Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00340 006724 12444378 na godz. na dobę w sumie
Ewolucja polityki zagranicznej Rosji wobec Stanów Zjednoczonych i Europy Zachodniej w latach 1991-2001 - ebook/pdf
Ewolucja polityki zagranicznej Rosji wobec Stanów Zjednoczonych i Europy Zachodniej w latach 1991-2001 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2837-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W prezentowanej książce Maciej Raś odpowiada na pytanie, kiedy i dlaczego dokonywały się zwroty w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej wobec Zachodu, a także jakie były skutki tych fluktuacji dla samej Rosji. Przedstawia przyczyny tzw. prozachodniego zwrotu w polityce rosyjskiej, który w pełni ujawnił się po wydarzeniach 11 września 2001 r.

Autor, chcąc zanalizować politykę zagraniczną Rosji wobec Zachodu, skoncentrował się na relacjach Federacji Rosyjskiej ze Stanami Zjednoczonymi i Europą Zachodnią, czyli - w rozumieniu rosyjskich elit politycznych - głównymi «ośrodkami siły» w świecie zachodnim. Dużo uwagi poświęcił NATO i UE - funkcjonującym w obrębie Zachodu ugrupowaniom integracyjnym, które w znacznym stopniu stanowiły punkt odniesienia dla polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej po 1991 r., a szczególny nacisk położył na ukazanie punktów zwrotnych w polityce Rosji wobec tych podmiotów.

Publikacja jest adresowana przede wszystkim do studentów stosunków międzynarodowych i nauk politycznych oraz badaczy polityki zagranicznej Rosji. Zainteresuje również dziennikarzy, polityków, dyplomatów i wojskowych zajmujących się problematyką rosyjską.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Praca ma na celu ukazanie ewolucji rosyjskiej polityki zagranicznej wobec USA i Europy Zachodniej w okresie pierwszych dziesie˛ciu lat istnienia nowej Rosji: od upadku Zwia˛zku Radzieckiego i uniezalez˙nienia sie˛ Federacji Rosyjskiej jako suwerennego podmiotu stosunko´w mie˛dzynarodowych (przełom lat 1991 i 1992) do 2001 roku, kiedy w pełni ujawnił sie˛ „prozachodni zwrot” w polityce władz rosyjskich. Okres ten uwaz˙any jest takz˙e za przejs´ciowy etap formowania sie˛ nowego pan´stwa rosyjskiego. Chca˛c zanalizowac´ polityke˛ zagraniczna˛ Rosji wobec Zachodu1, autor skon- centrował sie˛ na jej relacjach ze Stanami Zjednoczonymi i Europa˛ Zachodnia˛, kto´re – w rozumieniu rosyjskich elit politycznych – stanowia˛ gło´wne „os´rodki siły” w s´wiecie zachodnim. W pracy duz˙o uwagi pos´wie˛cono Organizacji Paktu Po´łnocnoatlantyckiego (NATO/Sojusz Po´łnocnoatlantycki) i Unii Euro- pejskiej (UE), funkcjonuja˛cym w obre˛bie Zachodu ugrupowaniom integracyjnym, kto´re w znacznym stopniu stanowiły punkt odniesienia dla polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej po 1991 roku. Przedstawiono takz˙e etapy kształtowania sie˛ polityki zagranicznej nowej Rosji wobec Zachodu jako całos´ci oraz wobec USA, NATO, Europy Zachodniej (tak poszczego´lnych mocarstw zachodnioeuropejskich, jak i UE). Szczego´lny nacisk połoz˙ony został na ukazanie punkto´w zwrotnych w polityce Rosji wobec wymienionych podmioto´w. Praca stara sie˛ odpowiedziec´ na pytanie kiedy i dlaczego dokonywały sie˛ zwroty w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej wobec Zachodu, a takz˙e jakie 1 Ideowa˛ podstawa˛ Zachodu jest wspo´lnota transatlantycka symbolizowana przez takie instytucje, jak NATO, G-8, OECD, UE. Identyfikacja Zachodu bazuje takz˙e na wypracowanych tam zasadach kooperacji oraz kultywowanych wartos´ciach. Poje˛cie „Zachodu” ma wymiar nie tylko polityczny, ale – szerzej – cywilizacyjny. Dodac´ nalez˙y, iz˙ jest to ro´wniez˙ poje˛cie dynamiczne, o czym s´wiadczy choc´by ewolucja składu członkowskiego wymienionych powyz˙ej instytucji. Ze wzgle˛du na charakter rozprawy i jej załoz˙enia badawcze zdecydowano sie˛ przede wszystkim na odniesienie do tych podmioto´w s´wiata zachodniego, kto´re przez rosyjskie elity polityczne zostały uznane po 1991 roku za gło´wne „os´rodki siły” na Zachodzie: USA, NATO, Europy Zachodniej i UE. Analiza relacji Rosji z tymi podmiotami pozwala dostrzec nie tylko ro´z˙nicowanie podejs´cia Moskwy do poszczego´lnych „bieguno´w” Zachodu, ale i umoz˙liwia ujawnienie, kto´re z nich wyraz˙aja˛ „zachodnie” wartos´ci i interesy w sposo´b bardziej, a kto´re mniej odpowiadaja˛cy Rosji. 10 Wste˛p tych fluktuacji dla niej samej. Autor rozprawy da˛z˙ył były skutki takz˙e do przedstawienia przyczyn tzw. prozachodniego zwrotu w polityce rosyjskiej, kto´ry w pełni ujawnił sie˛ po wydarzeniach 11 wrzes´nia 2001 roku, a kto´rego przesłanki znalez´c´ moz˙na we wczes´niejszych okresach tej polityki. Jednym z celo´w pracy jest zanalizowanie ro´z˙nic w podejs´ciu Rosji do poszczego´lnych bieguno´w s´wiata zachodniego, zwłaszcza widocznej w latach dziewie˛c´dziesia˛tych dychotomii w rosyjskiej percepcji USA i NATO z jednej strony a Europy Zachodniej i UE z drugiej. Przejawiało sie˛ to w skłonnos´ci rosyjskich elit politycznych do wyro´z˙niania Zachodu „dobrego” (dwa ostatnie z wymienionych podmioto´w) i przeciwstawiania go Zachodowi „złemu”, czyli Stanom Zjednoczonym i zdominowanemu przez nie – w rosyjskim odbiorze – Sojuszowi Po´łnocnoatlantyckiemu. W pracy uwidoczniono ro´wniez˙ stopniowe odchodzenie od tego rodzaju kanono´w mys´lowych na przełomie stuleci. Innym kierunkiem poszukiwan´ badawczych stała sie˛ analiza ewolucji priory- teto´w polityki zagranicznej Moskwy, wynikaja˛cej z redefinicji rosyjskiej racji stanu. W zwia˛zku z tym ukazane zostało stopniowe odchodzenie autoro´w polityki zagranicznej nowej Rosji od mys´lenia w kategoriach geopolityki i stref wpływo´w oraz postrzegania bezpieczen´stwa pan´stwa gło´wnie poprzez pryzmat polityczno – wojskowy z tendencja˛ do mechanicznego (przynajmniej w sferze deklaratywnej) przenoszenia pozycji i roli byłego ZSRR w s´wiecie na Rosje˛. Ukazano takz˙e nadawanie coraz wie˛kszego znaczenia przez władze rosyjskie koniecznos´ci realizowania poprzez polityke˛ zagraniczna˛ intereso´w ekonomicznych pan´stwa. W pracy dokonano ro´wniez˙ analizy zmieniaja˛cego sie˛ stosunku Rosji do kształtuja˛cego sie˛ pozimnowojennego ładu mie˛dzynarodowego i poszukiwania przez nia˛ miejsca i roli w tym ładzie. Odnosi sie˛ to tak do ładu mie˛dzynarodowego w wymiarze globalnym, jak i regionalnym (zwłaszcza europejskim). Wskazano na zaniepokojenie Moskwy zmniejszeniem roli systemu bezpieczen´stwa zbiorowego w ramach ONZ, gwarantuja˛cego Rosji pozycje˛ mocarstwowa˛. Autor starał sie˛ ukazac´ ro´wniez˙ zalez˙nos´ci pomie˛dzy sytuacja˛ wewne˛trzna˛ w Rosji i prowadzona˛ przez nia˛ polityka˛ zagraniczna˛ wobec Zachodu. W pracy wyro´z˙niono najwaz˙niejsze czynniki wewne˛trzne rzutuja˛ce na redefinicje˛ rosyjskiej racji stanu. Ukazane zostało uzalez˙nienie polityki zagranicznej Rosji od transfor- macji gospodarczej. Mimo cze˛stych napie˛c´ politycznych na linii Rosja–Zacho´d (zwłaszcza Rosja–USA i Rosja–NATO), to włas´nie czynniki ekonomiczne zadecy- dowały, iz˙ Federacja Rosyjska nie posune˛ła sie˛ nigdy zbyt daleko (poza sfera˛ retoryki) w podejmowanych przez nia˛ pro´bach rywalizacji z Zachodem. Sta˛d tez˙, sporo miejsca pos´wie˛cono relacjom gospodarczym Rosji z Zachodem. Pokazano takz˙e sytuacje odwrotne, kiedy to kwestie wynikaja˛ce z polityki zagranicznej Rosji wpływały na tamtejsza˛ sytuacje˛ wewne˛trzna˛. Wia˛zało sie˛ to gło´wnie z przenosze- niem na rosyjska˛ scene˛ polityczna˛ zagadnien´ mie˛dzynarodowych w celu wykorzys- tania ich do walki o władze˛ na Kremlu. Przeprowadzona analiza rosyjskiej polityki zagranicznej miała takz˙e na celu iz˙ Federacja Rosyjska – wbrew cze˛sto głoszonym w latach udowodnienie, Wste˛p 11 dziewie˛c´dziesia˛tych opiniom – pozostawała pan´stwem przewidywalnym w swoich zachowaniach na arenie mie˛dzynarodowej. Podejmowane przez nia˛ działania nosza˛ce znamiona „polityki konfrontacyjnej” (jak na przykład – pojawiaja˛ce sie˛ w okresach szczego´lnego nasilenia sprzecznos´ci z Zachodem – deklaracje przedstawicieli władz rosyjskich o moz˙liwos´ci wycofania sie˛ z porozumien´ rozbrojeniowych, ponownego rozmieszczenia taktycznej broni nuklearnej i prze- prowadzenia innych „adekwatnych” posunie˛c´ w odpowiedzi na polityke˛ Zachodu) ograniczały sie˛ prawie wyła˛cznie do czystej retoryki. Cze˛sto słuz˙yła ona bardziej za narze˛dzie walki wewna˛trzpolitycznej niz˙ za instrument polityki zagranicznej. W pracy autor przeprowadził analize˛ materiało´w z´ro´dłowych: oficjalnych dokumento´w definiuja˛cych doktryne˛ polityki zagranicznej i doktryne˛ bezpieczen´- teksto´w porozumien´ mie˛dzynarodowych maja˛cych stwa Federacji Rosyjskiej, charakter wia˛z˙a˛cych prawnie traktato´w, os´wiadczen´ (wspo´lnych jednostronnych) o charakterze norm politycznych, wysta˛pien´ przedstawicieli i władz rosyjskich oraz pan´stw i ugrupowan´ zachodnich, prezentowanych przez czynniki rza˛dowe oficjalnych analiz i statystyk. Zostało to uzupełnione synteza˛ opinii (oraz danych) opublikowanych w pracach monograficznych, w opracowaniach zbiorowych, w ekspertyzach i raportach instytucji pozarza˛dowych, w studiach i analizach w wydawnictwach specjalistycznych, a takz˙e w publicystyce i prasie codziennej. i deklaracji Praca została podzielona na wste˛p, cztery rozdziały, zakon´czenie oraz bibliografie˛. Rozdział I, zatytułowany „Uwarunkowania mie˛dzynarodowej pozycji Rosji w konteks´cie stosunko´w z Zachodem”, podejmuje tematyke˛ uwarunkowan´ geostrategicznych, militarnych i ekonomicznych polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej, a takz˙e pewne kwestie wynikaja˛ce z relacji z Zachodem jako całos´cia˛. Zilustrowane zostały przewartos´ciowania w postrzeganiu Zachodu przez rosyjskie elity polityczne, kto´re determinowały redefinicje˛ racji stanu tego pan´stwa. Kolejne rozdziały pos´wie˛cono relacjom Federacji Rosyjskiej z poszczego´lnymi os´rodkami siły na Zachodzie. W rozdziale II „Zmiennos´c´ rosyjskiej polityki wobec Stano´w Zjednoczonych” ukazano ewolucje˛ kooperacji i rywalizacji Rosji z USA w omawianym okresie. Najwie˛ksza˛ uwage˛ pos´wie˛cono zmieniaja˛cemu sie˛ stosun- kowi Moskwy do roli Stano´w Zjednoczonych w pozimnowojennym s´wiecie oraz dynamice rosyjsko-amerykan´skiego dialogu w dziedzinie zbrojen´ strategicznych. Problemy te dominowały w stosunkach bilateralnych Rosja–USA po 1991 roku. W rozdziale tym podkres´lono priorytetowos´c´ relacji ze Stanami Zjednoczonymi dla Rosji. Zaznaczono takz˙e zmiane˛ nastawienia Moskwy do kooperacji gospodar- czej z USA i wzrastaja˛ce zainteresowanie ta˛ tematyka˛ strony rosyjskiej. Rozdział III, nosza˛cy tytuł „Dynamika relacji Rosji z Sojuszem Po´łnocnoatlan- tyckim”, przedstawia zmiennos´c´ polityki Federacji Rosyjskiej wobec NATO, przede wszystkim na przykładzie rywalizacji o kształt systemu bezpieczen´stwa europejskiego w latach dziewie˛c´dziesia˛tych. Szczego´lnie uwzgle˛dniono stosunek Moskwy do procesu rozszerzenia Sojuszu oraz jej kooperacje˛ i wspo´łzawodnictwo z NATO przy rozwia˛zywaniu konflikto´w bałkan´skich. Rozdział zawiera ro´wniez˙ 12 Wste˛p analize˛ reakcji Rosji na operacje˛ Sojuszu przeciwko nowej Jugosławii w 1999 r. oraz na koncepcje˛ strategiczna˛ NATO przyje˛ta˛ podczas waszyngton´skiego szczytu Sojuszu w tymz˙e roku. Omo´wiono przyczyny, dla kto´rych Rosja uznała prze- prowadzanie przez NATO operacji antykryzysowych (z uz˙yciem siły) poza obszarem traktatowym Sojuszu za zagroz˙enie dla własnego bezpieczen´stwa. W rozdziale zobrazowano takz˙e stopniowa˛ normalizacje˛ stosunko´w rosyjsko- -natowskich na przełomie stuleci prowadza˛ca˛ do pogłe˛bienia wspo´łpracy i znacza˛cej zmiany stosunku Rosji do NATO. W ostatnim rozdziale „Wielowymiarowos´c´ spojrzenia Rosji na Europe˛ Za- chodnia˛” zilustrowano znaczenie tej cze˛s´ci kontynentu dla Moskwy, koncentruja˛c sie˛ na relacjach Federacji Rosyjskiej z najbardziej wpływowymi w odbiorze Rosji mocarstwami zachodnioeuropejskimi oraz z Unia˛ Europejska˛. Najwie˛cej uwagi pos´wie˛cono tu stosunkom gospodarczym oraz postrzeganiu przez Rosje˛ szans i zagroz˙en´ wynikaja˛cych z pogłe˛biania i rozszerzania integracji europejskiej. Zwro´cono przy tym uwage˛ na ewolucje˛ stanowiska Rosji wobec powyz˙szych proceso´w (i politycznej konsolidacji kontynentu europejskiego pod egida˛ Zachodu w ogo´le) – od pełnego poparcia (w nadziei na osłabienie dzie˛ki temu dominacji USA tak w s´wiecie, jak i na Zachodzie) po us´wiadomienie sobie skali zwia˛zanych z tym wyzwan´.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ewolucja polityki zagranicznej Rosji wobec Stanów Zjednoczonych i Europy Zachodniej w latach 1991-2001
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: