Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00045 005902 12597679 na godz. na dobę w sumie
Europeizacja prawa finansowego - ebook/pdf
Europeizacja prawa finansowego - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1415-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zebrane w tej publikacji teksty poświęcone są m.in. takim problemom, jak: fundusze celowe, agencje rządowe, Unia Bankowa, równowaga budżetowa, dług publiczny, dług celny oraz prawo podatkowe w kontekście budowy jednolitego rynku finansowego Unii Europejskiej. Autorzy – młodzi naukowcy z różnych polskich ośrodków akademickich – uwzględniają w swoich analizach wpływ obecnego kryzysu na proces przemian w finansowej sferze gospodarki.

Książka adresowana do studentów prawa, administracji, europeistyki, badaczy tych dziedzin oraz praktykujących prawników sektora prywatnego i publicznego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Redakcja naukowa KATARZYNA BLAZUK PRZEMYSLAW CZERNICKI IWONA KRZEMINSKA ˙- - ’ Europeizacja prawa finansowego Wybrane zagadnienia ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Europeizacja prawa finansowego ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Redakcja naukowa KATARZYNA BLAZUK PRZEMYSLAW CZERNICKI IWONA KRZEMINSKA ˙- - ’ Europeizacja prawa finansowego Wybrane zagadnienia Warszawa 2014 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch prof. dr hab. Elżbieta Kornberger-Sokołowska Redaktor prowadzący Małgorzata Yamazaki Redakcja Jacek Piasecki Korekta Danuta Trzpil Projekt okładki Wojciech Markiewicz ISBN 978-83-235-14 15 2 - © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Warszawa 2014 Publikacja dofinansowana przez Radę Kół Naukowych przy Wydziale Prawa i Administracji UW Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy WUW: tel. (48 22) 55-31-333 e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie 1 Skład i łamanie Beata Stelęgowska ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Katarzyna Błażuk (PAN), Analiza konstrukcji indywidualnego wskaźni- ka zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . 11 Marta Chorzępa (UAM), Budżet zadaniowy jako forma europeizacji prawa finansów publicznych? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Przemysław Czernicki (UW), Europeizacja funduszy celowych i agen- cji rządowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Maciej Dobrzelak (UW), Główne założenia Unii Bankowej . . . . . . . . . 52 Monika Florczak (UWr), Europeizacja tajemnicy bankowej w kontek- ście wymiany informacji podatkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Jan Klapaczyński (UW), Zasada równowagi budżetowej. Postulaty dok- tryny oraz zakres realizacji w prawie krajowym i prawie Unii Euro- pejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Mariusz Kociszewski (UW), Konstrukcja długu publicznego w Polsce i w pakcie fiskalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Iwona Krzemińska (UW), Reforma systemu zasobów własnych Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 Mateusz Langer (UAM), Pojęcie państwowego długu publicznego – spo- ry doktrynalne z perspektywy sytuacji finansowej jednostek samo- rządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Mateusz Piech (UŚ), Dług celny jako przykład europeizacji prawa kra- jowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Karolina Rutkowska (UJ), Europeizacja polskiego prawa podatkowego czy jego umiędzynarodowienie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6 Spis treści Jan Karol Szczepański (UAM), Europeizacja opodatkowania spadków i darowizn – Zalecenie 2011/856/UE jako krok w kierunku harmo- nizacji? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Roman Szumlakowski (UWr), Problematyka recepcji europejskich re- gulacji podatkowych do polskiego porządku prawnego . . . . . . . . . . 156 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Jednym z najważniejszych celów podjętego w 1989 r. procesu reform okazało się dążenie do uzyskania przez Polskę członkostwa w integrują- cych się strukturach politycznych i gospodarczych krajów zachodnioeu- ropejskich. Istotnymi etapami strategii było podpisanie i  ratyfikacja (w 1992 r.) oraz wejście w życie (w 1994 r.) Układu Europejskiego o stowa- rzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi, a  następnie uzyskanie (w maju 2004 r.) członkostwa w Unii Europejskiej. Wspomniane uwarunkowania zrodziły, oczywiście, potrzebę grun- townej przebudowy dotychczasowego ustroju politycznego i  społeczno- -gospodarczego, w efekcie czego prawo polskie zostało poddane licznym zmianom. Zasadniczo polegały one na dostosowaniu polskiego systemu prawnego do wymogów związanych z uzyskaniem członkostwa w struk- turach europejskiej integracji gospodarczej. Procesy te w wieloletniej perspektywie dały asumpt do wysnuwania przez przedstawicieli nauki prawa tez o postępującym umiędzynarodowie- niu czy wręcz tak zwanej „europeizacji” poszczególnych gałęzi prawa. Jak się wydaje, w szczególnie istotnym stopniu konstatacje tego typu dotyczą jednej z najbardziej dynamicznie rozwijających się dyscyplin prawniczych, jaką, niewątpliwie, w dobie transformacji ustrojowej jest polskie prawo fi- nansowe1. Warto tutaj nadmienić, że samo pojęcie europeizacji ma cha- rakter niejednoznaczny, ponieważ w nauce prawa może być ono interpre- towane co najmniej w dwojaki sposób. Można termin ten rozumieć jako 1 Zob. w szczególności: C. Kosikowski, Prawo Unii Europejskiej w systemie polskiego prawa finansowego, Białystok 2010, s. 13 i n.; A. Pomorska, Specyficzne kierunki rozwoju nauki prawa finansowego w ostatnim dwudziestoleciu [w:] C. Kosikowski (red.), System prawa finanso- wego, t. I, Warszawa 2010, s. 453 i n. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Wprowadzenie dokonane pod wpływem prawa europejskiego zmiany w prawie krajowym lub jako wpływ prawa europejskiego na proces zmian w prawie krajowym2. Wobec uzyskania przez nasz kraj członkostwa w  Unii Europejskiej nie może dziwić fakt wywołania szerokiego zainteresowania najbardziej istotnymi problemami finansowymi i  prawnymi tej organizacji oraz jej krajów członkowskich. Znalazło to odbicie w podjęciu przez przedstawi- cieli nauki prawa i finansów publicznych wielu analiz dotyczących rozma- itych zjawisk ekonomicznych, prawnych, społecznych czy politycznych, związanych z procesem budowy jednolitego rynku finansowego Unii Eu- ropejskiej, ujednoliceniem systemu podatkowego czy też próbami przeciw- działania w skali europejskiej skutkom obecnego kryzysu gospodarczego. Służyły one, niewątpliwie, wzbogaceniu posiadanej dotychczas wiedzy nie tylko z zakresu finansów czy też prawa finansowego, ale również wy- mianie doświadczeń dotyczących kształtu jurydycznego i funkcjonowania rozwiązań prawnych. Niezmiernie ważnym sposobem prezentowania wyników przeprowa- dzonych badań stało się organizowanie konferencji naukowych, pokłosiem których jest wiele publikacji zawierających opracowania uczestniczących w nich osób. Niniejsza publikacja jest zbiorem wybranych referatów, wygłoszonych podczas panelu studencko-doktoranckiego Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Europeizacja Prawa Finansowego”. Konferencja, zorganizo- wana przez studentów zrzeszonych w  ramach Koła Naukowego Prawa Finansowego „Pecunia non olet” i objęta honorowym patronatem Komi- sarza ds. budżetu i planowania wieloletniego – Janusza Lewandowskiego, odbyła się w dniach 29–30 kwietnia 2013 r. na Wydziale Prawa i Admi- nistracji Uniwersytetu Warszawskiego. Obok prominentnych przedstawi- cieli doktryny prawa i finansów publicznych, a także praktyków (pełnią- cych istotne funkcje w różnych instytucjach prawnych i finansowych na szczeblu krajowym i europejskim), konferencja zgromadziła liczne grono studentów i  doktorantów z  ośrodków naukowych całej Polski. Wyniki ich prac prezentuje niniejsza książka. Przeprowadzone w niej analizy do- tyczą dynamicznie zachodzących zmian prawnych, związanych z aktu- alną sytuacją gospodarczą w Unii Europejskiej, zwłaszcza w kontekście 2 Zob. szerzej: W.J. Wołpiuk, Semantyczne, prawne i konstytucyjnoprawne aspekty po- jęcia europeizacji, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej” 2008, nr 2, s. 15 i n. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie 9 wpływu skutków obecnego kryzysu na proces przemian w finansowej sfe- rze gospodarki. W nauce prawa obszernie i często sygnalizuje się przypadki dotyczące nieprzestrzegania przez Polskę lub wręcz naruszania przez nią przyjętych w UE reguł obowiązywania i stosowania prawa3. Proces zmian należy roz- począć od solidnej edukacji na temat prawa UE i jego miejsca w systemie prawa krajowego. Jedynie poprzez upowszechnianie wiedzy o zachodzą- cych zmianach możemy doprowadzić do ich uwzględniania w procesie wy- kładni i stosowania prawa. Katarzyna Błażuk Przemysław Czernicki Iwona Krzemińska 3 Zob.: J. Głuchowski, Podstawy prawne oraz przygotowanie sektora finansowego i niefi- nansowego do wprowadzenia euro [w:] Prawo finansowe w warunkach członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesor Wandzie Wójtowicz, Lublin 2011, s. 135–136. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Katarzyna Błażuk Analiza konstrukcji indywidualnego wskaźnika zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego I. Wprowadzenie Odpowiedzią na kryzys finansowy lat 2007–2010 w krajach Unii Eu- ropejskiej było między innymi zaostrzenie norm przestrzegania traktato- wych kryteriów budżetowych (związanych z deficytem i długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych), a także wprowadzenie dodatko- wych reguł, stanowiących element systemu wczesnego ostrzegania w per- spektywie średniookresowej1. W krajach członkowskich Unii Europejskiej wprowadzono tym samym wiele różnorodnych rozwiązań i mechanizmów w  zakresie funkcjonowania finansów publicznych, mających na celu ich ustabilizowanie, a  także realizację nałożonych przez instytucje unijne dodatkowych zaleceń związanych z ograniczeniem nadmiernego deficytu i zwiększeniem wiarygodności systemu. W związku ze stwierdzeniem przez Radę do spraw gospodarczych i fi- nansowych UE (ECOFIN) w dniu 7 lipca 2009 r. występowania w Polsce nadmiernego deficytu Polska została zmuszona do jego redukcji na pod- stawie ówczesnego art. 104.7 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Euro- pejską (TWE). Ze względu na wzbudzający szczególne zaniepokojenie fakt występowania deficytu budżetowego i  szybkiego przyrostu zadłużenia sektora jednostek samorządu terytorialnego konieczne stało się podjęcie dodatkowych działań konsolidujących finanse publiczne. Jednym z  ich istotnych elementów było ustanowienie regulacji ograniczających deficyt sektora samorządowego w Polsce, poprzez m.in. wprowadzenie konstruk- cji indywidualnego wskaźnika zadłużenia (IWZ). 1 Zob. szerzej: K. Marchewka-Bartkowiak, Ramy budżetowe państw członkowskich – nowe regulacje prawne w zakresie polityki budżetowej w Unii Europejskiej, „Studia BAS” 2012, nr 3 (31), s. 161–182. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12 Katarzyna Błażuk W latach 2008–2010 wynik jednostek samorządu terytorialnego (JST) szybko się pogarszał, osiągając w 2010 r. deficyt w wysokości 15 mld zł. Deficyt jednostek samorządu terytorialnego przekroczył tym samym 1 PKB kraju i 1/3 dopuszczalnego, zgodnie z regułami Maastricht, deficy- tu całego sektora finansów publicznych w stosunku do PKB. W tej sytu- acji, aby zapobiec utracie płynności przez jednostki samorządowe, a także ograniczyć deficyt sektora, zmodyfikowano prawne granice określające możliwości zadłużania się JST, wprowadzając konstrukcję indywidualne- go wskaźnika zadłużenia. Wykres 1. Wynik jednostek samorządu terytorialnego w latach 2003–2012 w mld zł 0,1 2004 2003 –1,8 2005 –0,9 2006 –3,0 2,3 2007 2008 2009 2010 2011 –2,6 2012 –2,7 –13,0 –15,0 –10,3 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Finansów (dla 2012 r. wstępne dane na dzień 19.04.2013 r.), http://www.mf.gov.pl/ministerstwo-finansow II. Ocena konstrukcji dotychczasowych limitów zadłużenia JST: 15 i 60 W literaturze przedmiotu wysuwane są liczne zarzuty dotyczące kon- strukcji dotychczasowych wskaźników limitujących zadłużenie JST. Pod- kreśla się zbyt dużą sztuczność i uniwersalność limitów2 (takie same dla wszystkich JST, bez względu na zróżnicowaną sytuację ekonomiczno-fi- nansową), przez co nie odzwierciedlają one faktycznej zdolności kredyto- wej jednostki. Limitowanie zadłużenia na podstawie osiąganego poziomu dochodów, przy jednoczesnym braku powiązania z sytuacją ekonomiczną 2 M. Wiewióra, Prawne ograniczenia w zaciąganiu kredytów i pożyczek przez jednostki sa- morządu terytorialnego w Polsce na tle rozwiązań stosowanych w wybranych krajach europejskich, „Materiały i Studia” 2009, nr 239. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Analiza konstrukcji indywidualnego wskaźnika zadłużenia... 13 JST, może skutkować zadłużaniem się jednostki ponad jej faktyczne moż- liwości spłaty długu (mimo formalnego dotrzymania granic zadłużenia)3. Nie mniej istotną wadą powyższych wskaźników jest ich oparcie na poziomie dochodów budżetowych (dochodów ogółem), które (zawierając dochody majątkowe) wykazują znaczną zmienność. Wchodzące w  ich skład dochody ze sprzedaży majątku czy też pozyskane środki unijne pod- legają w dłuższym okresie silnym wahaniom. Zjawisko to jest szczególnie zauważalne w  momencie zakończenia dofinansowania inwestycji, kiedy wskaźniki zadłużenia danej JST często wracają do poziomu oscylującego około (odpowiednio) 60 i 15 , a nawet niekiedy przekraczają te progi4. Dlatego wysuwany jest postulat traktowania, wykazujących się większą stabilnością, dochodów własnych jako punktu odniesienia przy kreowa- niu limitów zadłużenia. Jednakże z  uwagi na inną strukturę dochodów poszczególnych typów JST, wynikającą z ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego5 (tj. np. inny udział w  partycypacji wpływów z CIT, PIT w przypadku powiatów, gmin czy województw), trudno byłoby stworzyć uniwersalne dla wszystkich JST wskaźniki limitowania zadłu- żenia z uwzględnieniem zmiany związanej z odniesieniem obu liczników relacji do dochodów własnych. Taka konstrukcja byłaby niekorzystna zwłaszcza dla powiatów, wykazujących najniższy udział dochodów włas- nych w dochodach ogółem, ponieważ w istotny sposób ograniczyłaby im możliwość zadłużania się. W literaturze przedmiotu podkreśla się także nieuwzględnianie przez ,,stare” limity horyzontu czasowego zaciąganych przez JST zobowiązań6. Klarownym przykładem jest prawna możliwość zaciągnięcia przez jed- nostkę rocznego kredytu w  wysokości 59 jej dochodów, podczas gdy kredyt stanowiący 61 dochodów jednostki zaciągnięty na dłuższy okres, o terminie spłaty dopasowanym do możliwości finansowych jednostki, jest niedozwolony. 3 Zob.: M. Dylewski, Limity zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego – koncepcje i rozwiązania [w:] S. Wieteska, M. Wypych (red.), W poszukiwaniu efektywności finansów publicznych, Łódź 2009. 4 M. Wiewióra, Prawne ograniczenia…, s. 27. 5 Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorial- nego, tekst jedn. Dz.U. 2010, nr 80, poz. 526 ze zm. 6 M. Wiewióra, Prawne ograniczenia w zaciąganiu kredytów i pożyczek przez jednostki sa- morządu terytorialnego: stan obecny a perspektywy, „Bank i Kredyt” sierpień–wrzesień 2007, s. 112. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 14 Katarzyna Błażuk III. Konstrukcja nowego wskaźnika – indywidualny wskaźnik zadłużenia (art. 243 ustawy o finansach publicznych)   R+O  n D 2≤ 1 3   Dbn–1+Smn–1–Wbn–1 Dn–1 + Dbn–2+Smn–2–Wbn–2 Dn–2 + Dbn–3+Smn–3–Wbn–3   Dn–3 Indywidualny wskaźnik zadłużenia jednostek samorządu terytorial- nego stanowi, że w danym roku budżetowym wartość spłaty zobowiązań (wraz z kosztami ich obsługi) w stosunku do łącznych dochodów budże- tu nie może przekroczyć średniej arytmetycznej z obliczonych dla ostat- nich trzech lat relacji jej dochodów bieżących, powiększonych o dochody ze sprzedaży majątku oraz pomniejszonych o wydatki bieżące, do docho- dów budżetu ogółem7. Konstrukcja nowego wskaźnika opiera się na wielkościach zrealizowa- nych w ciągu trzech lat poprzedzających rok bieżący, dla którego wylicza- ny jest limit zadłużenia. Stąd, mimo że na mocy przepisów przejściowych nowy wskaźnik zacznie obowiązywać dopiero od 2014 r., już obecnie ma on znaczenie dyscyplinujące dla gospodarki finansowej JST, gdyż wyso- kość nadwyżki wypracowanej przez samorządy począwszy od 2011 r. bę- dzie jednym z czynników wpływających na wielkość poziomu zadłużenia danej JST w momencie wejścia przepisów w życie. W efekcie nowy wskaź- nik już dziś wymusza na samorządach, wykazujących wysokie zadłużenie, ograniczenie deficytu i wypracowanie nadwyżki bieżącej. Limit ogranicza także możliwość zaciągania nowych zobowiązań przez jednostki, które według obowiązujących obecnie wskaźników mogą zwiększać zadłużenie, natomiast po wejściu w  życie nowych przepisów utracą zdolność kredytową. IV. Zastrzeżenia wysuwane wobec konstrukcji nowego wskaźnika Nowy wskaźnik limitujący zadłużenie JST pozwala określić bezpiecz- ny poziom zadłużenia dla każdej jednostki samorządu terytorialnego, 7 Zob. art. 243 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, tekst jedn. Dz.U. 2013, poz. 885 ze zm. (dalej: u.o.f.p.). ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Analiza konstrukcji indywidualnego wskaźnika zadłużenia... 15 obnażając tym samym brak zdolności kredytowych niektórych JST. Jego konstrukcja nie jest jednak pozbawiona wad. Do najczęściej wysuwanych zarzutów należą: • Oparcie na danych historycznych Głównym zarzutem formułowanym wobec nowego wskaźnika jest jego oparcie na danych historycznych za trzy poprzednie lata. Taka konstrukcja wskaźnika skutkuje powstaniem istotnych różnic w możliwości zadłuża- nia się samorządów w zależności od koniunktury gospodarczej w okresie trzech lat poprzedzających rok budżetowy. Tym samym w okresach spo- wolnienia gospodarczego, gdy nowy wskaźnik będzie wyliczany na podsta- wie dochodów uzyskanych w okresie ożywienia gospodarczego, możliwość zadłużania się JST będzie większa. Odwrotna sytuacja wystąpi w okresach ożywienia, gdy uwzględnione niższe dochody JST z okresu spowolnienia gospodarczego w znacznym stopniu ograniczą jednostkom zdolność zadłu- żania się, w tym możliwość podejmowania działań inwestycyjnych. W  tym kontekście należy także przyjrzeć się momentowi wprowa- dzenia wskaźnika. Nowy wskaźnik zacznie obowiązywać począwszy od 2014 r.8, co spowoduje, że w  pierwszym roku do jego kalkulacji będą uwzględniane wyniki budżetowe JST uzyskane w latach spowolnienia gos- podarczego 2011–2013. Fakt ten ograniczy zdolność JST do zadłużania się i spowoduje konieczność odroczenia realizacji zamierzonych przedsię- wzięć inwestycyjnych9. Oparcie wskaźnika na danych z trzech lat ubiegłych należy uznać za rozwiązanie racjonalne i optymalne, co potwierdzają analizy10. Konstruk- cja wskaźnika opartego jedynie na danych z roku poprzedniego skutko- wałaby znacznymi wahaniami wskaźnika w kolejnych, następujących po sobie latach. Z kolei wykorzystanie danych z dłuższego okresu (5–10 lat) groziłoby odzwierciedleniem przez wskaźnik nieaktualnej kondycji finan- sowej JST. Konstrukcja wskaźnika na bazie wartości planowanych (na przykład w wieloletnich prognozach finansowych) również wydaje się błęd- na ze względu na pokusę nierealistycznego kreowania (manipulowania) 8 Art. 121 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające usta- wę o finansach publicznych, Dz.U. nr 157, poz. 1241 ze zm. 9 Zob.: K. Marchewka-Bartkowiak, M. Wiśniewski, Indywidualny wskaźnik zadłuże- nia JST – ocena krytyczna i propozycje zmian, „Analizy BAS” 2012, nr 21 (88). 10 Tamże. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 16 Katarzyna Błażuk przyszłych wpływów i wypływów z budżetu, aby wielkość wskaźnika była adekwatna do pożądanego przez władze samorządowe poziomu zadłuże- nia. Wieloletnie prognozy finansowe mogą być poddawane okresowym modyfikacjom, w  związku z  czym system limitowania zadłużenia JST, oparty na takich dokumentach, może okazać się niestabilny. Należy także pamiętać o  trudnych do przewidzenia zjawiskach, które mogą załamać dochody JST (np. diametralnie niższe niż w latach ubiegłych wpływy do budżetu z PIT czy CIT). • Odniesienie obu stron równania do dochodów ogółem W obecnej konstrukcji wskaźnika zarówno wysokość obsługi długu, jak i średnia arytmetyczna z nadwyżki bieżącej, powiększonej o dochody ze sprzedaży majątku z trzech ostatnich lat, odnosi się do dochodów ogó- łem, które, zawierając dochody majątkowe (w tym ze środków unijnych), mogą wykazywać znaczne wahania. Zwłaszcza w fazie wygasania wspar- cia unijnego może dojść do sytuacji, że lewa strona równania będzie zawie- rać wysokie wartości dochodów ogółem, podczas gdy po drugiej stronie relacji dochody te będą niskie ze względu na brak finansowania unijnego w danym roku. Przedstawiciele Unii Metropolii Polskich wysunęli propozycję zmian konstrukcyjnych wskaźnika, obejmującą m.in. umieszczenie w mianowni- ku wzoru po obu stronach równania w miejsce dochodów ogółem – docho- dów bieżących, charakteryzujących się większą stabilnością (aczkolwiek również wykazujących wahania, tj. uzależnienie od koniunktury gospo- darczej zwłaszcza dochodów podatkowych). Również przedstawiciele izb obrachunkowych wskazali, że wzór z art. 243 u.o.f.p. nie powinien uwzględniać w mianowniku dochodów ogółem, lecz np. dochody własne i subwencje (bez dotacji i innych środków, w tym z UE, przeznaczonych na konkretne cele). • Oparcie wskaźnika na nadwyżce operacyjnej, która szczegól- nie w okresie kryzysu finansowego może być trudna do osiąg- nięcia Ustawa o finansach publicznych nie zawiera legalnej definicji nadwyż- ki operacyjnej. Powszechnie przyjmuje się, że stanowi ją dodatnia różnica z pomniejszenia dochodów bieżących o wydatki bieżące. Te ostatnie są zaś ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Analiza konstrukcji indywidualnego wskaźnika zadłużenia... 17 zdefiniowane w ustawie11. Wypracowanie wysokiego poziomu nadwyżki operacyjnej jest szczególnie trudne w  okresie kryzysu finansowego, co skutkuje pozbawieniem JST możliwości zadłużania się. • Skłanianie JST do rozkładania spłat kapitału na jak najdłuż- szy okres i związane z tym koszty Obecna konstrukcja wskaźnika wymusza na bardzo zadłużonych sa- morządach rozkładanie spłat kapitału na jak najdłuższy okres, co generu- je dodatkowe, niepotrzebne koszty. Regulacje nie uwzględniają faktu, że niejednokrotnie jednorazowa spłata zobowiązań o znacznej wartości jest konieczna/korzystna dla sytuacji finansowej JST. JST może posiadać środki na dokonanie spłaty z wygenerowanej w po- przednich latach nadwyżki bądź wolnych środków, które nie są uwzględ- niane w  liczniku formuły, w  wyniku czego spłata nie będzie możliwa. Sytuacja ta budzi sprzeciw głównie tych jednostek, które przed wejściem w życie nowych przepisów wyemitowały obligacje, po wejściu w życie no- wych przepisów nie będą mogły zaś wykupić papierów dłużnych w plano- wanym terminie. Należy rozważyć wyjątkowe dopuszczenie obciążenia budżetu samo- rządu w danym roku spłatą zadłużenia większą niż przewidziana w limi- cie po wykazaniu, że JST posiada na ten cel zakumulowane środki z lat ubiegłych i spłata ta jest racjonalnie (głównie finansowo) uzasadniona. Obecna konstrukcja wskaźnika powoduje także konieczność przesu- nięcia wydatków związanych z  obsługą zadłużenia przez samorządy na następne lata, przez co nastąpi wzrost kosztów z tego tytułu, a także ku- mulacja stałych wydatków w przyszłych latach. • Ograniczenie wykorzystywania przez JST środków unijnych w celu finansowania zadań inwestycyjnych Jednostki samorządu terytorialnego, które pozyskają większe środ- ki, wykażą istotnie niższą wartość wskaźnika zadłużenia. Niska wartość 11 Przez dochody bieżące rozumie się dochody budżetowe niebędące dochodami majątkowymi (do dochodów majątkowych zalicza się m.in. dochody ze sprzedaży ma- jątku, dochody z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo włas- ności czy też dotacje i  środki przeznaczone na inwestycje). Wydatki bieżące zaś to wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi (czyli niebędące wydatkami na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji oraz udziałów lub wniesienie wkładu do spółek prawa handlowego). ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Europeizacja prawa finansowego
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: