Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00125 009858 16888336 na godz. na dobę w sumie
Filozoficzne koncepcje negacji - ebook/pdf
Filozoficzne koncepcje negacji - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 113
Wydawca: E-bookowo Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-62480-73-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Choć problem negacji jest obecny w myśli filozoficznej od początku jej istnienia, nie jest tak szeroko omawiany jak koncepcje prawdy czy kwestie związane z etyką czy teorią poznania. W literaturze filozoficznej nie wiele jest prac poświęconych filozoficznym koncepcjom negacji.

Praca Tomasz Pawlika jest próbą całościowego ujęcia problematyki negacji, od czasów antycznych. Autor używając licznych przykładów w przystępny sposób odkrywa przed czytelnikiem różne rozumienia negacji przez wybitnych filozofów.

Rozdział pierwszy podejmuje kwestię związane z rozumieniem terminów sąd oraz negacji, które pełnią istotną rolę w rozważaniach nad problematyką negacji.

W rozdziałach drugim oraz trzecim autor opisuje dwa typy negacji, negację autonomiczną oraz nie autonomiczną, opierając się na analizie wybranych tekstów filozofów, w których rozważaniach pojawiają się kwestie związane z negacją.

Czwarty rozdział został poświęcony niemieckiemu filozofowi Gottlobowi Frege i jego rozumieniu negacji. Autor poprzez wcześniejszy wywód próbuje odpowiedzieć na pytanie, postawione na wstępie pracy, czy zaproponowane przez Fregego rozumienie negacji można ulokować w jednym z dwóch jej typów, omawianych we wcześniejszych rozdziałach.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 3 © CŚśyright by Tomasz Pawlik e-bookowo PrŚjekt Śkładki: e-bookowo ISBN 978-83-62480-73-9 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e -bookowo www.e-bookowo.pl Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl Wszelkie śrawa zastrze(cid:367)Śne. KŚśiŚwanie, rŚzśŚwszechnianie cz(cid:281)(cid:339)ci lub całŚ(cid:339)ci bez zgody wydawcy zabronione Wydanie I 2011 www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 4 Spis tre(cid:339)ci Wst(cid:281)p ....................................................................................................... 5 Rozdział 1 ................................................................................................ 9 S(cid:266)d i jegŚ zaśrzeczenie. Próba uśŚrz(cid:266)dkŚwania śrŚblematyki 1.1 PŚj(cid:281)cie s(cid:266)du ............................................................................................. 9 1.2 PŚj(cid:281)cie negacji ....................................................................................... 15 Rozdział 2 .............................................................................................. 24 Autonomiczne koncepcje negacji 2.1 Uwagi wst(cid:281)śne ...................................................................................... 24 2.2 Parmenides z Eleii ................................................................................ 32 2.3 Platon ..................................................................................................... 35 2.4 Tomasz z Akwinu ................................................................................ 45 2.5 Ludwig Wittgenstein ............................................................................ 51 Rozdział 3 .............................................................................................. 56 Nie autonomiczne koncepcje negacji 3.1 Uwagi wst(cid:281)śne ...................................................................................... 56 3.2 Kazimierz Twardowski ....................................................................... 57 3.3 Bertrand Russell.................................................................................... 67 3.4 Henry Bergson ...................................................................................... 77 Rozdział 4 .............................................................................................. 86 Negacja w uj(cid:281)ciu GŚttlŚba Frege 4.1 J(cid:281)zyk Begriffsschrift. NŚwa fŚrma s(cid:266)du................................................ 86 4.2 My(cid:339)l......................................................................................................... 94 4.3 Negacja ................................................................................................. 101 Zako(cid:318)czenie ......................................................................................... 107 Bibliografia www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 5 WSTĘP Celem niniejszej pracy jest usystematyzowanie wiedzy na temat negacji, śŚśrzez śŚrównanie ró(cid:367)nych kŚnceścji negacji w filŚzo- fii i ŚdśŚwiednie ich śrzyśŚrz(cid:266)dkowanie do autonomicznych lub nie autonŚmicznych kŚnceścji negacji. PŚdział na te dwa tyśy negacji, który stanŚwi trzŚn całej śracy zŚstał śrzyj(cid:281)ty za Włady- sławem Stró(cid:367)ewskim. Termin, ten nie wzbudza wi(cid:281)kszegŚ zainte- resŚwania w(cid:339)ród autŚrów dzieł filŚzŚficznych. Wielu filŚzofów, swŚj(cid:266) uwag(cid:281) kierŚwałŚ w strŚn(cid:281) śrŚblematyki Prawdy, kryterium śrawdziwŚ(cid:339)ci, s(cid:266)dów twierdz(cid:266)cych, sśychaj(cid:266)c na drugi ślan kwe- stie zwi(cid:266)zane z Fałszem Śraz z s(cid:266)dami śrzecz(cid:266)cymi. W ten sśo- sób umniejszanŚ wartŚ(cid:339)ć i znaczenie s(cid:266)dów śrzecz(cid:266)cych, jak i samego funktora negacji, a to w przekonaniu autora niniejszej rŚzśrawy, wydaje si(cid:281) rzecz(cid:266) niedŚśuszczaln(cid:266). RzeczywistŚ(cid:339)ć, w której (cid:367)yjemy, nie daje si(cid:281) Śśisać wył(cid:266)cznie w kategŚriach śo- zytywnych, mŚ(cid:367)liwy a nawet kŚnieczny jest równie(cid:367) jej Śśis w kategoriach negatywnych. Negacja i s(cid:266)dy śrzecz(cid:266)ce nie s(cid:266) jedy- nie zb(cid:281)dnymi elementami rzeczywistŚ(cid:339)ci, których trudnŚ Śkre(cid:339)lić status ŚntŚlŚgiczny. S(cid:266) Śne niezb(cid:281)dne w śracy naukŚwca, który śŚsuwa si(cid:281) naśrzód w swŚich badaniach stwierdzaj(cid:266)c, czym cŚ(cid:339) nie jest. Korzysta si(cid:281) z nich w śrześrŚwadzaniu dŚwŚdze(cid:318) nie wśrŚst zakładaj(cid:266)c fałszyw(cid:266) śrzesłank(cid:281). Z negacj(cid:266) nie sśŚtykamy si(cid:281) wył(cid:266)cznie na śłaszczy(cid:365)nie lŚgicznej, lecz tak(cid:367)e śrzy rŚzśatry- waniu jej roli w naszym poznaniu czy w kwestiach aksjologicz- www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 6 nych. Nale(cid:367)y zaznaczyć, (cid:367)e nie lada trudnŚ(cid:339)ci(cid:266) w śrzyśadku ana- liz dŚtycz(cid:266)cych negacji jest brak jasnych i śrecyzyjnych stwier- dze(cid:318) na jej temat w dziełach filŚzŚficznych. W wi(cid:281)kszŚ(cid:339)ci śrzy- śadków, ich śŚgl(cid:266)dy na ten temat śŚwi(cid:266)zane s(cid:266) z innymi śrŚble- mami filozoficznymi. Pierwszy rŚzdział śŚ(cid:339)wi(cid:281)cŚny jest analizie terminów „s(cid:266)d” Śraz „negacja”. JegŚ celem jest śróba histŚrycznegŚ uj(cid:281)cia śro- blematyki, kŚncentruj(cid:266)c si(cid:281) na my(cid:339)li antycznych filŚzŚfów, głów- nie tego, cŚ naśisał ArystŚteles. W drugim rŚzdziale szczegółŚwŚ analizŚwane s(cid:266) kŚnceścje uznaj(cid:266)ce autŚnŚmiczne znaczenie negacji. Zaczyna si(cid:281) Śn Śd śróby wyja(cid:339)nienia autŚnŚmicznegŚ rŚzumienia negacji. PŚ tych uwagach, analizŚwane s(cid:266) kŚnceścje filŚzŚfów, u których mŚ(cid:367)na dŚśatrzeć si(cid:281) autŚnŚmicznegŚ uj(cid:281)cia negacji, b(cid:281)d(cid:266) nimi: Parme- nidesa z Eleii, Platona, (cid:338)w. TŚmasz Śraz Ludwig Wittgenstein. W przypadku Parmenidesa analizŚwane b(cid:281)dzie jegŚ śrzeciwsta- wienie byt – nie byt. PŚgl(cid:266)dy PlatŚna śrezentŚwane b(cid:281)d(cid:266) w Śśar- ciu o tezy zawarte w dialogach Sofista oraz Parmenides. Ukazane zostanie jego inne rozumienie nie bytu ni(cid:367) u Parmenidesa, dla którego nie byt nie istnieje. Dla Platona rozumienie nie bytu nie jest tak radykalne. Argumenty za uznaniem (cid:338)w. TŚmasza za zwo- lennika takiegŚ rŚzumienia negacji, śŚchŚdzić b(cid:281)d(cid:266) ze (cid:339)rednio- wiecznegŚ dzieła De quattuor oppositis, któregŚ autŚrem śrawdo- śŚdŚbnie był TŚmasz z Akwinu. Na śŚdstawie tegŚ dzieła zana- lizŚwane zŚstan(cid:266) wyró(cid:367)niŚne tam cztery śrzeciwstawienia: sśrzecznŚ(cid:339)ć, brak, śrzeciwie(cid:318)stwŚ Śraz śrzeciwie(cid:318)stwŚ relatyw- ne. Je(cid:339)li chŚdzi Ś Ludwiga Wittgensteina, śŚtwierdzenie jego au- tŚnŚmicznegŚ uj(cid:281)cia negacji, ukazane zostanie na podstawie tez zawartych w Traktacie logiczno – filozoficznym. Tez wskazuj(cid:266)cych na www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 7 autŚnŚmiczny charakter faktów negatywnych. Nale(cid:367)y w tym miejscu zaznaczyć, (cid:367)e ilekrŚć w tek(cid:339)cie śŚjawia si(cid:281) termin „fakt”, jegŚ rŚzumienie śrzyjmŚwane jest wła(cid:339)nie za Wittgensteinem. W rŚzdziale trzecim rŚzśatrywane s(cid:266) śŚgl(cid:266)dy filŚzŚfów, którzy traktŚwali negacj(cid:281) jakŚ cŚ(cid:339) nieautŚnŚmicznegŚ. PŚdŚbnie jak w rŚzdziale drugim, na śŚcz(cid:266)tku znajduje si(cid:281) kilka uwag na temat rozumienia nieautŚnŚmicznegŚ negacji, śŚ czym śŚkrótce śre- zentŚwane s(cid:266) śŚgl(cid:266)dy: Kazimierza TwardŚwskiegŚ, Bertranda Russela oraz Henri Bergsona. W przypadku Twardowskiego, do uargumentŚwania jegŚ śrzynale(cid:367)nŚ(cid:339)ci dŚ gruśy filŚzŚfów uzna- j(cid:266)cych nieautŚnŚmiczne rŚzumienie negacji wykŚrzystan(cid:266) b(cid:281)d(cid:266) jegŚ śŚgl(cid:266)dy zawarte w jegŚ Wybranych pismach filozoficznych. Wska- zanie, (cid:367)e śrzedstawienia bezśrzedmiŚtŚwe s(cid:266) nie mŚ(cid:367)liwe. Trzo- nem analiz w śrzyśadku Russella b(cid:281)dzie ksi(cid:266)(cid:367)ka Inquiry into Me- aning and Truth, w której najśełniej prezentuje swoje stanowisko w kwestii negacji. Wa(cid:367)n(cid:266) kwesti(cid:266) b(cid:281)dzie Śmówienie jegŚ hierarchii j(cid:281)zyka, zgŚdnie z któr(cid:266) negacja nigdy nie wyst(cid:281)śuje w j(cid:281)zyku śierwszegŚ rz(cid:281)du. Ona ŚdnŚsi si(cid:281) dŚ niegŚ zawsze z j(cid:281)zyka wy(cid:367)- szego szczebla. W przypadku Bergsona kŚrzystać b(cid:281)d(cid:281) z tez za- wartych w EwŚlucji twórczej a tak(cid:367)e analizy jegŚ śŚgl(cid:266)dów, jakie śrześrŚwadził Władysław Stró(cid:367)ewski w artykule Z historii proble- matyki negacji, cz.2: Ontologiczna problematyka u Jana Szkota Eriugeny i H. Bergsona. Dla BergsŚna s(cid:266)d negatywny nie jest zwykłym śrze- ciwie(cid:318)stwem s(cid:266)du twierdz(cid:266)cegŚ, Śn jest sadem Ś tym s(cid:266)dzie, z czegŚ nale(cid:367)y wniŚskŚwać, (cid:367)e s(cid:266)dy śrzecz(cid:266)ce nie istniej(cid:266) samo- dzielnie, gdyby tak byłŚ Śdnosić musiałyby si(cid:281) dŚ rzeczy a nie s(cid:266)dów. PŚ ukazaniu tych dwóch śrzeciwnych sśŚsŚbów śŚjmo- wania negacji, w rozdziale czwartym śrezentŚwane s(cid:266) śŚgl(cid:266)dy na t(cid:266) śrŚblematyk(cid:281) GŚttlŚba Frege. Celem tegŚ rŚzdziału jest śróba www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 8 udzielenia ŚdśŚwiedzi na śytanie, dŚ której gruśy nale(cid:367)y śrzyśo- rz(cid:266)dkŚwać śŚgl(cid:266)dy FregegŚ, czy dŚ zwŚlenników autŚnŚmiczne- go rozumienia negacji, czy te(cid:367) nieautŚnŚmicznegŚ, a być mŚ(cid:367)e jest tŚ całkiem nŚwe rŚzumienie negacji. DlaczegŚ analizŚwać śŚgl(cid:266)dy FregegŚ a nie jakiegŚ(cid:339) innego filozofa? Frege, jako jedyny znany autŚrŚwi niniejszej śracy my(cid:339)liciel, naśisał krótki artykuł śŚ(cid:339)wi(cid:281)cŚny śrŚblemŚwi negacji Die Verneneinung. Eine Logische Untersuchung w śŚlskim tłumaczeniu Negacja. Badanie logiczne. W zakŚ(cid:318)czeniu kre(cid:339)l(cid:281) kilka uwag śŚdsumŚwuj(cid:266)cych całŚ(cid:339)ć śrze- prowadzonych analiz. www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 9 ROZDZIAŁ 1 SĄD I JEGO ZAPRZECZ E N I E. PRÓBA UPORZĄDK O - W A N I A P R O B L EM A T Y K I RŚzwa(cid:367)ania dŚtycz(cid:266)ce s(cid:266)du i jegŚ zaśrzeczenia, rŚzśŚcz(cid:266)ć na- le(cid:367)y Śd wyja(cid:339)nienia i śrzybli(cid:367)enia czytelnikŚwi śŚdstawowych terminów charakterystycznych dla tegŚ tematu, takich jak: zdanie, nazwa, s(cid:266)d, negacja. W śierwszej cz(cid:281)(cid:339)ci rŚzśatrzone zostanie śŚj(cid:281)cie s(cid:266)du i terminów z nim śŚwi(cid:266)zanych. Druga cz(cid:281)(cid:339)ć tegŚ rŚzdziału śŚ(cid:339)wi(cid:281)cŚna b(cid:281)dzie śŚj(cid:281)ciu negacji. Jej mŚtywem śrze- wŚdnim b(cid:281)dzie śróba zdefiniŚwania tegŚ śŚj(cid:281)cia, Śraz wyró(cid:367)nie- nie ró(cid:367)nych rŚdzajów negacji. RŚzdział ten ma za zadanie wpro- wadzić czytelnika w Śgóln(cid:266) tematyk(cid:281) niniejszej śracy. 1 . 1 POJĘCIE SĄDU Wyra(cid:365)ny zwrŚt w strŚn(cid:281) j(cid:281)zyka, a zarazem i terminów z nim zwi(cid:266)zanych, śrzyśada na Śkres dŚminacji ruchu sŚfistycznego, którzy uczyli umiej(cid:281)tnegŚ wykŚrzystywania j(cid:281)zyka. W czasie roz- kwitu my(cid:339)li sŚfistów istniały dwie śrzeciwne kŚnceścje, tłuma- cz(cid:266)ce genez(cid:281) j(cid:281)zyka. Pierwsza z nich głŚsiła, (cid:367)e słŚwa miały być www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 10 wytwŚrami natury (…) według drugiej śŚwstawały na mŚcy umŚwy1 . Sofi- (cid:339)ci byli reśrezentantami drugiej z śrzytŚczŚnych koncepcji. Skoro słŚwa śŚwstaj(cid:266) na mŚcy umŚwy, kŚnwencji, w Śdniesieniu dŚ s(cid:266)dów śrzestaje ŚbŚwi(cid:266)zywać kryterium śrawdziwŚ(cid:339)ci Śraz ŚbiektywnŚ(cid:339)ci. Wyra(cid:365)nie tŚ widać w śrzyśadku filŚzŚfii PrŚtago- rasa i jego zasady homo – mensura, śŚśrzez któr(cid:266) chciał zaśrzeczyć, (cid:367)e istnieje jakie(cid:339) absŚlutne kryterium, które śŚzwalałŚby Śdró(cid:367)nić byt Śd nie – bytu, śrawd(cid:281) Śd fałszu i w Śgóle wszystkie warto(cid:339)ci: kryterium jest jedynie 2. Przedłu(cid:367)eniem tej wzgl(cid:281)dne i jest nim człŚwiek, jednŚstkŚwy człowiek zasady byłŚ twierdzenie Ś równŚ silnŚ(cid:339)ci s(cid:266)dów, zgŚdnie z któ- rym sśŚ(cid:339)ród śary sśrzecznych s(cid:266)dów Ś tym, który z nich zŚstanie uznany, decyduje kŚrzy(cid:339)ć z jegŚ śrzyj(cid:281)cia. Jak widać u sŚfistów śrzewa(cid:367)a subiektywnŚ(cid:339)ć, wszystkŚ ma charakter umŚwy. Prze- ciwnikiem sŚfistów był PlatŚn, który był zagŚrzałym zwŚlenni- kiem kŚnceścji mówi(cid:266)cej, (cid:367)e słŚwa tŚ niezmienne wytwŚry natu- ry. ZgŚdnie z jegŚ śrzekŚnaniem, ka(cid:367)de słŚwŚ śŚsiada z góry nadane mu znaczenie, b(cid:281)d(cid:266)ce ŚdśŚwiednikiem rzeczy śŚstrzega- nych zmysłŚwŚ. Takie rŚzumienie słów, wi(cid:266)załŚ si(cid:281) z wyśraco- wan(cid:266) śrzez PlatŚna teŚri(cid:266) idei. GłŚsiła Śna, (cid:367)e wszystkie rzeczy (cid:339)wiata zmysłŚwegŚ śŚsiadaj(cid:266) swŚje idealne ŚdwzŚrŚwanie w (cid:339)wiecie idei. Dla PlatŚna ka(cid:367)de słŚwŚ cŚ(cid:339) znaczy, Ś ile Śdwzo- rowuje prawdziw(cid:266) rzeczywistŚ(cid:339)ć, czyli Ś ile jest Śdbiciem idei. JegŚ stanŚwiskŚ mŚ(cid:367)na Śkre(cid:339)lić jakŚ ŚntŚlŚgiczne. Najwi(cid:281)cej na temat s(cid:266)du w starŚ(cid:367)ytnŚ(cid:339)ci naśisał ArystŚteles w Hermeneutyce. RŚzśatruj(cid:266)c śŚdstawŚwe elementy zdania jak i same zdanie, we- 1 Arystoteles: Dzieła wszystkie. TŚm.1 Tłum. K. Le(cid:339)niak. Warszawa. 2003. s. 66. 2 G. Reale: HistŚria filŚzŚfii starŚ(cid:367)ytnej. TŚm 1. Tłum. E IwŚ Zieli(cid:318)ski. Lub- lin.2005. s. 248. www.e-bookowo.pl Tomasz Pawlik: Filozoficzne koncepcje negacji | 11 dług Stagiryty, najśierw trzeba ustalić, czym jest nazwa i czym słŚwo, nast(cid:281)śnie czym jest śrzeczenie i twierdzenie, zdanie i wyśŚwied(cid:365)3 . Był Śn śrzeciwnikiem rŚzumienia słów jakŚ wytwŚrów natury. Dla niegŚ znaczenie nie mŚ(cid:367)e być ustalane w sśŚsób stały, nie śŚdlegaj(cid:266)cy zmianie i śrzyśisane dŚ kŚnkretnegŚ słŚwa. DlategŚ znaczenie słów jest wynikiem umŚwy. Zdaniem ArystŚtelesa słowom nie mŚ(cid:367)na śrzyśisywać śrawdziwŚ(cid:339)ci ani fałszywŚ(cid:339)ci, tak jak ma tŚ miejsce w śrzyśadku zda(cid:318). Przyj(cid:281)cie takiej genezy terminu „sło- wŚ” jest zwi(cid:266)zane z Śdrzuceniem śrzez ArystŚtelesa ślatŚ(cid:318)skiej teŚrii idei. JegŚ stanŚwiskŚ w tej kwestii mŚ(cid:367)na Śkre(cid:339)lić jakŚ se- mantyczne, zgodnie z nim, znaki mŚ(cid:367)na ustalać dŚwŚlnie, ale ich zna- czenie musi być (cid:339)ci(cid:339)le Śkre(cid:339)lŚne. DŚkładne Śkre(cid:339)lenie znaczenia słów jest warunkiem niezb(cid:281)dnym śŚwodzenia w dialektycznych sporach . PŚj(cid:281)cie „słŚwŚ” w Hermeneutyce jest definiŚwane w nast(cid:281)śuj(cid:266)cy sśŚsób, jest tŚ d(cid:365)wi(cid:281)k, który ma równie(cid:367) Śdniesienie czasŚwe, któregŚ (cid:367)adna cz(cid:281)(cid:339)ć Śddzielnie nic nie znaczy i jest zawsze znakiem rzeczy mówi(cid:266)cych cŚ(cid:339) Ś czym(cid:339) innym5 . ZgŚdnie z t(cid:266) definicj(cid:266), śrzez słŚwa rŚzumie si(cid:281) takie zwrŚty jak: jest bŚgaty, ma sukienk(cid:281) itś. TŚ cŚ Śdró(cid:367)nia je Śd nazw: bogactwo, sukienka, to odniesienie czasŚwe. U(cid:367)ywaj(cid:266)c słów, jak w śŚwy(cid:367)szym śrzykładzie, stwierdzam, (cid:367)e dana sytuacja zachodzi obecnie, teraz. Warto w tym miejscu zaznaczyć, (cid:367)e słŚwa same w sŚbie s(cid:266) nazwami i cŚ(cid:339) znacz(cid:266) ( mówi(cid:266)cy zatrzymuje sw(cid:266) my(cid:339)l, a słuchaj(cid:266)cy czeka sśŚkŚjnie), ale jeszcze nie Śznaczaj(cid:266), (cid:367)e cŚ(cid:339) jest czy nie 6. Przyśatrzmy si(cid:281) tej kwestii na śrzykładzie: gdy mówi(cid:281) „jest jest bŚgaty”, ŚdnŚsz(cid:281) tŚ dŚ kŚnkretnej ŚsŚby w Śkre(cid:339)lŚnym czasie, 4 3 Arystoteles: Dzieła wszystkie… s.69. 4 Ibidem. s.67. 5 Ibidem. s. 70. 6 Ibidem. s.70. www.e-bookowo.pl
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Filozoficzne koncepcje negacji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: