Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00052 011831 7452775 na godz. na dobę w sumie
Ewolucja ochrony konsumenta w prawie kolizyjnym Unii Europejskiej w zakresie zobowiązań umownych - ebook/pdf
Ewolucja ochrony konsumenta w prawie kolizyjnym Unii Europejskiej w zakresie zobowiązań umownych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 308
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1639-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowane opracowanie to pierwsza na polskim rynku pozycja poświęcona całokształtowi konsumenckiej regulacji kolizyjnej w Unii Europejskiej i ochronie konsumenta w umowach transgranicznych. Autorka wychodzi od zobrazowania procesu rozwoju prawa konsumenckiego w UE, następnie przedstawia przyczyny, etapy i środki tworzenia regulacji prawa kolizyjnego odnoszących się do ochrony słabszej strony obrotu, a zwłaszcza konsumenta. Zasadnicza część książki poświęcona jest analizie instrumentów prawnych prawa prywatnego międzynarodowego i europejskiego służących ochronie praw konsumenta. Rozważania oparte są zwłaszcza na uregulowaniu Konwencji rzymskiej z 1980 r., rozporządzeniu Rzym I o prawie właściwym dla zobowiązań umownych oraz dyrektywach „konsumenckich”, w szczególności o niedozwolonych klauzulach umownych, sprzedaży konsumenckiej i timesharingu.

Krytyczna analiza obecnie obowiązujących unormowań prawa kolizyjnego służących ochronie konsumenta na rynku unijnym prowadzi Autorkę do zaproponowania rozwiązania alternatywnego, opartego na promowanej w Europie konstrukcji instrumentu opcjonalnego.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Monografie Prawnicze to seria, w której ukazują się publikacje oma- wiające w wyczerpujący sposób określone instytucje czy zagadnienia prawne. Adresujemy ją przede wszystkim do prawników poszukują- cych wnikliwego ujęcia tematu, łączącego teorię (poglądy doktryny, elementy prawnoporównawcze) i praktykę (bogaty wybór orzecznic- twa). A tego – ze względu na brak miejsca – nie znajdziemy nawet w komentarzach. Prezentowane opracowanie to pierwsza tego typu pozycja poświęcona całokształtowi konsumenckiej regulacji kolizyjnej w Unii Europejskiej i ochronie konsumenta w umowach transgranicznych. Autorka wycho- dzi od zobrazowania procesu rozwoju prawa konsumenckiego w UE, następnie przedstawia przyczyny, etapy i środki tworzenia regulacji odnoszących się do ochrony słabszej strony obrotu, a zwłaszcza konsu- menta. Zasadnicza część książki poświęcona jest analizie instrumentów prawnych prawa prywatnego międzynarodowego i europejskiego słu- żących ochronie praw konsumenta. Rozważania oparte są zwłaszcza na uregulowaniu Konwencji rzymskiej z 1980 r., rozporządzeniu Rzym I o prawie właściwym dla zobowiązań umownych oraz dyrek- tywach „konsumenckich”, w szczególności o niedozwolonych klau- zulach umownych, sprzedaży konsumenckiej i timesharingu. Krytyczna analiza obecnie obowiązujących unormowań służących ochronie konsumenta na rynku unijnym prowadzi Autorkę do zapro- ponowania rozwiązania alternatywnego, opartego na promowanej w Europie konstrukcji instrumentu opcjonalnego. Dr Monika Jagielska – adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego i Pry- watnego Międzynarodowego WPiA Uniwersytetu Śląskiego w Katowi- cach. Uczestniczy w pracach zespołów zajmujących się reformą prawa konsumenckiego oraz czynów niedozwolonych Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Autorka kilkudziesięciu publikacji z zakresu prawa cywilnego, europejskiego i prywatnego międzynarodowego. www.sklep.beck.pl, e-mail: dz.handlowy@beck.pl http://www.beck.pl, tel.: 22 31 12 222, fax: 22 33 77 601 ISBN 978-83-255-1639-0 M Y N J Y Z I L O K E I W A R P W A T N E M U S N O K Y N O R H C O A C U L O W E J MONOGRAFIE PRAWNICZE EWOLUCJA OCHRONY KONSUMENTA W PRAWIE KOLIZYJNYM UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH MONIKA JAGIELSKA I H C Y N W O M U Ń A Z Ą W O B O Z E I S E R K A Z W J E I K S J E P O R U E I I N U A K S L E I G A J . M Cena: 69,00 zł Wydawnictwo C. H. Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MONIKA JAGIELSKA · EWOLUCJA OCHRONY KONSUMENTA W PRAWIE KOLIZYJNYM UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZOBOWI¥ZAÑ UMOWNYCH Polecamy nasze publikacje z tego zakresu: Tadeusz Skoczny (red.) USTAWA O OCHRONIE KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Duże Komentarze Becka Artur Nowak-Far (red.) KONSTYTUCJA GOSPODARCZA UNII EUROPEJSKIEJ. AKSJOLOGIA Zarys Prawa Jan Barcz (red.) OCHRONA PRAW PODSTAWOWYCH W UNII EUROPEJSKIEJ Zarys Prawa Arkadiusz Michalak PRZECIWDZIAŁANIE NIEUCZCIWYM PRAKTYKOM RYNKOWYM Krótkie Komentarze Becka Urszula Drozdowska CYWILNOPRAWNA OCHRONA PRAW PACJENTA Monografie Prawnicze Dominika Wajda OBOWIĄZEK LOJALNOŚCI W SPÓŁKACH HANDLOWYCH Prawo Gospodarcze i Handlowe www.sklep.beck.pl EWOLUCJA OCHRONY KONSUMENTA W PRAWIE KOLIZYJNYM UNII EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZOBOWI¥ZAÑ UMOWNYCH MONIKA JAGIELSKA Redakcja: Dagna Kordyasz ã Wydawnictwo C. H. Beck 2010 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H. Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-1639-0 Spis treści Wstęp............................................................................................................................ . xi Wykaz skrótów....................................................................................................... . xii Bibliografia.............................................................................................................. . xxi Rozdział i. Ogólne zasady kolizyjnoprawnej ochrony konsumenta.................................................................................................... . §.1..Uwzględnianie.wartości.w.prawie.kolizyjnym........................... . . i... „Neutralność”.norm.kolizyjnych............................................ . .ii... „Materializacja”.prawa.kolizyjnego....................................... . §.2..Uzasadnienie.kolizyjnoprawnej.ochrony.konsumenta............ . . i... Wyrównanie.pozycji.stron....................................................... . .ii... Ochrona.zaufania......................................................................... . .iii... Zróżnicowanie.poziomu.ochrony......................................... . §.3..instrumenty.kolizyjnoprawnej.ochrony.konsumenta.............. . . i... Wykorzystanie.istniejących.instrumentów.prawnych.. 1...Klauzula.porządku.publicznego....................................... . 2...Obejście.prawa........................................................................ . 3...Przepisy.wymuszające.swoje.zastosowanie.................. . 4...Koncepcja.świadczenia.charakterystycznego............. . .ii... Wprowadzenie.rozwiązań.szczególnych............................ . 1...Wyłączenie.wyboru.prawa.................................................. . 2...Ograniczenie.wyboru.prawa.............................................. . Rozdział ii. Ewolucja podejścia do ochrony konsumenta w prawie unijnym....................................................................................... . §.1..Pierwszy.okres.istnienia.Unii............................................................. . §.2..Konsument.jako.bierny.uczestnik.rynku....................................... . §.3..Ochrona.konsumenta.aktywnego.................................................... . §.4..Ujednolicanie.systemu.ochrony........................................................ . Rozdział iii. instrumenty ochrony przewidziane w konwencji rzymskiej......................................................................................................... . §.1..Wprowadzenie......................................................................................... . . i... Przebieg.prac.legislacyjnych................................................... . .ii... Charakter.norm.Konwencji..................................................... . .iii... Zasady.ogólne.wskazania.prawa.właściwego.. 1 1 2 3 6 7 8 9 12 12 12 13 14 16 18 19 20 25 25 28 31 42 47 47 47 49 w.Konwencji.................................................................................. . 50  Spis treści .i... Zasady.wykładni.Konwencji.................................................... . . ... Rola.ets.w.interpretacji.Konwencji..................................... . §.2..Ogólna.charakterystyka.mechanizmu.ochronnego.z.art..5. Konwencji................................................................................................. . §.3..Zakres.zastosowania.............................................................................. . . i... Pojęcie.„umów.konsumenckich”........................................... . .ii... Kwalifikacja.podmiotowa........................................................ . 1...sposób.interpretacji.pojęcia.konsumenta..................... . 2...Podmiot.chroniony................................................................ . 3...Kontrahent.konsumenta....................................................... . A..Profesjonalny.uczestnik.obrotu................................... . B..Umowy.związane.z.aktywnością.zawodową. przedsiębiorcy.................................................................... . .iii... Kwalifikacja.przedmiotowa..................................................... . 1...Cel.umowy................................................................................. . A..Kryteria.oceny.................................................................... . B..Umowy.mieszane.............................................................. . C..Umowy.„potencjalnie”.konsumenckie..................... . 2...Przedmiot.umowy.................................................................. . A..Umowy.o.dostarczenie.rzeczy..................................... . B..Umowy.o.świadczenie.usług......................................... . C..Umowy.kredytowe........................................................... . D..Umowa.timesharingu..................................................... . e..Przyrzeczenie.nagrody.................................................... . 3...Wyłączenia................................................................................. . A..Umowa.przewozu............................................................. . B..Usługi.stricte.zagraniczne.............................................. . §.4..Przesłanki.stosowania.art..5............................................................... . . i... specjalna.propozycja.lub.reklama......................................... . 1...Propozycja.zawarcia.umowy.............................................. . A..Czynności.niezbędne.do.zawarcia.umowy............. . B..Wyraźna.oferta.skierowana.do.konsumenta........... . C..Czynności.prawne.konieczne.do.zawarcia.. umowy................................................................................... . 2...„specjalna”.reklama................................................................ . A..skierowanie.na.obszar.konkretnego.państwa....... . B..Wymóg.skierowania.na.państwo.pobytu.. zwykłego.konsumenta..................................................... . .ii... Zamówienie.konsumenta......................................................... . .iii... „Wycieczki.zakupowe”............................................................... . .i... Przesłanki.z.art..5a.–.internet................................................. . 1...Reklama.a.internet................................................................. . 2...specjalne.skierowanie.......................................................... . 51 52 53 57 57 59 59 61 63 63 65 66 66 66 67 68 69 69 71 73 75 79 79 79 80 83 83 84 84 85 86 87 87 88 90 90 93 93 96 i Spis treści § 5. Łącznik zwykłego pobytu ................................................................... 99 § 6. Skutki zastosowania art. 5 ust. 2 Konwencji ................................ 101 I. Wpływ na wybór prawa ........................................................... 101 II. Porównanie korzyści ................................................................. 102 III. Sposób oceny ................................................................................ 103 IV. Prawo stosowane ........................................................................ 105 1. Wyłączne stosowanie prawa państwa pobytu konsumenta .............................................................................. 105 2. Kumulatywne stosowanie prawa .................................... 106 3. Wybór prawa stosowanego ................................................ 107 § 7. Brak wyboru prawa ............................................................................... 109 I. Propozycje doktryny ................................................................. 109 II. Regulacja art. 5 ust. 3 Konwencji .......................................... 110 § 8. Stosowanie analogii .............................................................................. 111 I. Potrzeba stosowania analogii ................................................. 111 II. Dopuszczalność analogii ......................................................... 111 III. Postacie analogii ......................................................................... 113 1. Poszerzenie kręgu podmiotów chronionych .............. 113 2. Rozszerzenie pojęcia umowy konsumenckiej ............ 114 3. Poszerzenie katalogu przesłanek stosowania art. 5 .... 115 § 9. Inne podstawy ochrony konsumenta w Konwencji rzymskiej ................................................................................................. 117 I. Przepisy wymuszające jako instrument ochronny ........ 117 1. Przepisy „konsumenckie” jako przepisy wymuszające ............................................................................ 117 2. Relacje między art. 5 i 7 Konwencji ................................ 120 A. Pokrywanie się regulacji ............................................... 120 B. Stosowanie art. 7 do umów „konsumenckich” nieobjętych zakresem art. 5 .......................................... 124 C. Stosowanie art. 7 do umów „niekonsumenckich” ... 126 II. Zastosowanie norm bezwzględnie wiążących na podstawie art. 3 ust. 3 Konwencji .................................. 127 III. Ważność materialna umowy ................................................. 129 IV. Klauzula korygująca z art. 4 Konwencji ............................ 131 § 10. Forma umów konsumenckich......................................................... 133 § 11. Ocena regulacji konwencyjnej ........................................................ 135 Rozdział iv. instrumenty kolizyjnoprawne w dyrektywach konsumenckich ........................................................................................... 139 § 1. Przyczyny tworzenia reguł kolizyjnych w dyrektywach ........ 139 § 2. Charakter norm kolizyjnych dyrektyw ......................................... 141 § 3. Charakterystyka poszczególnych rozwiązań .............................. 143 VII Spis treści . i... Rys.historyczny............................................................................. . 143 .ii... Brzmienie.dyrektyw................................................................... . 145 §.4..Przesłanki.stosowania.norm.kolizyjnych.dyrektyw.................. . 147 . i... Bliski.związek................................................................................ . 147 1...Brzmienie.dyrektyw.............................................................. . 147 2...sposoby.interpretacji.pojęcia.ścisłego.związku.......... . 148 A..Ujęcie.doktrynalne........................................................... . 148 B..Ujęcie.„całościowe”.......................................................... . 149 C..interpretacja.zgodnie.z.celem.dyrektyw................. . 150 D..Odwołanie.do.Konwencji.rzymskiej/. rozporządzenia.Rzym.i.................................................... . 152 e..Brzmienie.regulacji.krajowych.................................... . 156 3...Związek.z.terytorium............................................................ . 158 .ii... Brak.bliskiego.związku.–.dyrektywa.timesharingowa.. 159 .iii... Wybór.prawa.przez.strony....................................................... . 160 .i... Wskazanie.prawa.państwa.trzeciego................................... . 161 . ... Porównanie.korzyści.................................................................. . 163 .i... Wymóg.pobytu............................................................................. . 165 §.5..Znaczenie.klauzuli.minimalnej......................................................... . 166 §.6..Wskazanie.prawa.właściwego............................................................ . 170 §.7..Dyrektywy.niezawierające.norm.kolizyjnych.............................. . 173 §.8..Brak.implementacji.dyrektywy......................................................... . 176 §.9..Ocena.regulacji.dyrektyw.................................................................... . 179 Rozdział v. Rozporządzenie Rzym i.......................................................... . 183 §.1..Prace.nad.reformą................................................................................... . 183 . i... Krytyka.istniejących.rozwiązań............................................. . 183 .ii... „Zielona.księga”............................................................................ . 184 .iii... Podstawa.prawna......................................................................... . 189 .i... Ogólna.charakterystyka.rozporządzenia............................ . 190 §.2..Regulacja.konsumencka....................................................................... . 191 . i... Projekty.uregulowania.kwestii.konsumenckich............. . 191 .ii... Ogólna.charakterystyka.przyjętego.rozwiązania............ . 194 .iii... Zakres.zastosowania................................................................... . 197 1...Zakres.podmiotowy............................................................... . 197 2...Zakres.przedmiotowy.i.wyłączenia................................. . 207 .i... Przesłanki.stosowania................................................................ . 210 1...Wykonywanie.działalności.................................................. . 211 2...Kryterium.nakierowania..................................................... . 211 . ... Łącznik.zwykłego.pobytu........................................................ . 220 .i... skutki.zastosowania.art..6........................................................ . 220 iii Spis treści .ii...Brak.wyboru.prawa.................................................................... . 221 .iii..inne.podstawy.ochrony........................................................... . 222 1...Przepisy.wymuszające.swoje.zastosowanie.................. . 222 2...Zastosowanie.przepisów.bezwzględnie.wiążących.. na.mocy.art..3.rozporządzenia........................................... . 224 3...Ważność.umowy.w.świetle.art..10.rozporządzenia... . 227 .ix... Forma.umowy.konsumenckiej............................................... . 227 Rozdział vi. Podsumowanie........................................................................... . 229 §.1..struktura.istniejącego.systemu.......................................................... . 229 . i... Kryterium.obowiązywania...................................................... . 229 .ii... Kryterium.merytoryczne......................................................... . 231 .iii... Kryterium.przestrzenne........................................................... . 232 1...Umowy.zawierane.w.obrębie.Unii................................... . 232 A..Przedsiębiorca.pochodzący.z.państwa.trzeciego. . 232 B..Przedsiębiorca.pochodzący.z.terytorium.Ue......... . 234 2...Umowy.zawierane.poza.Unią............................................. . 235 A..Przedsiębiorca.pochodzący.z.państwa.trzeciego. . 235 B..Przedsiębiorca.pochodzący.z.terytorium.Ue......... . 237 .i... Wzajemne.relacje......................................................................... . 238 . ... Porównanie.rozwiązań.............................................................. . 239 §.2..Bariery.w.obrocie.transgranicznym................................................ . 245 §.3..Propozycje.zmian.................................................................................... . 249 indeks rzeczowy................................................................................................... . 257 ix Wstęp Problematyka.ochrony.konsumenta.w.prawie.materialnym.ma.już.prawie. półwieczną.historię.(o.ile.za.umowną.datę.początkową.przyjmiemy.dzień.wy­ głoszenia.przez.prezydenta.UsA.J.F. Kennedy’ego.orędzia.o.prawach.konsumen­ ta)..W.tym.okresie.należy.odnotować.bardzo.istotny.rozwój.regulacji.ochron­ nych.w.tym.zakresie,.także.w.obrębie.prawa.prywatnego..Konsumenci.zyskali. ochronę.nie.tylko.„bierną”,.opartą.na.przepisach.prawa.publicznego,.niedają­ cą.im.możliwości.kreowania.własnych.praw.i.podnoszenia.roszczeń,.lecz.tak­ że.uzyskali.na.mocy.unormowań.prawa.prywatnego.konkretne.uprawnienia. pozwalające.im.na.wysuwanie.roszczeń.wobec.profesjonalnego.kontrahen­ ta.umowy.i.na.większy.współudział.w.kształtowaniu.stosunku.umownego.. stosowne.regulacje.przyjmowane.tak.przez.legislatorów.krajowych,.jak.i.przez. ustawodawcę.unijnego.tworzone.były.zazwyczaj.„z.potrzeby.chwili”.i.stanowi­ ły.reakcję.na.niekorzystne.z.punktu.widzenia.konsumenta.zjawiska.występu­ jące.w.obrocie.(tak.chociażby.w.przypadku.umów.zawieranych.poza.lokalem. przedsiębiorstwa,.timesharingu.czy.nieuczciwych.klauzul.umownych)..Z.cza­ sem.jednak.„nagromadzenie”.materii.konsumenckiej,.jej.głębokie.powiązanie. z.instytucjami.stanowiącymi.istotę.prawa.cywilnego,.zwłaszcza.prawa.zobo­ wiązań.(jak.odstąpienie.od.umowy,.niezgodność.towaru.z.umową).sprawiły,. że.prawo.konsumenckie.zaczęło.w.sposób.istotny.oddziaływać.na.prawo.zo­ bowiązań.jako.takie..Dotyczy.to.tak.praw.krajowych.(zwłaszcza.uwidacznia.się. to.w.przypadku.niemieckiej.reformy.prawa.zobowiązań.z.2002.r.1),.unijnego. prawa.wtórnego.(jak.chociażby.projektowana.dyrektywa.horyzontalna.o.pra­ wach.konsumenta2),.jak.i.prac.nad.harmonizowaniem.prawa.na.szczeblu.po­ nadnarodowym.(jak.np..w.projekcie.Wspólnego.systemu.Odniesienia)3.. 1.M. Martinek, J. Poczobut,.Modernizacja.prawa.zobowiązań.w.niemieckim.kodeksie. cywilnym.–.przesłanki,.przegląd.rozwiązań,.krytyka,.[w:].A. Brzozowski,.W. Kocot,. K. Michałowska,.W.kierunku.europeizacji.prawa.prywatnego..Księga.pamiątkowa.de­ dykowana.Profesorowi.Jerzemu.Rajskiemu,.Warszawa.2007,.s..496;.M. Ziętek,.Miejsce. prawa.umów.konsumenckich.w.systemie.prawa.prywatnego.na.przykładzie.reformy. niemieckiego.prawa.zobowiązań,.KPP.2009,.z..1,.s..127.i.n. 2.Projekt.dyrektywy.o.ochronie.praw.konsumentów.z.8.10.2008.r.,.KOM(2008).614,. wersja.ostateczna.2008/0196.(COD). 3.Principles,.Definitions.and.Model.Rules.of.european.Private.Law.Draft.Common. Frame.of.Reference.(DCFR)..Full.edition.edited.by.study.Group.on.a.european.Civil. Code/Research.Group.on.eC.Private.Law.(Acquis.Group),.2009. xixi Wstęp Proces.przeobrażeń.materialnego.prawa.konsumenckiego.w.obrębie.Unii,. jak.i.jego.wpływ.na.prawo.prywatne.jako.takie,.został.obszernie.i.szczegółowo. opisany.w.literaturze.przedmiotu4. Opis.przemian.ius consumentis.nie.byłby.jednak.pełny,.gdyby.pominąć. aspekt.jego.regulacji.kolizyjnoprawnej..Niemal.bowiem.równolegle.do.prawa. materialnego.stosowne.regulacje.mające.na.względzie.ochronę.konsumenta. tworzono.także.na.niwie.prawa.prywatnego.międzynarodowego.tak.poszcze­ gólnych.systemów.prawa.wewnętrznego.(Austria,.szwajcaria),.jak.i.na.szczeb­ lu.międzynarodowym.(Konwencja.rzymska.o.prawie.właściwym.dla.zobowią­ zań.umownych).. Przedmiotem.niniejszego.studium.jest.właśnie.analiza.procesu.tworze­ nia.i.przeobrażania.się.kolizyjnoprawnej.regulacji.chroniącej.konsumenta.. Rozważania.zostaną.ograniczone.do.ewolucji.rozwiązań.prawa.unijnego.z.jed­ nej.strony.i.tylko.do.obszaru.zobowiązań.umownych.z.drugiej.strony.. Jak.już.wyżej.wspomniano,.stosowne.rozwiązania.ochronne.w.sferze.prawa. kolizyjnego.powstawały.także.w.poszczególnych.porządkach.prawnych.państw. europejskich,.jak.i.pozaeuropejskich.(np..Japonii5).i.były.dla.nich.charaktery­ styczne..Bardzo.istotną.rolę.w.kształtowaniu.obecnie.obowiązujących.rozwią­ zań.prawnych.w.większości.państw.europejskich.odegrały.i.wciąż.(a.nawet. coraz.bardziej).odgrywają.regulacje.tworzone.na.płaszczyźnie.prawa.unijnego.. Wyznaczają.one.model.i.kształt.rozwiązań.prawnych.w.co.najmniej.trzydzie­ stu.systemach.prawnych.państw.europejskich.(Unii.europejskiej,.państwach. eOG.i.aspirujących.do.Ue),.a.także.mogą.pośrednio.oddziaływać.na.inne.le­ gislacje..stąd.też.szczegółowa.analiza.unormowań.modelowych.oraz.zanalizo­ wanie.kierunku.ich.przemian.i.możliwość.przyszłych.zmian.wydaje.się.być. zagadnieniem.bardzo.interesującym.i.wielce.przydatnym,.także.z.perspekty­ wy.rozwiązań.prawa.krajowego.. Ograniczenie.rozważań.wyłącznie.do.zobowiązań.umownych.podykto­ wane.było.nie.tylko.rozległością.badanych.zagadnień,.lecz.przede.wszystkim. ich.wewnętrzną.jednością,.celem.i.sposobem.regulacji..Rozwiązania.ochron­ ne.odnoszące.się.(także).do.konsumenta.można.znaleźć.również.w.obrębie. unormowań.deliktowych,.tak.unijnego.prawa.merytorycznego.(odpowiedzial­ ność.za.produkt6),.jak.i.kolizyjnego.(rozporządzenie.Rzym.ii.o.prawie.właści­ 4.W.literaturze.polskiej.przykładowo.E. Łętowska,.europejskie.prawo.umów.kon­ sumenckich,.Warszawa.2004,.s..33.i.n.;.A. Wiewiórowska-Domagalska,.europejskie. prawo.konsumenckie.–.rozwój,.problemy,.pytanie.o.przyszłość,.[w:].A. Nowińska, P. Cybula (red.), europejskie.prawo.konsumenckie.a.prawo.polskie,.Kraków.2005,.s..23. i.n.;..J. Maliszewska-Nienartowicz, ewolucja.ochrony.konsumenta.w.europejskim.prawie. wspólnotowym,.toruń.2004. 5.Art..11.i.12.japońskiej.ustawy.kolizyjnej.z.2006.r. 6.Dyrektywa.Rady.z.15.7.1985.r..w.sprawie.zbliżenia.przepisów.ustawowych,.wyko­ nawczych.i.administracyjnych.Państw.Członkowskich.dotyczących.odpowiedzialności. za.produkty.wadliwe.(Dz.Urz..Ue.L.210/29). xii Wstęp wym.dla.zobowiązań.pozaumownych7)..są.one.jednak.inaczej.konstruowane. niż.rozwiązania.w.zakresie.zobowiązań.z.umów.(konsument.per se.nie.jest. podmiotem.pozostającym.pod.ochroną),.służą.realizacji.innych.celów.i.nie. pozostają.w.tak.ścisłym.związku.z.unijnymi.politykami.ochrony.konsumenta. i.wspólnego.rynku. Przedmiotem.niniejszej.pracy.jest.natomiast.właśnie.analiza.przemian.unij­ nej.kolizyjnej.legis consumentae.tak.w.kontekście.przemian.unijnego.konsu­ menckiego.prawa.materialnego,.ewolucji.unijnych.polityk,.a.zwłaszcza.poli­ tyki.ochrony.rynku.i.ochrony.konsumenta,.jak.i.ich.wpływu.na.przeobrażenia. w.prawie.prywatnym.merytorycznym.i.kolizyjnym,.także.na.szczeblu.uregu­ lowań.krajowych. Należy.bowiem.mieć.na.uwadze,.że.Unia.stanowi.swoisty.obszar,.w.ramach. którego.w.sposób.specyficzny,.z.uwzględnieniem.innych.celów.i.wartości,. niż.w.obrębie.jednego.systemu.państwowego.są.tworzone.regulacje.prawne.. Ochrona.konsumenta.nie.jest.i.nigdy.nie.była.samoistnym.i.wyłącznym.celem. realizowanym.przez.legislatora.unijnego..Nigdy.też.w.ten.sposób.nie.była.i.nie. może.być.postrzegana.przez.unijne.organy.jurysdykcyjne..Na.jej.kształt.nieod­ łącznie.ma.wpływ.wizja.kreowania.a.następnie.sprawnego.funkcjonowania. wspólnego.rynku..Wzajemne.przenikanie.się.i.w.pewnym.stopniu.konkurowa­ nie.owych.pryncypiów.(ochrony.rynku.i.konkurencji.z.jednej.i.ochrony.stro­ ny.słabszej.z.drugiej.strony).ma.przemożny.wpływ.na.kształt.przyjmowanych. unormowań.czy.wydawanych.orzeczeń,.a.zatem.na.ostateczną.postać.rozwią­ zań.modelowych.oddziaływujących.następnie.w.sposób.pośredni.czy.bezpo­ średni.na.oblicze.prawa.wewnętrznego.poszczególnych.państw. Wydaje.się.zatem.konieczne.wyróżnienie.dwóch.płaszczyzn.ewolucji.koli­ zyjnego.prawa.ochrony.konsumenta:.ogólnej.i.unijnej..Pod.pojęciem.płaszczy­ zny.ogólnej.kryje.się.ogół.zjawisk.zachodzących.w.poszczególnych.systemach. prawnych.(w.oderwaniu.od.unijnych.korzeni).tak.europejskich,.jak.i.poza­ europejskich,.opisanych.w.literaturze8.jako.proces.przemian.prawa.prywat­ nego.międzynarodowego.zmierzający.w.kierunku.uwzględnienia.wartości. o.charakterze.socjalnym.w.procesie.znajdywania.prawa.właściwego,.w.tym. także.zapewnienia.ochrony.słabszej.stronie.obrotu,.a.zatem.także.konsumen­ towi..Proces.ten,.jego.założenia.i.wartości.w.nim.uwzględniane,.został.opisa­ ny.w.pierwszym.rozdziale.niniejszych.rozważań..Wskazano.w.nim.także.na. możliwe.konstrukcje.prawne,.które.mogłyby.zostać.wykorzystane.dla.realiza­ cji.opisanych.wcześniej.celów.natury.ogólnej. W.obrębie.Unii.proces.ten.inspirowany.jest.jednak.dodatkowymi,.wska­ zanymi.wyżej.czynnikami..Na.pierwszym.miejscu.bowiem,.chronologicznie. i.pod.względem.priorytetowych.wartości,.mamy.do.czynienia.z.tworzeniem. 7.Rozporządzenie.(We).Nr.864/2007.Parlamentu.europejskiego.i.Rady.z.11.7.2007.r.. dotyczące.prawa.właściwego.dla.zobowiązań.pozaumownych.(Rzym.ii).Dz.Urz..Ue. z.31.7.2007.r...L.199/40. 8.szerzej.ze.wskazaniem.szczegółowej.literatury.w.rozdz..i.niniejszych.rozważań. xiii Wstęp i.usprawnianiem.funkcjonowania.wspólnego.rynku,.natomiast.instrumenty. ochrony.konsumenta,.pomimo.iż.formalnie.samodzielne,.są.jednak.jego.po­ chodną..Rozdział.drugi.pracy.poświęcony.jest.zatem.zobrazowaniu.tworzenia. i.przekształcania.się.kolizyjnoprawnych.środków.ochrony.konsumenta.w.ob­ rębie.Unii,.jako.szczególnego.instrumentu.służącego.tak.ochronie.konsumen­ tów,.jak.i.rynku..Przedstawiony.zostanie.proces.zmiany.podejścia.do.sposobu. pojmowania.konsumenta.i.jego.roli.na.wspólnym.rynku.–.od.biernego.jego. uczestnika.do.aktywnego.aktora.–.tak.w.zakresie.rozwiązań.prawa.material­ nego,.jak.i.kolizyjnego. Wskazanie.na.konstrukcje.prawa.merytorycznego.służyć.będzie.jako.pod­ stawa.tworzenia.odniesień.do.rozwiązań.przyjmowanych.w.prawie.kolizyj­ nym..Na.kanwie.rozważań.natury.ogólnej,.zawartych.w.dwóch.pierwszych. rozdziałach.pracy,.w.następnych.opisane.zostaną.szczegółowe.instrumenty. prawne.zawarte.w.aktach.prawa.wtórnego.służące.między.innymi.ochronie. konsumenta..Zostaną.one.przedstawione.chronologicznie.–.od.Konwencji. rzymskiej.z.1980.r..(rozdział.iii),.poprzez.normy.dyrektyw.(rozdział.i),.na. rozporządzeniu.Rzym.i.skończywszy.(rozdział.)..Ujęcie.takie.pozwoli.w.naj­ pełniejszy.sposób.na.pokazanie.procesu.przemian.tak.idei.leżących.u.podstaw. tworzenia.konstrukcji.ochronnych,.jak.i.stopniowego.tworzenia.ich.kształtu.. szczegółowy.opis.rozwiązania.poniekąd.pierwotnego.(art..5.Konwencji.rzym­ skiej.z.1980.r.).posłuży.nie.tylko.jako.baza.do.analizy.paralelnego.unormowania. zawartego.w.rozporządzeniu.Rzym.i,.ale.także.–.z.uwagi.na.jego.częściowo.kry­ tyczną.ocenę.–.jako.podstawa.i.inspiracja.kolejnych.przemian.rozwiązań.unij­ nych..Pomimo.tego.iż.znaczenie.prawne.Konwencji.rzymskiej.z.czasem.ulegnie. marginalizacji.(stosuje.się.ją..jedynie.do.umów.zawartych.przed.17.12.2009.r.. oraz.do.umów.zawartych.po.tej.dacie..w.stosunku.do.Danii),.jej.praktyczne. oddziaływanie.będzie.wciąż.duże..Dotyczy.to.tak.możliwości.wykorzystania. w.pewnym.zakresie.orzecznictwa.powstałego.na.jej.tle,.jak.i.dorobku.doktry­ ny..trzeba.bowiem.mieć.na.uwadze,.że.choć.art..5.Konwencji.rzymskiej.odno­ szący.się.do.zagadnień.ochrony.konsumenta.był.bardzo.szeroko.krytykowany. w.doktrynie.(głównie.z.uwagi.na.zbyt.wąskie.ujęcie.umowy.konsumenckiej. i.przesłanek.ochrony.–.szerzej.kwestia.ta.jest.omówiona.w.iii.i.i.rozdziale. pracy),.to.jednak.rozwiązanie.przyjęte.w.art..6.rozporządzenia.Rzym.i.oparte. jest.na.takiej.samej.konstrukcji.prawnej..Różni.się.istotnie.od.swego.pierwo­ wzoru.co.do.szczegółów.(pojęcia.umowy.konsumenckiej,.przesłanek.ochro­ ny),.niemiej.jednak.sposób.funkcjonowania.mechanizmu.ochronnego.jest. taki.sam..stąd.też.pogłębione.rozważania.co.do.rozwiązań.zawartych.w.Kon­ wencji.nie.tracą.swego.znaczenia.także.z.chwilą.rozpoczęcia.stosowania.roz­ porządzenia.Rzym.i. Jak.już.wspomniano,.regulacja.zawarta.w.art..5.Konwencji.rzymskiej.była. dość.szeroko.krytykowana.przede.wszystkim.z.uwagi.na.zbyt.wąski.zakres. normowania..Między.innymi.z.tego.powodu.szczegółowe.rozwiązania.kolizyj­ ne.zaczęto.zamieszczać.w.kolejnych.unijnych.dyrektywach.konsumenckich.. ich.analizie,.a.także.omówieniu.wzajemnych.relacji.między.unormowaniem. xi Wstęp konwencyjnym.a.zawartym.w.dyrektywie.poświęcony.jest.i.rozdział.pra­ cy..W.chwili.obecnej.trudno.przesądzić.jak.długo.część.kolizyjnych.regulacji. dyrektyw.pozostanie.w.mocy..Los.projektowanej.dyrektywy.horyzontalnej. o.ochronie.praw.konsumentów.uchylającej.trzy.dyrektywy.zawierające.nor­ mę.kolizyjną.(o.nieuczciwych.klauzulach.umownych.–.93/139,.o.umowach. zawieranych.na.odległość.–.97/710.i.o.sprzedaży.konsumenckiej.i.gwarancji. –.99/4411).jest.w.tej.chwili.trudny.do.przesądzenia12..Co.więcej.nie.można. powiedzieć,.że.z.momentem.ewentualnego.wejścia.w.życie.wspomnianej.dy­ rektywy.mechanizm.kolizyjny.dyrektyw.utraci.swe.znaczenie..Jest.on.bowiem. w.dalszym.ciągu.utrzymany.w.nowej.dyrektywie.o.umowach.kredytu.konsu­ menckiego13.i.(z.pewnymi.modyfikacjami).o.timesharingu14..Ponownie.zatem. i.orzecznictwo.(także.ets),.i.dorobek.doktryny.powstały.na.tle.rozwiązań.za­ wartych.we.wciąż.jeszcze.obowiązujących.dyrektywach.nie.stracą.swego.zna­ czenia,.nawet.w.razie.ich.uchylenia. Jak.już.wcześniej.wspomniano.rozwiązania.ochronne.zawarte.w.rozporzą­ dzeniu.Rzym.i.w.dużej.mierze.odpowiadają.przyjętym.w.Konwencji.rzymskiej.. stąd.też.w..rozdziale.pracy,.poświęconym.analizie.tych.właśnie.rozwiązań,. nie.powielano.wywodów.poczynionych.wcześniej,.lecz.jedynie.zwrócono. uwagę.na.kwestie.nowe,.lub.mogące.być.ujmowane.w.inny.niż.obecnie.spo­ sób..Dzięki.ujęciu.dynamicznemu.można.nie.tylko.pokazać.przebieg.zmian,. lecz.także.pokusić.się.o.–.zawarte.w.ostatnim.rozdziale.opracowania.–.uwa­ gi.co.do.przyszłych.kierunków.rozwoju.unijnego.kolizyjnego.prawa.ochrony. konsumenta.w.zakresie.zobowiązań.umownych. Dla.zapewnienia.większej.przejrzystości.rozważań.należy.także.zwrócić. uwagę.na.kwestie.terminologiczne..Wskazanie.systemu.prawa.chroniącego. konsumenta.dokonywane.jest.w.różnych.systemach.prawnych.za.pomocą.róż­ nych.łączników,.odnoszących.się.zazwyczaj.do.więzi.konsumenta.z.teryto­ rium,.na.którym.przebywa,.takich.jak.miejsce.zamieszkania,.miejsce.zwykłego,. 9.Dyrektywa.Rady.93/13/eWG.z.5.4.1993.r..w.sprawie.nieuczciwych.warunków. w.umowach.konsumenckich.(Dz.Urz..Ue.L.z.21.4.1993.r..L.95/29). 10.Dyrektywa.Parlamentu.europejskiego.i.Rady.97/7/We.z.20.5.1997.r..w.sprawie. ochrony. konsumentów.w.przypadku. umów.zawieranych. na. odległość. (Dz.Urz.. Ue. z.4.6.1997.r..L.144/19).. 11.Dyrektywa.Parlamentu.europejskiego.i.Rady.1999/44/We.z.25.5.1999.r..w.sprawie. niektórych.aspektów.sprzedaży.towarów.konsumpcyjnych.i.związanych.z.tym.gwaran­ cjami.(Dz.Urz..Ue.z.7.7.1999.r..L.171/12). 12.Przykładowo.chociażby.krytyczne.stanowisko.angielskiej.izby.Lordów.http://www. publications.parliament.uk/pa/ld200809/ldselect/ldeucom/126/12611.htm. 13.Dyrektywa.Parlamentu.europejskiego.i.Rady.2008/48/We.z.23.4.2008.r..w.sprawie. umów.o.kredyt.konsumencki.oraz.uchylająca.dyrektywę.Rady.87/102/eWG.(Dz.Urz..Ue. z.22.5.2008.r..L.133/66). 14..Dyrektywa.Parlamentu.europejskiego.i.Rady.2008/122/We.z.14.1.2009.r..w.sprawie. ochrony.konsumentów.w.odniesieniu.do.niektórych.aspektów.umów.timeshare,.umów. o.długoterminowe.produkty.wakacyjne,.umów.odsprzedaży.oraz.wymiany.(Dz.Urz..Ue. z.3.2.2009.r..L.33/10). x Wstęp zwyczajnego.czy.stałego.pobytu..W.toku.niniejszego.wywodu.pojęcie.„prawa. konsumenta”.(ujęte.w.cudzysłowie).czy.lex consumatoris będzie.oznaczać. system.prawa.chroniący.konsumenta.z.uwagi.na.szczególne.rozwiązania.koli­ zyjnoprawne,.wszędzie.tam,.gdzie.nie.jest.konieczne.dokonanie.szczególne­ go.rozróżnienia.z.uwagi.na.użycie.danego.określnika.nominalnego.łącznika. normy.kolizyjnej. xi Wykaz skrótów 1. Źródła prawa Bruksela.i................................. rozporządzenie.Rady.(We).Nr.44/2001.z.22.12.2000.r.. w. sprawie. jurysdykcji. i. uznawania. orzeczeń. sądowych.oraz.ich.wykonywania.w.sprawach. cywilnych.i.handlowych.(Dz.Urz..Ue.z.2001.r.. L.12/1) KC.............................................. ustawa.z.23.4.1964.r..–.Kodeks.cywilny.(Dz.U.. Nr.16,.poz..93.ze.zm.) Konwencja.Rzym.i.............. Konwencja.o.prawie.właściwym.dla.zobowiązań. umownych.podpisana.19.6.1980.r..(Dz.U..z.2008.r.. Nr.10,.poz..58) tFUe......................................... traktat. o. funkcjonowaniu. Unii. europejskiej. z.9.5.2008.r..(Dz.Urz..Ue.z.2008.r..C.115/47) tWe.......................................... traktat. ustanawiający. Wspólnotę. europejską. (Dz.U..z.2004.r..Nr.90,.poz..443.ze.zm.) 2. Organy i instytucje ets............................................ trybunał.sprawiedliwości.Unii.europejskiej Komisja.................................... Komisja.Unii.europejskiej ONZ.......................................... Organizacja.Narodów.Zjednoczonych 3. Publikatory i czasopisma AGBG....................................... Gesetz.zur.Regelung.der.Allgemeinen.Geschäfts­ bedingungen AJCL.......................................... American.Journal.of.Comparative.Law CMLR....................................... Common.Market.Law.Review Droit.Pol..Con....................... Droit.Polonais.Contemporain.–.Polish.Con­tem­ porary.Law DZWiR..................................... Deutsche.Zeitschrift.für.Wirtschafts­.und.insol­ venzrecht eBLR......................................... european.Business.Law.Review eJCL.......................................... electronic.Journal.of.Comparative.Law ePs............................................ europejski.Przegląd.sądowy eRPL......................................... european.Review.of.Private.Law xiixii Wykaz skrótów euZW....................................... europäische.Zeitschrift.für.Wirtschaftsrecht international. .Comparative.Law.Quarterly iCLQ......................................... international.Human.Rights iHR............................................ iPRax........................................ Praxis.des..internationalen.Privat­.und..erfahrens­ JCP............................................ JCPol......................................... JiBFL......................................... Butterworths.Journal.of.international.Banking. rechts Journal.of.Consumer.Protection Journal.of.Consumer.Policy .Financial.Law Juristen.Zeitung JZ............................................... KPP........................................... Kwartalnik.Prawa.Prywatnego LGDJ......................................... La.Librairie.Juridique.de.Reference MoP........................................... Monitor.Prawniczy OJ............................................... Official.Journal PiP............................................. Państwo.i.Prawo PPH........................................... Przegląd.Prawa.Handlowego PPHZ........................................ Problemy.Prawne.Handlu.Zagranicznego PPPM...................................... Problemy. Prawa. Prywatnego. Międzynarodo­ wego PUe........................................... Prawo.Unii.europejskiej RabelsZ.................................... Rabels.Zeitschrift.für.ausländisches.und.interna­ tionales.Privatrecht RCDiP...................................... Revue.critique.de.droit.international.prix RiDC......................................... Revue.internationale.de.droit.comparé Rej............................................. Rejent RiW........................................... Recht.der.internationalen.Wirtschaft RPeis........................................ Ruch.Prawniczy.ekonomiczny.i.społeczny R..Pr.......................................... Radca.Prawny RtDe........................................ Revue.trimestrielle.de.Droit.europeen Rtkom..................................... Zeitschrift.für.das.Recht.der.telekommunika­ tion studia.europejskie studia.iuridica studia.Prawno­ekonomiczne studia.Prawnicze se............................................... si................................................ sPe............................................ sP............................................... Wbl........................................... Wirtschaftsrechtliche.Blätter ZeuP......................................... Zeitschrift.für.europäischer.Privatrecht ZglRWiss................................ Zeitschrift.für.ergleichende.Rechtswissenschaft ZNUJ......................................... Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego xiii 4. inne skróty Wykaz skrótów inni litera artykuł AG.............................................. Appelationsgericht art.............................................. eOG.......................................... europejski.Obszar.Gospodarczy eWG.......................................... europejska.Wspólnota.Gospodarcza in............................................... LG.............................................. Landgericht lit............................................... m.in........................................... między.innymi n................................................. następny.(­a,.­e) niepubl.................................... niepublikowany.(­a,.­e) Nr.............................................. numer OLG.......................................... Oberlandesgeriecht orz............................................. orzeczenie pkt............................................. punkt red............................................. rozdz........................................ s.................................................. t.................................................. Ue.............................................. Unia.europejska ust............................................. ustęp vol............................................. voluminium w................................................ wiek We............................................. Wspólnota.europejska wyr............................................ wyrok z................................................. zeszyt zobacz zob............................................ redakcja rozdział strona(­y) tom xix
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ewolucja ochrony konsumenta w prawie kolizyjnym Unii Europejskiej w zakresie zobowiązań umownych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: