Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00261 007008 14071825 na godz. na dobę w sumie
Europejskie prawo upadłościowe. Komentarz - ebook/pdf
Europejskie prawo upadłościowe. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2095-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Rozwój międzynarodowej współpracy gospodarczej oraz możliwość swobodnego przepływu osób, towarów i usług w ramach unii europejskiej powoduje, że coraz częściej stosunki prawne wykraczają poza obszar prawny jednego państwa. Dotyczy to również skutków wszczęcia postępowań upadłościowych. W prawie europejskim zasadniczym aktem prawnym regulującym problematykę związaną z transgranicznymi postępowaniami upadłościowym] jest rozporządzenie rady (WE) Nr 1 346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego, któremu poświęcony jest niniejszy komentarz. W opracowaniu tym w szerokim zakresie wykorzystano nie tylko polską i zagraniczną literaturę przedmiotu, lecz również dotyczące tej problematyki orzecznictwo sądów polskich i zagranicznych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................................................................. 9 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego.................................................... 21 Preambuła...................................................................................................... 23 Rozdział I Przepisy ogólne............................................................................................... 33 Artykuł.1.. Zakres.zastosowania.......................................................................33 Artykuł.2.. Definicje..........................................................................................45 Artykuł.3.. Jurysdykcja......................................................................................56 Artykuł.4.. Prawo.właściwe...............................................................................80 Artykuł.5.. Prawa.rzeczowe.osób.trzecich.......................................................83 Artykuł.6.. Potrącenie........................................................................................89 Artykuł.7.. Zastrzeżenie.własności...................................................................91 Artykuł.8.. Umowa.dotycząca.nieruchomości.................................................93 Artykuł.9.. Systemy.płatności.oraz.rynki.finansowe.......................................96 Artykuł.10..Umowa.o.pracę...............................................................................99 Artykuł.11..Skutki.co.do.praw.podlegających.wpisowi.do.rejestru..............101 Artykuł.12..Wspólnotowe.patenty.i.znaki.towarowe.....................................103 Artykuł.13..Czynności.prawne.dokonane.z.pokrzywdzeniem.wierzycieli....104 Artykuł.14..Ochrona.nabywcy.–.osoby.trzeciej..............................................106 Artykuł.15..Wpływ.postępowania.upadłościowego.na.toczące.się. postępowania...............................................................................108 5 Spis treści Rozdział II Uznanie postępowań upadłościowych........................................................ 112 Artykuł.16..Zasada.ogólna...............................................................................112 Artykuł.17..Skutki.uznania...............................................................................123 Artykuł.18..Uprawnienia.zarządcy..................................................................129 Artykuł.19..Dowód.powołania.zarządcy.........................................................139 Artykuł.20..Obowiązek.zwrotu.zaspokojenia.i.zaliczenie.otrzymanego. zaspokojenia................................................................................141 Artykuł.21..Obwieszczenie...............................................................................149 Artykuł.22..Wpis.do.rejestrów.publicznych....................................................154 Artykuł.23..Koszty............................................................................................158 Artykuł.24..Świadczenie.do.rąk.dłużnika.......................................................158 Artykuł.25..Uznanie.i.wykonalność.innych.orzeczeń....................................162 Artykuł.26..Porządek.publiczny.......................................................................191 Rozdział III Wtórne postępowanie upadłościowe........................................................... 200 Artykuł.27..Wszczęcie.postępowania..............................................................201 Artykuł.28..Prawo.właściwe.............................................................................216 Artykuł.29..Prawo.zgłoszenia.wniosku.o.wszczęcie.postępowania...............218 Artykuł.30..Zaliczka.na.koszty.postępowania................................................228 Artykuł.31..Obowiązek.współpracy.i.udzielania.informacji..........................233 Artykuł.32..Wykonywanie.praw.wierzycieli....................................................250 Artykuł.33..Wstrzymanie.likwidacji................................................................259 Artykuł.34..Ukończenie.wtórnego.postępowania.upadłościowego..............265 Artykuł.35..Nadwyżka.we.wtórnym.postępowaniu.upadłościowym.............272 Artykuł.36..Późniejsze.wszczęcie.postępowania.głównego...........................273 Artykuł.37..Przekształcenie.wcześniejszego.postępowania...........................274 Artykuł.38..Środki.zabezpieczające................................................................277 Rozdział IV Zawiadomienie wierzycieli i zgłaszanie ich wierzytelności...................... 285 Artykuł.39..Prawo.zgłoszenia.wierzytelności..................................................285 Artykuł.40..Obowiązek.zawiadomienia.wierzycieli.......................................296 6 Spis treści Artykuł.41..Treść.zgłoszenia.wierzytelności...................................................300 Artykuł.42..Języki.............................................................................................302 Rozdział V Przepisy przejściowe i końcowe.................................................................. 305 Artykuł.43..Czasowy.zakres.zastosowania......................................................305 Artykuł.44..Stosunek.do.umów.międzynarodowych......................................309 Artykuł.45..Zmiany.w.załącznikach................................................................314 Artykuł.46..Sprawozdanie................................................................................317 Artykuł.47..Wejście.w.życie..............................................................................318 Załączniki..................................................................................................... 321 Bibliografia................................................................................................... 333 Skorowidz...................................................................................................... 361 7 Spis treści 8 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne BGB InsO k.c. k.k. k.m. Konstytucja RP konwencja brukselska konwencja lugańska k.p. k.p.a. – Bürgerliches Gesetzbuch (niemiecki kodeks cywilny) – Insolvenzordnung (niemiecka ustawa upadłościowa) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 września 2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 217, poz. 1689 z późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń są- dowych w sprawach cywilnych i handlowych przyjęta w Brukseli w dniu 27 września 1968 r. (wersja orygi- nalna opubl. w Dz. Urz. WE L 299 z 31.12.1972, s. 32; wersja skonsolidowana opubl. w Dz. Urz. WE C 27 z 26.01.1998, s. 1) – Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądo- wych w sprawach cywilnych i handlowych sporządzo- na w Lugano dnia 16 września 1988 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępo- wania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) 9 Wykaz skrótów k.p.c. k.s.h. o.p. p.p.m. p.u.n. – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek han- dlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja po- datkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 listopada 1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 46, poz. 290 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościo- we i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) prawo modelowe – Rezolucja nr 52/158 z dnia 15 grudnia 1997 r. – Prawo mo- UNCITRAL delowe w zakresie międzynarodowego postępowania upadłościowego (UNCITRAL Model Law on Cross-Border Insolvency with Guide to Enactment, New York 1997, dostęp- ne na stronie internetowej http://www.uncitral.org/pdf/ english/texts/insolven/insolvency-e.pdf wejście z dnia 30 października 2010 r.) rozporządzenie – rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grud- Bruksela I nia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywil- nych i handlowych (Dz. Urz. WE L 12 z 16.01.2001, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 4, s. 42) rozporządzenie – rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja nr 1346/2000 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. WE L 160 z 30.06.2000, s. 1; Dz. Urz. UE Pol- skie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 1, s. 191) rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Rzym I nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowią- zań umownych (Dz. Urz. UE L 177 z 04.07.2008, s. 6) rozporządzenie – rozporządzenie (WE) nr 864/2000 Parlamentu Europej- skiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa Rzym II właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, s. 40) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 47) TFUE 10 TUE TWE u.o.r.s.p. Wykaz skrótów – Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 13) Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności roz- rachunku w systemach płatności i systemach rozra- chunku papierów wartościowych oraz zasadach nad- zoru nad tymi systemami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 743) wytyczne Co-Co – B. Wessels, M. Virgos, European Communication Coo- peration Guidelines for Cross-Border Insolvency, 2007, bez miejsca wydania ZPO – Zivilprozessordnung (niemiecki kodeks postępowania cywilnego) ABLJ AJCL AUW BYIL CLR DZWIR EBLR ECL ELJ EPS EWiR EWS GSP HUK ICLQ IFLR IPRax Czasopisma – American Bankruptcy Law Journal – American Journal of Comparative Law – Acta Universitatis Wratislaviensis – British Yearbook of International Law – Columbia Law Review – Deutsche Zeitschrift für Wirtschafts- und Insolvenz- rechts – European Business Law Review – European Company Law – European Law Journal – Europejski Przegląd Sądowy – Entscheidung zum Wirtschaftsrecht – Europäisches Wirtschaft- Steuerrecht – Gdańskie Studia Prawnicze – Czasopismo Kwartalne Całego Prawa Handlowego, Upadłościowego oraz Rynku Kapitałowego – International and Comparative Law Quarterly – International Financial Law Review – Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts 11 Wykaz skrótów KPP KPPubl. KTS M. Praw. NJW NP NZG NZI OSNC OSP OSPiKA PiP PiZS PP PPC PPE PPEiM PPEur. PPH PPHZ PPiA Pr. Spółek Prob. Egz. S. Prok. i Pr. PS PUG RabelsZ RIW RPEiS RTDE SC St. Pr.-Ek. St. Praw. TPP ZEuP 12 – Kwartalnik Prawa Prywatnego – Kwartalnik Prawa Publicznego – Zeitschrift zum Insolvenzrecht – Monitor Prawniczy – Neue Juristische Wochenschrift – Nowe Prawo – Neue Zeitschrift für Gesellschaftsrecht – Neue Zeitschrift für das Recht der Insolvenz und Sa- nierung tschaftsdienst des Betriebs-Beraters – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny – Revue Trimestrielle de Droit Europeen – Studia Cywilistyczne – Studia Prawniczo-Ekonomiczne – Studia Prawnicze – Transformacje Prawa Prywatnego – Zeitschrift für Europäisches Privatrecht – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Państwo i Prawo – Praca i Zabezpieczenie Społeczne – Przegląd Podatkowy – Polski Proces Cywilny – Przegląd Prawa Egzekucyjnego – Przegląd Prawa Europejskiego i Międzynarodowego – Przegląd Prawa Europejskiego – Przegląd Prawa Handlowego – Problemy Prawne Handlu Zagranicznego – Przegląd Prawa i Administracji – Prawo Spółek – Problemy Egzekucji Sądowej – Prokuratura i Prawo – Przegląd Sądowy – Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego – Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationa- les Privatrecht – Recht der Internationalen Wirtschaft/Außenwir- ZIK ZIP ZNUŁ ZZP ALI BGBl COMI ETPC ETS INSOL LG NSA OLG SA SN SO TSUE UE Wykaz skrótów – Zeitschrift für Insolvenzrecht und Kreditschutz – Zeitschrift für Wirtschaftsrecht – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego – Zeitschrift für Zivilprozeß Inne – American Law Institute – Bundesgesetzblatt (niemiecki dziennik ustaw) – główny ośrodek podstawowej działalności (ang. centre of main interests) – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawa Upadłościo- wego – Landgericht (Niemcy) – Naczelny Sąd Administracyjny – Oberlandesgericht (Niemcy, Austria) – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – sąd okręgowy – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Unia Europejska Podstawowa literatura Balz [1996] Adamus, Witosz, Witosz [2009] Adamus R., Witosz A.J., Witosz A., Upad- łość konsumencka. Komentarz praktyczny, Warszawa 2009 Balz M., Das neue Europäische Insolvenzü- bereinkommen, ZIP 1996 Bogajewska M., Hrycaj A., Wpływ ogło- szenia upadłości na postępowania toczące się w innym państwie członkowskim Unii Eu- ropejskiej (art. 15 Rozporządzenia Rady WE nr 1346/2000), HUK 2008, nr 3 Bogajewska, Hrycaj [2008] 13 Wykaz skrótów Chilarski [2008] Czarnota [2009] Duursma-Kepplinger, Duursma, Chalupsky [2002] Ehricke [2001] Ehricke [2005] Ereciński, Ciszewski [2000] Filipiak [2009a] 14 Chilarski T., Upadłość transgraniczna w pra- wie Unii Europejskiej, Warszawa 2008 Czarnota T., Postępowanie w przedmio- cie uznania zagranicznego postępowa- nia upadłościowego – studium przypadku Energotech spółki z ograniczoną odpo- wiedzialnością w Mysłowicach, referat zgłoszony w ramach call for papers na konferencję Ekonomia i prawo upadłości przedsiębiorstw – polska praktyka wzglę- dem międzynarodowych standardów, War- szawa 26–27 listopada 2009 r., http:// konferencja.szablon.pl/web_documents/ czarnota_post_powanie_w_przedmio- cie_odmowy_uznania_zagranicznego_ post_powania_upad_artykul.pdf [dostęp: 10 października 2010 r.] Duursma-Kepplinger H.-C., Duursma D., Chalupsky E., Europäische Insolvenzverord- nung. Kommentar, Wien–New York 2002 Ehricke U., Das Verhältnis des Hauptin- solvenzverwalters zum Sekundärinsolvenz- verwalter bei grenzüberschreitenden Unter- nehmerinsolvenzen, ZIP 2005 Ehricke U., Verfahrenskoordination bei gren- züberschreitenden Unternehmensinsolven- zen (w:) Basedow u.a (Hg.), Aufbruch nach Europa, FS 75 Jahre Max-Planck-Institut für Privatrecht, Tübingen 2001 Ereciński T., Ciszewski J., Międzynarodowe postępowanie cywilne, Warszawa 2000 Filipiak P., Ochrona interesów miejscowych wierzycieli w niezależnym ubocznym postę- powaniu upadłościowym na podstawie Roz- porządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000, cz. 1, M. Praw. 2009, nr 22 Filipiak [2009b] Filipiak [2010] Flaga-Gieruszyńska [1999] Gurgul [2009] Gurgul [2009a] Grzegorczyk [2007] Wykaz skrótów Filipiak P., Ochrona interesów miejscowych wierzycieli w niezależnym ubocznym postę- powaniu upadłościowym na podstawie Roz- porządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000, cz. 2, M. Praw. 2009, nr 23 Filipiak P., Stwierdzenie wykonalności orze- czeń o zastosowaniu środków zabezpiecza- jących na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego, EPS 2010, nr 4 Flaga-Gieruszyńska K., Jurysdykcja krajowa i uznanie orzeczeń sądów zagranicznych. Pol- ska i standardy europejskie, Kraków 1999 Gurgul S., Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2004 Gurgul S., Zasady i tryb wszczęcia główne- go i wtórnego postępowania upadłościowego według prawa Unii Europejskiej i prawa pol- skiego, M. Praw. 2009, nr 18 Grzegorczyk P., Jurysdykcja krajowa w sprawach z zakresu prawa własności prze- mysłowej, Warszawa 2007 Grzejszczak, Chilarski [2004] Grzejszczak P., Chilarski T., Jurysdykcja Haubold [2005] Herchen [2000] krajowa w międzynarodowym postępowaniu upadłościowym, PPH 2004, nr 2 Haubold J., Europäische Insolvenzverordnung. Kapitel 30 (w:) Zivilrecht unter europäischen Einfluss. Die richtlinienkonforme Auslegung des BGB und andere Gesetz – Erläuterung der wichtigsten EG-Verordnungen, red. M. Ge- bauer, T. Wiedmann, Stuttgart 2005 Herchen A., Das Übereinkommen über Insol- venzverfahren der Mitgliedstaaten der Euro- päischen Union vom 23.11.1995, Eine Analyse zentraler Fragen des Internationalen Insolven- zrecht unter besonderer Berücksichtigung din- glicher Sicherungsrechte, Würzburg 2000 15 Wykaz skrótów Hrycaj, Filipiak [2010] Hrycaj, Wiórek [2009] Israël [2005] Jakubecki [2005] Jakubecki, Zedler [2006] Janda [2005] Jodłowski [1977] Kalwat [2003] Hrycaj A., Filipiak P., Transgraniczne postę- powania upadłościowe przed sądami polskimi, PiP 2010, z. 8 Hrycaj A., Wiórek P.M., Otwieranie europej- skich postępowań upadłościowych przez pol- skie sądy upadłościowe – przepisy jurysdykcyj- ne Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego – za- gadnienia ogólne, upadłość osób fizycznych, cz. 2, HUK 2009, nr 2 Israël J., European Cross-Border Insolvency Regulation. A Study of regulation 1346/2000 on Insolvency proceedings in the Light of pa- radigm of Cooperation and a Comitas Euro- paea, Antwerpen 2005 Jakubecki A., O naturze głównego i tery- torialnego postępowania upadłościowego w prawie upadłościowym Unii Europejskiej (w:) Rozprawy prawnicze. Księga pamiątko- wa Profesora Maksymiliana Pazdana, red. L. Ogiegło, W. Popiołek, M. Szpunar, Kra- ków 2005 Jakubecki A., Zedler F., Prawo upadłościo- we i naprawcze. Komentarz, Kraków 2006 Janda P., Zaspokojenie roszczeń wierzycie- li jako cel postępowania upadłościowego, PiP 2005, z. 10 Jodłowski J., Uznanie i wykonanie zagranicz- nych orzeczeń sądowych w Polsce na tle orzecz- nictwa Sądu Najwyższego, Warszawa 1977 Kalwat T., Upadłość międzynarodowa (wy- brane zagadnienia), Rejent 2003, nr 3 Kebekus, Sabel, Schlegel [2007] Kebekus F., Sabel O., Schlegel U., Cross Border Insolvencies: Germany, Köln 2007 Kemper J., Die Verordnung (EG) Nr. 1346/2000 über Insolvenzverfahren, ZIP 2001 Kemper [2001] 16 Klyta [2004] Klyta [2008] Kohutek [2007] Kohutek, Lachner [2007] Kolmann [2001] Lisiewski [1938] Lorenz [2005] Mankowski [2004] McBryde, Flessner, Kortmann [2004] Miączyński [1974] Moss, Fletcher, Isaacs [2009] Omar [2004] Wykaz skrótów Klyta W., Europejskie międzynarodowe pra- wo upadłościowe, Rejent 2004, nr 3–4 Klyta W., Uznanie zagranicznych postępo- wań upadłościowych, Warszawa 2008 Kohutek K., Wszczęcie głównego postępo- wania upadłościowego przez sąd krajowy posiadający jurysdykcję międzynarodową, PPH 2007, nr 11 Kohutek K., Lachner J., Komentarz do roz- porządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego, LEX/el. 2007 Kolmann S., Kooperationsmodelle im inter- nationalen Insolvenzrecht. Empfiehlt sich für das deutsche internationale Insolvenzrecht eine Neuorientierung? (w:) Schriften zum Deutschen und Europäischen Zivil, Handels- und Prozeßrecht, Bielefeld 2001 Lisiewski M., Uznanie w Polsce wyroków zagranicznych, PPC 1938, nr 7–12 Lorenz V., Annexverfahren bei Internationa- le Insolvenzen, Tübingen 2005 Mankowski P., Entwicklungen in In- ternationalen Privat- und Prozessrecht 2003–2004, RIW 2004, cz. 2 McBryde W.W., Flessner A., Kort- mann S.C.J.J., Principles of European Insol- vency Law, Deventer 2003 Miączyński A., Skuteczność orzeczeń w po- stępowaniu cywilnym, Kraków 1974 Moss G., Fletcher I.F., Isaacs S., The EC Regulation on Insolvency Proceedings. A Commentary and Annotated Guide. 2nd Edition, Oxford 2009 Omar P.J., European Insolvency Law, Ashgate 2004 17 Wykaz skrótów Pannen [2007] Paulus [2006] Piasecki [2007] Piasecki [1990] Pazdan [2005] Popłonyk [2010] Porzycki [2008] Porzycki [2008a] Porzycki [2009] Porzycki [2010] Siedlecki [1937] 18 Pannen K., European Insolvency Regulation, Berlin 2007 Paulus Ch.G., Europäische Insolvenzve- rordnung. Kommentar, Frankfurt am Main 2006 Piasecki K., Kodeks postępowania cywilne- go, Komentarz do artykułów 1096-1217 k.p.c. oraz aktów prawnych UE regulujących mię- dzynarodowe postępowanie cywilne, t. III, Warszawa 2007 Piasecki K., Skuteczność i wykonalność w Polsce zagranicznych cywilnych orzeczeń sądowych, Warszawa 1990 Pazdan M., Prawo prywatne międzynarodo- we, Warszawa 2005 Popłonyk D., glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. III CZP 115/09, Fenix PL, 1/2010 Porzycki M., Podstawa jurysdykcji krajowej w głównym postępowaniu upadłościowym, KPP 2008, z. 1 Porzycki M., Zabezpieczenie rzeczowe w transgranicznym postępowaniu upadłoś- ciowym w Unii Europejskiej, HUK 2008, nr 3 Porzycki M., Międzynarodowe postępowanie upadłościowe – wybrane sprawy z orzeczni- ctwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwo- ści oraz sądów krajowych, HUK 2009, nr 1 Porzycki M., Secondary Insolvency Pro- ceedings against a Solvent Debtor: A Polish Case Highlights Weak Points of the European Insolvency Regulation, International Cor- porate Rescue 2010, vol. 7, issue 2 Siedlecki W., Międzynarodowe postępowanie upadłościowe, Lwów 1937 Smid [2004] Wróbel [2005] Szydło [2009] Thole [2010] Vallender [2005] Vallender [2007] Virgós, Garcimartín [2004] raport Virgós/Schmit Weitz [2004] Weitz [2005] Weitz [1998a] Weitz [1998] Wykaz skrótów Smid S., Deutsches und Europäisches Inter- nationales Insolvenzrecht, Stuttgart–Berlin– Köln 2004 Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, red. A. Wróbel, Warszawa 2005 Szydło M., Jurysdykcja krajowa w transgra- nicznych sprawach upadłościowych w Unii Europejskiej, Warszawa 2009 Thole Ch., Gläubigerschutz durch Insolven- zrecht, Tübingen 2010 Vallender H., Aufgaben und Befugnisse des deutschen Insolvenzrichters in Verfahren nach der EuInsVO, KTS 2005, z. 3 Vallender H., Judicial Co-operation within the EC Insolvency Regulation, Eurofenix, winter 2007 Virgós M., Garcimartín F., The EC Regula- tion on Insolvency Proceedings: A Practical Commentary, Hague 2004 Virgós M., Schmit E., Report on the Con- vention on Insolvency Proceedings 1996 (dokument Rady UE nr 6500/1/96) (w:) G. Moss, I. Fletcher, S. Isaacs, The EC Re- gulation on Insolvency Proceedings: A Com- mentary and Annotated Guide, Oxford 2009 Weitz K., Jurysdykcja krajowa oraz uzna- wanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych w świetle prawa wspólnotowego, KPP 2004, z. 1 Weitz K., Jurysdykcja krajowa w postępowa- niu cywilnym, Warszawa 2005 Weitz K., Skutki uznania zagranicznego orzeczenia, PS 1998, nr 9 Weitz K., Pojęcie uznania zagranicznego orzeczenia sądowego, PS 1998, nr 7–8 19 Wykaz skrótów Weitz [2004a] Weitz [1999] Wessels [2006] Wessels, Virgós [2007] Zedler [2009] Zedler [1999] Zedler [2005] Weitz K., Założenia i kierunki reformy prze- pisów kodeksu postępowania cywilnego o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń, KPP 2004, z. 4 Weitz K., Skuteczność zagranicznych orze- czeń w Polsce według art. 1145 § 2 k.p.c., PS 1999, nr 4 Wessels B., International Insolvency Law, Kluwer 2006 Wessels B., Virgós M., European Communi- cation Cooperation Guidelines for Cross- border insolvency, Nottingham 2007 Zedler F., Prawo upadłościowe i naprawcze w zarysie, Kraków 2009 Zedler F., Prawo upadłościowe i układowe, Toruń 1999 Zedler F., Uznanie zagranicznych postępo- wań upadłościowych w prawie europejskim, RPEiS 2005, z. 2. 20 Wykaz skrótów Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz..Urz..WE.L.160.z.30.06.2000,.s..1;.Dz..Urz..UE.Polskie.wydanie. specjalne,.rozdz..19,.t..1,.s..191.z.późn..zm.) 21 Wykaz skrótów 22 Preambuła Preambuła RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczegól- ności jego art. 61 lit. c) oraz art. 67 ust. 1, uwzględniając inicjatywę Republiki Federalnej Niemiec oraz Republi- ki Finlandii, uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego1, uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego2, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Unia Europejska postawiła sobie cel w postaci stworzenia obsza- ru wolności, bezpieczeństwa oraz sprawiedliwości. (2) Prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego wymaga skutecznego i sprawnego funkcjonowania transgranicznych postępowań upadłościowych; przyjęcie niniejszego rozporządzenia jest konieczne dla osiągnięcia tego celu, który wchodzi w zakres współpracy sądowej w spra- wach cywilnych w rozumieniu art. 65 Traktatu. (3) Działalność przedsiębiorstw wykracza coraz częściej poza granice jednego państwa i podlega dlatego w coraz większym stopniu przepisom 1 Opinia wydana dnia 2 marca 2000 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym). 2 Opinia wydana dnia 26 stycznia 2000 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzę- dowym). 23 Preambuła prawa wspólnotowego. Z uwagi na to, że niewypłacalność takich przed- siębiorstw ma także negatywny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, zachodzi potrzeba przyjęcia aktu prawa wspólno- towego przewidującego koordynację działań, które mają zostać podjęte w stosunku do majątku niewypłacalnego dłużnika. (4) Dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku we- wnętrznego niezbędne jest unikanie sytuacji, w których strony byłyby skłonne do przenoszenia majątku lub postępowania sądowego z jednego Państwa Członkowskiego do innego w celu uzyskania korzystniejszej sy- tuacji prawnej (tzw. „forum shopping”). (5) Cele te nie mogą zostać w wystarczający sposób osiągnięte na poziomie krajowym, uzasadnione jest zatem podjęcie działań na pozio- mie Wspólnoty. (6) Zgodnie z zasadą proporcjonalności, niniejsze rozporządzenie powinno ograniczyć się do przepisów dotyczących właściwości dla wszczy- nania postępowań upadłościowych oraz wydawania orzeczeń bezpośred- nio na podstawie postępowań upadłościowych i ściśle związanych z taki- mi postępowaniami. Ponadto niniejsze rozporządzenie powinno zawierać przepisy dotyczące uznawania takich orzeczeń oraz prawa właściwego, również odpowiadające tej zasadzie. (7) Postępowania upadłościowe, postępowania układowe oraz podobne postępowania są wyłączone z zakresu Konwencji brukselskiej z 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cy- wilnych i handlowych3, w brzmieniu zmienionym Konwencjami o przy- stąpieniu do tej Konwencji4. (8) Dla osiągnięcia poprawy skuteczności i efektywności postępo- wań upadłościowych o transgranicznych skutkach, jest niezbędne i właś- ciwe, aby postanowienia dotyczące właściwości, uznawania oraz prawa właściwego w tym zakresie zostały zawarte w akcie prawa wspólnotowego, 3 Dz.U. L 299 z 31.12.1972, str. 32. 4 Dz.U. L 204 z 2.8.1975, str. 28; Dz.U. L 304 z 30.10.1978, str. 1; Dz.U. L 285 z 3.10.1989, str. 1; Dz.U. C 15 z 15.1.1997, str. 1. 24 Preambuła który jest wiążący dla Państw Członkowskich oraz bezpośrednio w nich obowiązujący. (9) Niniejsze rozporządzenie powinno znaleźć zastosowanie do wszystkich postępowań upadłościowych, niezależnie od tego czy dłuż- nik jest osobą fizyczną, czy też osobą prawną, przedsiębiorcą czy osobą niewykonującą działalności gospodarczej. Postępowania upadłościowe, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, zostały wymienione w za- łącznikach. Postępowania upadłościowe dotyczące zakładów ubezpieczeń, instytucji kredytowych, przedsiębiorstw inwestycyjnych przechowujących środki pieniężne oraz papiery wartościowe osób trzecich, a także przedsię- biorstw zbiorowego inwestowania, powinny zostać wyłączone z zakresu zastosowania niniejszego rozporządzenia. Powyższe przedsiębiorstwa nie powinny być objęte niniejszym rozporządzeniem, jako że podlegają one przepisom szczególnym oraz krajowe organy nadzoru dysponują w pew- nym zakresie bardzo szerokimi uprawnieniami nadzorczymi. (10) Postępowania upadłościowe nie wymagają koniecznie interwen- cji organu sądowego, toteż wyrażenie „sąd” w niniejszym rozporządze- niu powinno być rozumiane szeroko i obejmować każdą osobę lub organ uprawniony przez prawo krajowe do wszczęcia postępowania upadłościo- wego. Dla zastosowania do niego niniejszego rozporządzenia postępowa- nie (obejmujące działania prawne i formalności określone prawem) musi nie tylko odpowiadać postanowieniom niniejszego rozporządzenia, ale również być oficjalnie uznawane i prawnie skuteczne w Państwie Człon- kowskim, w którym zostało wszczęte, przy czym musi ono być postępo- waniem zbiorowym zakładającym całkowite lub częściowe zajęcie mająt- ku dłużnika i powołanie zarządcy. (11) Niniejsze rozporządzenie uznaje fakt, że wskutek istotnych róż- nic w prawie materialnym nie byłoby praktyczne wprowadzenie jedno- litego i uniwersalnego postępowania upadłościowego, które znalazłoby zastosowanie na obszarze całej Wspólnoty. Stosowanie bez wyjątku pra- wa Państwa wszczęcia postępowania prowadziłoby wobec powyższego często do trudności. Dotyczy to przykładowo bardzo zróżnicowanych na obszarze Wspólnoty przepisów o zabezpieczeniach wierzytelności. Rów- nież przywileje przysługujące w postępowaniu niektórym wierzycielom ukształtowane są w niektórych przypadkach w całkowicie różny sposób. 25 Preambuła Niniejsze rozporządzenie powinno uwzględnić to na dwa różne sposoby. Z jednej strony, powinno ono przewidywać szczególne regulacje dotyczą- ce prawa właściwego dla praw i stosunków prawnych o szczególnym zna- czeniu (np. praw rzeczowych oraz umów o pracę). Z drugiej strony, obok głównego postępowania upadłościowego powinny być dopuszczalne także krajowe postępowania obejmujące jedynie majątek znajdujący się w Pań- stwie ich wszczęcia. (12) Niniejsze rozporządzenie pozwala na wszczęcie głównego po- stępowania upadłościowego w Państwie Członkowskim, w którym dłuż- nik posiada główny ośrodek swojej podstawowej działalności. Postępo- wanie to ma zakres uniwersalny, jego celem jest objęcie całego majątku dłużnika. W celu ochrony różnych interesów rozporządzenie pozwala na wszczęcie równolegle z postępowaniem głównym wtórnych postępowań upadłościowych. Wtórne postępowanie może zostać wszczęte w Państwie Członkowskim, w którym dłużnik ma swój oddział. Skutki wtórnego po- stępowania ograniczone są tylko do majątku dłużnika znajdującego się w tym Państwie. Bezwzględnie obowiązujące przepisy dotyczące koordy- nacji z postępowaniem głównym gwarantują niezbędną jednolitość postę- powania w ramach Wspólnoty. (13) Główny ośrodek podstawowej działalności powinien oznaczać miejsce, w którym dłużnik zazwyczaj zarządza swoją działalnością i jako takie jest rozpoznawalne przez osoby trzecie. (14) Niniejsze rozporządzenie stosuje się tylko do postępowań, w których główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika znajduje się na obszarze Wspólnoty. (15) Zasady jurysdykcji zawarte w niniejszym rozporządzeniu usta- nawiają tylko jurysdykcję, co oznacza, że określają one Państwo Członkow- skie, którego sądy mogą wszcząć postępowanie upadłościowe. Właściwość miejscowa w tym Państwie Członkowskim musi zostać określona zgodnie z jego prawem wewnętrznym. (16) Sąd właściwy dla wszczęcia głównego postępowania upadłoś- ciowego powinien być uprawniony od chwili złożenia wniosku o wszczę- cie postępowania do zastosowania środków tymczasowych oraz zabez- 26 Preambuła pieczających. Środki zabezpieczające, zarówno przed rozpoczęciem, jak i po rozpoczęciu postępowania upadłościowego, są bardzo ważne dla za- pewnienia jego skuteczności. W związku z tym niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać różne możliwości. Z jednej strony, sąd właściwy dla głównego postępowania upadłościowego powinien móc zastosować tymczasowe środki zabezpieczające także w stosunku do przedmiotów majątkowych znajdujących się na terytorium innych Państw Członkow- skich. Z drugiej strony, zarządca tymczasowy ustanowiony przed wszczę- ciem głównego postępowania upadłościowego powinien móc wystąpić w Państwach Członkowskich, w których znajduje się oddział dłużnika, o zastosowanie środków zabezpieczających przewidzianych przez prawo tych Państw. (17) Przed wszczęciem głównego postępowania upadłościowego prawo do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego w Państwie Członkowskim, w którym dłużnik ma oddział, powinno być ograniczone do miejscowych wierzycieli oraz wierzycieli miejscowego od- działu, względnie do przypadków, w których prawo Państwa Członkow- skiego, w którym dłużnik posiada główny ośrodek swojej podstawowej działalności, nie dopuszcza wszczęcia głównego postępowania upadłościo- wego. Powodem tego zawężenia jest potrzeba ograniczenia do niezbędne- go minimum przypadków składania wniosków o wszczęcie postępowania ubocznego przed wszczęciem głównego postępowania upadłościowego. W przypadku wszczęcia głównego postępowania upadłościowego postę- powanie uboczne staje się postępowaniem wtórnym. (18) Po wszczęciu głównego postępowania upadłościowego niniejsze rozporządzenie nie ogranicza prawa do złożenia wniosku o wszczęcie po- stępowania upadłościowego w Państwie Członkowskim, w którym dłuż- nik ma oddział. Zarządca w postępowaniu głównym lub każda inna osoba uprawniona przez prawo wewnętrzne odpowiedniego Państwa Członkow- skiego może wnosić o wszczęcie postępowania wtórnego. (19) Oprócz ochrony miejscowych interesów, wtórne postępowa- nie upadłościowe może służyć także innym celom. Sytuacja taka może zaistnieć wtedy, gdy majątek dłużnika jest zbyt złożony, aby zarządzać nim w całości, albo gdy różnice w właściwych systemach prawnych są tak duże, że mogą się pojawić trudności związane z rozszerzeniem skutków 27 Preambuła wynikających z prawa Państwa wszczęcia postępowania na inne Państwa, w których znajduje się majątek. Z tego powodu zarządca w postępowaniu głównym może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania wtórnego, jeżeli wymaga tego skuteczne zarządzanie masą. (20) Główne i wtórne postępowanie upadłościowe mogą jednakże przyczynić się efektywnej likwidacji masy tylko wówczas, jeżeli prowadzone równolegle postępowania będą ze sobą skoordynowane. Zasadniczą prze- słanką jest tutaj ścisła współpraca poszczególnych zarządców, w szczegól- ności poprzez wystarczającą wymianę informacji. W celu zapewnienia do- minującej roli głównego postępowania upadłościowego, zarządca w takim postępowaniu powinien posiadać szereg możliwości wpływu na toczące się w tym samym czasie wtórne postępowanie upadłościowe. Przykładowo, powinien on móc zaproponować plan naprawczy lub układ, jak i wystąpić o wstrzymanie likwidacji masy we wtórnym postępowaniu upadłościowym. (21) Każdy wierzyciel mający miejsce zamieszkania, miejsce zwykłe- go pobytu albo siedzibę na obszarze Wspólnoty powinien być uprawniony do zgłoszenia swojej wierzytelności w każdym z toczących się na obszarze Wspólnoty postępowań upadłościowych dotyczących majątku dłużnika. Powinno to również dotyczyć organów podatkowych oraz instytucji ubez- pieczenia społecznego. Jednakże w celu zapewnienia równego traktowa- nia wierzycieli podział funduszów masy musi być skoordynowany. Każ- dy wierzyciel powinien wprawdzie móc zatrzymać to, co otrzymał w toku postępowania upadłościowego, powinien jednakże być uprawniony do uczestnictwa w podziale masy w innym postępowaniu tylko wówczas, je- żeli wierzyciele tej samej kategorii uzyskali zaspokojenie swoich wierzy- telności w takiej samej części. (22) Niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać bezpośrednie uznanie orzeczeń dotyczących wszczęcia, prowadzenia oraz ukończenia postępowań upadłościowych wchodzących w jego zakres zastosowania oraz orzeczeń wydanych w bezpośrednim związku z takimi postępowa- niami upadłościowymi. Automatyczne uznanie powinno zatem oznaczać, że skutki wynikające z postępowania na podstawie prawa Państwa wszczę- cia postępowania rozciągają się na wszystkie inne Państwa Członkowskie. Uznawanie orzeczeń wydanych przez sądy Państw Członkowskich powin- no się opierać na zasadzie wzajemnego zaufania; w tym celu przyczyny 28 Preambuła odmowy uznania powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Według tej zasady powinien również być rozwiązany każdy spór w sytu- acji, w której sądy dwóch Państw Członkowskich jednocześnie uważają się za właściwe do wszczęcia głównego postępowania upadłościowego. Orze- czenie sądu, który jako pierwszy wszczął postępowanie powinno zostać uznane w pozostałych Państwach Członkowskich, bez możliwości bada- nia orzeczenia sądu przez te Państwa Członkowskie. (23) W zakresie swojej regulacji niniejsze rozporządzenie powinno określić jednolite normy kolizyjne zastępujące - w zakresie ich stosowa- nia - wewnętrzne przepisy prawa prywatnego międzynarodowego. O ile nie postanowiono inaczej, zastosowanie powinno znaleźć prawo Państwa wszczęcia postępowania (lex concursus). Powyższa norma kolizyjna powin- na dotyczyć zarówno głównego postępowania upadłościowego, jak i po- stępowań miejscowych; Lex concursus określa wszystkie procesowe i mate- rialne skutki postępowania upadłościowego w odniesieniu do dotkniętych nimi osób oraz stosunków prawnych; określa wszystkie przesłanki wszczę- cia, prowadzenia oraz ukończenia postępowania upadłościowego. (24) Automatyczne uznanie postępowania upadłościowego, do któ- rego co do zasady stosuje się prawo Państwa wszczęcia może kolidować z przepisami innych Państw Członkowskich o dokonywaniu czynności prawnych. W celu ochrony zaufania oraz pewności obrotu w Państwach Członkowskich innych niż Państwo wszczęcia postępowania należy prze- widzieć szereg wyjątków od ogólnej zasady. (25) Szczególna potrzeba wprowadzenia regulacji odstępującej od stosowania prawa Państwa wszczęcia postępowania istnieje w przypadku praw rzeczowych, jako że mają one szczególne znaczenie dla udzielania kredytu. Ustanowienie, skuteczność i zakres takiego prawa rzeczowego po- winny być zatem z reguły określane zgodnie z prawem miejsca położenia i nie powinny zostać naruszone przez wszczęcie postępowania upadłościo- wego. Uprawniony z tytułu prawa rzeczowego powinien w dalszym ciągu móc dochodzić swojego prawa wyłączenia z masy lub odrębnego zaspo- kojenia z przedmiotu zabezpieczenia. W przypadku gdy na składnikach majątkowych znajdujących się w Państwie Członkowskim istnieją prawa rzeczowe przewidziane prawem miejsca ich położenia, główne postępo- wanie upadłościowe prowadzone jest jednak w innym Państwie Człon- 29 Preambuła kowskim, zarządca w postępowaniu głównym powinien być uprawniony do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania wtórnego w Państwie, w którym istnieją prawa rzeczowe, o ile dłużnik ma tam oddział. Jeżeli wtórne postępowanie upadłościowe nie zostanie wszczęte, nadwyżka ze zbycia składnika majątkowego obciążonego prawem rzeczowym musi zo- stać przekazana zarządcy w postępowaniu głównym. (26) Jeżeli zgodnie z prawem Państwa wszczęcia nie jest dopuszczal- ne potrącenie wierzytelności, wierzyciel powinien mimo to być uprawnio- ny do potrącenia, jeżeli jest ono możliwe zgodnie z prawem właściwym dla wierzytelności niewypłacalnego dłużnika. W ten sposób potrącenie otrzyma pewnego rodzaju funkcję gwarancyjną opierającą się na przepi- sach prawnych, z których zastosowaniem odpowiedni wierzyciel mógł się liczyć w momencie powstania wierzytelności. (27) Potrzeba szczególnej ochrony zachodzi również w przypadku systemów płatności oraz rynków finansowych. Dotyczy to przykładowo występujących w takich systemach umów o kompensowanie oraz klauzul nettingu, jak również zbywania papierów wartościowych oraz zabezpie- czeń ustanawianych dla takich operacji, w szczególności zgodnie z Dy- rektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 98/26/WE z dnia 19 maja 1998 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachun- ku papierów wartościowych5. Operacje takie powinny dlatego podlegać wyłącznie prawu, które stosuje się do danego systemu lub rynku. Celem tego przepisu jest zapobieżenie w przypadku niewypłacalności jednej ze stron operacji możliwości zmiany mechanizmów płatności i rozliczania operacji przewidzianych w systemach płatności i rozrachunku lub na re- gulowanych rynkach finansowych Państw Członkowskich. Dyrektywa 98/26/WE zawiera przepisy szczególne, które powinny mieć pierwszeń- stwo przed ogólnymi zasadami zawartymi w niniejszym rozporządzeniu. (28) W celu ochrony pracowników oraz stosunków pracy, skutki po- stępowania upadłościowego na utrzymanie lub zakończenie stosunków pracy, jak i na prawa i obowiązki wszystkich stron takiego stosunku pra- cy, muszą być określone przez prawo właściwe dla umowy zgodnie z ogól- nymi normami kolizyjnymi. Wszelkie pozostałe kwestie dotyczące prawa upadłościowego - przykładowo, czy wierzytelności pracowników są chro- 5 Dz.U. L 166 z 11.6.1998, str. 45. 30 Preambuła nione przez ich uprzywilejowanie oraz zakres takiego uprzywilejowania - są określane przez prawo Państwa wszczęcia. (29) W interesie ochrony obrotu na wniosek zarządcy istotna treść orzeczenia o wszczęciu postępowania powinna zostać ogłoszona w innych Państwach Członkowskich. Jeżeli w danym Państwie Członkowskim ist- nieje oddział dłużnika, można przewidzieć obowiązkowe ogłoszenie. W żadnym z powyższych przypadków jednakże ogłoszenie nie powin- no być warunkiem wstępnym dla uznania zagranicznego postępowania. (30) Może zaistnieć sytuacja, że niektóre zainteresowane osoby rze- czywiście nie wiedzą o wszczęciu postępowania i w dobrej wierze działa- ją w sposób sprzeczny z nową sytuacją. W celu ochrony takich osób, które nie wiedząc o wszczęciu zagranicznego postępowania dokonują zapłaty do rąk dłużnika, chociaż powinni oni byli dokonać zapłaty do rąk zagra- nicznego zarządcy, powinno zostać przewidziane, że takie świadczenie lub zapłata zwalniają ze zobowiązania. (31) Niniejsze rozporządzenie powinno zawierać załączniki dotyczą- ce organizacji postępowań upadłościowych. Ponieważ załączniki te doty- czą wyłącznie prawa wewnętrznego Państw Członkowskich, istnieją szcze- gólne i uzasadnione powody dla zastrzeżenia sobie przez Radę prawa do wprowadzania zmian do tych załączników w celu uwzględnienia jakich- kolwiek zmian prawa wewnętrznego Państw Członkowskich. (32) Zgodnie z art. 3 Protokołu o stanowisku Zjednoczonego Króle- stwa oraz Irlandii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz Trak- tatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Zjednoczone Królestwo oraz Irlandia notyfikowały swój zamiar udziału w przyjęciu i stosowaniu ni- niejszego rozporządzenia. (33) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu o stanowisku Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządze- nia, dlatego też niniejsze rozporządzenie nie jest dla niej wiążące i nie ma wobec niej zastosowania, PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: 31 Preambuła 32 Zakres zastosowania Artykuł 1 Rozdział I PRZEPISY OGÓLNE Artykuł 1 Zakres zastosowania 1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zbiorowych postępowań przewidujących niewypłacalność dłużnika, które obejmują całkowite lub częściowe zajęcie majątku dłużnika oraz powołanie zarządcy. Anna Hrycaj 2. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do postępowań upadłościowych dotyczących zakładów ubezpieczeń, instytucji kredyto- wych, przedsiębiorstw inwestycyjnych świadczących usługi obejmujące przechowywanie środków pieniężnych oraz papierów wartościowych osób trzecich, a także przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. Zagadnienia I. System prawa upadłościowego w Unii Europejskiej ..................................33 I. System prawa upadłościowego w Unii Europejskiej II. Stosunek rozporządzenia do przepisów prawa polskiego .........................35 II. Stosunek rozporządzenia do przepisów prawa polskiego III. Zakres przedmiotowy zastosowania rozporządzenia (art. 1 ust. 1) ...........36 III. Zakres przedmiotowy zastosowania rozporządzenia (art. 1 ust. 1) IV. Zakres podmiotowy zastosowania rozporządzenia (art. 1 ust. 2) ..............41 IV. Zakres podmiotowy zastosowania rozporządzenia (art. 1 ust. 2) V. Zakres terytorialny zastosowania rozporządzenia .....................................43 V. Zakres terytorialny zastosowania rozporządzenia • I. System prawa upadłościowego w Unii Europejskiej 1. W systemie prawa Unii Europejskiej postępowania upadłościo- wego dotyczą następujące akty prawne: – rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. WE L 160 Anna Hrycaj 33 Artykuł 1 Rozdział I. Przepisy ogólne z 30.06. 2000, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 1, s. 191); – dyrektywa nr 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozra- chunku papierów wartościowych (Dz. Urz. WE L 166 z 11.06.1998, s. 45; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 3, s. 107); – dyrektywa 2001/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kre- dytowych (Dz. Urz. WE L 125 z 05.05.2001, s. 15; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 15); – dyrektywa 2001/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji zakładów ubez- pieczeń (Dz. Urz. WE L 110 z 20.04.2001, s. 28; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 3). 2. Charakter prawny rozporządzenia unijnego jest zbliżony do cha- rakteru prawnego ustawy w krajowym porządku prawnym. Rozporządze- nie jest aktem prawnym zawierającym regulację generalną i abstrakcyjną. Obowiązuje bezpośrednio w porządkach prawnych państw członkow- skich (art. 288 zdanie drugie TFUE). Nie wymaga ono transformacji do krajowego systemu prawnego, nie wymaga również dokonania ogłoszenia zgodnego z prawem wewnętrznym. Ta bezpośrednia skuteczność rozpo- rządzenia daje możliwość bezpośredniego powoływania się na przepisy prawa unijnego przed sądami krajowymi w celu dochodzenia swoich praw. Rozporządzenie obowiązuje w całości, i to nie tylko co do rezultatu, który powinien być osiągnięty, lecz również co do formy i metod jego osiągnię- cia. Wynika z tego, że niedopuszczalne jest niezupełne lub wybiórcze sto- sowanie rozporządzenia przez państwa członkowskie. Niedopuszczalne jest również uzupełnianie treści rozporządzenia prawem krajowym, chyba że samo rozporządzenie do tego upoważni w ramach delegowania kom- petencji wykonawczych na organy krajowe – tak Mik [2000, s. 298, 553]. 3. Prace nad przyjęciem w Europie aktu prawnego dotyczącego po- stępowania upadłościowego, dla których podstawę prawną stanowił wów- czas art. 220 pkt 4 TWE, trwały ponad 30 lat. W lipcu 1960 r. rozpoczął pracę komitet ekspertów, którego zadaniem, stosownie do art. 220 trakta- tu rzymskiego, było podjęcie prac nad konwencją dotyczącą ujednolicenia postępowań sądowych. W toku prac komitet ten podjął decyzję, że sprawy dotyczące postępowań upadłościowych oraz skutków ogłoszenia upadłości powinny być przedmiotem odrębnych uregulowań. Ostatecznie przygoto- 34 Anna Hrycaj Zakres zastosowania Artykuł 1 wano tekst projektu konwencji, który został przedłożony do akceptacji na spotkaniu Rady Ministrów Unii Europejskiej w dniu 25 września 1995 r. (polski tekst konwencji – Zedler [1997, s. 461 i n.], angielski tekst – Omar [2004, s. 217 i n.]). Konwencja ta nie weszła jednak w życie wobec braku podpisu Wielkiej Brytanii. Odmowa podpisu Wielkiej Brytanii spowodo- wała, że w dalszym ciągu nie było w Europie aktu prawnego regulujące- go transgraniczne aspekty postępowania upadłościowego. Sytuacja ta nie sprzyjała rozwojowi międzynarodowej współpracy gospodarczej i w dobie globalizacji stanowiła istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu. Z tego powodu, z inicjatywy Niemiec i Finlandii, podjęto decyzję o transformacji projektu konwencji w rozporządzenie. II. Stosunek rozporządzenia do przepisów prawa polskiego 4. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego obowiązuje w całości i bezpośrednio w polskim systemie prawnym. Oznacza to, że w sprawach objętych rozporządzeniem i w za- kresie w nim uregulowanym mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z wyłączeniem przepisów prawa polskiego, w tym również z wyłączeniem przepisów prawa upadłościowego i naprawczego dotyczących międzyna- rodowego postępowania upadłościowego (część druga ustawy z dnia 28 lu- tego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze). Zasada ta została potwier- dzona w przepisach polskiego prawa upadłościowego, które w art. 378 ust. 1 stanowi, że przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania upad- łościowego (przepisów części drugiej) nie stosuje się, jeżeli umowa między- narodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, albo prawo organiza- cji międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem, stanowi inaczej. Regulacja taka oznacza również, że nie można automatycznie wy- kluczyć stosowania tych przepisów części drugiej prawa upadłościowego i naprawczego, które nie są sprzeczne z rozporządzeniem. Stosunek prze- pisów rozporządzenia do przepisów części drugiej prawa upadłościowego i naprawczego kształtuje się bowiem jak stosunek lex specialis do lex gene- ralis. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w części drugiej ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze znajdują się takie przepisy, które nie tylko nie są sprzeczne z regulacją rozporządzenia, ale których stosowanie jest wręcz ko- nieczne do zapewnienia pełnej skuteczności i efektywności prawa unijnego. I tak, w omawianej części znajduje się art. 381 p.u.n., który w sprawach nie- uregulowanych odsyła do bezpośredniego stosowania przepisów kodeksu Anna Hrycaj 35 Artykuł 1 Rozdział I. Przepisy ogólne postępowania cywilnego dotyczących międzynarodowego postępowania cywilnego. Należy uznać, że w tym właśnie przepisie została zawarta nor- ma upoważniająca do odpowiedniego stosowania w postępowaniu upadłoś- ciowym art. 1099 k.p.c., który daje podstawę do odrzucenia wniosku o ogło- szenie upadłości w razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sądów polskich. W razie wykluczenia możliwości stosowania całej części drugiej ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze w sprawach objętych zakresem zastosowania rozporządzenia zostałaby również wykluczona możliwość odpowiedniego stosowania art. 1099 k.p.c., co z oczywistych względów nie może zostać zaakceptowane. Również stosowanie przepisów dotyczących międzynarodowej współpracy sądów (art. 413–416 p.u.n.) w żadnym wypad- ku nie jest sprzeczne z regulacjami rozporządzenia, chociażby z tego wzglę- du, że rozporządzenie w ogóle nie reguluje współpracy sądów upadłościo- wych i sędziów komisarzy. W konsekwencji należy uznać, że w odniesieniu do zagadnień dotyczących międzynarodowych postępowań upadłościo- wych, które nie są uregulowane przez rozporządzenie, będą miały zasto- sowanie przepisy części drugiej ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze – z tym zastrzeżeniem, że w sprawach objętych zakresem zastosowania roz- porządzenia wykładnia prawa polskiego dotyczącego międzynarodowych postępowań upadłościowych powinna być dokonywana z uwzględnieniem zasad wykładni prounijnej. III. Zakres przedmiotowy zastosowania rozporządzenia (art. 1 ust. 1) 5. Rozporządzenie w sprawie postępowania upadłościowego za- sadniczo dotyczy postępowań upadłościowych. W świetle przepisów roz- porządzenia wszczęcie postępowania upadłościowego oznacza podjęcie przez organ uprawniony zgodnie z prawem wewnętrznym takiej decyzji, w wyniku której dochodzi do całkowitego lub częściowego zajęcia majątku dłużnika oraz do powołania zarządcy. Decyzja ta zapada po przeprowa- dzeniu postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości, które najczęś- ciej zostaje zainicjowane przez uprawniony podmiot. Decyzja o ogłoszeniu upadłości nie może jednak funkcjonować w obrocie prawnym w oderwa- niu od właściwego postępowania upadłościowego; wręcz przeciwnie, jej znaczenie i istota wyrażają się właśnie w tym, że jest ona początkiem tego postępowania. Ogłoszenie upadłości ma więc takie znaczenie, że otwiera właściwe postępowanie upadłościowe, w którym w różny sposób będzie dochodzić do zaspokojenia wierzycieli upadłego dłużnika. Postępowanie 36 Anna Hrycaj Zakres zastosowania Artykuł 1 upadłościowe stanowi kontynuację ogłoszenia upadłości, jest jej logicz- nym i nieodłącznym następstwem. Wynika z tego, że zakres przedmioto- wy rozporządzenia obejmuje zarówno sprawy o ogłoszenie upadłości, jak i sprawy prowadzone po jej ogłoszeniu, które na gruncie rozporządzenia łącznie są określane mianem postępowań upadłościowych. 6. Interpretacji art. 1 należy dokonywać w ścisłym związku z art. 2 lit. a–c, który określa znaczenie poszczególnych zwrotów użytych w tym artykule, a także w powiązaniu z załącznikami do rozporządzenia. Zgod- nie z art. 2 lit. a postępowania upadłościowe oznaczają postępowania zbio- rowe określone w art. 1 ust. 1. Postępowanie takie musi spełniać cztery warunki. Po pierwsze, musi to być postępowanie zbiorowe. Oznacza to, że rozporządzenie nie dotyczy postępowań, których celem jest zaspokoje- nie roszczeń pojedynczego wierzyciela, ale tylko tych postępowań, które zmierzają do zbiorowego zaspokojenia wszystkich wierzycieli dłużnika. Po drugie, postępowanie to musi „przewidywać niewypłacalność” dłużni- ka. Warto zauważyć, że użyte w polskim tekście rozporządzenia określe- nie „postępowania przewidujące niewypłacalność dłużnika” może rodzić określone wątpliwości co do tego, czy chodzi o postępowania, których pod- stawą jest niewypłacalność dłużnika, czy również o postępowania, które opierają się na przewidywaniu niewypłacalności dłużnika (por. szerzej teza 10). Po trzecie, postępowanie objęte rozporządzeniem musi obejmować cał- kowite lub częściowe zajęcie majątku dłużnika, co oznacza pozbawienie dłużnika w całości lub w części prawa zarządu jego majątkiem lub ogra- niczenie prawa zarządu przez wprowadzenie nadzoru ze strony organów postępowania. W konsekwencji rozporządzenie nie dotyczy tych postępo- wań, w których dłużnikowi zostaje pozostawiona całkowita władza nad jego majątkiem. Po czwarte, rozporządzeniem objęte jest tylko takie postę- powanie, w którym dochodzi do powołania zarządcy (ang. liquidator), co jest konsekwencją przedstawionego wyżej założenia, że w postępowaniu tym musi dojść do ograniczenia praw dłużnika w odniesieniu do zarządu majątkiem. Definicję pojęcia liquidator zawiera art. 2 lit b, który stanowi, że jest to każda osoba lub organ, których zadaniem jest zarządzanie masą lub jej likwidacja lub nadzorowanie działalności gospodarczej dłużnika. Wy- kaz tych osób lub organów znajduje się w załączniku C. 7. Postępowanie objęte rozporządzeniem nie musi być postępowa- niem sądowym. 8. Wykaz postępowań, które spełniają wskazane wyżej warunki, jest zawarty w załączniku A. Rozwiązanie polegające na wymienieniu w za- Anna Hrycaj 37
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Europejskie prawo upadłościowe. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: