Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00611 009571 7511910 na godz. na dobę w sumie
Finanse firmy. Jak zarządzać kapitałem - ebook/pdf
Finanse firmy. Jak zarządzać kapitałem - ebook/pdf
Autor: , , , Liczba stron: 305
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-3688-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Jest to trzecie wydanie książki, które w stosunku do poprzednich zostało w dużym stopniu zmienione, zarówno pod względem samego układu, jak i treści. Książka została podzielona na sześć części, w których omówiono następujące zagadnienia:

Autorzy kierują książkę zarówno do studentów studiujących na kierunkach ekonomicznych i zarządzania, jak i do przedsiębiorców i menedżerów pionu finansowego przedsiębiorstw. Omawiając metody i narzędzia zarządzania kapitałem, starają się odpowiedzieć na pytanie, dlaczego warto je stosować i w jakich warunkach gospodarczych. Daje to podstawę zrozumienia finansów przedsiębiorstwa, a nie tylko biernego ich nauczenia. Książka zawiera dużą liczbę przykładów zastosowań, studiów przypadków i analiz porównawczych. Pozwalają one ocenić korzyści i zagrożenia wynikające z podjęcia takiej, a nie innej decyzji o alokacji kapitału.

Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Finansów i Rachunkowości Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.

(…) proces dydaktyczny w szkolnictwie wyższym, pod presją rynku wymagań stawianych przez pracodawców oraz wychodzącym im naprzeciw wymagań znowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, kładzie coraz większy nacisk na kształtowanie umiejętności absolwentów w praktycznym stosowaniu nabytej wiedzy. Recenzowana praca w dużym stopniu spełnia te oczekiwania, wplatając w tekst wielką liczbę ilustracji graficznych, zestawień danych liczbowych, przykładów, zadań liczbowych oraz studia przypadków. Podejście takie jest niewątpliwie szczególnie cenne w przypadku podręcznika z zakresu finansów, gdyż pozwala na pełne zrozumienie wprowadzanych w nim pojęć, technik, narzędzi.

Prof. dr hab. Jerzy Węcławski

Wydział Ekonomiczny

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Wiesław Szcz´sny, Jan Âliwa, Rafał CieÊlik, Sławomir Wymysłowski redakcja naukowa Wiesław Szcz´sny Finanse firmy Jak zarzàdzaç kapitałem E S N A N I F Finanse firmy Jak zarzàdzaç kapitałem E S N A N I F Wiesław Szcz´sny, Jan Âliwa, Rafał CieÊlik, Sławomir Wymysłowski redakcja naukowa Wiesław Szcz´sny Finanse firmy Jak zarzàdzaç kapitałem Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Barbara Wardein Recenzent: prof. dr hab. Jerzy Węcławski Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: © spxChrome/iStockphoto.com Seria: Finanse © Wydawnictwo C.H. Beck 2012 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: GRAFOS Druk i oprawa: Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-3687-9 ISBN e-book 978-83-255-3688-6 Spis treści Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część pierwsza. Podstawy decyzji inwestycyjnych (Wiesław Szczęsny) . . . . . . . . . Indeks ważnych pojęć i terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Wprowadzenie do problematyki inwestowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Istota i cele działalności gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Pieniądz jako zasób kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Wartość przyszła i bieżąca pojedynczych kwot pieniężnych . . . . . . . . . . . . . 1.4. Wartość przyszła i bieżąca przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Zagadnienie renty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Studium przypadku – szacowanie równych rat spłaty pożyczki . . . . . . . . . . . . . . 2. Stopa procentowa w decyzjach gospodarczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Determinanty stopy procentowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Rodzaje stóp procentowych na rynku pieniężnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Stopa zwrotu w warunkach kapitalizacji rocznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Stopa zwrotu efektywna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Konwencje odsetkowe w inwestycjach krótkookresowych . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Stopa zwrotu z uwzględnieniem inflacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.7. Stopa zwrotu z uwzględnieniem kursu walutowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . Studium przypadku – porównanie stóp zwrotu z lokat bankowych . . . . . . . . . . . Część druga. Metody oceny i selekcji projektów inwestycyjnych (Wiesław Szczęsny). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks ważnych pojęć i terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Preliminowanie wydatków na inwestycje rzeczowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Wieloznaczność pojęcia inwestycji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Rodzaje inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Wpływ metody amortyzacji na wielkość przepływów pieniężnych . . . . . . . 3.4. Szacowanie operacyjnych przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Zapotrzebowanie na kapitał obrotowy netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.6. Całkowite przepływy pieniężne w budżecie inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Finansowanie inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Finansowanie kapitałem własnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 11 12 13 13 17 19 23 26 28 30 30 32 34 35 39 40 42 43 47 48 49 49 50 53 56 57 60 62 62 5 Spis treści 4.2. Finansowanie kapitałem obcym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Koszt kapitału wieloskładnikowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Wycena inwestycji metodami zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Zdyskontowany okres zwrotu nakładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Wartość bieżąca inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3. Stopa wartości bieżącej netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Wewnętrzna stopa zwrotu – ujęcie klasyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.5. Stopa zwrotu a reinwestowanie przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . Część trzecia. Przesłanki optymalizacji decyzji inwestycyjnych (Wiesław Szczęsny). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 69 72 73 74 76 77 80 83 84 Indeks ważnych pojęć i terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Zagadnienie ryzyka w decyzjach inwestycyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 85 6.1. Ryzyko a zasoby informacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 6.2. Ryzyko operacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 6.3. Ryzyko finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Studium przypadku – szacowanie kosztów kapitału spółki giełdowej . . . . . . . . . 7. Korzyści skali produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 96 7.1. Właściwości kosztów stałych i zmiennych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.2. Próg rentowności – model klasyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 7.3. Próg rentowności – model jednostkowego kosztu całkowitego . . . . . . . . . . 101 7.4. Margines bezpieczeństwa i analiza wrażliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Studium przypadku – szacowanie finansowego progu rentowności . . . . . . . . . . . 108 8. Racjonowanie kapitału i wymagana stopa zwrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 8.1. Selekcja projektów inwestycyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 8.2. Premia rynkowa w modelu SML . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 8.3. Koncepcja stopy zwrotu z kapitału całkowitego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 8.4. Struktura kapitału – czynniki wyboru w praktyce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Część czwarta. Instrumenty transferu ryzyka na rynku kapitałowym (Jan Śliwa). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Indeks ważnych pojęć i terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 9. Organizacja i funkcjonowanie obrotu kontraktami forward . . . . . . . . . . . . . . 121 9.1. Pojęcie i geneza kontraktów forward . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 9.2. Wyznaczanie cen kontraktów forward . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 9.3. Pojęcie i cechy kontraktów futures . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 9.4. Składanie i realizacja zleceń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 9.5. Wycena kontraktów futures . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 10. Opcje i kontrakty typu swap w transferze ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 10.1. Istota i rodzaje opcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 10.2. Cena opcji i korzyści uczestników transakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 10.3. Umowy swapowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 10.4. Instytucje pośredniczące w kontraktach typu swap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 Część piąta. Zarządzanie kapitałem obrotowym (Jan Śliwa, Sławomir Wymysłowski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Indeks ważnych pojęć i terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 11. Terminologia i znaczenie kapitału obrotowego netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 11.1. Kapitał obrotowy brutto i netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 11.2. Cykl operacyjny i cykl konwersji gotówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 6 Spis treści 11.3. Operacyjny i nieoperacyjny kapitał obrotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 11.4. Strategie zarządzania kapitałem obrotowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 12. Zarządzanie należnościami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 12.1. Poziom i struktura należności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 12.2. Konstruowanie polityki kredytowej przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 12.3. Formy zabezpieczenia kredytów i windykacja należności . . . . . . . . . . . . . . 178 12.4. System zachęt jako czynnik polityki kredytowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 12.5. Wpływ poziomu należności na zysk i przepływy pieniężne . . . . . . . . . . . . . 183 12.6. Opłacalność korzystania z faktoringu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 12.7. Struktura i koszty zapasów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 12.8. Optymalizacja stanu zapasów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 13. Zarządzanie zobowiązaniami krótkoterminowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 13.1. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług – wskaźniki oceny . . . . . . . . . . . . . . 200 13.2. Koszt i harmonogram spłaty kredytu bankowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 13.3. Rola weksla w zarządzaniu zobowiązaniami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 13.4. Krótkoterminowe papiery dłużne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Część szósta. Standing finansowy przedsiębiorstwa – wartość poznawcza raportów finansowych (Rafał Cieślik) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 Indeks ważnych pojęć i terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 14. Źródła informacji i metodyka oceny standingu finansowego . . . . . . . . . . . . . 215 14.1. Etapy badania standingu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 14.2. Treść ekonomiczna bilansu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 14.3. Treść ekonomiczna rachunku zysków i strat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 14.4. Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 14.5. Metody i techniki oceny standingu finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 15. Ocena rentowności działalności gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 15.1. Rentowność sprzedaży. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 15.2. Rentowność zainwestowanego kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 15.3. Czynniki determinujące poziom rentowności kapitału własnego – model wieloczynnikowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 16. Ocena aktywności gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 16.1. Ocena produktywności aktywów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 16.2. Ocena sprawności zarządzania kapitałem obrotowym. . . . . . . . . . . . . . . . . 259 17. Ocena ryzyka finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 17.1. Ocena wypłacalności krótkoterminowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 17.2. Ocena zadłużenia całkowitego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 17.3. Syntetyczne miary standingu finansowego – czyli jakie są symptomy upadłości firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 Zestawienie podstawowych wskaźników finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 Tablice finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 7 Przedmowa Zgodnie z tytułem książki zamierzeniem autorów było dostarczenie czytelni- kom uniwersalnej wiedzy na temat finansów przedsiębiorstwa i zarządzania kapitałem. Chodziło nam o taki zakres wiedzy, który uwzględnia wymagania programu nauczania dla tego przedmiotu, a jednocześnie odpowiada zapotrze- bowaniu szerszego grona odbiorców. Dlatego książkę kierujemy zarówno do studentów studiujących na kierunkach ekonomicznych i zarządzania, jak i do przedsiębiorców i menedżerów pionu finansowego przedsiębiorstw. Omawiając metody i narzędzia zarządzania kapitałem, staramy się odpowiedzieć na pyta- nie, dlaczego warto je stosować i w jakich warunkach gospodarczych. Daje to podstawę zrozumienia finansów przedsiębiorstwa, a nie tylko biernego ich nauczenia. Dlatego książka zawiera dużo przykładów zastosowań, studiów przypadków i analiz porównawczych. Pozwalają one ocenić korzyści i zagroże- nia wynikające z podjęcia takiej, a nie innej decyzji o alokacji kapitału. Jest to trzecie wydanie książki, które w stosunku do poprzednich zostało w dużym stopniu zmienione zarówno pod względem samego układu, jak i treści. Książka została podzielona na sześć części, w których omawiamy następujące zagadnienia: podstawy decyzji inwestycyjnych, metody oceny i selekcji projektów inwestycyjnych, przesłanki optymalizacji decyzji inwestycyjnych, instrumenty transferu ryzyka na rynku kapitałowym, zarządzanie kapitałem obrotowym, standing finansowy przedsiębiorstwa. 9 Przedmowa Autorzy dziękują niniejszym za wszystkie uwagi zgłoszone przez czytelni- ków poprzednich edycji książki, w szczególności studentom Wydziału Zarządza- nia Uniwersytetu Warszawskiego oraz recenzentowi Panu Profesorowi Jerzemu Węcławskiemu z Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Wiesław Szczęsny Redaktor naukowy wydania Część pierwsza Podstawy decyzji inwestycyjnych Indeks ważnych pojęć i terminów Cel przedsiębiorstwa Cena pieniądza Czynnik wartości bieżącej Czynnik wartości bieżącej renty Czynniki wartości przyszłej Efekt Fishera Harmonogram spłaty pożyczki Indeks cen konsumpcyjnych Inflacja kosztowa Inflacja popytowa Kapitalizacja odsetek Kapitał obcy Kapitał własny Konwencja odsetkowa Koszt utraconych możliwości Kurs walutowy Płynność aktywów Podaż pieniądza Popyt na pieniądz Renta należna Renta wieczysta Renta zwykła Rynkowa stopa procentowa Sektor finansowy Stopa inflacji Stopa zwrotu efektywna Stopa zwrotu nominalna Stopa zwrotu realna Stopa zwrotu uwzględniająca kurs walutowy Stopy procentowe banku centralnego Wartość bieżąca kapitału Wartość bieżąca przepływów pieniężnych Wartość księgowa spółki Wartość przyszła kapitału Wartość przyszła przepływów pieniężnych Wartość rynkowa małych i średnich przedsię- biorstw Wartość rynkowa spółki akcyjnej WIBID WIBOR Wskaźnik giełdowy C/WK Wycena przedsiębiorstwa 1 Wprowadzenie do problematyki inwestowania 1.1. Istota i cele działalności gospodarczej Zmieniające się warunki gospodarowania wymagają elastyczności w proce- sach zarządzania. W warunkach dekoniunktury gospodarczej ważnym celem przedsiębiorstwa jest utrzymanie się na rynku, co wymaga podjęcia działań na rzecz płynności finansowej. Z kolei w warunkach koniunktury gospodarczej przedsiębiorstwo będzie się koncentrowało na ekspansji rynkowej, tworzeniu nowych kanałów dystrybucyjnych czy powiększaniu asortymentu produktów. Ważny jest też horyzont czasowy, w jakim cel ma być osiągnięty. Horyzont może być krótki – obejmujący zazwyczaj jeden rok budżetowy, może też obejmo- wać okres kilkuletni lub nawet dłuższy. Można również wyobrazić sobie cel strategiczny, do którego dąży przedsiębiorstwo, nie precyzując dokładnie prze- działu czasowego. W teorii finansów przedsiębiorstwa cel strategiczny identyfikowany jest z maksymalizacją wartości rynkowej akcji zwykłych spółki akcyjnej. Biorąc pod uwagę fakt, że akcja jest dokumentem stwierdzającym prawo właściciela akcji do części kapitału spółki, to maksymalizacja ceny akcji jest równoznaczna z mak- symalizacją korzyści przypadających właścicielom spółki. Czynniki wpływające na wartość rynkową akcji można podzielić na kilka grup tematycznych [Brig- ham, 1996, s. 43]. Ograniczenia zewnętrzne w działalności gospodarczej: ustawodawstwo monopolowe, przepisy związane ze środowiskiem naturalnym, przepisy związane z bezpieczeństwem produktów i miejsc pracy, polityka banku centralnego. 13 Wiesław Szczęsny Strategiczne decyzje zarządu spółki: rodzaje produktów lub świadczonych usług, stosowane metody produkcji, udział finansowania kapitałami obcymi, polityka dywidend. Aktywność ekonomiczna spółki: zyskowność działalności, rozkład w czasie przepływów gotówki, stopień podejmowanego ryzyka. Warunki na rynku akcji: stan koniunktury na wewnętrznym rynku giełdowym, zjawiska kryzysowe (prosperity) w skali globalnej, oczekiwania inflacyjne. Maksymalizacja wartości rynkowej jest skumulowanym efektem całokształtu działalności. Zwróć uwagę, że tak sformułowany cel działalności gospodarczej odnosi się do szczególnej formy prawnej przedsiębiorstwa, jaką jest spółka akcyjna notowana na giełdzie papierów wartościowych. Rynkowa cena akcji jest kursem akcji w danym dniu notowania, nato- miast wartość księgowa akcji to kapitał własny spółki podzielony przez liczbę wyemitowanych akcji zwykłych. Ponieważ aktywa ogółem spółki są finanso- wane kapitałem własnym i kapitałem obcym, to prawdziwa jest następująca tożsamość bilansowa: kapitał własny = aktywa ogółem – kapitał obcy. W literaturze przedmiotu przyjmuje się na ogół założenie, że w dostatecz- nie długim okresie cena akcji odzwierciedla wszystkie czynniki mające wpływ na jej wysokość. Przy takim założeniu wartość rynkowa kapitału własnego jest tożsama z wartością rynkową spółki. Jedną z prostszych metod określenia wartości rynkowej przedsiębiorstwa jest zastosowanie mnożnika ceny rynko- wej akcji (C) do jej wartości księgowej (WK). Ponieważ: = wartość rynkowa , = C × liczba wyemitowanych akcji C WK WK × liczba wyemitowanych akcji wartość księgowa wartość rynkowa = wartość księgowa × C WK . to: 14 1. Wprowadzenie do problematyki inwestowania Równość C = WK oznacza, że rynek wycenia akcję spółki dokładnie na poziomie jej wartości księgowej. Wówczas wskaźnik C/WK jest równy jedno- ści. Najczęściej występują dwie inne sytuacje: C/WK 1; wartość rynkowa spółki jest większa od wartości księgowej, C/WK 1; wartość rynkowa spółki jest mniejsza od wartości księgowej. Przykładowe wskaźniki C/WK na Giełdzie Papierów Wartościowych w War- szawie zawiera tabela 1.1. Tabela 1.1. Wskaźniki C/WK na GPW w Warszawie Spółka akcyjna Wskaźnik C/WK Wartość księgowa (mln zł) Agora Bank Zachodni WBK Bank PEKAO Bank PKO BP KGHM PGNiG PKN Orlen Telekomunikacja Polska 0,88 1,81 2,30 2,21 1,64 1,31 0,61 1,25 1 158,1 5 206,8 16 423,5 14 538,6 11 353,0 20 382,3 20 237,3 15 980,0 Źródło: Parkiet Gazeta Giełdy, notowania i wartość księgowa na 30 czerwca 2011 r. Wskaźnik C/WK niższy od jedności wskazuje, że wartość rynkowa spółki jest mniejsza od jej wartości księgowej. Taka sytuacja miała miejsce w przy- padku Agory i PKN Orlen. Z kolei banki PEKAO i PKO BP charakteryzują się najwyższymi wskaźnikami C/WK, przekraczającymi poziom 2. Oznacza to, że ich wartość rynkowa jest ponad dwukrotnie większa od wartości księgowej. Przykładowo wartość rynkowa banku PEKAO w dniu notowania była równa 2,30 · 16 423,5 ≈ 37,7 mld zł, a banku PKO BP 2,21·14 538,6 ≈ 32,1 mld zł. Metoda szacowania wartości rynkowej oparta na mnożniku C/WK nie jest metodą dokładną, dlatego ma ograniczoną użyteczność w transakcjach handlo- wych. Jest natomiast ważną wskazówką dla zarządów spółek i ich właścicieli, ponieważ informuje: czy wartość rynkowa zmienia się i w jakim kierunku, jakie jest zainteresowanie inwestorów daną spółką, jakie są możliwości pozyskania kapitału w drodze emisji akcji. Mnożnik C/WK można wykorzystać także do określenia wartości przedsię- biorstwa, które nie jest notowane na giełdzie. Konieczne jest wówczas zastoso- wanie analizy porównawczej. Dane, które się najczęściej uwzględnia, to: 15 Wiesław Szczęsny branża, w której dane przedsiębiorstwo funkcjonuje, poziom techniczny i technologiczny, struktura odbiorców, rozmiary działalności przedsiębiorstwa, ryzyko finansowe związane ze strukturą kapitału. Na tej podstawie oblicza się przeciętną wartość mnożnika, odpowiadają- cego danej klasie przedsiębiorstw. Przykład 1.1 Chcemy oszacować wartość rynkową spółki Y, której księgowa wartość kapitału własnego wynosi 20 mln zł, a liczba wyemitowanych akcji 2 mln zł. Spółka nie jest notowana na giełdzie papierów wartościowych. Wartość księgowa jednej akcji jest ilorazem wartości księgowej i liczby wyemitowanych akcji, tj. 10 zł. W celu oszaco- wania wartości rynkowej stosujemy następującą procedurę: 1) ustalamy kryteria, na podstawie których porównujemy spółki, 2) wybieramy spółki giełdowe odpowiadające tym kryteriom, 3) obliczamy średni poziom mnożnika C/WK dla tych spółek, 4) obliczamy wartość rynkową spółki Y. Dla celów porównawczych wybrano spółki o profilu działalności podobnym do spółki Y. Wszystkie reprezentują przemysł lekki, charakteryzują się zbliżonym poziomem rentowności obrotów, porównywalnym poziomem technologicznym, a produkcja ma charakter masowy. Różnią się nieznacznie niektórymi wskaźnikami finansowymi, co zapewne znajduje odzwierciedlenie w cenie rynkowej akcji. Nie- zbędne dane porównawcze zostały przedstawione poniżej. Spółki Skala obrotów (mln zł) Rentowność obrotów ( ) Poziom zadłużenia ( ) Mnożnik C/WK Giełdowa (1) Giełdowa (2) Giełdowa (3) Dane spółki Y 26,5 24,0 18,0 20,0 Średni poziom wskaźnika C/WK 22 16 17 18 42,0 54,0 40,0 50,0 1,25 1,00 1,05 ? 1,10 Ponieważ średni poziom C/WK kształtuje się na poziomie 1,10, z dużym prawdo- podobieństwem można przyjąć, że wartość rynkowa jednej akcji spółki Y jest większa od wartości księgowej o ok. 10 . Zgodnie z formułą: wartość rynkowa = wartość księ- gowa × , obliczamy wartość rynkową: 20 mln zł · 1,1 = 22 mln zł. Jest to po- tencjalna cena rynkowa wszystkich akcji spółki Y. C WK 16 1. Wprowadzenie do problematyki inwestowania Na rynku polskim, podobnie jak na rynkach światowych, tylko niewielki odsetek podmiotów jest bezpośrednio wycenianych na giełdach papierów warto- ściowych. W zdecydowanej większości są to przedsiębiorstwa małe prowadzone przez osoby fizyczne lub spółki osób fizycznych. Skoro nie są one poddane bezpośredniej wycenie przez rynek, to pojawia się pytanie o to, co może świad- czyć o ich wartości. Trzy czynniki należy uznać za kluczowe: wielkość obrotów, ceny produktów, zysk. Stabilne lub rosnące przychody wskazują, że przedsiębiorstwo ma trwałe miejsce na rynku. Stabilne lub rosnące ceny wskazują na ustabilizowaną rentow- ność, a poziom zysku określa możliwości dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Są to czynniki wskazujące na rosnącą lub malejącą wartość przedsiębiorstwa. Jest ona ważna dla każdego przedsiębiorcy postrzegającego swój interes w dłuż- szej perspektywie. Dotyczy to także spółek kapitałowych, które funkcjonują poza rynkiem gieł- dowym. W tym jednak przypadku można zastosować metody wyceny bazujące na danych sprawozdawczych – ex post i pro forma, gdyż spółki te zobowiązane są do prowadzenia ksiąg rachunkowych. W praktyce wykorzystuje się następu- jące metody wyceny przedsiębiorstw: majątkowe (metoda księgowa, likwidacyjna, odtworzeniowa), dochodowe. Zalecane są w szczególności metody dochodowe. Polegają one na opraco- waniu prognoz przepływów pieniężnych w okresie objętym analizą wartości przedsiębiorstwa i ich zdyskontowaniu. Dlatego nazywa się je często metoda- mi zdyskontowanych przepływów pieniężnych1. 1.2. Pieniądz jako zasób kapitału Kapitał będący w posiadaniu przedsiębiorstwa może mieć różne formy: kapitału rzeczowego, kapitału w postaci różnych instrumentów finansowych lub środ- ków pieniężnych. Kapitał, który nie ma formy pieniężnej, może być reinwe- stowany dopiero po jego upłynnieniu, tj. przekształceniu z formy niepieniężnej 1 Metody wyceny przedsiębiorstw zostały omówione szczegółowo w poprzednim wydaniu książki: [Śliwa, Wymysłowski, w: Szczęsny (red.), 2007] oraz [Benninga, Sarig, 2000]. 17 Wiesław Szczęsny w środki pieniężne. Dokonuje się to w drodze wymiany rynkowej. Upłynnie- nie kapitału może mieć charakter: bezpośredni – przez sprzedaż nieprzetworzonych składników majątkowych, pośredni – przez sprzedaż produktów i usług. To, jak szybko zainwestowany pieniądz wraca do przedsiębiorstwa, zależy od stopnia płynności jego aktywów. Mają na to wpływ: specyfika produktu i procesu technologicznego (różne produkty wyma- gają innego czasu przetworzenia), atrakcyjność rynkowa produktu (dobry produkt szybciej się sprzedaje), zarządzanie kapitałem obrotowym (optymalizacja cyklu gotówkowego). Ponieważ pieniądz jest formą kapitału, to im szybciej zostanie zainwesto- wany, tym większe korzyści dla inwestującego. Pojawiają się tu trzy ważne pojęcia. 1) Wartość przyszła kapitału. 2) Wartość bieżąca kapitału. 3) Stopa procentowa utożsamiana ze stopą zwrotu. Jeżeli inwestujemy kapitał i chcemy ustalić wartość, jaka będzie w przy- szłości, to obliczamy wartość przyszłą (future value). Jeżeli natomiast oczeku- jemy kapitału w przyszłości, a chcemy ustalić jego wartość aktualną, to obliczamy wartość bieżącą (present value). Schemat obliczania tych wartości pokazano na rysunku 1.1. Wartość bieżąca Wartość przyszła oprocentowanie 0 1 2 . . . . . . . . . . . . . . n Wartość bieżąca Wartość przyszła dyskontowanie 0 1 2 . . . . . . . . . . . . . . n Rysunek 1.1. Schemat obliczania wartości przyszłej i bieżącej kapitału Źródło: opracowanie własne. Wartość przyszła i bieżąca kapitału zależy od okresu kapitalizacji odsetek. Przez kapitalizację odsetek należy rozumieć przekształcanie ich w kapitał. 18 1. Wprowadzenie do problematyki inwestowania W kolejnych okresach odsetki naliczane są nie od kapitału początkowego, ale od kapitału powiększonego o skapitalizowane odsetki. Taki sposób naliczania odsetek nazywamy oprocentowaniem składanym2. Czynnikiem różnicującym wartość przyszłą i wartość bieżącą jest stopa procentowa. Może to być stopa rynkowa lub każda inna stopa zwrotu okre- ślona przez dysponenta kapitału. W hipotetycznym przypadku, gdy stopa procentowa jest równa zeru, wartość bieżąca jest równa wartości przyszłej, i na odwrót. 1.3. Wartość przyszła i bieżąca pojedynczych kwot pieniężnych W rachunkach efektywności inwestycji utożsamia się kapitał ze środkami pie- niężnymi, które są inwestowane lub oczekiwane. Mogą one mieć charakter pojedynczych lub wielokrotnych przepływów pieniężnych. Wartość przyszłą pojedynczego przepływu pieniężnego oblicza się zgodnie z formułą: wartość przyszła = wartość bieżąca + stopa procentowa × wartość bieżąca. Formułę tę dla danej stopy procentowej (r) i jednego okresu odsetkowego (n) zapisujemy następująco: FV = PV + r · PV = PV (1 + r). Jeżeli tę samą wartość zainwestujemy nie na jeden rok, ale na dwa lata, to wartość przyszła wyniesie: FV2 = PV(1+r) · (1 + r) = PV(1 + r)2. Dla dowolnego okresu n i dowolnej stopy procentowej formuła wartości przyszłej jest następująca: FVn = PV (1 + r)n, gdzie: (1 + r)n jest czynnikiem oprocentowującym, inaczej czynnikiem war- tości przyszłej. 2 W przypadku oprocentowania prostego odsetki naliczane są wyłącznie od kapitału początkowego. Oznacza to, że nie są one reinwestowane. Czytelnika zainteresowanego zagadnieniem rachunku pro- centowego odsyłam do literatury, np.[ Bień, Bień, 2002]. 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Finanse firmy. Jak zarządzać kapitałem
Autor:
, , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: