prawdopodobnie powstała na początku ery nowożytnej. Po minionych cywilizacjach pozostało wiele śladów w postaci cennych zabytków. Na szczególną uwagę zasługują klasztor muzułmański i meczet, w którym znajduje się wiele XVIII-wiecznych fresków. Albania, obwód Berat, nad rzeką Osum. 002 bUTRinT Kościół i klasztor bizantyjski z XIII w., wieś Mesopotam W  okolicy miasta Butrint zlokalizowana jest niewielka wioska Mesopotam. W  otoczeniu większych ośrodków miejskich, jak Saranda czy Butrint, z pewnością nie wzbudziłaby żadnego zain- teresowania, gdyby nie przepiękna zabytkowa świątynia. Kościół wchodził w  skład klasztoru założonego w  średniowieczu. Czas AlbAniA powstania świątyni szacuje się na XIII w. Na lokalizację nieprzy- padkowo wybrano wzgórze, które w okresach przyboru wód rzeki Bistricy było odcinane od lądu i tworzyło odizolowaną wysepkę. Początkowo była tu tylko mała kaplica, którą 200 lat później za- stąpiono kościołem. Obecnie po budowli pozostał jedynie ślad w postaci fragmentów murów, które ukazują sposób rozmiesz- czenia obwarowań, liczbę wież obronnych, z których jedna za- chowana do dziś pełni funkcję dzwonnicy, a  także ustawienie samego kościoła z trzema absydami. Albania, obwód Vlora, okręg Delvina. 003 bUTRinT Park Narodowy Butrint ze stanowiskiem archeologicznym i ruinami teatru rzymskiego Parki narodowe zwykle kojarzą się z naturalną przyrodą, rzad- kimi krajobrazami lub endemicznymi i zagrożonymi gatunkami. Park Narodowy Butrint stanowi wyjątek – nie chroni przyrody, ale starożytne ruiny. Na jego obszarze znajduje się stanowisko archeologiczne zawierające pozostałości dawnej osady iliryj- skiej. Pierwsza wioska powstała jeszcze w  czasach starożyt- nych, jednak ok. VII w. przejęli ją Grecy, ustanawiając tu wła- sną kolonię. To oni pozostawili po sobie świątynię poświęconą Asklepiosowi, głównemu bogowi miasta, oraz wiele budynków. Poza świątynią znaleźć tu można fragmenty dawnego greckiego teatru oraz takie zabudowania publiczne, jak łaźnie rzymskie, baptysterium, domy mieszkalne, kaplica, a nawet pozostałości weneckiego zamku, pochodzące z zupełnie innej epoki. Obszar został wpisany na listę UNESCO, a następnie otoczono go ochro- ną parku narodowego. Albania, przy granicy z Grecją. 004 DURRËS Wieża wenecka i amfiteatr Durrës to miasto, które swoje istnienie zawdzięcza Grekom, a roz- wój – Rzymianom. Założone w VII w p.n.e. jako jedna z greckich kolonii stało się punktem spornym w  rozgrywkach o  władzę. W  czasach rzymskich było ważnym ośrodkiem gospodarczym, specjalizującym się w  handlu morskim. Jak wiele terenów na południu Europy, Durrës przechodziło z  rąk do rąk, zależnie od panującej nacji i  czasów. Tam, gdzie co kilkadziesiąt lat kultura ulega przekształceniu, w  zabudowie miejskiej można dostrzec mieszankę stylów i wpływy obcych cywilizacji. W Durrës widocz- ne są one w postaci starożytnych ruin oraz wieży weneckiej. Po okresie panowania greckiego pozostał monumentalny amfiteatr mogący pomieścić około 15 tys. widzów. Była to największa tego Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 5 typu budowla w rejonie Półwyspu Bałkańskiego, a powstała praw- dopodobnie w II w. p.n.e. Kiedy odkryto istnienie ruin, w zabyt- kowym obszarze stały już współczesne budowle, więc całkowite odkopanie konstrukcji było niemożliwe. Albania, obwód Durrës. 005 ElbASAn Meczet Królewski i kościoły z XIV w. Elbasan zaliczane jest do albańskich metropolii liczących powy- żej 100 tys. mieszkańców. Obecną nazwę nadał mu sułtan Mu- hammad II w 1466 r. W mieście zachowało się kilka ciekawych średniowiecznych zabytków, które były świadkami jego burzliwej historii. Najliczniejsza jest grupa budowli sakralnych. Zależnie od czasów w  Elbasan dominowały wpływy chrześcijańskie lub muzułmańskie, dlatego w architekturze pojawiają się elementy obu tych kultur. Najpiękniejszym zabytkiem islamu jest z pew- nością Meczet Królewski. Budowla to pozostałość po panowaniu tureckim w XV w., kiedy władzę w Elbasan sprawował Mehmet II. Z okresu dominacji religii katolickiej zachowały się kościoły. Naj- ważniejszy z nich to bizantyjski kościół obrządku greckokatolic- kiego. Znalazła się tu również cerkiew prawosławna  św.  Marii. Świątynia powstała w XIX w. w miejscu, w którym kilkanaście lat wcześniej spłonął XVI-wieczny kościół. W cerkwi znajdują się odnowione freski ze spalonej świątyni. Albania, okręg i obwód Elbasan, nad rzeką Shkumbin. berat 006 ElbASAn Twierdza z IV w. Elbasan powstało jeszcze w czasach starożytnych, ale na obecny układ architektoniczny miasta miało wpływ panowanie tureckie. W XV w. za czasów Mehmeta II zaplanowano wybudowanie cał- kiem nowego miasta, częściowo usytuowanego na murach daw- nych fortyfikacji rzymskich z IV w. Tak powstała twierdza Elbasan, która dziś stanowi swoiste zabytkowe centrum. Zachowane do czasów współczesnych mury tej budowli uznawane są za element albańskiego dziedzictwa narodowego. Kompleks został wyposa- żony w 26 wież, usytuowanych w równych odległościach wzdłuż murów o wysokości 9 metrów. Do dziś zachowała się jedynie część zabudowy, jednak mury wciąż otaczają zabytkowy fragment mia- sta, są swoistą granicą między przeszłością i teraźniejszością. Moż- na tu zauważyć wkomponowane fragmenty dawnych bizantyjskich umocnień. Na jednej ze ścian zachowały się też ślady artyleryjskiego ostrzału. Miasto swoją nazwę zawdzięcza Mehmetowi II, który za- decydował, że będzie się ono nazywało Eli-Bazan. Albania, okręg i obwód Elbasan, nad rzeką Shkumbin. 007 FiER Ruiny greckiego miasta Apollonia i klasztor bizantyjski Apollonia to miasto starożytne założone w VI w. p.n.e. i doskonale prosperujące przez kilka wieków. Dziś jest tu stanowisko arche- AlbAniA Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 6 ologiczne z interesującymi ruinami po dawnych zabudowaniach. Miasto założyli greccy osadnicy z wysp pod przywództwem Gy- laxa, stąd pierwotnie miasto nazywano Gylakeią. Swoją obecną nazwę Apollonia uzyskała na cześć boga Apolla, cieszącego się wśród mieszkańców ogromną popularnością. Ruiny świadczą o  tym, że miasto ulokowano na wzgórzu, nad ówczesną rzeką Aoos, w sąsiedztwie Morza Adriatyckiego. Zapewniało to wzmo- żony rozwój handlowy Apollonii. Kryzys ośrodka miał miejsce w III w. i wpłynęły na niego trzy czynniki: trzęsienie ziemi, prze- sunięcie koryta rzeki i powstanie mokradeł oraz najazdy wrogich ludów. Do najlepiej zachowanych zabytków z  okresu istnienia miasta zalicza się panteon, amfiteatr, fragmenty łuku triumfal- nego oraz budynku konsula. W  sąsiedztwie stanowiska arche- ologicznego znajduje sie też inny ciekawy zabytek – bizantyjska świątynia z XIII w. Albania, nieopodal wioski Pojani, 7 km od Fier. 008 GJiROKASTRA Zamek i starówka Najcenniejszymi zabytkami albańskiej Gjirokastry jest jej starów- ka oraz ulokowany w  jej obrębie zamek. Kompleks jako jeden z  najstarszych i  jednocześnie najbardziej wartościowych został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Z powodu tu- tejszej zabudowy i panującego klimatu Gjirokastrę często nazywa się miastem-muzeum. Najstarsze ślady cywilizacji pochodzą już Świątynia w Apolloni z I w., ale znaczący wpływ na dzisiejszą wygląd miasta mieli w XV w. Turcy. Pozostała po nich górująca nad miastem twierdza, która wprawdzie została wybudowana znacznie wcześniej, w okresie średniowiecza, ale swoją potęgę i  umocnienia zawdzięcza tu- reckim budowniczym. Z uwagi na ukształtowanie terenu domy mają specyficzny wygląd. Tworzenie obszernych konstrukcji na stromych skalnych zboczach nie jest łatwe, dlatego architekci zaprojektowali wąskie i niewielkie powierzchniowo wieże, które następnie łączono ze sobą w grupy. Każda z wież mogła być łatwo dostosowana do ukształtowania terenu, zaś właściciel decydował o  wielkości swojego domu, stawiając odpowiednią ich liczbę obok siebie. Na skalistym, nierównym terenie typowe są też wą- skie pnące się pod górę uliczki. Albania, obwód i okręg Gjirokastra. 009 KRUJA Zamek Skanderbega Albania jest krajem górzystym, dlatego wiele miasteczek znajduje się na zboczach. Zbudowano je, uwzględniając naturalne ograni- czenia terenu, dzięki czemu zyskały niepowtarzalny wygląd. Takim miasteczkiem usytuowanym na zboczu górskim jest Kruja. Nie ma tu monumentalnych pałaców i bogatych królewskich rezydencji, ale nawet w takim miasteczku znalazło się miejsce dla twierdzy. Jej budowniczym był założyciel Krui, a zarazem bohater narodowy, Gjergj Skanderberg, w  Polsce nazywany Jerzym Kastriotą, który AlbAniA Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 7 w  średniowieczu zapoczątkował rozwój cywilizacji albańskiej. Pierwsza nazwa Krui brzmiała „Arberia”. Miasto pełniło wtedy funkcję stolicy nowego państwa, które później nazwano Albanią. Mury zamku nieregularnie ciągną się po zboczach. Odrestaurowa- na solidna kamienna warownia jest dziś muzeum i zarazem sym- bolem walk narodowościowych Albanii. Albania, obwód Durrës. 010 SARAnDA Zamek Lekursi Saranda to miasto nadmorskie. W  początkach swojego istnienia funkcjonowało jako port handlowy, dzięki czemu miało duże zna- czenie. Obecnie utrzymuje się przede wszystkim z turystyki. Takie- mu kierunkowi rozwoju sprzyja klimat charakteryzujący się dużym nasłonecznieniem i aż 290 pogodnymi dniami w roku. Powstanie Sarandy datuje się na czasy iliryjskie. Kilka wieków później przejęli ją Rzymianie i uczynili z niej ważny ośrodek handlowy – Onche- smos, w którym wymieniano towary z wieloma krajami śródziem- nomorskimi. Obecnie w  mieście można znaleźć kilka zabytków, najbardziej znanym i  zapewniającym spektakularne widoki jest zamek Lekursi. Obiekt powstał najprawdopodobniej jako siedziba tureckiego władcy około XV w. Ulokowano ją w miejscu, z którego roztacza się panorama na całe miasto. Kamienna budowla nie przy- pomina typowych zamków. Zabudowania są niskie, z czterospado- wymi dachami i niewysokim murem. Albania, obwód Vlora, nad Morzem Jońskim. Szkodra 011 SZKODRA Zamek Rozafa Zamek Rozafa, jedna z albańskich twierdz, może się pochwalić nie- zwykle długą historią i mnóstwem właścicieli, którzy wpłynęli na jej dzisiejszy wygląd. Niedostępną budowlę wznieśli w 350 r. p.n.e. przodkowie Albańczyków – Ilirowie. Miejsce, w którym postano- wiono wybudować twierdzę, znajduje się w górach na wysokości 130 m n.p.m., dzięki czemu siedziba była trudno dostępna, a przez to atrakcyjna. Właściwy kształt nadali fortecy Rzymianie, którzy przejęli ją w II w. p.n.e. Kolejni właściciele – Wenecjanie – stworzyli z niej piękną warowną rezydencję, z kolei do budowy umocnień fortyfika- cji przyczynili się Turcy. Obecna budowla jest efektem wkładu pracy, umiejętności i środków czterech różnych kultur. We wnętrzu zamku znajdują się trzy oddzielone murami dziedzińce. Z zabudowań nie pozostało wiele, ale zachowały się cysterny na wodę, magazyn i lo- chy. W sąsiedztwie kompleksu znajduje się też niewielka świątynia, która w przeszłości pełniła funkcję meczetu i cerkwi. Albania, nad Jeziorem Szkoderskim, na górze Valdanuz, przy granicy z Czarnogórą. 012 TiRAnA Meczet Etehem Bey z XVIII w. W stolicy Albanii nie ma wielu zabytków. Miasto rozwinęło się po II wojnie światowej i należy do bardziej nowoczesnych. Ti- rana w stosunku do wielu albańskich miejscowości o iliryjskich AlbAniA Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 8 Tirana AlbAniA Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 3 6 B E L G I A a (cid:30) b l i s k o (cid:26) (cid:23) k s i (cid:31) (cid:29) (cid:27) c e j r e z y d e n c j i w p (cid:28) y n (cid:27) (cid:28) a n a r o z w (cid:243) j k u l t u r a l n y . J u (cid:29) w (cid:30) 1 4 2 5 r . L e u v e n j a k o p i e r w s z e w (cid:30) r e g i o n i e c h l u b i (cid:28) o s i (cid:27) w (cid:28) a s n y m p o t (cid:27) (cid:29) n y m u n i w e r s y t e t e m . N a u k o w y r o z k w i t z a o w o c o w a (cid:28) d z i e - s i (cid:31) t k a m i z a b y t k (cid:243) w , k t (cid:243) r e d z i (cid:26) m o (cid:29) n a z o b a c z y (cid:23) z a r (cid:243) w n o w (cid:30) h i s t o - r y c z n y m c e n t r u m , j a k i (cid:30) i n n y c h c z (cid:27) (cid:26) c i a c h m i a s t a . W i (cid:27) k s z o (cid:26) (cid:23) z (cid:30) n i c h k o n c e n t r u j e s i (cid:27) w o k (cid:243) (cid:28) s f e r r e l i g i j n e j i (cid:30) n a u k o w e j . N a j w a (cid:29) n i e j s z y z (cid:30) k o (cid:26) c i o (cid:28) (cid:243) w t o (cid:30) (cid:26) w i (cid:31) t y n i a n a G r o t e M a r k t S i n t - P i e t e r s k e r k , w y b u d o - w a n a w (cid:30) X V (cid:30) w . , z (cid:30) r o m a (cid:21) s k (cid:31) k r y p t (cid:31) w e w n (cid:31) t r z . C i e k a w a j e s t t e (cid:29) w i e (cid:29) a k o (cid:26) c i e l n a u z n a n a z a z a b y t e k n a s k a l (cid:27) (cid:26) w i a t o w (cid:31) . I s t o t n y m z a b y t k i e m j e s t j e d e n z (cid:30) o s t a t n i c h b e l g i j s k i c h b e g i n a (cid:29) y (cid:150) W i e l k i B e g i n a (cid:29) , o r a z M a (cid:28) y B e g i n a (cid:29) w r a z z (cid:30) k o (cid:26) c i o (cid:28) e m . B u d o w l e (cid:26) w i e c k i e r e p r e z e n t u j e r a - t u s z i (cid:30) s u k i e n n i c e z (cid:30) X I V (cid:30) w . U z u p e (cid:28) n i e n i e m d (cid:28) u g i e j l i s t y s (cid:31) z a b y t k o w e b u d y n k i u n i w e r s y t e c k i e . B e l g i a , p r o w i n c j a B r a b a n c j a F l a m a n d z k a , n a d r z e k (cid:31) D i j l e . 0 7 2 L I ¨ G E K a t e d r a T y m , c o n a j b a r d z i e j u r z e k a w (cid:30) p a n o r a m i e L i Ł g e , j e s t n i e z w y k (cid:28) a k a t e d r a (cid:26) w . P a w (cid:28) a . (cid:20) r e d n i o w i e c z n a (cid:26) w i (cid:31) t y n i a m a d (cid:28) u g (cid:31) h i s t o r i (cid:27) , a (cid:30) j e j k o n s t r u k c j a s p r a w i a , (cid:29) e p r z y c i (cid:31) g a u w a g (cid:27) i (cid:30) w p r a w i a w (cid:30) c h w i - l (cid:27) z a d u m y n a d d o s k o n a (cid:28) o (cid:26) c i (cid:31) s a k r a l n e j a r c h i t e k t u r y . M i a s t o L i Ł g e o d w i e k (cid:243) w b y (cid:28) o z w i (cid:31) z a n e z (cid:30) w a (cid:29) n y m i o s o b i s t o (cid:26) c i a m i . T u m i e s z k a l i k r (cid:243) l o w i e f r a n k o (cid:21) s c y P e p i n K r (cid:243) t k i i (cid:30) K a r o l W i e l k i , t u k r (cid:243) l o w a (cid:28) o (cid:26) r e - d n i o w i e c z n e r u s z n i k a r s t w o , a (cid:30) o b e c n i e d z i a (cid:28) a j e d e n z (cid:30) n a j w i (cid:27) k s z y c h u n i w e r s y t e t (cid:243) w . M i a s t o b y (cid:28) o t e (cid:29) z w i (cid:31) z a n e z e (cid:26) w . L a m b e r t e m , k t (cid:243) r y z o s t a (cid:28) t u p o c h o w a n y , a (cid:30) n a j e g o c z e (cid:26) (cid:23) w y b u d o w a n o p i (cid:27) k n (cid:31) k a t e d r (cid:27) . W s p (cid:243) (cid:28) c z e s n a (cid:26) w i (cid:31) t y n i a p o w s t a (cid:28) a w (cid:30) X (cid:30) w . , 2 0 0 i (cid:30) 4 0 0 l a t p (cid:243) (cid:24) n i e j b y (cid:28) a p r z e b u d o w y w a n a , a (cid:30) d o r a n g i k a t e d r y p o d n i e s i o n o j (cid:31) w (cid:30) 1 8 1 2 r . p o z b u r z e n i u p i e r w s z e j b u d o w l i . B u d o w (cid:27) d z w o n n i c y i (cid:30) z m i a n y w (cid:30) a r c h i - t e k t u r z e w n (cid:27) t r z a p r o m o w a (cid:28) n a w e t N a p o l e o n . W i (cid:27) k s z o (cid:26) (cid:23) z n a j d u j (cid:31) - c y c h s i (cid:27) t a m e l e m e n t (cid:243) w n a w i (cid:31) z u j e d o t y p o w y c h c e c h g o t y c k i c h . B e l g i a , p r o w i n c j a W a l o n i a , n a d M o z (cid:31) . 0 7 3 M E C H E L E N Z a b y t k i m i e j s k i e J a k w i (cid:27) k s z o (cid:26) (cid:23) b e l g i j s k i c h m i a s t M e c h e l e n p o w s t a (cid:28) o w (cid:30) (cid:26) r e d n i o w i e - c z u . P i e r w o t n a s t r u k t u r a u r b a n i s t y c z n a w s p (cid:243) (cid:28) c z e s n e g o o (cid:26) r o d k a p r z e m y s (cid:28) o w e g o , u s y t u o w a n e g o w z u r b a n i z o w a n y m r e j o n i e k r a j u , t w o r z o n a b y (cid:28) a 8 0 0 l a t t e m u . D z i (cid:26) t e z a b u d o w a n i a s t a n o w i (cid:31) k u l - t u r o w e d z i e d z i c t w o i (cid:30) m a j (cid:31) o g r o m n (cid:31) w a r t o (cid:26) (cid:23) h i s t o r y c z n (cid:31) . Z a b y t k i w (cid:30) M e c h e l e n t o (cid:26) w i (cid:31) t y n i e , p a (cid:28) a c e , b u d y n k i m i e j s k i e i (cid:30) m u z e a l n e . D o p i e r w s z y c h z a l i c z a s i (cid:27) S i n t - R o m b o u t s k a t h e d r a a l z (cid:30) p i (cid:27) k n a w i e (cid:29) (cid:31) , b (cid:27) d (cid:31) c (cid:31) (cid:26) w i a t o w y m d z i e d z i c t w e m . P o w i e r z c h n i a k a t e d r y w y n o s i 3 8 7 0 (cid:30) m 2 , a (cid:30) j e j d (cid:28) u g o (cid:26) (cid:23) 1 1 8 (cid:30) m . W i e (cid:29) a n i e z o s t a (cid:28) a n i g d y u k o (cid:21) c z o n a , a (cid:30) m i m o t o m a p o n a d 9 7 (cid:30) m w y s o k o (cid:26) c i . W y p o s a (cid:29) o n o j (cid:31) t e (cid:29) w (cid:30) d w a c a r i l l o n y z (cid:28) o (cid:29) o n e z (cid:30) 4 8 d z w o n (cid:243) w . K o l e j n e z a b y t k o w e k o (cid:26) c i o (cid:28) y t o S i n t - J a n s k e r k , K e r k v a n O n z e - L i e v e - V r o u w - o v e r - d e - D i j l e z (cid:30) o b r a - z e m R u b e n s a o r a z d w i e b a r o k o w e (cid:26) w i (cid:31) t y n i e . J e d n y m z (cid:30) n a j b a r d z i e j w a r t o (cid:26) c i o w y c h m i e j s c w (cid:30) M e c h e l e n j e s t m i e j s k i e m u z e u m z (cid:30) s i e d z i - b (cid:31) w (cid:30) t r z e c h X I I I - w i e c z n y c h b u d y n k a c h , z (cid:30) k t (cid:243) r y c h j e d e n t o d a w n a b r a m a m i e j s k a . B e l g i a , p r o w i n c j a A n t w e r p i a , n a d r z e k (cid:31) D i j l e . N a m u r B E L G I A 3 7 0 7 4 N A M U R C y t a d e l a i (cid:31) z a b y t k i s a k r a l n e C y t a d e l a w (cid:30) N a m u r p o w s t a (cid:28) a w (cid:30) c z a s a c h p a n o w a n i a M e r o w i n g (cid:243) w , k t (cid:243) r z y w o k r e s i e (cid:26) r e d n i o w i e c z a , p o u p a d k u R z y m u , p r z e j (cid:27) l i w (cid:28) a - d z (cid:27) . P r z e d s t a w i c i e l e t e g o s (cid:28) y n n e g o r o d u w z n i e (cid:26) l i c y t a d e l (cid:27) , k t (cid:243) r a p r z e t r w a (cid:28) a j a k o z a b y t e k . N a l o k a l i z a c j (cid:27) z a m k u w y b r a n o s k a l i s t e w z n i e s i e n i e n a d r z e k (cid:31) , d z i (cid:27) k i c z e m u b u d o w l a b y (cid:28) a t r u d n a d o z d o - b y c i a . N a m u r w (cid:30) k o l e j n y c h w i e k a c h n a l e (cid:29) a (cid:28) d o F l a n d r i i , N i d e r l a n d (cid:243) w , F r a n c j i i (cid:30) H a b s b u r g (cid:243) w . K o l e j n i w (cid:28) a (cid:26) c i c i e l e k o r z y s t a l i z (cid:30) d a w n y c h z a b u - d o w a (cid:21) , p r z e k s z t a (cid:28) c a j (cid:31) c j e i (cid:30) d o s t o s o w u j (cid:31) c d o p a n u j (cid:31) c y c h t r e n d (cid:243) w a r c h i t e k t o n i c z n y c h . F o r t y (cid:22) k a c j e s t a (cid:28) y s i (cid:27) t e (cid:29) p o w o d e m a t a k (cid:243) w z e s t r o n y w r o g a p o d c z a s w o j e n (cid:26) w i a t o w y c h . C y t a d e l a t o n i e j e d y n y c i e k a w y z a b y t k e k w (cid:30) m i e (cid:26) c i e . R (cid:243) w n i e a t r a k c y j n a j e s t k a t e d r a S a i n t - - A u b a i n z (cid:30) X V I I I (cid:30) w . , a (cid:30) t a k (cid:29) e X V I - w i e c z n y k o (cid:26) c i (cid:243) (cid:28) (cid:26) w . (cid:30) J a n a C h r z c i c i e l a , k o (cid:26) c i (cid:243) (cid:28) N o t r e - D a m e , B e (cid:19) r o i i (cid:30) w i e (cid:29) a z (cid:30) X I V (cid:30) w . o r a z z a b y t k o w y X V I I - - w i e c z n y p r z y t u (cid:28) e k (cid:26) w . I d z i e g o . B e l g i a , r e g i o n W a l o n i a , u (cid:30) u j (cid:26) c i a r z e k i S a m b r y d o M o z y . 0 7 5 T O N G E R E N B e g i n a (cid:25) i (cid:31) k o (cid:28) c i o (cid:26) y B e g i n a (cid:29) e s (cid:31) t y p o w y m e l e m e n t e m k u l t u r y N i d e r l a n d (cid:243) w i (cid:30) m o (cid:29) n a j e s p o t k a (cid:23) z a r (cid:243) w n o w (cid:30) B e l g i i , j a k i (cid:30) w (cid:30) H o l a n d i i , a (cid:30) t a k (cid:29) e w (cid:30) j e d n y m z (cid:30) m i a s t f r a n c u s k i c h . N a j p o p u l a r n i e j s z e j e d n a k s (cid:31) b e g i n a (cid:29) e b e l g i j s k i e , a (cid:30) j e - d e n z (cid:30) n i c h z n a j d u j e s i (cid:27) r (cid:243) w n i e (cid:29) w (cid:30) n i e w i e l k i m m i a s t e c z k u T o n g e r e n . T e s p e c y (cid:22) c z n e m i e j s c a m i a (cid:28) y p e (cid:28) n i e n i (cid:23) f u n k c j (cid:27) s a m o d z i e l n e g o , a l e n i e c o b a r d z i e j z (cid:28) a g o d z o n e g o i (cid:30) o t w a r t e g o k l a s z t o r u . M i e s z k a j (cid:31) c e t u s i o s t r y b e g i n k i (cid:29) y (cid:28) y i (cid:30) p r a c o w a (cid:28) y w (cid:30) s a m o w y s t a r c z a l n y m k o m p l e k s i e , u t r z y m u j (cid:31) c c z (cid:27) s t o d o m d l a s a m o t n y c h k o b i e t l u b s z p i t a l . B e g i n a (cid:29) w (cid:30) T o n g e r e n z o s t a (cid:28) w p i s a n y n a L i s t (cid:27) (cid:20) w i a t o w e g o D z i e d z i c t w a K u l - t u r a l n e g o i (cid:30) P r z y r o d n i c z e g o U N E S C O j a k o p r z y k (cid:28) a d u n i k a t o w e g o z e s p o (cid:28) u b u d y n k (cid:243) w s a k r a l n y c h . O p r (cid:243) c z z a b y t k o w e g o k o m p l e k s u p r z e z n a c z o n e g o d l a 3 0 0 s i (cid:243) s t r , w (cid:30) m i e (cid:26) c i e s (cid:31) t e (cid:29) c i e k a w e (cid:26) w i (cid:31) t y n i e . N a j s t a r s z e z (cid:30) n i c h t o k o (cid:26) c i (cid:243) (cid:28) (cid:26) w . K a t a r z y n y , d a w n i e j w y k o r z y s t y w a n y p r z e z b e g i n k i , o r a z b a z y l i k a N a s z e j P a n i z (cid:30) c e n n (cid:31) X V - w i e c z n (cid:31) (cid:22) g u r (cid:31) , w y p o s a (cid:29) o n a w (cid:30) (cid:28) u k o w e o k n a i (cid:30) c z w o r o k (cid:31) t n (cid:31) w i e (cid:29) (cid:27) o (cid:30) w y s o k o (cid:26) c i 6 4 m . B e l g i a , n a d r z e k (cid:31) G e e r . 0 7 6 T O U R N A I K a t e d r a N o t r e - D a m e i (cid:31) z a m e k B o l e i l T o u r n a i j e s t n i e c o m n i e j z n a n y m b e l g i j s k i m m i a s t e m , a l e z (cid:30) p e w - n o (cid:26) c i (cid:31) n i e p o z o s t a j e w (cid:30) t y l e p o d w z g l (cid:27) d e m a t r a k c y j n o (cid:26) c i . P o (cid:26) r (cid:243) d l i c z n y c h d o m (cid:243) w m i e s z k a l n y c h i (cid:30) c i e k a w e g o o t o c z e n i a u l o k o w a (cid:28) y s i (cid:27) d w a n i e z w y k l e c e n n e z a b y t k i z (cid:30) p r z e s z (cid:28) o (cid:26) c i : k a t e d r a i (cid:30) z a m e k B o - l e i l . M i a s t o p o w s t a (cid:28) o j e s z c z e w (cid:30) c z a s a c h r z y m s k i c h i (cid:30) w e w c z e s n y m (cid:26) r e d n i o w i e c z u p e (cid:28) n i (cid:28) o f u n k c j (cid:27) s t o l i c y . P o u l o k o w a n i u w (cid:30) T o u r n a i b i s k u p s t w a o (cid:26) r o d e k z a c z (cid:31) (cid:28) s i (cid:27) r o z b u d o w y w a (cid:23) , d z i (cid:27) k i c z e m u d z i (cid:26) m o (cid:29) n a t u z n a l e (cid:24) (cid:23) m a l o w n i c z (cid:31) s t a r (cid:243) w k (cid:27) . (cid:20) r e d n i o w i e c z n (cid:31) z a b u d o - w (cid:27) z (cid:30) X I I (cid:150) X I V (cid:30) w . u z u p e (cid:28) n i a k a t e d r a N o t r e - D a m m e , w y b u d o w a n a w (cid:30) X I I (cid:30) w . w (cid:30) s t y l u r o m a (cid:21) s k i m , p o w i (cid:27) k s z o n a w (cid:30) (cid:26) r e d n i o w i e c z u o (cid:30) g o - t y c k i t r a n s e p t i (cid:30) c h (cid:243) r . P o d c z a s d (cid:28) u g i e j , 8 0 0 - l e t n i e j h i s t o r i i (cid:26) w i (cid:31) t y n i a b y (cid:28) a w i e l o k r o t n i e n a r a (cid:29) o n a n a z n i s z c z e n i a , d l a t e g o m o (cid:29) n a w (cid:30) n i e j z n a l e (cid:24) (cid:23) w i e l e (cid:26) l a d (cid:243) w o d b u d o w y . K a t e d r a o (cid:30) d (cid:28) u g o (cid:26) c i 1 3 4 (cid:30) m z o s t a (cid:28) a w y p o s a (cid:29) o n a w (cid:30) d w i e 8 3 - m e t r o w e w i e (cid:29) e o r a z t r z y m n i e j s z e . R (cid:243) w n i e p i (cid:27) k n a j e s t r e z y d e n c j a k s i (cid:31) (cid:29) (cid:31) t d e L i g n e (cid:150) z a m e k B o l e i l . M o n u m e n - t a l n a , o t o c z o n a f o s (cid:31) b u d o w l a p o c h o d z i z (cid:30) o k r e s u (cid:26) r e d n i o w i e c z a . B e l g i a , r e g i o n W a l o n i a , p r o w i n c j a H a i n a u t . 0 7 7 T O U R N A I P o n t - d e s - T r o u s (cid:150) X I I - w i e c z n y m o s t n a S k a l d z i e B u d o w l e m i l i t a r n e , k t (cid:243) r e m i a (cid:28) y n a c e l u z a p e w n i e n i e b e z p i e c z e (cid:21) - s t w a , s k u t e c z n i e j s z (cid:31) o b r o n (cid:27) i (cid:30) w i z u a l n e u m o c n i e n i e p a (cid:21) s t w a , b y (cid:28) y b u d o w a n e n a c a (cid:28) y m (cid:26) w i e c i e . Z a l e (cid:29) n i e o d r e j o n u , w i e d z y , o k r e s u T o u r n a i , k a t e d r a N o t r e - D a m e 3 8 B E L G I A h i s t o r y c z n e g o i (cid:30) w i e l u i n n y c h c z y n n i k (cid:243) w w z n o s z o n o w a r o w n e z a m k i , b a s t i o n y , w i e (cid:29) e i (cid:30) m u r y o b r o n n e , a l b o m o s t y , t a k i e j a k P o n t - - d e s - T r o u s . N a p i e r w s z y r z u t o k a k a m i e n n a k o n s t r u k c j a p r z y p o m i - n a w e j (cid:26) c i e d o (cid:26) r e d n i o w i e c z n e g o z a m k u . Z b u d o w a n a j e s t z (cid:30) d w (cid:243) c h s o l i d n y c h w i e (cid:29) , k t (cid:243) r y c h w n (cid:27) t r z e p r z y p o m i n a k l a t k (cid:27) s c h o d o w (cid:31) , o r a z t r z e c h w y k o (cid:21) c z o n y c h k a m i e n n (cid:31) b a r i e r (cid:31) (cid:28) u k o w y c h p r z (cid:27) s e (cid:28) z (cid:30) o k i e n k a m i s t r z e l n i c z y m i . P r z e r z u c o n a p r z e z r z e k (cid:27) S k a l d (cid:27) b u d o w l a w (cid:30) p r z e s z (cid:28) o (cid:26) c i b y (cid:28) a w y p o s a (cid:29) o n a w (cid:30) m o c n e k r a t y , k t (cid:243) r e u n i e m o (cid:29) l i - w i a (cid:28) y p r z e p (cid:28) y w a n i e p o d m o s t e m . O g r a n i c z o n e b y (cid:28) y t e (cid:29) m o (cid:29) l i w o (cid:26) c i p r z e j (cid:26) c i a n a d r u g (cid:31) s t r o n (cid:27) , b o w i e m w y m a g a (cid:28) o t o p o k o n a n i a s t r z e (cid:29) o - n y c h s c h o d (cid:243) w w (cid:30) w i e (cid:29) y c z k a c h . K o n s t r u k c j a z (cid:30) X I I I (cid:30) w . t o j e d e n z (cid:30) t r z e c h t a k i c h o b i e k t (cid:243) w n a (cid:26) w i e c i e . B e l g i a , p r o w i n c j a W a l o n i a , T o u r n a i , n a d r z e k (cid:31) S k a l d (cid:31) . 0 7 8 V I L L E R S - L A - V I L L E O p a c t w o O p a c t w o w (cid:30) V i l l e r s - l a - V i l l e p o w s t a (cid:28) o w (cid:30) X I I (cid:30) w . j a k o s i e d z i b a z a k o n u c y s t e r s (cid:243) w . N i e s t e t y , n i e z a c h o w a (cid:28) s i (cid:27) a n i j e d e n b u d y n e k , a (cid:30) c a (cid:28) y k o m p l e k s j e s t j e d n y m z (cid:30) n a j w i (cid:27) k s z y c h z e s p o (cid:28) (cid:243) w r u i n n a t e r e n i e E u r o p y . C z a s (cid:26) w i e t n o (cid:26) c i z e s p o (cid:28) u p r z y p a d (cid:28) n a X I I I (cid:30) w . , a l e o p a c t w o f u n k c j o n o w a (cid:28) o j e s z c z e d o p o (cid:28) o w y X V I I I (cid:30) w . , k i e d y w (cid:30) w y n i k u d e c y z j i r e w o l u c j o n i s t (cid:243) w z a k o n n e d o b r a s p r z e d a n o n a m a t e r i a (cid:28) b u d o w l a n y p r z y p a d k o w e m u h a n d l a r z o w i . D o p i e r o w i e k p (cid:243) (cid:24) n i e j p o z o s t a (cid:28) o (cid:26) c i o d k u p i o n o i (cid:30) o b j (cid:27) t o o c h r o n (cid:31) j a k o z a b y t e k . D o t e g o c z a s u j e d n a k z n a c z n a c z (cid:27) (cid:26) (cid:23) m u r (cid:243) w z o s t a (cid:28) a j u (cid:29) r o z e b r a n a . D z i (cid:26) r u i n y d o k u m e n - t u j (cid:31) n i e t y l k o s p o s (cid:243) b b u d o w a n i a , p l a n o w a n i a p o m i e s z c z e (cid:21) i (cid:30) s t y l (cid:243) w d e k o r a t o r s k i c h , a l e r (cid:243) w n i e (cid:29) s (cid:31) (cid:26) w i a d e c t w e m w i e l k o (cid:26) c i k l a s z t o r u . W (cid:30) k o m p l e k s i e z i d e n t y (cid:22) k o w a n o w i e l e p o m i e s z c z e (cid:21) , w (cid:28) (cid:31) c z n i e z (cid:30) b i - b l i o t e k (cid:31) , a p t e k (cid:31) i (cid:30) d o m e m c h o r y c h o r a z s c r i p t o r i u m , k t (cid:243) r e s u g e r u j (cid:31) r o d z a j z a j (cid:27) (cid:23) w y k o n y w a n y c h p r z e z b r a c i . W (cid:26) r (cid:243) d p o z o s t a (cid:28) o (cid:26) c i s (cid:31) t a k (cid:29) e f r a g m e n t y k o (cid:26) c i o (cid:28) a . B e l g i a , p r o w i n c j a B r a b a n c j a W a l o (cid:21) s k a , m i e j s c o w o (cid:26) (cid:23) V i l l e r s - l a - V i l l e . 0 7 9 Y P R E S S u k i e n n i c e S u k i e n n i c e z n a j d u j (cid:31) s i (cid:27) w (cid:30) w i e l u m i a s t a c h E u r o p y , n a r y n k a c h i (cid:30) c e n - t r a l n y c h p l a c a c h , k t (cid:243) r e p o w s t a w a (cid:28) y w (cid:30) o k r e s i e (cid:26) r e d n i o w i e c z a . W (cid:30) z a - (cid:28) o (cid:29) e n i u b y (cid:28) y t o o b i e k t y h a n d l o w e , w (cid:30) k t (cid:243) r y c h p o d a r k a d a m i g r o m a - d z o n o s t r a g a n y k u p i e c k i e i (cid:30) d o k o n y w a n o t r a n s a k c j i . L a k e n h a l , c z y l i s u k i e n n i c e w (cid:30) b e l g i j s k i m m i e (cid:26) c i e Y p r e s , s (cid:31) j e d y n e w (cid:30) s w o i m r o d z a j u . I c h c e c h (cid:31) w y r (cid:243) (cid:29) n i a j (cid:31) c (cid:31) j e s t w i e l k o (cid:26) (cid:23) (cid:150) t o n a j w i (cid:27) k s z a t e g o t y p u g o - t y c k a k o n s t r u k c j a n a (cid:26) w i e c i e . J e j w y s o k o (cid:26) (cid:23) s i (cid:27) g a p r a w i e 6 2 (cid:30) m . O b i e k t w (cid:30) s a m y m c e n t r u m r y n k u , w (cid:30) k s z t a (cid:28) c i e n i e r e g u l a r n e g o w i e l o k (cid:31) t a , m a 1 3 1 (cid:30) m d (cid:28) u g o (cid:26) c i . R (cid:243) w n i e i m p o n u j (cid:31) c a j e s t 1 2 5 - m e t r o w a e l e w a c j a . C a (cid:28) o (cid:26) (cid:23) w y p o s a (cid:29) o n o w (cid:30) c e n t r a l n i e u m i e s z c z o n (cid:31) 7 0 - m e t r o w (cid:31) w i e (cid:29) (cid:27) z (cid:30) c a r i l l o n e m . T a m o n u m e n t a l n a k o n s t r u k c j a p o w s t a (cid:28) a n a p o c z (cid:31) t k u X I V (cid:30) w . O b e c n y z e s p (cid:243) (cid:28) z a s t (cid:31) p i (cid:28) p o p r z e d n i (cid:31) , n i e c o m n i e j s z (cid:31) b u d o w l (cid:27) , w z n i e s n i o n (cid:31) o k o (cid:28) o 1 0 0 l a t w c z e (cid:26) n i e j . P o z a f u n k c j a m i h a n d l o w y m i b u d y n e k b y (cid:28) t e (cid:29) s i e d z i b (cid:31) w (cid:28) a d z m i e j s k i c h . B e l g i a , p r o w i n c j a Z a c h o d n i a F l a n d r i a , m i e j s c o w o (cid:26) (cid:23) Y p r e s . T o u r n a i , P o n t - d e s - T r o u s B E L G I A 3 9 V i l l e r s - l a - V i l l e Y p r e s 40 Białoruś 080 BErEZa Ruiny klasztoru Kartuzów Bereza (dawniej Bereza Kartuska) to miasto, którego dzieje są związane z istniejącym tu klasztorem Kartuzów. Kompleks powstał w XVII w. jako fundacja Kazimierza Sapiehy. Od początku istnienia odgrywał znaczącą rolę zarówno w  historii miasta, jak i  całego narodu. Zespół sakralny został wybudowany w stylu włoskiego re- nesansu dzięki projektowi znakomitego architekta sprowadzonego z Italii. Poza funkcjami religijnymi kompleks pełnił też rolę warow- ni obronnej, dlatego został otoczony murami i ufortyfikowany. Na umocnienia składały się m.in. wały ziemne. Cały kompleks zajmował powierzchnię 50 ha. Jego sercem była ogromna trójnawowa bazylika św. Krzyża. Klasztorny wirydarz otoczono krużgankami, a w obrębie wyposażonych w  narożne baszty murów znajdował się obszerny ogród. Znamienny dla obiektu był rok 706, kiedy w pobliżu odbyła się bitwa pomiędzy carskimi dragonami a wojskami Karola XII. Po kasacie zakonu w 1831 r. swoje funkcje pełnił jedynie kościół. Białoruś, obwód brzeski, nad rzeką Jasiołdą. 081 BrZEśĆ Twierdza brzeska z ruinami pałacu i cerkwią św. Mikołaja Twierdza brzeska to obiekt o dużym znaczeniu z punktu widzenia histo- rii. Powstała etapami w latach 1833–1842. Projektantem cytadeli był Karl Opperman, jeden ze znanych XIX-wiecznych architektów. Pierwot- nie twierdza brzeska była własnością imperium rosyjskiego. W począt- kowym projekcie znalazła się cytadela, ulokowana na otoczonej wodą wysepce, a także zewnętrzne fortyfikacje, na które składał się zespół Białoruś kobryński, wołyński i terespolski. W drugiej połowie XIX w. podjęto decyzję o rozbudowie fortyfikacji. Pojawiły się kolejne elementy, takie jak pierścień dziesięciu fortów wybudowanych z cegły i umocnionych wałami ziemnymi. W  pierwszych latach XX  w. powstał drugi pier- ścień, złożony z 14 fortów, a także koszary i kilkadziesiąt mniejszych elementów zespołu obronnego. Podczas wojny w obiekcie utworzono nazistowskie więzienie. Ostatnim ważnym wydarzeniem w  historii twierdzy było spotkanie prezydentów Białorusi i Rosji w 2008 r. Białoruś, przy ujściu rzeki Muchawiec do Bugu. 082 DuDuTKi Muzeum-skansen wsi białoruskiej Niewielka wieś Dudutki pod Mińskiem to miejsce, w którym moż- na się zapoznać z tradycyjną kulturą wiejską regionu sprzed dzie- sięcioleci. Znajduje się tu skansen wsi białoruskiej, gromadzący wiele budynków typowych dla tutejszej architektury, w tym chaty mieszkalne, zabudowania gospodarcze, warsztaty i młyny oraz wiele urządzeń wykorzystywanych w  dawnych gospodarstwach. Cieka- wym elementem tego specyficznego muzeum jest organizowanie pokazów wytwarzania prawdziwych miejscowych wyrobów. W se- rowarni przygotowuje się ser, przy pomocy odpowiedniej aparatury produkuje się samogon, na ręcznym kole garncarskim wytwarza się garnki, a w warsztacie kowalskim powstają zbroje. Pokazy pozwalają zobaczyć, jak dawniej żyło się na białoruskiej wsi, ale też spróbować prawdziwych wiejskich wyrobów. Na miejscu przygotowywane są tradycyjne potrawy białoruskie z tutejszej mąki, sera czy mleka. Białoruś, obwód miński. 083 GroDNo Cerkiew św. św. Borysa i Gleba Grodno to miasto kościołów, klasztorów i pałaców. Samych waż- niejszych świątyń można wymienić kilkanaście, zarówno katolic- kich, jak i prawosławnych. Wiele z nich to pozostałość po dawnych grodzieńskich klasztorach Augustianów, Bonifratrów, Bernardynek czy Karmelitów. Najważniejsza pod względem religijnym i zabytko- wym jest cerkiew św. św. Borysa i Gleba. Obecnie świątynia jest nieczynna z uwagi na zawalenie się jednej ze ścian, ale stanowi zabytkowy i pamiątkowy obiekt pochodzący jeszcze z okresu śre- dniowiecza. Za czas powstania budowli uznaje się 1138 r., a do mo- mentu jej zamknięcia zmieniała właścicieli, pełniła funkcję cerkwi prawosławnej, unickiej, bazyliańskiej, aż po przywrócenie jej pier- wotnych funkcji w 1853 r. Obecne pozostałości budowli wskazują na sposób jej budowy i wykorzystane materiały: czerwoną cegłę i ceramiczne wstawki dekoracyjne. Białoruś, obwód grodzieński, nad Niemnem. Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 41 084 GroDNo Stary i Nowy Zamek Pierwszy zamek królewski w Grodnie powstał już w XI w., ale drew- niana budowla atakowana przez Krzyżaków nie przetrwała długo. Zniszczoną siedzibę zastąpiono nową w XIV w. Gotycka budowla usytuowana na wzgórzu obok miasta została wyposażona w potęż- ne mury i pięć baszt obronnych. Grodzieńska siedziba była na tyle okazała, że stała się miejscem walnych zjazdów Sejmu I Rzeczypo- spolitej. Zamek był także miejscem śmierci trzech polskich królów. W XVII w. budowla po raz kolejny została doszczętnie zniszczona przez Szwedów podczas wojny północnej. Z odbudowy zrezygno- wano, dzięki czemu dziś na wzgórzu zamkowym można zobaczyć jeszcze ogólną konstrukcję dawnych zabudowań. Ponieważ jednak kolejny król, August III, potrzebował własnej rezydencji, wybudo- wano Nowy Zamek na innym okolicznym wzgórzu. W XIX w. Stary Zamek przekształcono w koszary, usuwając najwyższe piętro. Obec- nie oba zamki pełnią funkcje muzealne. Białoruś, obwód grodzieński, nad Niemnem. 085 HoMEL Pałac Paskiewiczów Najbardziej znaną i najważniejszą budowlą Homla jest pałac Rumian- cewów i Paskiewiczów. Budowla wzniesiona w latach 70. XVIII w. była rodową posiadłością ówczesnych właścicieli Homla, którymi byli Rumiancewowie. Pierwotna budowla powstała na planie czworokąta i została wyposażona w dekoracyjny belweder oraz kopułę. Były to typowe klasycystyczne elementy dekoracyjne nawiązujące do archi- tektury świątyń starożytnych. W dwupiętrowej budowli wydzielono funkcje dla każdej kondygnacji. Piętro przeznaczone było na część mieszkalną, parter zaś – na cele reprezentacyjne. W 1834 r. pałac przeszedł w ręce rodziny Paskiewiczów. Odkupiona rezydencja została poddana generalnemu remontowi i  przebudowie. Nowy właściciel postanowił także urządzić park pałacowy. W pałacu pojawiła się rów- nież cenna kolekcja dzieł sztuki i biblioteka. Większość z nich znajduje się obecnie w muzealnych ekspozycjach na terenie obiektu. Białoruś, obwód homelski, nad rzeką Soż. 086 KaMiENiEC Baszta Kamieniecka Baszta Kamieniecka, nazywana także Białą Wieżą, jest pozostałością po dawnym średniowiecznym zamku. Jest to jedyna zachowa- na XIII-wieczna budowla obronna na Białorusi. Według ilustracji w starych dokumentach wieża stanowiła centralny punkt zamko- wego dziedzińca, wokół którego wybudowano obiekty mieszkalne. Zamek otaczały mury z bramą wjazdową, a także fosa z mostem zwodzonym. Kompleks zamkowy był spory: mieścił też stajnie, drewniany dwór, dwie oficyny, piekarnię, kuchnię, spichlerz i wiele innych pomieszczeń. Baszta była częścią budowli obronnych. Za okres jej powstania uważa się XIII w. Romańsko-gotycką konstruk- Homel Białoruś Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 42 cję wykonano z cegieł na planie koła o średnicy 13,5 m. Pierwotna wysokość budowli wynosiła 30  m. Grubość jej murów to około 2,5 m. O obronnym charakterze świadczą też wąskie okienka strzel- nicze usytuowane wysoko nad poziomem podstawy. We wnętrzu znajdują się schody oraz drewniane platformy kondygnacyjne. Białoruś, obwód brzeski, nad rzeką Leśną. 087 KoBrYŃ Świątynie miejskie Kobryń istnieje około 750 lat. Jednak zasłynął podczas II wojny świa- towej, kiedy miała miejsce bitwa pod Kobryniem z niemieckimi od- działami XIX Korpusu Pancernego. Później też walczono tu z radziec- kimi komunistami występującymi przeciwko Polakom. Dziś miasto jest znane z wielu świątyń różnych wyznań, z których kilka zasługuje na szczególną uwagę. Jednym z nich jest kościół katolicki w Kobryniu pochodzący z XIX w. Klasycystyczna świątynia była zamknięta prawie 40 lat, a odprawianie liturgii wznowiono dopiero w 1989 r. Najstar- szą świątynią prawosławną jest monastyr Przemienienia Pańskiego, założony jeszcze w XIV w., ale większość barokowych zabudowań klasztornych pochodzi z XVI w. Ważnym zabytkiem sakralnym jest drewniana XIX-wieczna cerkiew prawosławna. Świątynia również była zamknięta w czasach władzy radzieckiej, ale od kilkunastu lat służy ponownie wiernym. Zrujnowana jest natomiast ponadstuletnia synagoga kobryńska. Białoruś, obwód brzeski, przy połączeniu kanału Dniepr-Bug z rzeką Muchawiec, około 50 km od granicy z Polską. 088 KoSÓW PoLESKi Pałac Pusłowskich Pomimo że Kosów Poleski powstał z  warownego drewnianego grodziska w X w., to bardzo szybko stał się majątkiem szlacheckim, który przez wiele stuleci przechodził na własność kolejnych rodzin. Do bardziej znanych właścicieli można zaliczyć Chreptowiczów, Sa- piehów i Czartoryskich, ale było też wielu innych, mniej znanych użytkowników. Ostatnimi właścicielami przed przejęciem przez Rosjan byli Pusłowscy, którzy zostawili po sobie rozległy i ciekawy architektonicznie pałac. Rezydencja została wybudowana w 1838 r. według projektu jednego z rodzimych architektów. Pierwotny plan, zakładający 88 komnat, nie został do końca zrealizowany, mimo to obiekt cechuje się znacznymi rozmiarami i bogactwem formy. Cał- kowita długość pałacu wynosi 120 m. Jest to budowla dwuskrzy- dłowa z centralnym budynkiem w stylu neogotyckim i czworokąt- nymi wieżami. Charakterystyczne dla neogotyku są też elementy dekoracyjne, w tym łukowe okna i rozety. Białoruś, obwód brzeski. Białoruś 089 LiDa Zamek Zamek w Lidzie powstał w czasach narodzin słowiańskiej cywilizacji na terenach obecnej Białorusi. Inicjatorem budowy i pierwszym wła- ścicielem był książę Giedymin, który miał też spory udział w budowie trockiej twierdzy. Obie budowle powstały z czerwonej cegły i zostały wyposażone w wieże obronne. Jednak zamek w Lidzie, w przeci- wieństwie do trockiego, powstał na planie czworokąta. Dziś po kom- pleksie pozostały jedynie zewnętrzne mury z narożnymi basztami, ale na wewnętrznym dziedzińcu zachowały się ślady poszczególnych budynków mieszkalnych, najczęściej drewnianych. Solidne, grube na 1,5–2 m i wysokie na 12 m mury układają się w kształt niere- gularnego czworoboku. Zamek od momentu powstania wielokrot- nie był miejscem bitew, jednak najbardziej ucierpiał podczas wojny ze Szwedami. Dzisiejsza forma jest wynikiem rekonstrukcji. Białoruś, obwód grodzieński. 090 MiŃSK Archikatedra Imienia Najświętszej Maryi Panny Archikatedra Imienia Najświętszej Maryi Panny zawdzięcza powsta- nie zakonowi jezuitów, którzy przybyli do Mińska w 1656 r. Bracia założyli najpierw klasztor, a kilka miesięcy później na wyznaczo- nym terenie zaczęli wznosić kościół. Środki na budowę świątyni napływały z  różnych źródeł – zarówno kościelnych, jak i  świec- kich – dzięki czemu została ona dość szybko ukończona. Pod koniec XVIII w. zakon jezuitów uległ kasacie. Kościół stał się świątynią para- fialną, a kilka lat później został zniszczony w pożarze. Odbudowano go w 1803 r. i przywrócono funkcję katedry. Za czasów władzy ra- dzieckiej świątynię zamknięto, przebudowano i umieszczono w niej siedzibę towarzystwa sportowego. Odbudowę wież i przywrócenie pierwotnego wyglądu datuje się na 1993 r. Świątynia prezentuje styl barokowy – ma dwie czworokątne wieże oraz fasadę bogato dekorowaną figuralnymi rzeźbami. Jej wartość została podkreślona wpisaniem na Listę UNESCO. Białoruś, obwód miasto Mińsk, nad rzeką Świsłoczą. 091 Mir Zespół zamkowy Mir jest niewielkim osiedlem z  niespełna 3 tys. mieszkańców. Na  jego obszarze znajduje się niezwykle cenny pod względem architektonicznym zespół zamkowy. Osada powstała wiele stuleci temu wokół wznoszonego zamku. W XIX w. działała tu też specy- ficzna szkoła żydowska, dzięki czemu miasto zyskało na znaczeniu. Zamek w  Mirze wybudowano w  stylu gotycko-renesansowym Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 43 z  inicjatywy starosty brzeskiego. W  XVI  w. kompleks przeszedł w  ręce rodu Radziwiłłów. Nowi właściciele dokonali znacznych zmian w konstrukcji, dobudowali pałac i wprowadzili wiele rene- sansowych elementów dekoracyjnych. Po wojnie ze Szwedami, kie- dy zamek popadł w ruinę, po raz kolejny go przebudowano. Dalsze zniszczenia przyniosła wojna napoleońska. Obecna budowla została pozbawiona murów obronnych i czworokątnych baszt narożnych. Zamurowano też okna strzelnicze. Białoruś, obwód grodzieński, 85 km na południowy zachód od Mińska. 092 NiEśWiEŻ Zespół zamkowy Radziwiłłów Zamek w  Nieświeżu, pomnik kultury narodowej Polaków, od 2005 r. znajduje się na Liście UNESCO. Taka nobilitacja wskazuje na wartość obiektu przez wiele lat należącego do jednego z najzna- mienitszych polskich rodów – Radziwiłłów. Posiadłość wraz ze średniowiecznym zamkiem trafiła do nich w 1533 r., a 50 lat później otrzymała status ordynacji, czyli majątku rodowego podlegającego specjalnym zasadom. Gotycki zamek wyburzono, a na jego miej- scu wzniesiono jeden z najpiękniejszych szlacheckich pałaców na wschodzie Rzeczpospolitej. Monumentalną rezydencję na planie czworokąta, wyposażoną w cztery ośmiokątne wieżyczki, budowa- no 22 lata. Pomimo kilku niekorzystnych dla zamku okresów ma- jątek pozostawał w rodzinie do II wojny światowej. Wojny, zmiany sytuacji politycznej, wypędzanie szlachty i konfiskowanie majątków doprowadziły do zagubienia większości radziwiłłowskich pamiątek i cennych dzieł sztuki. Białoruś, obwód miński. 093 NoWoGrÓDEK Kościół farny, Góra Mendoga, kopiec i dom Adama Mickiewicza Nowogródek nieodłącznie kojarzy się z  Adamem Mickiewiczem, który spędził tu najmłodsze lata. Rodzinna posiadłość spłonęła, ale dworek wraz z  zabudowaniami gospodarczymi odbudowano w połowie XIX w. i przywrócono posiadłości XVIII-wieczny wygląd. Obecnie działa w niej muzeum poświęcone poecie. Dworek Mickie- wiczów nie jest jedynym zabytkiem w mieście. W pobliżu miastecz- ka, na Wzgórzu Mendoga, znajdują się ruiny XIII-wiecznego zamku obronnego, które dziś są już tylko miejscem romantycznych space- rów. Ważnym zabytkiem jest również kościół farny, nazywany Białą Farą. Barokowa świątynia powstała w XVIII w. Jednak znajdują się w niej pamiątki ważnych wydarzeń z wcześniejszego okresu, m.in. tablica upamiętniająca ślub Władysława Jagiełły w  Nowogródku i pomnik poległych w bitwie pod Chocimiem. Białoruś, obwód grodzieński. 094 orSZa Klasztory, kościoły i cerkwie oraz pozostałości zamku Założona w XIII w. Orsza od początku istnienia znajdowała się pod panowaniem wielkich książąt litewskich. Początkowo była ufor- tyfikowana i pełniła ważne funkcje militarne. Pod Orszą rozegrała się słynna bitwa wojny litewsko-moskiewskiej, a  kiedy zdobyto Smoleńsk, sam Zygmunt August doprowadził do budowy warowni. Zamek w pierwotnej postaci już nie istnieje, jednak wciąż można zobaczyć, gdzie był usytuowany i  jaki miał układ. Dziś miasto Mir Białoruś Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków 44 znane jest z  wielu zabytkowych świątyń – zarówno katolickich, jak i prawosławnych – a także żydowskiego cmentarza. W Orszy wszechobecne są klasztory, niektóre z nich nadal działają, niektóre zaś pełnią inne funkcje. Klasztor Bazylianów został przekształcony w  budynek mieszkalny, w  XVIII-wiecznym klasztorze Trynitarzy działa archiwum, a w klasztorze dominikańskim funkcjonuje jedy- nie kościół. Wciąż istnieje i działa prawosławny Kuteiński Monastyr Objawienia Pańskiego. Białoruś, obwód witebski, nad Dnieprem, u ujścia Orszycy. 095 PołoCK Monastyr i sobór św. Zofii Monastyr Przemienienia Pańskiego i św. Eufrozyny Połockiej oraz sobór św. Zofii to dwa najważniejsze obiekty sakralne Połocka. Oba mogą się poszczycić długą, prawie 900-letnią historią. Religia prawosławna na Białorusi jest wyznaniem dominującym, dlatego często spotyka się tu stare cerkwie i klasztory tego wyznania. So- bór Mądrości Bożej, zwany też soborem św. Zofii, powstał w XII w., jednak jego funkcje religijne nie były przez cały okres istnienia jed- nakowe. Wybudowany jako świątynia prawosławna dwukrotnie zmieniał charakter, najpierw na grekokatolicki, potem znów na prawosławny. Obecnie sobór stanowi jedynie zabytek muzealny, a okresowo organizuje się w nim koncerty. Równie długą historię ma monastyr w Połocku, założony w XII w. przez mniszkę Eufrozynę i wyposażony w święte relikwie. Klasztor był niszczony i odbudo- Połock Białoruś wywany, a  także przejmowany przez jezuitów, pijarów, a  potem komunistów. Do mniszek kompleks powrócił w 1989 r., a po stop- niowej restauracji dziś jest domem 80 zakonnic. Białoruś, obwód witebski, u ujścia Połoty do Dźwiny. 096 PruŻaNa Pałac Szwykowskich Pałacyk w Prużanie to przeciętnej wielkości kompleks rezydencjalny rodu Szwykowskich. Budowla nie zalicza się do bardzo starych, po- nieważ majątek trafił w ręce rodziny dopiero w XIX w. Podjęcie decy- zji o stałym zamieszkaniu w Prużanie zaowocowało wybudowaniem kompleksu pałacowo-parkowego i  przeznaczeniu go na siedzibę rodową. Inicjatorem budowy był marszałek Walenty Szwykowski. Majątek, niestety, nie pozostawał długo w rękach rodziny, ponieważ został skonfiskowany przez cara w 1863 r. Od tego czasu kompleks służył celom publicznym, początkowo jako obiekt administracyjny, później jako przedszkole. W ostatnich latach poddano go renowacji i przywrócono dawny blask. Niewielka budowla wzniesiona na nie- regularnym planie, złożona z kilku budynków o różnej wysokości, została wyposażona w  wieżę i  werandę o  półkolistym kształcie. Zachowały się też oryginalne wnętrza ze stiukowymi dekoracjami. Dookoła zabudowań rozpościera się ośmiohektarowy park. Białoruś, obwód brzeski, 80 km na północny wschód od Brześcia. 097 SNÓW Zespół pałacowy Rdułtowskich Majątki ziemskie znanych rodów szlacheckich są powszechne na te- renie Białorusi. Wiele z nich przed laty skonfiskowano, przekształ- cono w magazyny lub inne instytucje, zniszczono i zapomniano. Jednak zdarzają się też takie, jak zespół pałacowy Rdułtowskich. Majątek należał do rodziny od XVI w., został utracony ponad 200 lat później. Kolejnymi właścicielami byli Harthingowie, którzy za- rządzali włościami do 1939 r. Istnieje wiele teorii dotyczących daty powstania klasycystycznego pałacu, jednak za oficjalną uważa się pierwszą połowę XIX w. Budowla ma monumentalną fasadę o dłu- gości 140 m. Jej bryła nie jest regularna, lecz składa się z kilku części o różnej wysokości. Środkowy segment dodatkowo dzieli się na trzy skrzydła, połączone parterowymi przejściami. Charakterystycznym elementem fasady jest duży czterokolumnowy portyk, przypomi- nający greckie świątynie starożytne. Równie dekoracyjna jest fasada od strony ogrodu. Urozmaiceniem całości są szesnastokolumnowe galerie pomiędzy zasadniczym pałacem i  bocznymi pawilonami. W pałacu zachowało się wiele elementów wyposażenia. Białoruś, obwód miński, w połowie drogi między Baranowiczami a Nieświeżem. Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Europa. 1001 najpiękniejszych zakątków
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: