Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00270 004723 14988001 na godz. na dobę w sumie
Europejskie prawo procesowe cywilne i kolizyjne - ebook/pdf
Europejskie prawo procesowe cywilne i kolizyjne - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 522
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-245-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> międzynarodowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Prezentowany zbiór rozpraw „Europejskie prawo procesowe cywilne i kolizyjne” zawiera opracowania dotyczące jednolitych unijnych regulacji z zakresu prawa procesowego cywilnego i prawa prywatnego międzynarodowego. Intensyfikacja transgranicznego obrotu prawnego między państwami członkowskimi Unii Europejskiej oraz ciągły wzrost liczby unijnych regulacji prawnych sprawiają, że znaczenie europejskiego prawa procesowego cywilnego oraz europejskiego prawa kolizyjnego nieustannie wzrasta. W znacznej mierze prawo europejskie w tym obszarze wypiera lub wyparło już przepisy prawa krajowego państw członkowskich.
Zbiór jest dziełem specjalistów z różnych ośrodków akademickich (Warszawa, Poznań, Łódź), zajmujących się dydaktyką i praktycznym stosowaniem europejskich regulacji z zakresu postępowania cywilnego i prawa kolizyjnego. Po raz pierwszy w polskiej literaturze omówiono w nim w sposób kompleksowy projektowane zmiany rozporządzenia Bruksela I oraz problematykę automatycznej wykonalności tytułów pochodzących z innych państw członkowskich. Przedmiotem opracowań zawartych w zbiorze jest także jurysdykcja krajowa w sprawach alimentacyjnych, problematyka zabezpieczenia dowodów i mediacji, kolizyjnoprawne aspekty umów ubezpieczenia, umów licencyjnych na korzystanie z praw własności intelektualnej i naruszeń tych praw oraz umów o roboty budowlane.
Publikacja jest adresowana do osób zainteresowanych transgranicznymi aspektami ochrony prawnej, w tym sędziów, adwokatów, radców prawnych i rzeczników patentowych, którzy w swej praktyce stykają się z problematyką ustalania jurysdykcji krajowej, prawa właściwego i wykonywania zagranicznych tytułów egzekucyjnych na gruncie prawa europejskiego. Może stanowić również przydatne źródło wiedzy dla osób zajmujących się tymi zagadnieniami w pracy naukowej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Europejskie prawo procesowe cywilne i kolizyjne Paweł Grzegorczyk • Rafał Morek Mateusz Pilich • Piotr Rylski • Rafał Sikorski Karol Weitz • Michał Wojewoda pod redakcją Pawła Grzegorczyka i Karola Weitza Wydanie 1 Warszawa 2012 Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Bojarska, Joanna Ołówek, Joanna Tchorek Redakcja techniczna: Agnieszka Dymkowska-Szeszko Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-245-5 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów ............................................................................................................ 11 Wprowadzenie ............................................................................................................ 17 CZĘŚĆ I Europejskie prawo procesowe cywilne Projektowane zmiany rozporządzenia nr 44/2001, Karol Weitz .............................. 21 I. Wprowadzenie ................................................................................................... 22 II. Zakres zastosowania ........................................................................................... 27 1. Uwagi ogólne ................................................................................................ 27 2. Pozwani z państw trzecich ............................................................................ 28 3. Przedmiotowy zakres zastosowania .............................................................. 34 3.1. Acta iure imperii .................................................................................. 34 3.2. Sądownictwo polubowne .................................................................... 34 3.3. Sprawy alimentacyjne ......................................................................... 37 4. Stosunek do innych aktów prawnych ........................................................... 37 III. Jurysdykcja krajowa ........................................................................................... 41 1. Uwagi ogólne ................................................................................................ 41 2. Sprawy dotyczące praw rzeczowych na ruchomościach lub posiadania ruchomości ................................................................................................... 42 3. Wielość pozwanych ...................................................................................... 43 4. Wielość pozwanych w sprawach wynikających z indywidualnych umów o pracę .......................................................................................................... 44 5. Jurysdykcje wyłączne ................................................................................... 45 6. Umowy jurysdykcyjne ................................................................................... 48 6.1. Uwagi ogólne ...................................................................................... 48 6.2. Problem prawa właściwego ................................................................ 49 6.3. Umowy jurysdykcyjne na rzecz sądów państwa trzeciego .................. 51 7. Jurysdykcja krajowa powstała wskutek wdania się pozwanego w spór ........ 52 8. Jurysdykcja krajowa dodatkowa i konieczna ................................................ 55 8.1. Uwagi ogólne ...................................................................................... 55 8.2. Jurysdykcja krajowa dodatkowa ......................................................... 55 8.3. Jurysdykcja krajowa konieczna ........................................................... 58 IV. Badanie jurysdykcji i dopuszczalności postępowania ......................................... 60 5 Spis treści V. Zawisłość spraw i sprawy wiążące się ze sobą .................................................... 62 1. Uwagi ogólne ................................................................................................ 62 2. Stwierdzenie jurysdykcji przez sąd, przed którym najpierw wytoczono powództwo ................................................................................................... 62 3. Wzmocnienie skuteczności umów jurysdykcyjnych ...................................... 66 4. Wzmocnienie skuteczności zapisu na sąd polubowny ................................... 72 5. Sprawy wiążące się ze sobą .......................................................................... 78 6. Określenie chwili wytoczenia powództwa .................................................... 79 7. Respektowanie uprzedniej zawisłości sprawy przed sądem państwa trzeciego ....................................................................................................... 80 8. Koordynacja postępowania w sprawie głównej i postępowania co do stosowania środków tymczasowych .............................................................. 85 VI. Środki tymczasowe włącznie ze środkami zabezpieczającymi ............................ 86 1. Pojęcie środków tymczasowych i zabezpieczających ..................................... 86 2. Jurysdykcja krajowa dla stosowania środków tymczasowych i zabezpieczających ...................................................................................... 87 VII. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych ................................................................................................ 89 1. Uwagi ogólne ............................................................................................... 89 2. Zakres orzeczeń i innych tytułów mogących podlegać uznaniu lub wykonaniu .............................................................................................. 90 3. Uznanie i wykonalność orzeczeń niewymagających exequatur ...................... 93 3.1. Automatyczne uznanie i automatyczna wykonalność ......................... 93 3.2. Środki ochrony dłużnika w prawie unijnym ....................................... 96 3.3. Postępowanie egzekucyjne i środki ochrony dłużnika według prawa krajowego ........................................................................................... 106 4. Uznanie i wykonalność orzeczeń wymagających exequatur .......................... 108 5. Regulacje wspólne dla orzeczeń niewymagających exequatur oraz orzeczeń wymagających exequatur .............................................................................. 110 6. Dokumenty urzędowe i ugody sądowe ......................................................... 112 VIII. Pozostałe kwestie ............................................................................................... 113 IX. Uwagi końcowe .................................................................................................. 114 Literatura ................................................................................................................... 114 Automatyczna wykonalność orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych w Unii Europejskiej – geneza, stan obecny i perspektywy, Paweł Grzegorczyk ................... 121 Początki .............................................................................................................. 121 I. II. System wykonywania orzeczeń zagranicznych w świetle rozporządzeń nr 44/2001 i 2201/2003 .................................................................................... 125 III. Założenia programowe modelu automatycznej wykonalności. Zasada wzajemnego zaufania jako aksjologiczna podstawa pełnej realizacji swobodnego przepływu orzeczeń ................................................................................................ 131 IV. Automatyczna wykonalność orzeczeń w tzw. rozporządzeniach drugiej generacji (rozporządzenie nr 805/2004, nr 1896/2006, nr 861/2007 i nr 4/2009) ......... 138 1. Uwagi wstępne ............................................................................................. 138 2. Przedmiot orzeczeń objętych automatyczną wykonalnością ......................... 141 3. Istota automatycznej wykonalności orzeczeń w Unii Europejskiej ................ 147 6 Spis treści 3.1. Uchylenie exequatur ............................................................................ 147 3.2. Eliminacja podstaw odmowy stwierdzenia wykonalności .................. 149 4. Odmowa, ograniczenie i zawieszenie wykonania ......................................... 156 4.1. Uwagi wstępne .................................................................................... 156 4.2. Odmowa wykonania ........................................................................... 158 4.2.1. Odmowa wykonania na podstawie prawa unijnego ................ 159 4.2.1.1. Kolizja orzeczeń ........................................................ 159 4.2.1.2. Spełnienie świadczenia ............................................. 162 4.2.1.3. Przedawnienie .......................................................... 163 4.2.2. Odmowa wykonania na podstawie prawa krajowego ............. 164 4.3. Zawieszenie lub ograniczenie wykonania .......................................... 170 V. Automatyczna wykonalność a uznanie zagranicznego orzeczenia ..................... 176 VI. Ocena i perspektywy .......................................................................................... 181 Literatura ................................................................................................................... 190 Jurysdykcja krajowa w sprawach alimentacyjnych w świetle rozporządzenia nr 4/2009, Karol Weitz ................................................................................................. 197 I. Wprowadzenie ................................................................................................... 197 II. Przedmiotowy zakres zastosowania rozporządzenia nr 4/2009 ......................... 202 III. Podstawy jurysdykcji krajowej ............................................................................ 212 1. Zagadnienia ogólne ...................................................................................... 212 2. Jurysdykcja krajowa według przepisów ogólnych ........................................ 217 3. Wpływ woli stron na jurysdykcję krajową .................................................... 221 4. Jurysdykcja dodatkowa i jurysdykcja konieczna ........................................... 225 5. Ograniczenie prowadzenia postępowania .................................................... 229 6. Środki tymczasowe i zabezpieczające ........................................................... 232 Literatura ................................................................................................................... 234 Zabezpieczenie dowodu na gruncie rozporządzeń nr 44/2001 i 1206/2001, Piotr Rylski .................................................................................................................... 237 I. Uwagi wstępne ................................................................................................... 237 II. Istota i funkcje zabezpieczenia dowodu w wybranych regulacjach krajowych państw członkowskich Unii Europejskiej ............................................................ 239 III. Teoretyczne sposoby zabezpieczenia dowodu w obrocie międzynarodowym ..... 244 IV. Zabezpieczenie dowodu w ramach międzynarodowej pomocy prawnej V. na gruncie rozrządzenia nr 1206/2001 .............................................................. 246 Jurysdykcja sądów państw członkowskich w postępowaniu o zabezpieczenie dowodu na podstawie rozporządzenia nr 44/2001 ........................................... 253 1. Jurysdykcja krajowa sądów państw członkowskich mających jurysdykcję krajową w sprawie głównej w postępowaniu o zabezpieczenie dowodu .......... 255 2. Jurysdykcja krajowa sądów państw członkowskich niemających jurysdykcji krajowej w sprawie głównej w postępowaniu o zabezpieczenie dowodu ..... 257 VI. Bezpośrednie wykonanie zabezpieczenia dowodu na terytorium innego państwa członkowskiego a system międzynarodowej pomocy prawnej na gruncie rozporządzenia nr 1206/2001 ................................................................................ 266 VII. Uwagi końcowe ................................................................................................. 270 Literatura ................................................................................................................... 271 7 Spis treści Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/EC z 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych, Rafał Morek ................................................................................................................... 274 I. Uwagi wprowadzające ....................................................................................... 274 II. Geneza dyrektywy 2008/52/WE ........................................................................ 275 III. Stan implementacji dyrektywy 2008/52/WE w państwach członkowskich UE – uwagi ogólne ................................................................................................... 280 IV. Cel dyrektywy 2008/52/WE .............................................................................. 280 V. Definicja pojęcia „mediacja” ............................................................................... 281 VI. Definicja pojęcia „mediator” ............................................................................... 283 VII. Mediacje sądowe i mediacje obowiązkowe ......................................................... 286 VIII. Wykonalność ugód zawartych w drodze mediacji .............................................. 293 IX. Poufność mediacji .............................................................................................. 295 X. Wpływ mediacji na okresy przedawnienia ......................................................... 299 XI. Informacje dla ogółu społeczeństwa ................................................................... 305 XII. Informacje dotyczące właściwych sądów i organów .......................................... 307 XIII. Przegląd regulacji i transpozycja ........................................................................ 307 Literatura ................................................................................................................... 308 CZĘŚĆ II Europejskie prawo kolizyjne Statut umów ubezpieczenia według rozporządzenia Rzym I, Mateusz Pilich ......... 313 I. Wprowadzenie ................................................................................................... 313 II. Temporalny, podmiotowy i przedmiotowy zakres zastosowania rozporządzenia do umów ubezpieczenia ..................................................................................... 315 1. Intertemporalny aspekt międzynarodowego prawa umów ubezpieczenia .... 315 2. Problemy kwalifikacyjne międzynarodowego prawa kontraktów ubezpieczenia w rozporządzeniu Rzym I ...................................................... 321 III. Prawo właściwe dla umów ubezpieczenia .......................................................... 331 1. Wewnętrzna systematyka art. 7 rozporządzenia Rzym I ............................... 331 2. Umowy nieobjęte zakresem art. 7 (masowe ryzyko zlokalizowane poza Unią Europejską, reasekuracja) ............................................................................... 336 3. Umowy obejmujące duże ryzyko .................................................................. 349 4. Umowy obejmujące masowe ryzyka ulokowane wewnątrz UE oraz umowy ubezpieczenia na życie ............................................................. 352 IV. Kolizyjnoprawna problematyka ubezpieczeń obowiązkowych. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie ...................................................................... 362 1. Umowy ubezpieczenia obowiązkowego ........................................................ 362 2. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie ................................................... 374 V. Zakres norm kolizyjnych dla umów ubezpieczenia ............................................. 380 VI. Podsumowanie i wnioski końcowe ...................................................................... 384 Literatura ................................................................................................................... 386 Prawo właściwe dla umów licencyjnych o korzystanie z praw własności intelektualnej w świetle rozporządzenia Rzym I, Rafał Sikorski ............................. 390 I. Wprowadzenie ................................................................................................... 391 II. Ogólna charakterystyka poszukiwania prawa właściwego dla umów licencyjnych w świetle postanowień rozporządzenia Rzym I .............................. 392 8 Spis treści III. Wybór prawa przez strony umowy licencyjnej ................................................... 393 IV. Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia Rzym I a prawo właściwe dla umów zezwalających na korzystanie z praw własności intelektualnej ......................... 394 1. Uwagi ogólne ............................................................................................... 394 2. Artykuł 4 ust. 1 lit. f projektu rozporządzenia Rzym I – szczególna reguła kolizyjna dla umów licencyjnych .................................................................. 395 3. Artykuł 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Rzym I – szczególna reguła kolizyjna dla umów franchisingu ................................................................................. 396 4. Artykuł 4 ust. 1 lit. f rozporządzenia Rzym I – szczególna reguła kolizyjna dla umów dystrybucji ................................................................................... 397 5. Artykuł 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rzym I – szczególna reguła kolizyjna dla umów o świadczenie usług ..................................................................... 398 6. Podsumowanie rozważań odnoszących się do stosowania norm kolizyjnych wyrażonych w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rzym I  ...................................... 399 V. Świadczenie charakterystyczne w umowach licencyjnych – art. 4 ust. 2 rozporządzenia Rzym I .................................................................... 400 1. Koncepcja świadczenia charakterystycznego – uwagi ogólne ....................... 400 2. Poszukiwanie świadczenia charakterystycznego w umowach licencyjnych – przegląd głównych stanowisk .................................................................... 402 3. Określenie „świadczenie charakterystyczne” w umowach licencyjnych o korzystanie z praw własności intelektualnej ............................................. 405 3.1. Świadczenie charakterystyczne w umowach licencyjnych w prawie autorskim ............................................................................................ 406 3.2. Świadczenie charakterystyczne w umowach licencyjnych w prawie własności przemysłowej ...................................................................... 411 3.3. Prawo właściwe dla umów licencyjnych o korzystanie ze wspólnotowego wzoru przemysłowego i wspólnotowego znaku towarowego ......................................................................................... 413 VI. Prawo najściślej powiązane z umową licencyjną – stosowanie klauzul korekcyjnych zawartych w art. 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rzym I .................... 414 VII. Prawo właściwe dla umów konsumenckich a umowy licencyjne ....................... 416 VIII. Prawo właściwe dla umów o pracę a umowy licencyjne .................................... 419 IX. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie ........................................................ 420 X. Zakres zastosowania statutu kontraktowego. Rozgraniczenie statutu kontraktowego i praw na dobrach niematerialnych ........................................... 422 XI. Rozwiązania kolizyjne zawarte w rozporządzeniu Rzym I na tle najnowszych propozycji doktryny ........................................................................................... 423 XII. Podsumowanie ................................................................................................... 425 Literatura ................................................................................................................... 426 Prawo właściwe dla naruszeń praw własności intelektualnej w świetle postanowień rozporządzenia Rzym II, Rafał Sikorski ............................................... 429 I. Wprowadzenie ................................................................................................... 430 II. Konwencje międzynarodowe dotyczące praw własności intelektualnej a prawo kolizyjne ............................................................................................................. 432 1. Uwagi ogólne ................................................................................................ 432 2. Zasada traktowania narodowego jako źródło norm kolizyjnych ................... 433 9 Spis treści 3. Inne postanowienia konwencji międzynarodowych dotyczących ochrony własności intelektualnej jako źródła norm kolizyjnych ................................. 437 4. Zasada terytorializmu jako uzasadnienie rozstrzygnięć w prawie kolizyjnym 441 III. Prawo właściwe dla naruszeń praw własności intelektualnej w świetle postanowień art. 8 rozporządzenia Rzym II – zagadnienia ogólne .................... 443 IV. Prawo właściwe dla naruszeń praw własności intelektualnej w świetle art. 8 ust. 1 rozporządzenia Rzym II ............................................................................ 444 V. Prawo właściwe dla naruszeń jednolitych wspólnotowych (unijnych) praw własności intelektualnej ..................................................................................... 446 1. Uwagi ogólne ............................................................................................... 446 2. Art. 8 ust. 2 rozporządzenia Rzym II a postanowienia rozporządzeń regulujących jednolite prawa własności intelektualnej ................................. 446 3. Ocena rozwiązań kolizyjnych dla naruszeń jednolitych praw własności intelektualnej ................................................................................................ 451 VI. Prawo właściwe dla naruszeń w Internecie ....................................................... 452 VII. Prawo właściwe dla naruszeń praw autorskich i pokrewnych a teoria emisji w odniesieniu do nadań satelitarnych ............................................................... 460 VIII. Wyłączenie możliwości wyboru prawa oraz stosowania prawa wspólnego miejsca pobytu lub prawa najściślej powiązanego .............................................. 461 IX. Zakres zastosowania prawa właściwego dla naruszeń praw własności intelektualnej wskazanego za pośrednictwem art. 8 rozporządzenia Rzym II .... 463 X. Podsumowanie ................................................................................................... 466 Literatura ................................................................................................................... 468 Problematyka kolizyjnoprawna umów o roboty budowlane, Michał Wojewoda ..... 471 I. Wprowadzenie ................................................................................................... 471 II. Pojęcie umowy o roboty budowlane ................................................................... 477 III. Wybór prawa przez strony .................................................................................. 479 IV. Prawo właściwe w braku wyboru ....................................................................... 487 V. Umowy konsumenckie ....................................................................................... 495 VI. Znaczenie prawa miejsca prowadzenia inwestycji .............................................. 502 VII. Problem rozszczepienia statutu .......................................................................... 506 VIII. Prawo właściwe dla stosunków między podwykonawcą a inwestorem .............. 509 1. Roszczenia inwestora względem podwykonawców ...................................... 511 2. Roszczenia podwykonawców względem inwestora ...................................... 512 IX. Prawo właściwe w przypadku inwestycji realizowanych w trybie zamówień publicznych ........................................................................................................ 520 X. Zakończenie ....................................................................................................... 523 Literatura ................................................................................................................... 524 O autorach ................................................................................................................... 527 10 Wykaz skrótów Akty prawne i publikatory BGBl. CPC – Bundgesetzblatt (federalny dziennik ustaw) – Code de procédure civile (francuski kodeks postępowania cywilnego CPR druga dyrektywa Rady 88/357/EWG dyrektywa 2002/83/WE dyrektywa 2008/52/WE dyrektywa 93/83/EWG Dz.U. Dz.Urz. UE Dz.Urz. WE EGBGB EGZPO EKPCz EO k.c. k.p.c. z 1975 r.) – Civil Procedure Rules (angielskie reguły postępowania cywilnego) – druga dyrektywa Rady 88/357/EWG z 22 czerwca 1988 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyj- nych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubez- pieczenia na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług oraz zmieniająca dyrektywę 73/239/EWG (Dz.Urz. 1988 L 172/1, pol. wyd. spec. rozdz. 6, t. 1, s. 198) – dyrektywa 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 listo- pada 2002 r. dotycząca ubezpieczeń na życie (Dz.Urz. 2002 L 345/1; pol. wyd. spec. rozdz. 6, t. 6, s. 3) – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE z 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywil- nych i handlowych (Dz.Urz. UE 2008 L 136/3) – dyrektywa Rady nr  93/83/EWG z  27  września 1993  r. w  sprawie koordynacji określonych przepisów prawa autorskiego oraz praw pokrewnych w odniesieniu do przekazu satelitarnego oraz retransmi- sji drogą kablową (Dz.Urz. UE 1993 L 248/15) – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej (od 1 lutego 2003 r.). – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich – Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuch (niemiecka ustawa wprowadzająca kodeks cywilny z 18 sierpnia 1896 r., BGBl 1994 I, s. 2494 ze zm.) – Gesetz betreffend die Einführung der Zivilprozeßordung (ustawa z 30 stycznia 1877 r. wprowadzająca niemiecki kodeks postepowania cywilnego, RGBl I s. 244) – Konwencja o  ochronie praw człowieka i  podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – Exekutionsordnung – ustawa z  23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U.  Nr  16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z  17  listopada 1964  r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) Konstytucja – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) 11 Wykaz skrótów konwencja berneńska konwencja brukselska konwencja genewska – akt paryski konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i arty- stycznych, sporządzony w  Paryżu 24  lipca 1971  r. (Dz.U. z  1990  r. Nr 82, poz. 474, załącznik) – konwencja brukselska z 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykony- waniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (tekst jedn. Dz.Urz. WE 1998 C 27/1) – konwencja europejska o  międzynarodowym arbitrażu handlowym sporządzona w Genewie 21 kwietnia 1961 r. (Dz.U. z 1964 r. Nr 40, poz. 270) konwencja haska o umowach – konwencja o  umowach dotyczących właściwości sądu zawarta 30 czerwca 2005 r. w Hadze (Dz.Urz. UE 2009 L 133/1; załącznik I) konwencja haska z 1954 r. – konwencja dotycząca procedury cywilnej, podpisana w  Hadze konwencja haska z 1970 r. konwencja haska z 2007 r. konwencja lugańska konwencja lugańska II konwencja nowojorska konwencja o ochronie wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych konwencja paryska konwencja rzymska OSNC OSNCP p.p.m. z 1965 r. 1 marca 1954 r. (Dz.U. z 1963 r. Nr 17, poz. 90 ze zm.) – konwencja o  przeprowadzaniu dowodów za granicą w  sprawach cywilnych lub handlowych, sporządzona w Hadze 18 marca 1970 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 585) – konwencji haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym docho- dzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny (Dz.Urz. 2011 L 192/39) – konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w spra- wach cywilnych i  handlowych, sporządzona w  Lugano 16  września 1988 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132) – konwencja z 30 października 2007 r. o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w  sprawach cywilnych i  handlo- wych (Dz.Urz. UE 2009 L 147/1 ze zm.) – konwencja o  uznawaniu i  wykonywaniu zagranicznych wyroków arbitrażowych sporządzona w  Nowym Jorku 10  czerwca 1958  r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 9, poz. 41 ze zm.) – konwencja o ochronie wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych, sporządzona w Rzymie 26 października 1961 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 125, poz. 800) – konwencja paryska o  ochronie własności przemysłowej z  20  marca 1883 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51 ze zm.) – konwencja rzymska o prawie właściwym dla zobowiązań umownych otwarta do podpisu w  Rzymie 19  czerwca 1980  r. (Dz.U. z  2008  r. Nr 10, poz. 57) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna i Pracy – ustawa z  12  listopada 1965  r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 46, poz. 290 ze zm.) p.p.m. z 2011 r. – ustawa z  4  lutego 2011  r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432) – ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) – Pierwsza dyrektywa Rady 73/239/EWG z 24 lipca 1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i  administracyj- nych odnoszących się do podejmowania i  prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie (Dz.Urz. 1973 L 228/3 ze zm., pol. wyd. spec. rozdz. 6, t. 1, s. 14) – Porozumienie o  Europejskim Obszarze Gospodarczym (Dz.Urz. UE 1994 L 1/3 ze zm.) p.w.p. p.z.p. pierwsza dyrektywa Rady 73/239/EWG porozumienie o OEG 12 Wykaz skrótów porozumienie TRIPS – porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności inte- lektualnej (Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143) projekt – wniosek Komisji europejskiej w  sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądo- wych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (prze- kształcenie) z 14 grudnia 2010 r. [KOM (2010) 748 wersja ostateczna] projekt rozporządzenia Rzym I – Proposal for a Regulation of the European Parliament and the Council on the law applicable to contractual obligations (Rome I), Bruksela, 15 grudnia 2005 r. [COM(2005) 650 final]; wniosek dotyczący roz- porządzenia Parlamentu Europejskiego i  Rady dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym  I) [KOM (2005) 650 wersja ostateczna] protokół haski – Protokół haski z 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym dla zobo- wiązań alimentacyjnych (Dz.Urz UE 2009 L 331/17) – Reichgesetzblatt RGBl rozporządzenie nr 1206/2001 – rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z 28 maja 2001 r. w spra- wie współpracy między sądami państw członkowskich przy przepro- wadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych (Dz.Urz. WE 2001 L 174/1) rozporządzenie nr 1393/2007 – rozporządzenie nr  1393/2007  Parlamentu Europejskiego i  Rady z 13 listopada 2007 r. dotyczące doręczania w państwach członkow- skich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych („doręczanie dokumentów”) oraz uchylające rozporzą- dzenie nr 1348/2000 (Dz.Urz. UE 2007 L 324/79) rozporządzenie nr 1896/2006 – rozporządzenie (WE) nr  1896/2006  Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz.Urz. UE 2006 L 399/1) rozporządzenie nr 207/2009 – rozporządzenie Rady (WE) nr 207/2009 z 26 lutego 2009 r. w spra- wie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.Urz. UE 2009 L 78/1) rozporządzenie nr 2201/2003 – rozporządzenie Rady (WE) nr  2201/2003  z  27  listopada 2003  r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i  wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzial- ności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz.Urz. UE 2003 L 338/1) rozporządzenie nr 4/2009 rozporządzenie nr 44/2001 – rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz.Urz. UE 2009 L 7/1 ze zm.) – rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. w spra- wie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywa- nia w sprawach cywilnych i handlowych („Bruksela I”) (Dz.Urz. WE 2001 L 12/1 ze zm.) rozporządzenie nr 6/2002 – rozporządzenie Rady (WE) nr 6/2002 z 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych (Dz.Urz. WE 2002 L 3/1) rozporządzenie nr 805/2004 – rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z  21  kwietnia 2004  r. w  sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz.Urz. UE 2004 L 143/15) rozporządzenie nr 861/2007 – rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (Dz.Urz. UE 2007 L 199/1) rozporządzenie Rzym I – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.Urz. UE 2008 L 177/6 ze zm.) 13 rozporządzenie Rzym II TFUE traktat WCT traktat WPPT Traktat z Lizbony trzecia dyrektywa Rady 92/49/EWG TUE TWE Wykaz skrótów – rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („Rzym II”) (Dz.Urz. UE 2007 L 199/40) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE 2010 C 83/1) – Traktat Światowej Organizacji Własności  Intelektualnej o  pra- wie autorskim, sporządzony w  Genewie 20  grudnia 1996  r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 3, poz. 12) – Traktat Światowej Organizacji Własności  Intelektualnej o  artystycz- nych wykonaniach i fonogramach sporządzony w Genewie 20 grud- nia 1996 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 3, poz. 12) – traktat z  Lizbony zmieniający Traktat o  Unii Europejskiej i  Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.Urz. UE 2007 C 306/1) – trzecia dyrektywa Rady 92/49/EWG z 18 czerwca 1992 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i  administracyj- nych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubez- pieczenia na życie oraz zmieniająca dyrektywy 73/239/EWG i 88/357/ EWG (Dz.Urz. 1992 L 228/1; pol. wyd. spec. rozdz. 6, t. 1, s. 346) – Traktat o  Unii Europejskiej (Dz.U. z  2004  r., Nr  90, poz.  864/30 – wersja sprzed 1 grudnia 2009 r.) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 – wersja sprzed 1 grudnia 2009 r.) u.dz.ubezp. – ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66 ze zm.) – „Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej” – Zivilrechts-Mediations-Gesetz – Zivilprozessordnung Zb. Orz. ZivMediatG ZPO Czasopisma i publikacje A.J.Comp.L. ADR AJP Alaska L.Rev. CJQ CMLR Disp. Resol. Mag. DPJZ Drake L. Rev. Ecolex EF-Z ELR EPS EuLF Eur. J.L. Reform EuZW FamRZ FPR GPR IALR ICLQ IBLJ iFamZ IJPL Int`l Lis 14 – „American Journal of Comparative Law” – „ADR. Arbitraż i Mediacja” – „Aktuelle Juristische Praxis” – „Alaska Law Review” – „Civil Justice Quarterly” – „Common Market Law Review” – „Dispute Resolution Magazine” – „Deutsch-Polnische Juristen-Zeitschrift” – „Drake Law Review” – „Ecolex: Fachzeitschrift für Wirtschaftsrecht” – „Zeitschrift für Ehe- und Familienrecht” – „European Law Review” – „Europejski Przegląd Sądowy” – „European Legal Forum” – „European Journal of Law Refom” – „Europäische Zeitschrift für Wirtschaftsrecht” – „Zeitschrift für das gesamte Familienrecht” – „Familie, Partnerschaft, Recht” – „Zeitschrift für Gemeinschaftsprivatrecht” – „International Arbitration Law Review” – „International and Comparative Law Quarterly” – „International Business Law Journal” – „Interdisziplinäre Zeitschrift für Familienrecht” – „International Journal of Procedural Law” – „Corriere trimestrale della litigation internazionale” IPRax JBl JPIL JZ KPP MedR MoP NILR NJW NJW-RR NLJ ÖJZ PECL PiP PPE PPH PPHZ PPPM Pr. As. PS PSM R. Pr. RabelsZ RCDIP Rev. arb. RIW SchiedsVZ Seton Hall Legis. J SIS St. Louis-Warszaw Transatlantic L.J. YPIL ZEuP ZKM ZSR ZVersWiss ZVglRWiss ZVR ZZP ZZPInt Inne BT Drucks ETE ETS EWG nb. Wykaz skrótów – „Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts” – „Juristische Blätter” – „Journal of Private International Law” – „Juristenzeitung” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Medizinrecht” – „Monitor Prawniczy” – „Netherlands International Law Review” – „Neue Juristische Wochenschrift” – „Neue Juristische Wochenschrift-Rechtsprechungs-Report” – „New Law Journal” – „Österreichische Juristenzeitung” – Principles of European Contract Law – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Europejskiego” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Problemy Prawne Handlu Zagranicznego” – „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego” – „Prawo Asekuracyjne” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Stosunków Międzynarodowych” – „Radca Prawny” – „Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht” – „Revue Critique de Droit International Privé” – „Revue de l’Arbitrage” – „Recht der Internationalen Wirtschaft” – „Zeitschrift für Schiedsverfahren/German Arbitration Journal” – „Seton Hall Legislative Journal” – „Studia Iuridica Silesiana” – „Saint Louis-Warszaw Transatlantic Law Journal” – „Yearbook of Private International Law” – „Zeitschrift für Europäisches Privatrecht” – „Zeitschrift für Konfliktmanagement” – „Zeitschrift für schweizerisches Recht” – „Zeitschrift für die gesamte Versicherungswissenschaft” – „Zeitschrift für Vergleichende Rechtswissenschaft” – „Zeitschrift für Verkehrsrecht” – „Zeitschrift für Zivilprozess” – „Zeitschrift für Zivilprozess International” – materiały parlamentarne Bundestagu (Niemcy) – Europejski Tytuł Egzekucyjny – Europejski Trybunał Sprawiedliwości (Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – Europejska Wspólnota Gospodarcza – numer brzegowy 15 Wprowadzenie Rozwijająca się bardzo intensywnie w ostatniej dekadzie współpraca sądowa państw członkowskich Unii Europejskiej w sprawach cywilnych obejmuje w pierwszej kolej- ności tworzenie jednolitych unijnych regulacji prawnych. Regulacje te składają się na europejskie prawo procesowe cywilne i europejskie prawo kolizyjne. Pierwsze obejmuje postanowienia z zakresu prawa postępowania cywilnego, drugie zaś – po- stanowienia przynależne do prawa prywatnego międzynarodowego. Intensyfikacja transgranicznego obrotu prawnego między państwami członkowskimi oraz ciągły wzrost liczby unijnych regulacji prawnych powodują, że znaczenie europejskie- go prawa procesowego cywilnego i  europejskiego prawa kolizyjnego nieustannie wzrasta. W  znacznej mierze prawo europejskie w  tym obszarze wypiera lub już wyparło przepisy prawa krajowego poszczególnych państw członkowskich. Prezentowany zbiór rozpraw składa się z  dwóch równorzędnych części. Pierw- sza część poświęcona jest europejskiemu prawu procesowemu cywilnemu. Po raz pierwszy w polskiej literaturze omówiono w sposób kompleksowy projektowane zmiany rozporządzenia Bruksela  I  (rozporządzenie nr  44/2001) oraz problema- tykę automatycznej wykonalności tytułów pochodzących z innych państw człon- kowskich. Reforma rozporządzenia Bruksela I jest obecnie najbardziej żywo dys- kutowanym zagadnieniem w poszczególnych państwach członkowskich. Przyjęcie w jej wyniku określonych rozwiązań normatywnych przesądzi o kształcie tego naj- ważniejszego aktu prawnego europejskiego prawa procesowego cywilnego. Auto- matyczna wykonalność obcych tytułów egzekucyjnych w stosunkach między pań- stwami członkowskimi wyznacza natomiast kierunek rozwoju współpracy sądowej w sprawach cywilnych w ramach Unii Europejskiej w zakresie wzajemnego respek- towania skutków ochrony prawnej udzielanej w tych państwach. Część pierwsza zbioru obejmuje także szczegółową prezentację jurysdykcji krajowej w sprawach alimentacyjnych, transgranicznego zabezpieczania dowodów oraz unijnej regula- cji mediacji i jej implementacji w prawie krajowym. Druga część zbioru zawiera opracowania wybranych problemów europejskiego prawa kolizyjnego. Przedstawiono w  niej obszerną i  krytyczną analizę regulacji 17 Wprowadzenie prawa właściwego dla umów ubezpieczenia w świetle rozporządzenia Rzym I, któ- rą kończą wnioski de lege ferenda co do koniecznych zmian tej regulacji. Dwie rozprawy umieszczone w  zbiorze omawiają problematykę prawa właściwego w  kontekście praw własności intelektualnej. W  pierwszej z  nich podjęto zagad- nienia prawa właściwego dla umów licencyjnych o korzystanie z praw własności intelektualnej według rozporządzenia Rzym I, a w drugiej – prawa właściwego dla naruszeń praw własności intelektualnej w świetle rozporządzenia Rzym II. Dopeł- nieniem zbioru jest pierwsze w polskiej literaturze opracowanie kolizyjnoprawnej problematyki umów o  roboty budowlane, uwzględniające wszystkie kolejno lub równolegle obowiązujące regulacje kolizyjne, tj. dawną ustawę o prawie prywat- nym międzynarodowym z 1965 r., konwencję rzymską o prawie właściwym dla zo- bowiązań umownych z 1980 r., rozporządzenie Rzym I oraz nową ustawę o prawie prywatnym międzynarodowym z 2011 r. Książka jest dziełem specjalistów z różnych ośrodków akademickich (Warszawa, Poznań, Łódź), zajmujących się dydaktyką i  praktycznym stosowaniem europej- skich regulacji z  zakresu prawa postępowania cywilnego i  prawa kolizyjnego. Rozprawy przygotowane zostały w ramach projektu badawczego finansowanego ze środków przeznaczonych na naukę (nr rejestracyjny: N N110 019638). W pracy uwzględniono stan prawny, literaturę i orzecznictwo na dzień 1 stycznia 2012 r. Redaktorzy CZĘŚĆ I Europejskie prawo procesowe cywilne prof. dr hab. Karol Weitz Projektowane zmiany rozporządzenia nr 44/2001 Spis treści I. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 II. Zakres zastosowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 2. Pozwani z państw trzecich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 3. Przedmiotowy zakres zastosowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 3.1. Acta iure imperii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 3.2. Sądownictwo polubowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 3.3. Sprawy alimentacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 4. Stosunek do innych aktów prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 III. Jurysdykcja krajowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2. Sprawy dotyczące praw rzeczowych na ruchomościach lub posiadania ruchomości 42 3. Wielość pozwanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 4. Wielość pozwanych w sprawach wynikających z indywidualnych umów o pracę 44 5. Jurysdykcje wyłączne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 6. Umowy jurysdykcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 6.2. Problem prawa właściwego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 6.3. Umowy jurysdykcyjne na rzecz sądów państwa trzeciego . . . . . . . . . . . . . . . 51 7. Jurysdykcja krajowa powstała wskutek wdania się pozwanego w spór . . . . . . . . 52 8. Jurysdykcja krajowa dodatkowa i konieczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 8.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 8.2. Jurysdykcja krajowa dodatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 8.3. Jurysdykcja krajowa konieczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 IV. Badanie jurysdykcji i dopuszczalności postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 V. Zawisłość spraw i sprawy wiążące się ze sobą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2. Stwierdzenie jurysdykcji przez sąd, przed którym najpierw wytoczono powództwo 62 3. Wzmocnienie skuteczności umów jurysdykcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 4. Wzmocnienie skuteczności zapisu na sąd polubowny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 5. Sprawy wiążące się ze sobą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 6. Określenie chwili wytoczenia powództwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 7. Respektowanie uprzedniej zawisłości sprawy przed sądem państwa trzeciego . . 80 8. Koordynacja postępowania w sprawie głównej i postępowania co do stosowania środków tymczasowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 21 Europejskie prawo procesowe cywilne VI. Środki tymczasowe włącznie ze środkami zabezpieczającymi . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 1. Pojęcie środków tymczasowych i zabezpieczających . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 2. Jurysdykcja krajowa dla stosowania środków tymczasowych i zabezpieczających 87 VII. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych . . 89 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 2. Zakres orzeczeń i innych tytułów mogących podlegać uznaniu lub wykonaniu . . 90 3. Uznanie i wykonalność orzeczeń niewymagających exequatur . . . . . . . . . . . . . . 93 3.1. Automatyczne uznanie i automatyczna wykonalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 3.2. Środki ochrony dłużnika w prawie unijnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 3.3. Postępowanie egzekucyjne i środki ochrony dłużnika według prawa krajowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 4. Uznanie i wykonalność orzeczeń wymagających exequatur . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 5. Regulacje wspólne dla orzeczeń niewymagających exequatur oraz orzeczeń wymagających exequatur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 6. Dokumenty urzędowe i ugody sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 VIII. Pozostałe kwestie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 IX. Uwagi końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 I. Wprowadzenie Rozporządzenie Rady (WE) nr  44/2001  z  22  grudnia 2000  r. w  sprawie jurys- dykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywil- nych i handlowych1 (dalej: rozporządzenie nr 44/2001) jest stosowane od 1 marca 2002 r.2. Zastąpiło ono od tego dnia konwencję brukselską z 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlo- wych3 (dalej: konwencja brukselska)4. Formalnie zastąpienie konwencji brukselskiej przez rozporządzenie nr 44/2001 było rezultatem wejścia w życie traktatu amster- damskiego z 2 października 1997 r.5, co nastąpiło 1 maja 1999 r. i pociągnęło za sobą tzw. uwspólnotowienie problematyki współpracy sądowej w sprawach cywil- nych. Właściwe organy wspólnotowe uzyskały wówczas kompetencję do stanowie- nia jednolitych regulacji dotyczących międzynarodowych aspektów postępowania cywilnego w ramach państw członkowskich. Stworzone zostały w ten sposób pod- stawy normatywne dla tzw. europeizacji pewnych aspektów prawa postępowania 1 Dz.Urz. WE 2001 L 12/1 ze zm.; polskie wyd. spec. Dz.Urz. UE, rozdz. 19, t. 4, s. 42 ze zm.; por. także przekład autorstwa K. Weitza opublikowany w KPP 2004, z. 1, s. 239 i n. 2 W  tym dniu rozporządzenie nr  44/2001  weszło w  życie w  stosunku do tzw. starych państw członkowskich Unii Europejskiej. W stosunku do państw, które później przystąpiły do Unii Europejskiej (1  maja 2004  r. lub 1  stycznia 2007  r.), rozporządzenie nr  44/2001  weszło w  życie z  dniem ich przystąpienia. W wypadku Polski wejście w życie nastąpiło 1 maja 2004 r. 3 Tekst jedn. Dz.Urz. WE 1998 C 27/1. 4 Podstawą stosowania rozporządzenia nr  44/2001  w  stosunku do Danii są postanowienia umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a królestwem Danii z 19 października 2005 r. w sprawie właściwości sądów oraz uznawania i  wykonywania orzeczeń sądowych w  sprawach cywilnych (Dz.Urz. UE 2005 L 299/61). Umowa ta weszła w życie 1 lipca 2007 r. 5 Dz.Urz. WE 1997 C 340/145. 22 Karol Weitz Projektowane zmiany rozporządzenia nr 44/2001 cywilnego, a tym samym został zintensyfikowany proces tworzenia europejskiego prawa procesowego cywilnego6. Proces „uwspólnotowienia” konwencji brukselskiej poprzedzony został intensywnymi pracami, które zainicjowane zostały jeszcze przed wejściem w życie traktatu amsterdamskiego, mającymi na celu reformę postanowień tej konwencji oraz paralelnej do niej konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzonej w Lugano 16 wrześ- nia 1988 r.7 (dalej: konwencja lugańska). W ramach tych prac przygotowano projekt zmian obu konwencji8. Prace nad tym projektem wstrzymano w związku z wejściem w życie traktatu amsterdamskiego, jednak ich wyniki w przeważającej mierze zos- tały przejęte do rozporządzenia nr 44/20019. W późniejszym dopiero czasie poddano modyfikacji przepisy konwencji lugańskiej w kierunku ich dostosowania do rozpo- rządzenia nr 44/2001, wynikiem czego stało się zawarcie 30 października 2007 r. w Lugano nowej konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych10 (dalej: konwencja lugańska II)11. Wprawdzie przyjęcie rozporządzenia nr 44/2001 spowodowało zmianę niektórych istotnych rozwiązań obowiązujących wcześniej pod rządami konwencji bruksel- skiej,12 jednak nie oznaczało to, że w  przyszłości nie zostaną podjęte dalej idące modyfikacje uregulowań w  zakresie jurysdykcji krajowej, zawisłości spraw oraz uznawania i wykonywania orzeczeń i innych aktów w sprawach cywilnych i han- 6 Na temat pojęcia oraz rozwoju europejskiego prawa procesowego cywilnego po wejściu w  życie traktatu amsterdamskiego por. K. Weitz, Europejskie prawo procesowe cywilne – stan obecny i perspektywy dalszego rozwoju, PS 2007, nr 2, s. 9 i n. 7 Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132. Konwencja lugańska w stosunku do Polski weszła w życie 1 lutego 2000 r. 8 Bliżej o pracach nad zmianami konwencji brukselskiej i konwencji lugańskiej por. Ch. Kohler, Die Revi- sion des Brüsseler und des Lugano-Übereinkommens über die gerichtliche Zuständigkeit und die Vollstreckung gerichtlicher Entscheidungen in  Zivil- und Handelssachen – Generalia und Gerichtsstandsproblematik, w: Revision des EuGVÜ – Neues Schiedsverfahrensrecht, red. P. Gottwald, Bielefeld 2000, s. 1–35; A. Stadler, Die Revision des Brüsseler und des Lugano-Übereinkommens über die gerichtliche Zuständigkeit…, s. 37–65. Polski przekład projektu zmian opublikowany został w KPP 1999, z. 4, s. 883–893. 9 Wyraźnie wskazuje na to pkt 5 motywów rozporządzenia nr 44/2001. 10 Dz.Urz. UE  2007  L  339/1; Dz.Urz. UE  2009  L  147/1. W  dniu 1  stycznia 2010  r. konwencja lugańska  II  weszła w  życie w  stosunku do Unii Europejskiej ze  skutkiem dla wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem Danii oraz w stosunku do Danii i Norwegii, 1 stycznia 2011 r. w stosunku do Szwajcarii, a 1 maja 2011 r. – do Islandii. 11 Na temat genezy konwencji lugańskiej  II  por.  M.J.  Greiner, L’espace judiciaire européen en matie`re civile: la nouvelle Convention de Lugano, w: La Convention de Lugano. Passé, présent et devenir. Actes de la 19e Journée de droit international privé du 16 mars 2007 a` Lausanne, red. A. Bonomi, E.C. Ritaine, G.P.  Romano, Gene`ve-Zurich-Bâle 2007, s.  11  i  n. O  konwencji lugańskiej  II  por.  też P.  Mostowik, M. Niedźwiedź, Druga konwencja lugańska o jurysydkcji oraz uznawaniu i wykonywaniu obcych orzeczeń w sprawach cywilnych, KPP 2009, z. 4, s. 1007 i n.; R. Wagner, U. Janzen, Das Lugano-Übereinkommen vom 30.10.2007, IPRax 2010, nr 4, s. 298 i n. 12 Na temat zmian wprowadzonych przez rozporządzenie nr  44/2001  w  stosunku do konwencji brukselskiej i konwencji lugańskiej por. bliżej K. Weitz, Jurysdykcja krajowa oraz uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych w świetle prawa wspólnotowego, KPP 2004, z. 1, s. 216 i n. 23 Europejskie prawo procesowe cywilne dlowych13. W art. 73 rozporządzenia nr 44/2001 znalazła się tzw. klauzula prze- glądowa. Komisja została zobowiązana do tego, aby przedłożyć Parlamentowi Eu- ropejskiemu, Radzie i  Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu najpóźniej pięć lat po wejściu w  życie rozporządzenia nr  44/2001  sprawozdania z  jego stosowania. W  razie potrzeby Komisja miała załączyć do sprawozdania propozycje dotyczące dostosowania rozporządzenia nr 44/2001, czyli jego zmian14. Przez wzgląd na ran- gę i znaczenie rozporządzenia nr 44/2001 jako jądra europejskiego prawa proceso- wego cywilnego15 Komisja potraktowała swoje zadanie bardzo poważnie. Na jej zle- cenie opracowane zostały raporty ze stosowania rozporządzenia nr 44/2001 wraz z  propozycjami zmian. Chodzi przede wszystkim o  opracowane przez A.  Nuytsa Study on Residual Jurisdiction16 oraz przygotowany przez B.  Hessa, T. Pfeiffera i P.F. Schlossera – w znacznej mierze w oparciu o tzw. sprawozdania krajowe17 – Report on the Application of the Regulation Brussels I in the Member States z wrześ- nia 2007 r., określany mianem Raportu Heidelberskiego18. Głównie na tej podstawie Komisja sporządziła sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia nr 44/200119 oraz Zieloną Księgę w sprawie przeglądu rozporządzenia nr 44/200120. Dokumenty te szybko stały się przedmiotem dyskusji w świecie nauki i praktyków21. Problem oce- 13 Na temat prac nad zmianami rozporządzenia nr  44/2001  por.  bliżej J.  Kropholler, J. von Hein, Europäisches Zivilprozessrecht. Kommentar zu EuGVO, Lugano-Übereinkommen 2007, EuVTVO, EuMahnVO und EuGFVO, Frankfurt am Main 2011, wprowadzenie, nb. 29–38, s. 25–32. 14 Co do takiego rozumienia regulacji art.  73  rozporządzenia nr  44/2001  por.  np.  A.  Staudinger, w: Europäisches Zivilprozessrecht. Kommentar, red. T. Rauscher, t. 1, München 2006, art. 73 Brüssel I-VO, nb. 1, s. 762. 15 Por. np. B. Hess, Europäisches Zivilprozessrecht, Heidelberg 2010, nb. 1, s. 246. 16 Raport z 3 września 2007 r., dostępny: http://ec.europa.eu/civiljustice/news/docs/study_residual_ jurisdiction_en.pdf [dostęp 4 listopada 2011 r.]. 17 Z ramienia Polski raport krajowy został przygotowany przez P. Rylskiego i K. Weitza. 18 Dalej powoływany w wersji publikacyjnej: B. Hess, T. Pfeiffer, P.F. Schlosser, The Brussels I-Regulation (EC) No 44/2001. The Heidelberg Report on the Application of Regulation Brussels I in 25 Member States, München 2008. Jego współautorami w tej wersji są także G. Vollkommer i M. Weller. 19 Sprawozdanie z 21 kwietnia 2009 r., KOM (2009) 174 wersja ostateczna. 20 Zielona Księga z 21 kwietnia 2009 r., KOM (2009) 175 wersja ostateczna. 21 W dniach 11–12 grudnia 2009 r. w Heidelbergu odbyła się zorganizowana wspólnie przez Instytut Zagranicznego i Międzynarodowego Prawa Prywatnego i Gospodarczego Uniwersytetu K. Ruprechta w  Heidelbergu i  Komisję Europejską konferencja naukowa pt.  The  Future of  European Procedural Law – Reforming the  Brussels  I  Regulation. Por.  sprawozdanie z  konferencji autorstwa S.  Frodl, w: Zivilverfahrensrecht. Jahrbuch 2010, Wien, Graz 2010, s. 295 i n. Referaty z konferencji zostały w większości opublikowane, por. P.F. Schlosser, The Abolition of Exequatur Proceedings – Including Public Policy Review?,  IPRax 2010, nr  2, s.  101  i  n.; P.  Beaumont, E.  Johnston, Abolition of  the  Exequatur in  Brussels  I:  Is  a  Public Policy Defence Necessary for the  Protection of  Human Rights?,  IPRax 2010, nr 2, s. 105 i n. (rozszerzona wersja: Can Exequatur be Abolished in Brussels I whilst Retaining a Public Policy Defence?, JPIL 2010, vol. 6, nr 2, s. 249 i n.); H. Muir Watt, Brussels I and Aggregate Litigation or the Case for Redesigning the Common Judicial Area in Order to Respond to Changing Dynamics, Functions and Structures in Contemporary Adjudication and Litigation, IPRax 2010, nr 2, s. 111 i n.; B. Hess, Cross- border Collective Litigation and the Regulation Brussels I, IPRax 2010, nr 2, s. 116 i n.; L.G. Radicati di Brozolo, Choice of Court and Arbitration Agreements and the Review of the Brussels I Regulation, IPRax 2010, nr  2, s.  121  i  n.; P.  Oberhammer, The  Abolition of  Exequatur,  IPRax 2010, nr  3, s.  197  i  n.; 24 Karol Weitz Projektowane zmiany rozporządzenia nr 44/2001 ny stosowania i przeglądu rozporządzenia nr 44/2001 podjęty został również na forum Parlamentu Europejskiego22 i w Komitecie Ekonomiczno-Społecznym23. Warto zaznaczyć, że podjęcie prac nad reformą rozporządzenia nr 44/2001 zbiegło się w czasie z przyjęciem przez Radę Europejską na posiedzeniu w Sztokholmie w dniach 10–11 grudnia 2009 r. kolejnego, nowego programu działań w obszarze wolności, bez- pieczeństwa i sprawiedliwości (programu sztokholmskiego) pt. „Otwarta i bezpiecz- na Europa dla dobra i ochrony obywateli”, obejmującego lata 2010–201424, będącego A. Dickinson, Provisional Measures in the “Brussels I” Review – Disturbing the Status Quo?, IPRax 2010, nr 3, s. 203 i n. (rozszerzona wersja pod tym samym tytułem: JPIL 2010, vol. 6, nr 3, s. 519 i n.). Por.  również P.F.  Schlosser, „Brüssel  I” und Schiedsgerichtsbarkeit, SchiedsVZ  2009, nr  3, s.  129  i  n.; B.  Steinbrück, M.  Illmer, Brussels  I  and  Arbitration: Declaratory Relief as an Antidote to Torpedo Actions under a  reformed Brussels  I  Regulation, SchiedsVZ  2009, nr  4, s.  188  i  n.; P.  Oberhammer, Sc
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Europejskie prawo procesowe cywilne i kolizyjne
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: