Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
01031 017210 17765860 na godz. na dobę w sumie
Europeizacja prawa administracyjnego. Tom 3 - ebook/pdf
Europeizacja prawa administracyjnego. Tom 3 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 836
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-4612-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Tom 3 Systemu Prawa Administracyjnego został poświęcony zagadnieniom dotyczącym europeizacji prawa administracyjnego.

W Rozdziale I zostały przedstawione pojęcia i konteksty europeizacji prawa administracyjnego. Autor wyjaśnia pojęcia: „europeizacja”, „europejskie prawo administracyjne,” a także „konstytucjonalizm” prawa europejskiego i międzynarodowego, „prawo międzynarodowe”, „prawo Unii Europejskiej”. Opisuje zasady prawa Unii europejskiej. W rozdziale zaprezentowano również stosunek prawa europejskiego do innych systemów prawnych oraz niektóre koncepcje relacji między prawem unijnym a prawem państw europejskich.

W kolejnym, II Rozdziale zostało przedstawione niezwykle złożone zagadnienie administracyjnego wykonywania prawa Unii Europejskiej – jego metody, tryby i formy. Kwestia ta jest szczególnie istotna ze względu na stałą ewolucję prawa Unii Europejskiej. Omówiono problematykę wykonywania bezpośredniego (np. wykonywanie budżetu, polityk unijnych, decyzje jako akty wykonywania prawa UE, konsensualne formy działania administracji unijnej, działania faktyczne administracji unijnej) oraz pośredniego wykonywania prawa UE przez administrację RP.

Rozdział III skupia się na zasadzie efektywnego wykonywania prawa Unii w sferze administracyjnego, pośredniego wykonywania prawa Unii Europejskiej przez państwa członkowskie. Autorka szczegółowo omawia fundamentalną dla unijnego systemu prawnego zasadę efektywności, jej przejawy w działaniu organów państw członkowskich oraz mechanizmy pozwalające na realizację tej zasady.

Rozdział IV książki dotyczy postępowania administracyjnego i sądowego w sprawach unijnych. Autorzy charakteryzują postępowanie przed organami administracji unijnej oraz przed organami administracyjnymi państw członkowskich UE, postępowanie wielostopniowe (przed organami administracyjnymi UE i organami administracji krajowej). W tej części opracowania jest mowa również o systemach ochrony sądowej w sprawach unijnych.

Rozdział V zawiera omówienie ochrony prawnej w systemie Konwencji Europejskiej – jej założenia i środki. Poruszona została problematyka „skutecznego środka prawnego” w krajowym porządku prawnym, a także wniesienia skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i wykonania wyroku ETPC.

Kolejny rozdział został poświęcony genezie, źródłom i charakterowi prawa do dobrej administracji. Szczególną uwagę zwrócono na koncepcję prawa do obrony (wysłuchania) w toku postępowania administracyjnego. W tej części tomu poruszono również kwestię idei kodyfikacji postępowania administracyjnego w Europie.

Rozdział VII skupia się na europejskich standardach prawa do sądu w sprawach z dziedziny administracji publicznej. Szczególną uwagę zwrócono na modele sądowej kontroli działań administracji publicznej, pojęcie oraz traktatowe i konstytucyjne źródła prawa do sądu i konstrukcję prawa do sądu. Autor szczegółowo omówił elementy oraz granice prawa do sądu realizowanego w ramach kontroli administracji publicznej i jego nadużycie. Zwrócono również uwagę na alternatywne środki i techniki rozwiązywania sporów jednostki z administracją publiczną.

W Rozdziale VII omówiono europejskie kryteria, zasady, metody oraz formy wpływu na ustrój i funkcjonowanie administracji państw członkowskich, prawo administracyjne materialne i proceduralne państw członkowskich. Autorka w tym Rozdziale przestawia różne podziały wpływu prawa unijnego na ustrój, funkcjonowanie administracji krajowej oraz na prawo administracyjne.

Kolejny rozdział został poświęcony przekształceniom prawa o postępowaniu administracyjnym i postępowania egzekucyjnego w Polsce pod wpływem europejskiego prawa administracyjnego. Szczególną uwagę zwrócono na wpływ zasad Unii Europejskiej na ustrój administracji publicznej państwa członkowskiego. Poruszono kwestię wpływu prawa UE na funkcjonowanie Rady Ministrów. Treść tego rozdziału obejmuje również problematykę wpływu prawa UE na ustrój i funkcjonowanie niezależnych organów centralnych i administracji rządowej, takich jak: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Autorzy w tej części opracowania podkreślają również znaczenie europejskich sieci administracyjnych. W rozdziale uwzględniono wpływ prawa UE na ustrój i funkcjonowanie samorządu terytorialnego.

Kolejna część Tomu dotyczy przekształceń w systemie źródeł prawa administracyjnego pod wpływem europejskiego prawa administracyjnego.

Rozdział XI dotyczy przekształceń w systemie prawnych form działania administracji publicznej. Autor zwrócił uwagę na zmiany, jakie zaszły w związku z obowiązywaniem prawa UE oraz na zasady procedur krajowych i legalności, będących wyznacznikami form działania administracji krajowej. Wyodrębniono również formy działania administracji publicznej (akt administracyjny, akt normatywny, formy konsensualne, akty współdziałania/koordynacji, czynności materialno-techniczne oraz inne nietypowe akty).

W Rozdziale XII wskazano przekształcenia w zakresie materialnego prawa administracyjnego do jakich doszło pod wpływem prawa europejskiego. Szczególną uwagę zwrócono na prawo ochrony środowiska oraz na zmiany w zakresie telekomunikacji i energetyki.

Rozdział XIII zawiera szczegółowe omówienie przekształceń prawa o postępowaniu administracyjnym i zmian dotyczących postępowania egzekucyjnego. W Rozdziale poruszono kwestię „prawa do dobrej administracji”. Scharakteryzowano również wynikające z prawa europejskiego zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa.

Ostatni rozdział publikacji został poświęcony przekształceniom w systemie sądowej ochrony praw jednostek wywodzonych z prawa administracyjnego UE. Autorka opisała zmiany związane z uzyskaniem przez polskie sądy statusu „sądów unijnych”, poruszyła również kwestię wpływu unijnego standardu ochrony formułowanego w orzecznictwie TSUE i aktach prawa unijnego oraz przekształceń, które wynikają z „upodmiotowienia” jednostek w systemie UE.

Komentarz adresowany jest przede wszystkim do osób poruszających zainteresowanych prawem administracyjnym i prawem Unii Europejskiej. Pozycja ta przydatna będzie dla adwokatów, radców prawnych, sędziów, aplikantów, studentów kierunków prawniczych, administracyjnych oraz wszystkich zainteresowanych omawianą problematyką.

Tematyka tomu powinna być szczególnie istotna dla sędziów i radców prawnych zajmujących się prawem administracyjnym. Autorzy, oprócz ogromnej wiedzy teoretycznej, prezentują także orzeczenia ETPCz na poparcie swoich tez. Jest to tym bardziej cenne, że Autorzy są praktykami – sędziami sądów administracyjnych, adwokatami, radcami, specjalistami w zakresie prawa UE.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

System Prawa Administracyjnego R. Hauser / Z. Niewiadomski / A. Wróbel Tom 3 Europeizacja prawa administracyjnego Mariusz Baran, Stanisław Biernat, Sławomir Dudzik, Barbara Iwańska, Inga Kawka, Zbigniew Kmieciak, Agnieszka Krawczyk, Dawid Miąsik, Monika Niedźwiedź, Nina Półtorak, Agnieszka Skóra, Andrzej Wróbel INSTYTUT NAUK PRAWNYCH PAN SYSTEM PRAWA ADMINISTRACYJNEGO Europeizacja prawa administracyjnego Tom 3 SYSTEM PRAWA ADMINISTRACYJNEGO Europeizacja prawa administracyjnego Tom 3 REDAKTORZY NACZELNI SYSTEMU PRAWA ADMINISTRACYJNEGO ROMAN HAUSER ZYGMUNT NIEWIADOMSKI ANDRZEJ WRÓBEL Europeizacja prawa administracyjnego Tom 3 Redaktorzy Prof. dr hab. Roman Hauser Prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski Prof. dr hab. Andrzej Wróbel Autorzy dr Mariusz Baran – Uniwersytet Jagielloński; prof. dr hab. Stanisław Biernat – Uniwersytet Jagielloński; prof. dr hab. Sławomir Dudzik – Uniwersytet Jagielloński; dr hab. Barbara Iwańska – Uniwersytet Jagielloński; dr Inga Kawka – Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie; prof. dr hab. Zbigniew Kmieciak – Uniwersytet Łódzki; dr hab. Agnieszka Krawczyk – Uniwersytet Łódzki; prof. PAN dr hab. Dawid Miąsik – Instytut Nauk Prawnych PAN; dr Monika Niedźwiedź – Uniwersytet Jagielloński; prof. UJ dr hab. Nina Półtorak – Uniwersytet Jagielloński; prof. UMK dr hab. Agnieszka Skóra – Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; prof. dr hab. Andrzej Wróbel – Instytut Nauk Prawnych PAN WYDAWNICTWO C.H.BECK INSTYTUT NAUK PRAWNYCH PAN WARSZAWA 2014 Wydano we współpracy: z Instytutem Nauk Prawnych PAN w Warszawie Poszczególne części opracowali: Mariusz Baran Stanisław Biernat Sławomir Dudzik Barbara Iwańska Inga Kawka Zbigniew Kmieciak Agnieszka Krawczyk Dawid Miąsik Monika Niedźwiedź Nina Półtorak Agnieszka Skóra Andrzej Wróbel – rozdz. XI – rozdz. X – rozdz. IX, XII § 50 – rozdz. XII § 52 – rozdz. IX, XII § 51 – rozdz. IV § 14, rozdz. VI–VII – rozdz. IV § 13, 15–16, rozdz. V § 20 – rozdz. I § 3 pkt V – rozdz. II, XIII – rozdz. III, VIII, XIV – rozdz. V § 17–19 – rozdz. I § 1–2, § 3 pkt I–IV, VI, § 4 Redakcja: Aleksandra Dróżdż Wydawca: Joanna Ziemiecka © Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Totem, Inowrocław ISBN 978-83-255-4611-3 ISBN e-book 978-83-255-4612-0 Przedmowa Oddawany do rąk Czytelników Tom 3 Systemu Prawa Administracyjnego, wspól- nego projektu Wydawnictwa C.H. Beck i Instytutu Nauk Prawnych PAN, obejmuje problematykę europeizacji prawa administracyjnego. Pracę rozpoczynają rozważania wprowadzające obejmujące zagadnienia dotyczące pojęcia europeizacji prawa administracyjnego i jego kontekstów. Ustalenia poczynione w uwagach wprowadzających pozwalają Autorom omówić szczegółowe zagadnienia dotyczące: administracyjnego wykonywania prawa Unii Eu- ropejskiej, zasad efektywnego wykonywania prawa Unii w sferze prawa administracyj- nego, pośredniego wykonywania prawa Unii Europejskiej przez państwa członkowskie, postępowania administracyjnego i sądowego w sprawach unijnych, ochrony prawnej w systemie Konwencji Europejskiej, aspektów proceduralnych europejskiej formuły prawa do dobrej administracji, europejskich standardów prawa do sądu w sprawach z dziedziny administracji publicznej, europejskich kryteriów, zasad, metod i form wpły- wu na ustrój i funkcjonowanie administracji państw członkowskich oraz prawo admini- stracyjne materialne i proceduralne państw członkowskich. Prace kończą uwagi obejmujące zagadnienia przekształceń ustrojowych, materialno- prawnych i procesowych polskiego prawa administracyjnego pod wpływem prawa euro- pejskiego. W tym zakresie szczegółowo omówiono następujące kwestie: przekształcenia ustroju administracji publicznej w Polsce pod wpływem europejskiego prawa admini- stracyjnego, przekształcenia w systemie źródeł prawa administracyjnego pod wpływem europejskiego prawa administracyjnego, przekształcenia w systemie prawnych form działania administracji publicznej, przekształcenia materialnego prawa administracyj- nego pod wpływem prawa europejskiego, przekształcenia prawa o postępowaniu admi- nistracyjnym i postępowania egzekucyjnego oraz przekształcenia w systemie sądowej ochrony praw jednostek opartych na prawie administracyjnym UE. Praca jest dziełem kilku autorów wskazanych w zestawieniu zbiorczym oraz na poszczególnych stronach niniejszego tomu. Za merytoryczną treść, prezentowane sta- nowisko prawne i formę wypowiedzi odpowiadają autorzy poszczególnych części tego dzieła. Wydanie niniejszego tomu uwzględnia stan prawny na dzień 1 marca 2014 r. Warszawa, marzec 2014 r. Redaktorzy V Spis treści Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XIII Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego – pojęcie i konteksty . 1 § 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 10 I. Europeizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Europeizacja prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 17 III. Europeizacja prawa a prawo europejskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . § 2. Europeizacja prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 21 I. Pojęcie i rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 II. Europejskie prawo administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Globalne prawo administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 § 3. Europeizacja prawa administracyjnego w kontekście dynamicznych relacji między prawem międzynarodowym, prawem europejskim i prawem państw europejskich . . . . . . . . . . . . . I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Konstytucja – konstytucjonalizacja – konstytucjonalizm . . . . . . . . . . . . . III. Konstytucja, konstytucjonalizacja i konstytucjonalizm w prawie unijnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Prawo międzynarodowe – prawo unijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V. Zasady prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VI. Prawo unijne – prawo państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . § 4. Realizacja (wykonywanie), działanie, przestrzeganie, stosowanie 34 34 35 42 43 55 91 i skuteczność prawa europejskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 I. Zagadnienia wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 II. Teoria prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Rozdział II. Administracyjne wykonywanie prawa Unii Europejskiej . . . . 121 § 5. Uwagi ogólne dotyczące administracyjnego wykonywania prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 § 6. Bezpośrednie wykonywanie prawa UE przez administrację UE . . . . 126 I. Wykonywanie budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 II. Wykonywanie polityk unijnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 § 7. Pośrednie wykonywanie prawa UE przez administrację RP . . . . . . . 160 § 8. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 Rozdział III. Zasada efektywnego wykonywania prawa Unii w sferze administracyjnego, pośredniego wykonywania prawa Unii Europejskiej przez państwa członkowskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 § 9. Zasada efektywności wykonywania prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 § 10. Efektywność jako zasada działania administracji unijnej . . . . . . . . . 186 § 11. Efektywność w działaniu organów państw członkowskich . . . . . . . . . 187 § 12. Mechanizmy pozwalające na realizację wymogu efektywnego wykonania prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 I. Pierwszeństwo, bezpośredni skutek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 II. Skuteczna ochrona prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 VII III. Warunki równoważności i skuteczności krajowych procedur i działań wykonawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 Rozdział IV. Postępowanie administracyjne i sądowe w sprawach unijnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 § 13. Postępowanie przed organami administracji unijnej . . . . . . . . . . . . . 203 I. Pojęcie organów administracji unijnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 II. Zasady postępowania przed organami administracji unijnej . . . . . . . . . . 208 § 14. Postępowanie przed organami administracyjnymi państw członkowskich UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 I. Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich UE . . . . . . . . . . 215 II. Wzruszalność ostatecznych (prawomocnych) rozstrzygnięć organów krajowych niezgodnych z unijnym porządkiem prawnym i porządkiem konwencyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 § 15. Postępowanie wielostopniowe (przed organami administracyjnymi UE i organami administracji krajowej) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 § 16. System ochrony sądowej w sprawach unijnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 I. Organizacja i funkcje sądownictwa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 II. Właściwość TSUE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 III. Postępowanie przed TSUE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 Rozdział V. Ochrona prawna w systemie Konwencji Europejskiej . . . . . . . 277 § 17. Założenia i środki ochrony praw jednostki w sprawach objętych reżimem Konwencji Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 § 18. Pojęcie „skutecznego środka prawnego” w krajowym porządku prawnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 I. Prawo do „skutecznego środka prawnego” a „prawo do środka odwoławczego” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 II. Skuteczny środek odwoławczy w krajowym porządku prawnym. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 III. Prawo do skutecznego środka odwoławczego jako prawo proceduralne . . 284 IV. Prawo do skutecznego środka odwoławczego jako prawo niesamodzielne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 V. Skuteczny środek odwoławczy a konstrukcja „spornego roszczenia” . . . 287 VI. Skuteczny środek odwoławczy a doktryna (koncepcja) marginesu swobody oceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 VII. „Skuteczny środek odwoławczy” wobec aktów normatywnych . . . . . . . 288 VIII. „Właściwy organ państwowy” w świetle art. 13 EKPC . . . . . . . . . . . . . 289 IX. Cechy „skutecznego środka odwoławczego” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 § 19. Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . . . . . . . . . 297 I. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 II. Modyfikacje systemu wnoszenia skarg. Zarys najnowszych zmian i rozwiązań postulowanych w przyszłości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 III. Materialne i formalne przesłanki wniesienia skargi indywidualnej do ETPC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 IV. Istota ETPC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 V. Skład ETPC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 VI. Etapy postępowania przed Trybunałem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 § 20. Wykonanie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . 319 Rozdział VI. Europejska formuła prawa do dobrej administracji – aspekt procesowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 § 21. Geneza, źródła i charakter prawa do dobrej administracji . . . . . . . . 338 I. Istota pojęcia dobrej administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 II. Prawo do dobrej (właściwej) administracji w europejskim case law . . . 339 VIII Spis treści III. Prawo do dobrej administracji w ujęciu Karty Praw Podstawowych . . . 341 IV. Prawo do dobrej administracji w systemie Konwencji Europejskiej . . . . 345 V. Prawo do dobrej administracji w krajowym porządku prawnym . . . . . . . 370 § 22. Koncepcja prawa do obrony (wysłuchania) w toku postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 I. Zasady praworządnego (rzetelnego) procesu administracyjnego . . . . . . . 371 II. Istota i formy urzeczywistnienia prawa do wysłuchania (obrony) . . . . . 375 III. Prawo do procesu na drodze administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 IV. Prawo do procesu na drodze administracyjnej a konstrukcja administrative preliminary proceedings i postępowania „wykonawczego” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 § 23. Idea kodyfikacji postępowania administracyjnego w Europie . . . . . . 385 Rozdział VII. Europejskie standardy prawa do sądu w sprawach z dziedziny administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 § 24. Prawo do sądu a formuła jurysdykcji sądowoadministracyjnej . . . . 398 I. Modele sądowej kontroli działań administracji publicznej . . . . . . . . . . . 398 II. Pojęcie oraz traktatowe i konstytucyjne źródła prawa do sądu . . . . . . . . 409 III. Konstrukcja prawa do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 § 25. Składniki prawa do sądu w sprawach sporów jednostki z administracją publiczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 I. Dostęp do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 II. Niezawisłość, niezależność, bezstronność i wymagania dotyczące właściwości sądu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420 III. Rzetelność procesu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 IV. Efektywność ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 441 § 26. Granice prawa do sądu w sprawach sporów jednostki z administracją publiczną i jego nadużycie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 I. Prawo do sądu a efektywność udzielanej ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 II. Środki mające zapobiegać nadużyciu prawa do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . 450 § 27. Alternatywne środki i techniki rozwiązywania sporów jednostki z administracją publiczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 I. Sposoby rozstrzygania sporów prawnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 II. Europejska koncepcja Alternative Dispute Resolution i formy jej realizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 III. Mediacja w postępowaniu sądowoadministracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . 461 Rozdział VIII. Europejskie kryteria, zasady, metody i formy wpływu na ustrój i funkcjonowanie administracji państw członkowskich, prawo administracyjne materialne i proceduralne państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465 § 28. Europeizacja prawa administracyjnego i organów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 II. Podział wpływu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 § 29. Wpływ prawa UE na ustrój i funkcjonowanie administracji krajowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 § 30. Wpływ prawa UE na prawo administracyjne materialne i proceduralne państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476 II. Wpływ na materialne prawo administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 III. Wpływ na proceduralne prawo administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 § 31. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488 IX Spis treści Rozdział IX. Przekształcenia ustroju administracji publicznej w Polsce pod wpływem prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 § 32. Administracja krajowa a porządek prawny UE – wprowadzenie . . . 495 § 33. Wpływ podstawowych zasad porządku prawnego Unii Europejskiej na ustrój administracji publicznej państwa członkowskiego . . . . . . . 497 I. Zasada demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497 II. Poszanowanie tożsamości narodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 III. Zasada lojalnej współpracy i efektywności prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . 500 IV. Zasada autonomii instytucjonalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 § 34. Wpływ prawa Unii Europejskiej na ustrój i funkcjonowanie Rady Ministrów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 I. Rada Ministrów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 II. Współpraca Rady Ministrów z Sejmem i Senatem . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 III. Współpraca Rady Ministrów z Prezydentem RP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 IV. Współpraca Rady Ministrów z samorządem terytorialnym . . . . . . . . . . . 519 § 35. Wpływ prawa Unii Europejskiej na ustrój i funkcjonowanie niezależnych organów centralnych i administracji rządowej . . . . . . . 520 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520 II. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 521 III. Administracja rządowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524 § 36. Wpływ prawa Unii Europejskiej na ustrój i funkcjonowanie samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 II. Region . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 III. Regiony w prawie Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 545 IV. Regionalizacja w Polsce a unijna polityka spójności . . . . . . . . . . . . . . . . 547 § 37. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 Rozdział X. Wpływ prawa Unii Europejskiej na źródła prawa administracyjnego i procedurę prawodawczą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555 § 38. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558 § 39. Zamknięty system źródeł prawa w warunkach członkostwa Polski w Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 562 I. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 562 II. Prawo unijne systemie źródeł prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 § 40. Zmiana roli ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 569 § 41. Zmiana roli rozporządzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 574 I. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 574 II. Przesłanki zmiany roli rozporządzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 575 III. Dopuszczalne możliwości zmian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 577 IV. Poglądy wyrażane w orzecznictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 580 V. Praktyka formułowania upoważnień ustawowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 583 § 42. Zmiany dotyczące aktów planowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 585 I. Wpływ prawa unijnego na akty planowania i ich podstawy prawne . . . . 585 II. Podstawy prawne realizacji aktów planowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591 § 43. Zmiany w procedurze prawodawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 599 I. Badanie zgodności projektów aktów normatywnych z prawem Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 599 Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602 III. Notyfikacja i inne formy zgłaszania instytucjom Unii Europejskiej aktów prawnych lub ich projektów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 604 § 44. Postulaty zmian w Konstytucji RP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 II. Postępowanie z projektami ustaw wykonujących prawo Unii X Spis treści Rozdział XI. Przekształcenia w systemie prawnych form działania administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 617 § 45. Zmiany w zakresie form działania administracji publicznej jako konsekwencja obowiązywania prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 621 § 46. Zasada procedur krajowych jako wyznacznik form działania administracji krajowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 622 § 47. Zasada legalności jako prawna determinanta form działania administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 625 § 48. Formy działania administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626 II. Akt normatywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626 III. Akt administracyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 630 IV. Formy konsensualne (niewładcze) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 V. Szczególne formy prawne działania administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 656 § 49. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 664 Rozdział XII. Przekształcenia materialnego prawa administracyjnego pod wpływem prawa europejskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 667 § 50. Przekształcenia polskiego prawa energetycznego pod wpływem prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674 I. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674 II. Proces tworzenia wspólnotowego prawa energetycznego. Pierwszy pakiet energetyczny i jego wpływ na prawo energetyczne w Polsce . . . . 675 III. Drugi pakiet energetyczny i jego wdrożenie w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . 681 IV. Trzeci pakiet energetyczny i jego wdrożenie w Polsce . . . . . . . . . . . . . . 687 V. Uwagi końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 692 § 51. Przekształcenia polskiego prawa telekomunikacyjnego pod wpływem prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 693 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 693 II. Pojęcie telekomunikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 693 III. Źródła prawa telekomunikacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 694 IV. Przekształcenia polskiego prawa telekomunikacyjnego wynikające z liberalizacji europejskiego rynku łączności elektronicznej . . . . . . . . . . 697 V. Przekształcenia polskiego prawa telekomunikacyjnego wynikające z harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 698 VI. Wpływ unijnego prawa łączności elektronicznej na stosowanie materialnego prawa telekomunikacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 707 VII. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 708 § 52. Europeizacja prawa ochrony środowiska (wybrane zagadnienia) . . . 709 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 709 II. Polskie i unijne prawo ochrony środowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 710 III. „Formy i metody” oraz granice oddziaływania unijnego prawa ochrony środowiska na prawo polskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 714 IV. Zmiany polskiej regulacji prawnej ochrony środowiska pod wpływem unijnego prawa ochrony środowiska (wybrane zagadnienia) . . . . . . . . . . 722 V. Stosowanie unijnego prawa ochrony przez sądy krajowe . . . . . . . . . . . . 735 VI. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 739 Rozdział XIII. Przekształcenia prawa o postępowaniu administracyjnym i postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 743 § 53. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 745 § 54. Ogólny wpływ standardów europejskich na procedury krajowe . . . 747 XI Spis treści § 55. Zmiany w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego . . . . . 749 I. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 749 II. Wpływ prawa europejskiego i europejskich standardów na treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 750 III. Wpływ prawa unijnego na stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 753 § 56. Zmiany w ustawie – Ordynacja podatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 I. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 II. Wpływ europejskich standardów i prawa europejskiego na treść przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 III. Transpozycja dyrektywy 2011/16/UE w ustawie – Ordynacja podatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 761 IV. Wpływ prawa europejskiego na stosowanie ustawy – Ordynacja podatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 771 § 57. Zmiany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . 772 I. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 772 II. Zmiany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod wpływem prawa UE. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 773 § 58. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 784 Rozdział XIV. Przekształcenia w systemie sądowej ochrony praw jednostek wywodzonych z prawa administracyjnego Unii Europejskiej . . 785 § 59. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 786 § 60. Zmiany instytucjonalne sądownictwa krajowego związane z właściwością TSUE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 788 § 61. Zmiany związane z uzyskaniem przez polskie sądy statusu „sądów unijnych” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 792 § 62. Wpływ unijnego standardu ochrony formułowanego w orzecznictwie TSUE i aktach prawa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 798 § 63. Przekształcenia wynikające z „upodmiotowienia” jednostek w systemie UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 806 § 64. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 809 Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 811 XII Spis treści Wykaz skrótów 1. Źródła prawa EKPC . . . . . . . . . . . . . Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) DziałAdmRzU . . . . . . . ustawa z 4.9.1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 743 ze zm.) EKDA . . . . . . . . . . . . . Europejski Kodeks Dobrej Administracji InfŚrodU . . . . . . . . . . . ustawa z 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) KIEU . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 8.8.1996 r. o Komitecie Integracji Europejskiej (Dz.U. Nr 106, poz. 494 ze zm.) – obecnie nie obowiązuje KomisjaWspU . . . . . . . ustawa z 6.5.2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorial- nego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 90, poz. 759) KoncesBudU . . . . . . . . ustawa z 9.1.2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. Nr 19, poz. 101 ze zm.) Konstytucja RP . . . . . . Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) KPA . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267) KPC . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 101) KPP . . . . . . . . . . . . . . . Karta praw podstawowych Unii Europejskiej z 7.12.2000 r. (Dz.Urz. UE. C Nr 364, s. 1) KSEU . . . . . . . . . . . . . ustawa z 27.8.2009 r. o Komitecie do Spraw Europejskich (Dz.U. Nr 161, poz. 1277) MPPOiP . . . . . . . . . . . Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) OchrDanychU . . . . . . . ustawa z 29.8.1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) OchrKonkurU . . . . . . . ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) OchrPrzyrU . . . . . . . . . z 16.4.2004 r. ustawa o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) OdpadyU . . . . . . . . . . . ustawa z 14.12.2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.) OrdPod . . . . . . . . . . . . ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) XIII PartPublPrywU . . . . . . ustawa z 19.12.2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100 ze zm.) PolRozwojuU . . . . . . . ustawa z 6.12.2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) PomPublU . . . . . . . . . . ustawa z 30.4.2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.) PomSpołU . . . . . . . . . . ustawa z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) PrCel . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 19.3.2004 r. – Prawo celne (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 727 ze zm.) PrEnerg . . . . . . . . . . . . ustawa z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.) PrOchrŚrod . . . . . . . . . ustawa z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.) PrPoczt . . . . . . . . . . . . ustawa z 23.11.2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529) PrPostSAdm . . . . . . . . ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) PrTel . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 243 ze zm.) PrUSAdm . . . . . . . . . . ustawa z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) PrWod . . . . . . . . . . . . . ustawa z 18.7.2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.) PrZamPubl . . . . . . . . . ustawa z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.) RehZawU . . . . . . . . . . ustawa z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz za- trudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) RKM . . . . . . . . . . . . . . rekomendacja CM/Rec (2007) 7 z 20.7.2007 r. – Prawo do dobrej admi- nistracji (Right to Good Administration) RKMS . . . . . . . . . . . . . rekomendacja Rec (2004) 20 z 15.12.2004 r. o sądowej kontroli aktów administracyjnych (on Judicial Review of Administrative Acta) RMU . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 8.8.1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 392 ze zm.) SamGmU. . . . . . . . . . . ustawa z 8.3.1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) SamPowU . . . . . . . . . . ustawa z 5.6.1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.) SamWojU . . . . . . . . . . ustawa z 5.6.1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 596 ze zm.) SzkodyŚrodU . . . . . . . ustawa z 13.4.2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich na- prawie (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 210) TFUE. . . . . . . . . . . . . . Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) TUE . . . . . . . . . . . . . . . Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30) UsłPłatU . . . . . . . . . . . ustawa z 19.8.2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. Nr 199, poz. 1175 ze zm.) XIV Wykaz skrótów ustawa . . . . . . . . . . . . . kooperacyjna ustawa z 8.10.2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sej- mem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospo- litej Polskiej w Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 213, poz. 1395) WzajemnaPomocU . . . ustawa z 11.10.2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu po- datków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1289) 2. Organy i instytucje ETPC . . . . . . . . . . . . . . Europejski Trybunał Praw Człowieka ETS . . . . . . . . . . . . . . . Europejski Trybunał Sprawiedliwości KM . . . . . . . . . . . . . . . Komitet Ministrów NSA . . . . . . . . . . . . . . . Naczelny Sąd Administracyjny SN . . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy SN (7) . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów SPI . . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Pierwszej Instancji TK . . . . . . . . . . . . . . . . Trybunał Konstytucyjny TSUE. . . . . . . . . . . . . . Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej WSA . . . . . . . . . . . . . . wojewódzki sąd administracyjny 3. Publikatory i czasopisma CMLRev. . . . . . . . . . . . Common Market Law Review Dz.U. . . . . . . . . . . . . . . Dziennik Ustaw Dz.Urz. . . . . . . . . . . . . Dziennik Urzędowy ELRev . . . . . . . . . . . . . European Law Review EPS . . . . . . . . . . . . . . . Europejski Przegląd Sądowy KPPubl. . . . . . . . . . . . . Kwartalnik Prawa Publicznego M.P. . . . . . . . . . . . . . . . Monitor Polski ONSAiWSA . . . . . . . . Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych OMT . . . . . . . . . . . . . . Organizacja. Metody. Technika OTK-A . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria A PiP . . . . . . . . . . . . . . . . Państwo i Prawo PL . . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Legislacyjny POP . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Orzecznictwa Podatkowego PPP . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Prawa Publicznego Prz. . . . . . . . . . . . . . . . Sejm. Przegląd Sejmowy PS . . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Sądowy REALaw . . . . . . . . . . . Review of European Administrative Law SPE . . . . . . . . . . . . . . . Studia Prawno-Ekonomiczne ST . . . . . . . . . . . . . . . . Samorząd Terytorialny Zb.Orz. . . . . . . . . . . . . Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ECR) ZNSA . . . . . . . . . . . . . Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego XV Wykaz skrótów 4. Piśmiennictwo System Prawa Administracyjnego . . . System Prawa Administracyjnego, t. I (pod red. J. Starościaka), Wro- cław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977, 1987; t. III (pod red. T. Rab- skiej, J. Łętowskiego); t. IV (pod red. T. Rabskiej), Wrocław–Warsza- wa–Kraków–Gdańsk 1980 System PrAdm . . . . . . System Prawa Administracyjnego (pod red. R. Hausera, Z. Niewiadom- skiego, A. Wróbla), t. 1, Warszawa 2010; t. 2, Warszawa 2012; t. 4, War- szawa 2012; t. 5, Warszawa 2013; t. 6, Warszawa 2011; t. 7, Warszawa 2012; t. 8A, Warszawa 2013; t. 8B, Warszawa 2013; t. 9, Warszawa 2010; t. 11, Warszawa 2011; t. 12, Warszawa 2010 5. Inne skróty art. . . . . . . . . . . . . . . . . artykuł CBOSA . . . . . . . . . . . . Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych cyt. . . . . . . . . . . . . . . . . cytowany (-a, -e); cytat cz. . . . . . . . . . . . . . . . . część lit. . . . . . . . . . . . . . . . . litera m.in. . . . . . . . . . . . . . . między innymi n. . . . . . . . . . . . . . . . . . następny (-a, -e) niepubl. . . . . . . . . . . . . niepublikowany (-a, -e) Nr . . . . . . . . . . . . . . . . numer orz. . . . . . . . . . . . . . . . orzeczenie por. . . . . . . . . . . . . . . . porównaj post. . . . . . . . . . . . . . . . postanowienie poz. . . . . . . . . . . . . . . . pozycja przyp. . . . . . . . . . . . . . przypis r. . . . . . . . . . . . . . . . . . rok red. . . . . . . . . . . . . . . . redakcja, redaktor s. . . . . . . . . . . . . . . . . . strona (-y) t. . . . . . . . . . . . . . . . . . tom tj. . . . . . . . . . . . . . . . . . to jest tekst jedn. . . . . . . . . . . tekst jednolity tzw. . . . . . . . . . . . . . . . tak zwany (-a, -e) uchw. . . . . . . . . . . . . . . uchwała ust. . . . . . . . . . . . . . . . . ustęp uw. . . . . . . . . . . . . . . . . uwaga (-i) wyr. . . . . . . . . . . . . . . . wyrok w zw. z . . . . . . . . . . . . w związku z zd. . . . . . . . . . . . . . . . . zdanie ze zm. . . . . . . . . . . . . . ze zmianami zob. . . . . . . . . . . . . . . . zobacz XVI Wykaz skrótów Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego – pojęcie i konteksty Spis treści Nb § 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 I. Europeizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 II. Europeizacja prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 III. Europeizacja prawa a prawo europejskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 § 2. Europeizacja prawa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 I. Pojęcie i rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 II. Europejskie prawo administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 III. Globalne prawo administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 § 3. Europeizacja prawa administracyjnego w kontekście dynamicznych relacji między prawem międzynarodowym, prawem europejskim i prawem państw europejskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 I. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 II. Konstytucja – konstytucjonalizacja – konstytucjonalizm . . . . . . . . . . . . . 48 III. Konstytucja, konstytucjonalizacja i konstytucjonalizm w prawie unijnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 IV. Prawo międzynarodowe – prawo unijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 3. Prawo Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 4. Prawo unijne – prawo międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 V. Zasady prawa Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 2. Zasada bezpośredniego skutku prawa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 A. Charakter i znaczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 B. Geneza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 C. Istota . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 D. Bezpośredni skutek wertykalny i horyzontalny . . . . . . . . . . . . . . . 94 E. Bezpośredni skutek subiektywny i obiektywny . . . . . . . . . . . . . . . 97 F. Zasada bezpośredniego skutku a prawo i postępowanie administracyjne oraz sądowoadministracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . 100 G. Test bezpośredniej skuteczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 H. Bezpośredni skutek prawa pierwotnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 I. Bezpośredni skutek przepisów rozporządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 J. Bezpośredni skutek decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 K. Bezpośredni skutek przepisów dyrektyw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 L. Bezpośredni skutek przepisów umów międzynarodowych . . . . . . 114 3. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Wróbel/Miąsik 1 Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego – pojęcie i konteksty A. Status i znaczenie zasady pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 B. Istota zasady pierwszeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 C. Zarys ewolucji zasady pierwszeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 D. Zakres podmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 E. Zakres przedmiotowy zasady pierwszeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 F. Kiedy zachodzi sprzeczność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 G. Badanie z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 H. Samodzielna ocena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 I. Odmowa zastosowania jako konsekwencja zasady pierwszeństwa 134 J. Zasada pierwszeństwa a prounijna wykładnia . . . . . . . . . . . . . . . . 136 K. Zasada pierwszeństwa a zasada bezpośredniego skutku . . . . . . . . 137 4. Prounijna wykładnia prawa krajowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 A. Pojęcie i charakter . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 B. Zarys ewolucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 C. Istota . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 D. Zakres podmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 E. Zakres przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 F. Zakres temporalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 G. Konsekwencje wykładni zgodnej z prawem unijnym . . . . . . . . . . 148 H. Granice prounijnej wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5. Zasada autonomii prawa unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 VI. Prawo unijne – prawo państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 2. Sytuacje prawno-podmiotowe w prawie Unii Europejskiej . . . . . . . . 173 3. Kolizje systemowe i konflikty instytucjonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 4. Niektóre koncepcje relacji między prawem unijnym a prawem państw europejskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 § 4. Realizacja (wykonywanie), działanie, przestrzeganie, stosowanie i skuteczność prawa europejskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 I. Zagadnienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 II. Teoria prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 Literatura: S. Adam, Citizenship rights and the federal balance between the European Union and its Member States: Comment on Derect, ELRev. 2012, Nr 37(2); R. Alexy, Theorie der Grundrech- te, Baden-Baden 1994; G. Anagnostaras, Activation of the ultra vires review: the slovak pensions judgment of the czech constitutional court, German Law Journal 2013, vol. 14; A. von Arnauld, Zum Status quo des europäischpäisches Verwaltungsrecht, w: Verwaltungsrecht der Europäi schen Union (pod red. J.Ph. Terhechtego), Baden-Baden 2011; S. Augsberg, Europäi schen Verwaltun- gsorganisationsrecht und Vollzugsformen Verwaltungsrecht der Europäi schen Union, w: Verwal- tungsrecht der Europäi schen Union (pod red. J.Ph. Terhechtego), Baden-Baden 2011; Autopoietic law: a new approach to law and society (pod red. G. Teubnera), Berlin 1988; A. Bałaban, Zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej, ZNSA 2012, Nr 4; J. Baquero Cruz, Legal Pluralism and Instituional Disobedience, w: Constitutional Pluralism in the European Union and Beyond (pod red. M. Avbejla, J. Komárka), Oxford–Portland–Oregon 2012; J. Barcz, Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego w świetle postanowień Konstytucji RP z 1997 r., KPPubl. 2004, Nr 2; R. Barents, The autonomy of Community law, Hague 2004; tenże, The Fallacy of Multilevel Con- stitutionalism, w: Constitutional Pluralism In the European Union and Beyond (pod red. M. Avbej- la, J. Komárka), Oxford–Portland–Oregon 2012; tenże, The Precedence of EU Law from the Per- spective of Constitutional Pluralism, European Constitutional Law Review 2009, Nr 5; G. Bebr, The relation of the European Coal and Steel Community law to the law of the Member States: a peculiar legal symbiosis, Columbia Law Review 1958, Nr 58; L.F.M. Besselink, A Composite 2 Wróbel/Miąsik Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego – pojęcie i konteksty European Constitution. Een Samengestelde Europese Constitutie, Groningen 2007; S. Besson, How International is the European Legal Order. Retracing Tuori’s steps in the exploration of Eu- ropean legal pluralism, No Foundation 2008, Nr 5; taż, European Legal Pluralism after Kadi, Eu- ropean Constitutional Law Review 2009, Nr 5; S. Biernat, Prawo Unii Europejskiej a prawo państw członkowskich, w: Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe (pod red. J. Barcza), Warszawa 2002; tenże, Wpływ członkostwa Polski w Unii Europejskiej na polskie sądy, PS 2001, Nr 11; tenże, Wykładnia prawa krajowego w zgodzie z prawem Wspólnoty Europejskiej, w: Im- plementacja prawa integracji europejskiej w krajowych porządkach prawnych (pod red. C. Mika), Toruń 1998; tenże, Zasada pierwszeństwa prawa unijnego po Traktacie z Lizbony, Gdańskie Stu- dia Prawnicze, t. XXV, 2011; R. Bierzanek, J. Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2002; H.J. Blanke, Vertrauenschutz im deutschen und europäischem Verwaltungsrecht, Tübingen 2000; A. von Bogdandy, Pluralism, direct effect, and the ultimate say: On the relation- ship between international and domestic constitutional law, I-CON 2008, vol. 6; A. von Bogdan- dy, S. Schill, Overcoming absolute primacy: respect for national identity under the Lisbon treaty, CMLRev. 2011, Nr 48(5); P. Bogdanowicz, P. Marcisz, Glosa do wyroku TK z 16.11.2011 r., SK 45/09, EPS 2012, Nr 9; I. Brownlie, Principles of Public International Law, Oxford 2003; P. Brzeziński, Unijny obowiązek odmowy zastosowania przez sąd krajowy ustawy niezgodnej z dyrektywą Unii Europejskiej, Warszawa 2010; B. Brzeziński, Zagadnienie wykładni prawa po- datkowego w kontekście członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Wykładnia prounijna, Kwar- talnik Prawa Podatkowego 2010, Nr 3–4; S. Cassese, Diritto Amministrativo comunitario e dirit- ti amministrativi nazionali, w: Trattato di Diritto Amministrativo Europeo (pod red. M.P. Chitiego, G. Greca), Parte Generale, t. I, Milano 2007; N. Chowdhury, R.A. Wessel, Coceptualising Multi- level Regulation in the EU: A Legal Translation of Multilevel Governance?, European Law Jour- nal 2012, vol. 18; P. Chybalski, Analiza porównawcza konstytucji państw członkowskich Unii Europejskiej w zakresie podstaw członkostwa tych państw w Unii, Warszawa 2010; M. Claes, Constitutionalising Europe at its Source: The „European Clauses” in the National Constitutions: Evolution and Typology, Cambridge Yearbook of European Legal Studies 2004–2005, vol. 6; taż, The National Courts’ Mandate in the European Constitution, Oxford–Portland–Oregon 2006; C. Costello, The Bosphorus Ruling of the European Court of Human Rights: Fundamental Rights and Blurred Boundaries in Europe, Human Rights Law Review 2006, Nr 6; P. Craig, Constitu- tions, Constitutionalism and European Union, European Law Journal 2001, vol. 7, Nr 2; M. Cre- mona, Coherence through Law: What difference will the Treaty of Lisbon make?, Hamburg Re- view of Social Sciences 2008, vol. 3; W. Czapliński, Prawo wspólnotowe a prawo wewnętrzne w praktyce sądów konstytucyjnych państw członkowskich (wybrane zagadnienia), KPPubl. 2004, Nr 2; tenże, Sprawa Tanji Kreil – czyli o roli kobiet w relacjach prawa europejskiego do krajo- wego, w: Konstytucja i władza we współczesnym świecie. Doktryna – prawo – praktyka (pod red. M. Kruk), Warszawa 2002; W. Czapliński, A. Wyrozumska, Prawo publiczne międzynarodowe. Zagadnienia systemowe, Warszawa 1999; K. Czapracka, Zasada pierwszeństwa prawa wspólno- towego wobec prawa krajowego państw członkowskich a prace Konwentu przygotowującego Konstytucję Europejską, w: Unia Europejska w dobie reform: Konwent Europejski – Traktat Kon- stytucyjny – Biała Księga w sprawie rządzenia Europą: VIII ogólnopolska konferencja prawnicza, Toruń 27–28.3.2003 r. (pod red. C. Mika), Toruń 2004; P. Dann, Thoughts on a Methodology of European Constitutional Law, German Law Journal 2005, vol. 6, Nr 11; T. von Danwitz, Europäis- chpäisches Verwaltungsrecht, Berlin–Heidelberg 2008; S. Dellawall, Constitutionalism Beyond the Constitution: The Treaty of Lisbon in the Light of Post-National Public Law, Jean Monnet Working Paper 2009, Nr 3; M. Domańska, Glosa do wyroku TS z 28.06.2001 r. w sprawie C-118/00 Gervais Larsy przeciwko INASTI – Stosowanie prawa WE przez krajowe organy ad- ministracyjne, EPS 2008, Nr 1; taż, Sądowa implementacja dyrektyw unijnych, Warszawa 2011 (niepublikowana rozprawa doktorska); O. Dörr, Der europäisierte Rechtsschutzauftrag deutscher Gerichte, Tübingen 2003; D. Dyzenhaus, Constitutionalism in an old key: Legality and constitu- ent Power, Global Constitutionalism 2012, vol. 1–2; S. Ehrlich, Wstęp do nauki o państwie i pra- Wróbel/Miąsik 3
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Europeizacja prawa administracyjnego. Tom 3
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: