Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00343 006303 13437561 na godz. na dobę w sumie
Euroregiony polskie w procesie integracji europejskiej oraz przezwyciężaniu peryferyjności i dysproporcji regionalnych - ebook/pdf
Euroregiony polskie w procesie integracji europejskiej oraz przezwyciężaniu peryferyjności i dysproporcji regionalnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 289
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-259-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> handel i gospodarka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Cel główny opracowania dotyczy euroregionów, ale tych nie da się oddzielić od polityki regionalnej, jej celów i instrumentów. Autorka umiejętnie łączy te zagadnienia i przedstawia politykę regionalną łącznie z jej instrumentami organizacyjnymi i finansowymi w kontekście euroregionalnym, czego nie czyni się w powszechnie dostępnych, standardowych opracowaniach. Wart podkreślenia jest też fakt przedstawienia perspektywicznej (już niedługo) polityki regionalnej na okres 2014-2020 wraz z jej nowym instrumentem finansowym „Łącząc Europę” oraz jego euroregionalnym ukierunkowaniem. Zawarto tu również nową filozofię wsparciową starych instrumentów funduszowych (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny i Fundusz Spójności) w kontekście trzech wzrostów (inteligentnego, zrównoważonego i integracji społecznej) określonych w Strategii Europa 2020 i służących euroregionom.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

(cid:48)(cid:68)(cid:85)(cid:76)(cid:68)(cid:81)(cid:81)(cid:68)(cid:3)(cid:42)(cid:85)(cid:72)(cid:87)(cid:68)(cid:3)(cid:177)(cid:3)(cid:46)(cid:68)(cid:87)(cid:72)(cid:71)(cid:85)(cid:68)(cid:3)(cid:42)(cid:82)(cid:86)(cid:83)(cid:82)(cid:71)(cid:68)(cid:85)(cid:78)(cid:76)(cid:3)(cid:285)(cid:90)(cid:76)(cid:68)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:72)(cid:77)(cid:3)(cid:76)(cid:3)(cid:44)(cid:81)(cid:87)(cid:72)(cid:74)(cid:85)(cid:68)(cid:70)(cid:77)(cid:76)(cid:3)(cid:40)(cid:88)(cid:85)(cid:82)(cid:83)(cid:72)(cid:77)(cid:86)(cid:78)(cid:76)(cid:72)(cid:77)(cid:3) (cid:56)(cid:81)(cid:76)(cid:90)(cid:72)(cid:85)(cid:86)(cid:92)(cid:87)(cid:72)(cid:87)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:93)(cid:78)(cid:76)(cid:15)(cid:3)(cid:28)(cid:19)(cid:16)(cid:21)(cid:20)(cid:23)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:296)(cid:15)(cid:3)(cid:88)(cid:79)(cid:17)(cid:3)(cid:53)(cid:72)(cid:90)(cid:82)(cid:79)(cid:88)(cid:70)(cid:77)(cid:76)(cid:3)(cid:20)(cid:28)(cid:19)(cid:24)(cid:3)(cid:85)(cid:17)(cid:3)(cid:81)(cid:85)(cid:3)(cid:23)(cid:20)(cid:18)(cid:23)(cid:22)(cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:53)(cid:40)(cid:38)(cid:40)(cid:49)(cid:61)(cid:40)(cid:49)(cid:38)(cid:44)(cid:3) (cid:58)(cid:68)(cid:79)(cid:72)(cid:81)(cid:87)(cid:92)(cid:81)(cid:68)(cid:3)(cid:46)(cid:90)(cid:76)(cid:68)(cid:87)(cid:78)(cid:82)(cid:90)(cid:86)(cid:78)(cid:68)(cid:15)(cid:3)(cid:45)(cid:68)(cid:70)(cid:72)(cid:78)(cid:3)(cid:50)(cid:87)(cid:87)(cid:82)(cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:54)(cid:46)(cid:224)(cid:36)(cid:39)(cid:3)(cid:44)(cid:3)(cid:224)(cid:36)(cid:48)(cid:36)(cid:49)(cid:44)(cid:40)(cid:3) (cid:36)(cid:42)(cid:40)(cid:49)(cid:55)(cid:3)(cid:51)(cid:53)(cid:3) (cid:51)(cid:53)(cid:50)(cid:45)(cid:40)(cid:46)(cid:55)(cid:3)(cid:50)(cid:46)(cid:224)(cid:36)(cid:39)(cid:46)(cid:44)(cid:3) (cid:40)(cid:90)(cid:68)(cid:3)(cid:55)(cid:82)(cid:80)(cid:70)(cid:93)(cid:68)(cid:78)(cid:16)(cid:58)(cid:82)(cid:296)(cid:81)(cid:76)(cid:68)(cid:78)(cid:3) (cid:49)(cid:68)(cid:3)(cid:82)(cid:78)(cid:225)(cid:68)(cid:71)(cid:70)(cid:72)(cid:3)(cid:90)(cid:92)(cid:78)(cid:82)(cid:85)(cid:93)(cid:92)(cid:86)(cid:87)(cid:68)(cid:81)(cid:82)(cid:3)(cid:74)(cid:85)(cid:68)(cid:73)(cid:76)(cid:78)(cid:266)(cid:3)(cid:68)(cid:88)(cid:87)(cid:82)(cid:85)(cid:86)(cid:87)(cid:90)(cid:68)(cid:3)(cid:40)(cid:90)(cid:92)(cid:3)(cid:55)(cid:82)(cid:80)(cid:70)(cid:93)(cid:68)(cid:78)(cid:16)(cid:58)(cid:82)(cid:296)(cid:81)(cid:76)(cid:68)(cid:78)(cid:3) (cid:139)(cid:3)(cid:38)(cid:82)(cid:83)(cid:92)(cid:85)(cid:76)(cid:74)(cid:75)(cid:87)(cid:3)(cid:69)(cid:92)(cid:3)(cid:56)(cid:81)(cid:76)(cid:90)(cid:72)(cid:85)(cid:86)(cid:92)(cid:87)(cid:72)(cid:87)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:93)(cid:78)(cid:76)(cid:15)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:296)(cid:3)(cid:21)(cid:19)(cid:20)(cid:22)(cid:3) (cid:58)(cid:92)(cid:71)(cid:68)(cid:81)(cid:72)(cid:3)(cid:83)(cid:85)(cid:93)(cid:72)(cid:93)(cid:3)(cid:58)(cid:92)(cid:71)(cid:68)(cid:90)(cid:81)(cid:76)(cid:70)(cid:87)(cid:90)(cid:82)(cid:3)(cid:56)(cid:81)(cid:76)(cid:90)(cid:72)(cid:85)(cid:86)(cid:92)(cid:87)(cid:72)(cid:87)(cid:88)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:93)(cid:78)(cid:76)(cid:72)(cid:74)(cid:82)(cid:3) (cid:58)(cid:92)(cid:71)(cid:68)(cid:81)(cid:76)(cid:72)(cid:3)(cid:44)(cid:17)(cid:3)(cid:58)(cid:17)(cid:19)(cid:25)(cid:20)(cid:26)(cid:26)(cid:17)(cid:20)(cid:22)(cid:17)(cid:19)(cid:17)(cid:48)(cid:3) (cid:44)(cid:54)(cid:37)(cid:49)(cid:3)(wersja drukowana) (cid:28)(cid:26)(cid:27)(cid:16)(cid:27)(cid:22)(cid:16)(cid:26)(cid:24)(cid:21)(cid:24)(cid:16)(cid:27)(cid:24)(cid:21)(cid:16)(cid:22)(cid:3) ISBN (ebook) 978-83-7969-259-0 (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:58)(cid:92)(cid:71)(cid:68)(cid:90)(cid:81)(cid:76)(cid:70)(cid:87)(cid:90)(cid:82)(cid:3)(cid:56)(cid:81)(cid:76)(cid:90)(cid:72)(cid:85)(cid:86)(cid:92)(cid:87)(cid:72)(cid:87)(cid:88)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:93)(cid:78)(cid:76)(cid:72)(cid:74)(cid:82)(cid:3) (cid:28)(cid:19)(cid:16)(cid:20)(cid:22)(cid:20)(cid:3)(cid:224)(cid:121)(cid:71)(cid:296)(cid:15)(cid:3)(cid:88)(cid:79)(cid:17)(cid:3)(cid:47)(cid:76)(cid:81)(cid:71)(cid:79)(cid:72)(cid:92)(cid:68)(cid:3)(cid:27)(cid:3) (cid:90)(cid:90)(cid:90)(cid:17)(cid:90)(cid:92)(cid:71)(cid:68)(cid:90)(cid:81)(cid:76)(cid:70)(cid:87)(cid:90)(cid:82)(cid:17)(cid:88)(cid:81)(cid:76)(cid:17)(cid:79)(cid:82)(cid:71)(cid:93)(cid:17)(cid:83)(cid:79)(cid:3) (cid:72)(cid:16)(cid:80)(cid:68)(cid:76)(cid:79)(cid:29)(cid:3)(cid:78)(cid:86)(cid:76)(cid:72)(cid:74)(cid:68)(cid:85)(cid:81)(cid:76)(cid:68)(cid:35)(cid:88)(cid:81)(cid:76)(cid:17)(cid:79)(cid:82)(cid:71)(cid:93)(cid:17)(cid:83)(cid:79)(cid:3) (cid:87)(cid:72)(cid:79)(cid:17)(cid:3)(cid:11)(cid:23)(cid:21)(cid:12)(cid:3)(cid:25)(cid:25)(cid:24)(cid:3)(cid:24)(cid:27)(cid:3)(cid:25)(cid:22)(cid:15)(cid:3)(cid:73)(cid:68)(cid:78)(cid:86)(cid:3)(cid:11)(cid:23)(cid:21)(cid:12)(cid:3)(cid:25)(cid:25)(cid:24)(cid:3)(cid:24)(cid:27)(cid:3)(cid:25)(cid:21)(cid:3) Spis treści Wstęp Rozdział I. Regiony i rozwój regionalny, klasyfi kacja teorii regionów – wybrane zagadnienia Uwagi wstępne 1. Region i rozwój regionalny – cele i czynniki rozwoju regionalnego 2. Ekonomia regionu w poszukiwaniu teorii euroregionu 2.1. Elementy teorii regionu i klasyfi kacja wybranych teorii 2.2. Teorie lokalizacji – czy tylko w kręgu potencjału produkcyjnego i kosztów transportu – nowa jakość lokalizacji 2.3. Przepływy czynników produkcji, specjalizacja i efekty aglomeracji, czyli od tradycyj- nej do nowoczesnej teorii handlu zagranicznego w rozwoju regionów 2.4. Organizacja i innowacyjne otoczenie w budowie teorii regionu 2.5. Teoria geografi i przemysłu i możliwości nowego uprzemysłowienia w regionie 3. Regiony w Unii Europejskiej (UE) – wybrane zagadnienia 3.1. Regiony w procesie decyzyjnym UE i dyplomacja regionów 3.2. Regiony a typ państwa w UE 3.3. Regiony w strukturze terytorialno-administracyjnej państw UE 3.4. Podział NUTS w UE – istota, znaczenie oraz dążenie do usystematyzowania i po- równywalności regionów w Europie Uwagi końcowe w kontekście wniosków dla euroregionów Rozdział II. Od współpracy transgranicznej do euroregionów Uwagi wstępne 1. Od współpracy transgranicznej … 2. … do euroregionów Uwagi końcowe Rozdział III. Instrumenty organizacyjne (instytucjonalne) i prawne regionów/euroregionów Uwagi wstępne 1. Rada Europy i jej wpływ na instytucjonalizację regionów w Europie 1.1. Krótki rys genezy Rady Europy i struktury organizacyjnej 1.2. Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy jako główny organ dla funkcjonowania regionów/euroregionów 1.2.1. Funkcje Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy 1.2.2. Struktura organizacyjna Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy 2. Komitet Regionów i jego znaczenie w instytucjonalizacji regionalnej 2.1. Funkcje Komitetu Regionów dla regionów i euroregionów 2.2. Struktura organizacyjna Komitetu Regionów 9 13 13 13 18 18 21 22 24 26 26 27 29 34 37 45 47 47 47 53 59 61 61 62 62 67 67 68 69 69 71 6 3. Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG) i jego szczególne zaanga- -żowanie oraz „misja” dla euroregionów 3.1. SERG – geneza, zadania i cele 3.2. SERG – struktura organizacyjna i członkowstwo 3.3. SERG – funkcje dla euroregionów i „misja specjalna” 4. Umocowanie prawne regionów/euroregionów 4.1. Europejska Konwencja Ramowa o Współpracy Transgranicznej między Wspólnota- mi i Władzami Terytorialnymi (Konwencja Madrycka) – jako główna podstawa prawna dla regionów transgranicznych 4.2. Europejska Karta Regionów Granicznych i Transgranicznych kodeksem dla współ- 4.3. Europejska Karta Samorządu Terytorialnego i Europejska Karta Samorządu Re- pracy transgranicznej gionalnego Uwagi końcowe w kontekście wniosków dla euroregionów Rozdział IV. Instrumenty fi nansowe dla regionów/euroregionów w ramach unijnej polityki regionalnej, polityk sektorowych oraz fi nansowe mechanizmy spoza UE Uwagi wstępne 1. Polityka regionalna UE „dziś i „jutro” 1.1. Lata 2007-2013 i 2014-2020 1.2. Strategia Europa 2020 – założenia i cele – jako wyznacznik przyszłej polityki regional- nej UE i „nowej fi lozofi i” dla jej instrumentów fi nansowych 1.3. Polityka regionalna w perspektywie 2014 -2020 – wybrane problemy 2. Unijne fundusze strukturalne dla regionów/euroregionów w ramach polityki regionalnej w okresie 2007-2013 oraz Fundusz Spójności – obszary wsparcia 2.1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) – geneza, rozwój, obszary 73 73 75 79 82 82 84 85 87 89 89 91 91 96 100 103 103 109 112 115 117 124 124 127 128 128 132 135 139 141 141 144 146 2.2. Europejski Fundusz Społeczny (EFS) – geneza, rozwój, obszary wsparcia 2.3. Fundusz Spójności (FS) – geneza, rozwój, obszary wsparcia 3. „Nowy” wymiar wsparcia ze „starych” funduszy strukturalnych w polityce spójności na lata 4. Istota i znaczenie nowego instrumentu fi nansowego „Łącząc Europę” w dochodzeniu do wsparcia 2014-2020 smart specialisation 5. Fundusze z polityk sektorowych UE 5.1. Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – geneza, rozwój, obszary wsparcia 5.2. Europejski Fundusz Rybacki (EFR) – geneza, rozwój, obszary wsparcia 6. Inicjatywy Wspólnotowe (IW) – jako szczególny rodzaj fi nansowania regionów/eurore- gionów 6.1. Inicjatywy Wspólnotowe – ogólna charakterystyka i klasyfi kacja 6.1.1. Inicjatywa INTERREG – istota i funkcjonowanie oraz znaczenie euroregionalne 6.1.2. Pozostałe Inicjatywy Wspólnotowe 7. Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) – znaczenie dla euroregionów 8. Inne instrumenty fi nansowe dla wspierania euroregionów: Mechanizm Finansowy Euro- -pejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i Norweski Mechanizm Finansowy 8.1. Fundusze Norweskie (Mechanizm Finansowy EOG, Norweski Mechanizm Finan- sowy) 8.2. Szwajcarki Instrument Finansowy Uwagi końcowe w kontekście wniosków dla euroregionów Rozdział V. Euroregiony wobec pobudzania możliwości rozwojowych – klastry i Partner- stwo Wschodnie Uwagi wstępne 1. Euroregion w roli naturalnego klastra 2. Europejska Polityka Sąsiedztwa (EPS) i Partnerstwo Wschodnie jako inicjatywa wynika- 1.1. Klaster – ujęcia i kryteria defi nicyjne, teoretyczne zależności 1.2. Czynniki i etapy tworzenia klastrów w kontekście porównań z euroregionem 1.3. Znaczenie „nowej ekonomii” dla regionalnego i euroregionalnego klasteringu jąca z euroregionów i dla euroregionów 2.1. Geneza Europejskiej Polityki Sąsiedztwa w poszukiwaniu wzajemnej współpracy 2.2. Rozwój i realizacja celów EPS 2.3. Partnerstwo Wschodnie (PW) – płaszczyzny działania i ramy instytucjonalne 2.4. Partnerstwo Wschodnie (PW) – polsko-szwedzka inicjatywa zbliżenia wschodnie- go w relacjach z UE Uwagi końcowe w kontekście euroregionów Rozdział VI. Aktywność polskich euroregionów w Europejskiej Współpracy Terytorialnej (EWT) Uwagi wstępne 1. Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) – istota, priorytety i działania 2. Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej (EUWT) narzędziem wzmacniania i upowszechniania priorytetów i działań EWT 3. Polskie euroregiony zachodnie w programach EWT 4. Pozostałe polskie euroregiony (granica południowa, wschodnia i północna) w programach 5.1. Program Operacyjny EWT Polska-Białoruś-Ukraina 5.2. Program Operacyjny EWT Litwa-Polska-Rosja EWT 4.1. Program Operacyjny EWT Polska-Słowacja 4.2. Program Operacyjny EWT Polska-Litwa 4.3. Program Operacyjny EWT Południowy Bałtyk 5. Programy EWT w ramach Partnerstwa Wschodniego Uwagi końcowe Rozdział VII. Studium empiryczne polskiej euroregionalizacji – wybrane zagadnienia Uwagi wstępne 1. Polskie pogranicza w opinii „ludności euroregionalnej” przed i po członkostwie w UE 1.1. Cele euroregionalne 1.2. Czynniki euroregionotwórcze 1.3. Znaczenie euroregionalizacji dla pogranicza 1.4. Korzyści euroregionalne 1.5. Bariery euroregionalne 1.6. Próba weryfi kacji wpływu euroregionalizacji na jakość życia społeczności lokalnych przy uwzględnieniu wynagrodzeń (przykład trzech regionów pogranicza Polski 2. Euro-miasta nowoczesną formą aktywizacji transgranicznej i wzorcem dla euroregional- nego modelu rozwoju 3. Projekt Euregio PL-CZ i jego praktyczne znaczenie 4. Sieci parasolowe w euroregionach 4.1. Istota sieci parasolowych 4.2. Przykład projektu parasolowego Tatry-Karpaty-Beskidy w zacieśnianiu transgra- nicznych więzi 7 149 149 149 149 151 156 159 159 161 164 167 172 175 175 175 180 181 189 189 193 195 198 198 200 205 207 207 208 208 211 214 219 221 226 229 233 236 236 237 5. Euroregion Karpacki – jako szczególny model więzi transgranicznych o dużym zna- czeniu praktycznym dla euroregionalnych partnerów 5.1. Opinie o euroregionie na „starcie” oraz z perspektywy doświadczeń i Partnerstwa Wschodniego 5.2. Ukraiński aspekt euroregionu – wybrane zagadnienia dotyczące realizacji dzia- łań z funduszy pomocowych jako przykład praktycznego partnerstwa 5.3. Grant Szwajcarski w Euroregionie Karpackim i jego praktyczne znaczenie 5.4. Wymiana dobrych praktyk oraz Regionalna Strategia Innowacyjna w Euroregio- nie Karpackim i jej euroregionalne oddziaływanie 8 6. Euroregion Bałtyk i jego wymiar praktyczny w Programie Region Morza Bałtyckiego oraz w wykorzystaniu funduszy norweskich 6.1. Program Region Morza Bałtyckiego i działania na rzecz ekologicznej ochrony śro- dowiska morskiego oraz inne priorytety 6.2. Aktywność funduszy norweskich na północnym euroregionalnym pograniczu Pol- ski oraz Programu „Bałtyk 21” Uwagi końcowe Zakończenie Literatura Spis tabel, map, schematów, wykresów i załączników Załączniki 240 240 246 249 252 253 253 262 266 267 271 279 283 Wstęp Powojenne procesy integracyjne w Europie wpisały się na stałe w funkcjono- wanie poszczególnych państw członkowskich jak też w historię społeczną, gospo- darczą i polityczną Europy. Tym samym stały się elementem analiz i opracowań literaturowych, jak też badań naukowych i dyskusji w celu poszukiwania nowych impulsów rozwojowych, wzmacniania już istniejących, reformowania polityk wspólnotowych oraz konstrukcji instytucjonalnej i fi nansowej Unii Europejskiej (UE) dla urzeczywistniania partnerstwa i subsydialności. W nurt tych badań, poszukiwań i opracowań włączają się euroregiony jako regiony szczególnej „misji” w europejskiej integracji. Nie są one wprawdzie zjawiskiem zupełnie nowym i nieznanym, bo towarzyszą powojennej integra- cji europejskiej od samego początku wraz z patronalnym Euroregionem Eure- gio na granicy niemiecko-holenderskiej (1958 r.). Mimo to, euroregiony stano- wią ciągle problem za mało rozpoznany, kryjący w sobie jeszcze wiele tajemnic i niewiadomych, niezapisanych kart, które stopniowo dają się odkrywać w miarę pogłębiania wiedzy o UE, jej funkcjonowaniu, prawidłowościach i regionalnych problemach rozwojowych. Dotyczy to również polskich euroregionów, które za- początkowały euroregionalizację w Europie Środkowo-Wschodniej i wciąż nada- ją jej kierunek rozwojowy oraz dynamikę w służbie pełnej integracji. Wystarczy tu choćby wspomnieć ich szczególną aktywność w wielopoziomowej strukturze organizacyjnego współdziałania euroregionów: – poziom euroregionalny ogólnoeuropejski – Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych (SERG); – poziom euroregionalny, tzw. grupowy, np. Czwórka Wyszehradzka, Rada Konsultacyjna Euroregionów Krajów Grupy Wyszehradzkiej, Węgiersko-Sło- wacki Euroregion Vah-Dunaj-Ipel, Polsko-Czeska Komisja Międzyrządowa ds. Współpracy Transgranicznej; – poziom euroregionalny, tzw. krajowy, który łączy współdziałanie w krajach ich pochodzenia, a w Polsce jest to Forum Polskich Regionów Granicznych. Już samo istnienie struktur organizacyjnych dla euroregionów świadczy o ich obecności, zaś poważne przedsięwzięcia realizacyjne potwierdzają miejsce euro- regionów w rozwoju regionalnym kraju i w gospodarce narodowej. 10 Poparcie dla euroregionów ze strony UE jest niewątpliwe gdyż mają one – w porównaniu z innymi regionami – dodatkowe priorytety w polityce regional- nej, a dzieje się tak, szczególnie w sposób widoczny i odczuwalny, począwszy od Maastricht. Każde kolejne okresy fi nansowe polityki regionalnej realizo- wanej jako polityka spójności dawały zielone światło europejskiej współpracy transgranicznej. Wyrażało się to i wyraża w wielości programów operacyjnych tejże współpracy, której zasięg poprzez euroregiony wkracza również do kra- jów spoza UE, np. do Białorusi, Ukrainy czy Rosji, bądź Szwajcarii i Norwe- gii. Odzwierciedleniem tych poczynań jest Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) w okresie 2007–2013. Nadchodzący zaś okres fi nansowy, tj. 2014–2020, zdaje się być jeszcze „łaskawszy” dla współpracy transgranicznej euroregionów, a wprowadzenie nowego instrumentu fi nansowego „Łącząc Europę” jest tego dowodem. Euroregiony pozytywnie sprawdzają się jako forma współpracy oraz akty- wizowania peryferyjnych regionów granicznych, chociaż sam termin euroregion nie ma w Unii Europejskiej charakteru ofi cjalnego. W odróżnieniu więc od ta- kich pojęć jak współpraca transgraniczna czy region graniczny nie występuje on w ofi cjalnych dokumentach UE, czy w umowach międzypaństwowych odnoszą- cych się do regionów prowadzących współpracę ponadgraniczną. Zatem geneza i używanie tegoż określania skłania do opinii iż jest to termin potoczny, mocno jednak zakorzeniony w literaturze i praktyce społeczno-gospodarczej, czy też mass mediach. Fakt ten powoduje, iż można twierdzić, iż euroregion stał się już normą prawa zwyczajowego i coraz częściej pojawia się w ofi cjalnych dokumen- tach regionalnych i lokalnych związanych z formalizacją współpracy transgra- nicznej. Euroregiony mają więc swoje miejsce tak w UE, jak i poszczególnych krajach członkowskich, podlegają różnym instytucjom, są benefi cjentami pomocy strukturalnej i realizują różne przedsięwzięcia w wymiarze lokalnym o znaczeniu ponadregionalnym i integracyjnym. Oczywiście bez zaplecza instytucjonalnego i fi nansowego nie byłyby tym czym są. Wielość problemów jakie skrywają i łączą w sobie euroregiony zachęca i ro- dzi potrzebę do badań i opracowań w obszarze powyższych zagadnień. Niniejsze opracowanie próbuje wyjść naprzeciw tym wyzwaniom. Jego zasadniczy cel sku- pia się na poszukiwaniu i wykazywaniu dobroczynnego wpływu euroregionaliza- cji na obszary nią objęte w kierunku łagodzenia dysproporcji rozwojowych i skut- ków peryferyjności terenów przygranicznych, dla których granica była „furtką” do sąsiada, ale także siedliskiem wielu problemów i zagrożeń. Cel ten jest stopniowo realizowany w kolejnych fragmentach, które mają charakter zarówno bardziej ogólny i teoretyczny jak i też szczegółowy oparty na empirycznej weryfi kacji. Dwa wprowadzające rozdziały (I i II) dotyczą, ge- neralnie rzecz ujmując, regionów, współpracy transgranicznej i euroregionów. W nich bowiem zawarte są zagadnienia m.in. ekonomii regionu w poszukiwaniu teorii dla euroregionu oraz dochodzenie od regionu do euroregionu. 11 Dalsze fragmenty dotyczą instrumentalizacji euroregionalnej, która general- nie mieści się w instrumentach instytucjonalnych i fi nansowych regionów. Jednak- że są też takie instytucje czy instrumenty fi nansowe, które przynależą wyłącznie euroregionom, na co wskazano, np. Stowarzyszenie Europejskich Regionów Gra- nicznych (SERG) po stronie instytucji, czy np. specjalistyczne fundusze w ramach Partnerstwa Wschodniego, czy też Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) po stronie fi nansów. Oczywiście, że zagadnienia instytucjonalizacji są bardzo roz- ległe, gdyż tak regionami jak i euroregionami zajmują się wszystkie organy UE, gremia doradcze (poza opisanym tu Komitetem Regionów) czy instytucje autono- miczne, organizacje i struktury branżowe. I dlatego wybrano, w opinii nie tylko Autorki, te najważniejsze. W odniesieniu zaś do instrumentów fi nansowych opisa- no tak unijne jak i pozaunijne środki fi nansowe obsługujące różne przedsięwzięcia realizacyjne i oddziaływujące zarówno na „twarde” jak i „miękkie” czynniki roz- woju regionalnego i euroregionalnego. W związku z tym uwzględniono fundusze strukturalne z polityki regionalnej i polityk sektorowych, Inicjatywy Wspólnoto- we, Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa, fundusze norweskie i granty szwajcarskie. Uwzględniono tu także „nowy” wymiar polityki regionalnej na lata 2014–2020 wraz z jej nowym instrumentem fi nansowym „Łącząc Europę”, które- go obecności i aktywności z nadzieją należy oczekiwać w euroregionach. Rozdział V jest z natury swej w pewnej części teoretyczny, jak i w innej czę- ści oparty na praktyce. W części teoretycznej, choć można ją też traktować jako praktyczną, nastąpiła próba udokumentowania i potraktowania euroregionu jako naturalnego klastra złożonego. Dalszy fragment rozdziału dotyczy Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS) i Partnerstwa Wschodniego jako elementu zbliżenia wschodniego w relacjach z Unią Europejską. W rozdziale VI opisano Europejską Współpracę Terytorialną (EWT) wraz z jej priorytetami oraz zasięgiem euroregionalnym na wszystkich polskich pogra- niczach. Odnotowano w niej obecność partnerów spoza UE jak Białoruś, Ukra- ina, Rosja oraz dokonano próby zebrania i przestawienia mocnych i słabych stron euroregionów polskich pograniczy. Analiza SWOT jest dość ważnym elementem, gdyż może posłużyć jako materiał do opracowania strategii rozwojowej eurore- gionów, do której wciąż euroregiony zdążają. Z kolei poprzez aktywność polskich euroregionów w EWT starano się przedstawić polskie euroregiony w integracji europejskiej (zgodnie z tytułem opracowania). Rozdział VII stanowi studium empiryczne polskiej euroregionalizacji uwzględ- niające efekty praktyczne funkcjonowania euroregionów. W pierwszej części tego fragmentu, opartej na badaniach kontynuowanych przed i po akcesji, dokonano po- równania opinii ludzi i władz euroregionalnych dotyczących celów i czynników eu- roregionotwórczych, znaczenia euroregionalizacji dla pogranicza, jak też korzyści i barier euroregionalnych. Podjęto też próbę weryfi kacji wpływu euroregionalizacji na jakość życia społeczności lokalnych poprzez zbadanie szybkości wyrównywania wynagrodzeń euroregionalnych w stosunku do średniej krajowej. 12 Drugą część rozdziału skoncentrowano na wybranych praktycznych przed- sięwzięciach w polskich euroregionach, które mają wymiar i znaczenie nie tylko dla Polski ale i europejskie. Dokonując wyboru kierowano się m.in. oryginal- nością zarówno euroregionów w „rodzinie euroregionalnej”, siłą oddziaływania tych przedsięwzięć zarówno w wymiarze lokalnym jak i o szerszym zasięgu, jak i czasem niepowtarzalnością w innych euroregionach europejskich. W związku z powyższym uwagę zwrócono na euro-miasta, projekty wspólne międzyeuro- regionalne, tzw. sieciowe i parasolowe, Euroregion Karpacki, który jest ewene- mentem i ciekawostką nawet na skalę światową oraz Euroregion Bałtyk, który „wciąga” we współpracę wielkie grono partnerów, w tym pozaunijnych, także najmłodsze euroregiony polskie oraz fundusze norweskie. W ten sposób objęto analizą wszystkie polskie pogranicza z zachodu przez południe i wschód, a na pół- nocnej granicy kończąc i dokumentując fakt, iż euroregiony stały się na polskich granicach „napędowym kołem” rozwojowym. Zwrócono przy tym uwagę na wie- lopłaszczyznowość aktywizacji obszarów przez euroregiony i możliwość ciągłej ewolucji oraz wprowadzania nowoczesnych i innowacyjnych metod współpracy. W relacji tej występuje silne sprzężenie zwrotne, gdyż z jednej strony euroregion „sprowadza” na swój obszar wiele płaszczyzn współdziałania, a z drugiej – to one czynią euroregion „dojrzałym” włączającym go w realizację założeń strategii rozwojowych UE. Przy powstawaniu opracowania wykorzystano warsztat literaturowy, w tym literaturę obcojęzyczną, zwłaszcza w jego części teoretycznej oraz materiał źró- dłowy w jego części empirycznej. Materiał źródłowy ma dość zróżnicowane pochodzenie, gdyż opierano się zarówno na raportach, materiałach Komisji Eu- ropejskiej, materiałach z Sekretariatów euroregionalnych, jak również bogatym materiale dokumentacyjnym dostępnym za pośrednictwem źródeł elektronicz- nych. Ponadto uzyskano cenny materiał badawczy w drodze wywiadów bezpo- średnich wśród ludności euroregionalnej i władz lokalnych. W miarę możliwości skierowano zestaw tych samych pytań problemowych i do tych samych respon- dentów co w badaniach wcześniejszych przed wejściem Polski do UE, które wykorzystano w opracowaniu „Euroregiony a integracja europejska. Wnioski dla Polski”. Pozwoliło to na dokonanie porównania „starego” z „nowym” punk- tem widzenia na euroregionalizację. W ten sposób wnioski dla Polski z poprzed- niego opracowania mogły zaowocować niniejszym opracowaniem o polskich eu- roregionach w integracji europejskiej i w przezwyciężaniu peryferyjności oraz dysproporcji regionalnych. Rozdział I REGIONY I ROZWÓJ REGIONALNY, KLASYFIKACJA TEORII I REGIONÓW – WYBRANE ZAGADNIENIA Uwagi wstępne Region i związane z nim zagadnienia zawsze były znaczące w rozwoju kraju jak i ugrupowania integracyjnego, choć może czasem niedostatecznie doceniane. Sytuacja ta ulegała stopniowej zmianie nabierając szczególnej dynamiki po Ma- astricht. Przyczynił się do tego rozwój procesów integracyjnych i coraz bardziej związana z tym konieczność implementacji subsydialności i partnerstwa. Obecnie bezdyskusyjna jest prawidłowość, iż integracja zaczyna się w regionie, a poprzez państwa narodowe „trafi a” do uregulowań ponadnarodowych w UE. W procesie tym przypada szczególna rola euroregionom jako regionom szczególnej „misji”. Fragment ten ma charakter wprowadzający do problematyki regionu, by ją dalej wykorzystać w problematyce euroregionu. A zatem główną osią rozważań są tu następujące zagadnienia: – region i rozwój regionalny z uwzględnieniem celów i czynników tegoż rozwoju; – wybrane teorie dotyczące regionu wraz z próbą ich odniesienia do wciąż – miejsce regionu w Unii Europejskiej oraz istota i znaczenie harmonizacji poszukiwanej teorii euroregionu; unijnych regionów w podziale NUTS. 1. Region i rozwój regionalny – cele i czynniki rozwoju regionalnego Na temat regionu i rozwoju regionalnego istnieje bogata literatura, w której dokonuje się analizy, badań i defi niowania regionu w różnych aspektach w zależ- ności od tego jakie jest dalsze wykorzystanie materiału badawczego. Tak więc region jest defi niowany w aspekcie ekonomicznym, politycznym, prawnym, so- cjologicznym, kulturowym czy etnicznym. Oczywistym jest jednak fakt, iż nie- zależnie od przyjętej defi nicji i kryteriów wyodrębniania, region jest wydzielo- nym i spójnym obszarem o cechach naturalnych i nabytych oraz jest jednostką
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Euroregiony polskie w procesie integracji europejskiej oraz przezwyciężaniu peryferyjności i dysproporcji regionalnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: