Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00115 011935 16924031 na godz. na dobę w sumie
Finanse i rozliczenia międzynarodowe - ebook/pdf
Finanse i rozliczenia międzynarodowe - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 442
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1102-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka rekomendowana do studiowania przedmiotów: finanse międzynarodowe, rozliczenia międzynarodowe, międzynarodowe stosunki gospodarcze, wykładanych na kierunkach ekonomicznych różnego typu uczelni wyższych. Publikacja jest napisana w sposób przystępny i może być wykorzystywana zarówno na pierwszym, jak i na drugim stopniu studiów wyższych. Ważną jej cechą jest połączenie wiedzy teoretycznej i praktycznej oraz zagadnień uniwersalnych finansów międzynarodowych i polskiej specyfiki w tym zakresie. W sposób syntetyczny przedstawiono w tym opracowaniu aspekty funkcjonowania pieniądza w skali międzynarodowej, zarówno w ujęciu makro-, jak i mikroekonomicznym.

Recenzowana książka odpowiada na wyzwania współczesności. Dobrze służy praktyce gospodarczej i wzbogaca wiedzę na temat integrującego się rynku finansowego. Opisano w niej aktualne zagadnienia gospodarki globalnej, ale też i polskiej, a także aktualne problemy przedsiębiorstw działających na rynkach zagranicznych. Prezentuje dynamicznie rozwijający się rynek finansowy. Książka spełnia te wymagania, które stawiane są przed nauką i praktyką gospodarczą – łączy teorię z praktyką z korzyścią dla Czytelnika. Treść i przesłanie książki odpowiada stwierdzeniu anonimowego Autora, które określa zadania dla nauki: „Teoria naukowa może i powinna być powiązana z doświadczeniami, jakie niesie praktyka. Praktyka powinna wzbogacać teorię, a dorobek teorii może służyć doskonaleniu praktyki. Tak się dzieje, kiedy teoria jest transferowana do praktyki, a praktyka adoptuje i korzysta z osiągnięć teorii”.

Prof. dr hab. Helena Żukowska

Wydział Ekonomiczny UMCS w Lublinie

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

KosztowniakMisztal:KosztowniakMisztal 3/11/09 12:08 PM Page 1 K sià˝ ka re ko men do wa na do stu dio wa nia przed mio tów: fi nan se mi´ dzy na ro do we, roz li cze nia mi´ dzy na ro do we, mi´ dzy na ro do we sto sun ki go spo dar cze, wy k∏a da nych na kie - run kach eko no micz nych ró˝ ne go ty pu uczel ni wy˝ szych. Pu bli ka cja jest na pi sa na w spo sób przy st´p ny i mo ˝e byç wy ko rzy sty wa na za rów no na pierw szym, jak i na dru gim stop niu stu diów wy˝ szych. Wa˝ nà jej ce chà jest po ∏à cze nie wie dzy teo re tycz nej i prak tycz nej oraz za gad nieƒ uni wer sal nych fi nan sów mi´ dzy na ro do wych i pol skiej spe cy fi ki w tym za kre sie. W spo sób syn te tycz ny przed sta wio no w tym opra co wa niu aspek ty funk cjo no wa nia pie nià dza w ska li mi´ dzy na ro do wej, za rów no w uj´ ciu ma kro -, jak i mi kro eko no micz nym. Re cen zo wa na ksià˝ ka od po wia da na wy zwa nia wspó∏ cze sno Êci. Do brze s∏u ˝y prak ty ce go spo dar - czej i wzbo ga ca wie dz´ na te mat in te gru jà ce go si´ ryn ku fi nan so we go. Opi sa no w niej ak tu al ne za gad nie nia go spo dar ki glo bal nej, ale te˝ i pol skiej, a tak ˝e ak tu al ne pro ble my przed si´ biorstw dzia ∏a jà cych na ryn kach za gra nicz nych. Pre zen tu je dy na micz nie roz wi ja jà cy si´ ry nek fi nan so wy. Ksià˝ ka spe∏ nia te wy ma ga nia, któ re sta wia ne sà przed na ukà i prak ty kà go spo dar czà – ∏à czy teo ri´ z prak ty kà z ko rzy Êcià dla Czy tel ni ka. TreÊç i prze s∏a nie ksià˝ ki od po wia da stwier dze niu ano ni mo we go Au to ra, któ re okre Êla za da nia dla na uki: „Te oria na uko wa mo ˝e i po win na byç po wià za na z do Êwiad cze nia mi, ja kie nie sie prak ty ka. Prak ty ka po win na wzbo ga caç teo ri´, a do - ro bek teo rii mo ˝e s∏u ˝yç do sko na le niu prak ty ki. Tak si´ dzie je, kie dy teo ria jest trans fe ro wa na do prak ty ki, a prak ty ka ad op tu je i ko rzy sta z osià gni´ç teo rii”. Prof. dr hab. He le na ˚u kow ska Wy dzia∏ Eko no micz ny UMCS w Lu bli nie Dr Ane ta Kosz tow niak – ad iunkt w Ka te drze Po li ty ki Eko no micz nej i Ban ko wo Êci Wy dzia ∏u Eko no micz ne go Po li tech ni ki Ra dom skiej. Spe cja li zu je si´ fi nan sach mi´ dzy na ro do wych, ze szcze - gól nym uwzgl´d nie niem za d∏u ˝e nia za gra nicz ne go oraz wzro stu go spo dar cze go. Dr Piotr Misz tal – ad iunkt w Ka te drze Mi´ dzy na ro do wych Sto sun ków Go spo dar czych i In te gra cji Re gio nal nej Wy dzia ∏u Eko no micz ne go Po li tech ni ki Ra dom skiej. Je go za in te re so wa nia na uko we kon cen tru jà si´ w ob sza rze eko no mii mi´ dzy na ro do wej, a w szcze gól no Êci wo kó∏ pro ble ma ty ki prze no sze nia zmian kur so wych na ce ny w han dlu za gra nicz nym. Dr Ire ne usz Pszczó∏ ka – ad iunkt w Ka te drze Po li ty ki Eko no micz nej i Ban ko wo Êci Wy dzia ∏u Eko - no micz ne go Po li tech ni ki Ra dom skiej. Spe cja li sta od ryn ków fi nan so wych, in te gra cji mo ne tar nej oraz roz li czeƒ mi´ dzy na ro do wych. Dr An na Sze là gow ska – ad iunkt w Ka te drze Po li ty ki Eko no micz nej i Ban ko wo Êci Wy dzia ∏u Eko no micz ne go Po li tech ni ki Ra dom skiej. Au tor ka licz nych pu bli ka cji z za kre su fi nan sów i ban ko - wo Êci. Re dak tor i wspó∏ re dak tor wie lu ksià ˝ek o te ma ty ce ryn ków fi nan so wych. Spe cja li zu je si´ w fi nan so wa niu spo ∏ecz ne go bu dow nic twa miesz ka nio we go. www.sklep.beck.pl e-mail: dz.handlowy@beck.pl http://www.beck.pl tel. 022 31 12 222, fax 022 33 77 601 Cena 49 z∏ A . K o s z t o w n i a k , P. M i s z t a l , I . P s z c z ó ∏ k a , A . S z e l à g o w s k a i F n a n s e i r o z l i c z e n i a m i ´ d z y n a r o d o w e Aneta Kosztowniak, Piotr Misztal, Ireneusz Pszczó∏ka, Anna Szelàgowska Finanse i rozliczenia mi´dzynarodowe E S N A N I F strKosztowniak:strKosztowniak 3/11/09 12:11 PM Page 1 Finanse i rozliczenia mi´dzynarodowe strKosztowniak:strKosztowniak 3/11/09 12:11 PM Page 2 E Autorzy: Aneta Kosztowniak 5, 8, 9, 10 Piotr Misztal 1, 2, 4, 11 Ireneusz Pszczó∏ka 3, 6, 7 Anna Szelàgowska 12, 13, 14 S N A N I F strKosztowniak:strKosztowniak 3/11/09 12:11 PM Page 3 Aneta Kosztowniak, Piotr Misztal, Ireneusz Pszczó∏ka, Anna Szelàgowska Finanse i rozliczenia mi´dzynarodowe Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Alicja Chrabąszcz-Kusiak Recenzent: prof. dr hab. Helena Żukowska Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: Webking/iStockphoto.com Seria: Finanse Podseria: Finanse międzynarodowe © Wydawnictwo C.H. Beck 2009 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: IDENTIA Michał Majchrzak Druk i oprawa: P.W.P. Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-1102-9 Spis treści Wstęp ........................................................................................................................ CZĘŚĆ I. Finanse międzynarodowe ........................................................................ 1. Kursy walut i transakcje na rynku walutowym (Piotr Misztal) ........................ 1.1. Istota i rodzaje kursów walutowych ............................................................. 1.2. Przyczyny zmian kursów walutowych .......................................................... 1.3. Ekonomiczne skutki zmian kursów walutowych .......................................... 1.4. Rynek walutowy i jego struktura ................................................................. 1.5. Transakcje na rynku walutowym ................................................................. 1.5.1. Transakcje arbitrażowe ...................................................................... 1.5.2. Transakcje spekulacyjne ..................................................................... 1.5.3. Transakcje zabezpieczające (hedgingowe) ......................................... 1.6. Rynek walutowy w Polsce ............................................................................ 2. Podstawowe teorie kształtowania się kursu walutowego (Piotr Misztal) ........ 2.1. Teoria parytetu siły nabywczej ..................................................................... 2.2. Pokryty i niepokryty parytet stóp procentowych .......................................... 2.3. Model Mundella–Fleminga .......................................................................... 2.4. Efekt Balassy–Samuelsona ........................................................................... 2.5. Efekt Fishera ................................................................................................ 2.6. Teoria oczekiwań (hipoteza neutralności) ................................................... 2.7. Międzynarodowy efekt Fishera .................................................................... 2.8. Teoria elastycznościowa ............................................................................... 2.9. Teoria bilansu płatniczego ........................................................................... 2.10. Teorie zasobowe ......................................................................................... 2.10.1. Teorie monetarne ........................................................................... 2.10.2. Teoria portfolio ............................................................................... 3. Wymienialność walut (Ireneusz Pszczółka) ......................................................... 3.1. Pojęcie wymienialności walut ...................................................................... 3.2. Rodzaje wymienialności walut ..................................................................... 3.3. Warunki istnienia wymienialności walut ..................................................... 3.4. Liberalizacja przepływu kapitału w integrującej się Europie ........................ 3.5. Polskie prawo dewizowe i wymienialność złotego w okresie transformacji ............................................................................................... 9 13 15 15 17 19 25 27 27 29 30 32 34 36 39 41 43 45 45 47 49 49 51 52 56 58 58 59 61 62 65 5 Spis treści 4. Systemy kursów walutowych (Piotr Misztal) ..................................................... 4.1. Pojęcie i rodzaje systemów kursowych ......................................................... 4.2. Czynniki determinujące wybór reżimu kursowego ....................................... 4.3. Skuteczność polityki dostosowawczej w systemie kursu stałego i płynnego .................................................................................................... 4.3.1. Skuteczność polityki fiskalnej i monetarnej w systemie kursu stałego ............................................................................................... 4.3.2. Skuteczność polityki fiskalnej i monetarnej w systemie kursu 71 71 78 79 79 84 płynnego ............................................................................................ 86 4.4. Wady i zalety kursów stałych i płynnych ...................................................... 91 4.5. Ewolucja systemu kursowego w Polsce w okresie transformacji .................. 5. Rachunek dochodu narodowego i bilans płatniczy (Aneta Kosztowniak) ........ 97 97 5.1. Rachunek dochodu narodowego .................................................................. 5.1.1. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej ............... 99 5.1.2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce otwartej ................... 101 5.2. Istota bilansu płatniczego ............................................................................ 103 5.2.1. Struktura bilansu płatniczego ............................................................ 105 5.2.2. Równowaga i nierównowaga bilansu płatniczego .............................. 108 5.3. Czynniki determinujące sytuację w bilansie płatniczym .............................. 110 5.3.1. Czynniki krótkookresowe ................................................................... 110 5.3.2. Czynniki długookresowe .................................................................... 111 5.4. Skutki nierównowagi bilansu płatniczego .................................................... 113 5.5. Mechanizmy równoważenia bilansu płatniczego ......................................... 115 5.5.1. Automatyczne mechanizmy przywracające równowagę w bilansie płatniczym ........................................................................ 115 5.5.2. Polityka dostosowawcza państwa ...................................................... 121 5.6. Bilans płatniczy w Polsce w okresie transformacji ....................................... 123 6. Międzynarodowy system walutowy (Ireneusz Pszczółka) .................................. 130 6.1. Pojęcie międzynarodowego systemu walutowego ........................................ 130 6.2. Geneza i ewolucja międzynarodowego systemu walutowego ...................... 131 6.2.1. System waluty złotej .......................................................................... 131 6.2.2. System waluty sztabowo-złotej .......................................................... 132 6.2.3. System z Breton Woods (system waluty dewizowo-złotej) ................. 133 6.2.4. System wielodewizowy ...................................................................... 135 6.3. Waluty międzynarodowe ............................................................................. 137 6.3.1. Funkcje pieniądza międzynarodowego .............................................. 137 6.3.2. Zarys historii walut międzynarodowych ............................................ 139 6.4. Europejski System Walutowy jako przejaw integracji monetarnej w Europie .................................................................................................... 145 6.4.1. Geneza ESW ...................................................................................... 150 6.4.2. Elementy ESW ................................................................................... 151 6.4.3. Proces tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej w Europie .............. 154 6.4.4. Warunki przystąpienia do UGW ......................................................... 159 6.4.5. Perspektywy dalszej integracji monetarnej w Europie ........................ 162 7. Międzynarodowy rynek walutowy (Ireneusz Pszczółka) .................................... 174 7.1. Międzynarodowe centra finansowe ............................................................. 174 7.1.1. Londyn ............................................................................................... 174 7.1.2. Azjatyckie centra finansowe ............................................................... 176 7.1.3. Nowy Jork .......................................................................................... 176 7.1.4. Międzynarodowe centra finansowe w Unii Gospodarczej i Walutowej ........................................................................................ 177 7.1.5. Europejskie i pozaeuropejskie oazy podatkowe ................................. 178 6 Spis treści 7.2. Geneza powstania eurorynków .................................................................... 179 7.2.1. Eurorynek pieniężny .......................................................................... 180 7.2.2. Rynek euroobligacji ............................................................................ 182 7.3. Transakcje na międzynarodowym rynku walutowym .................................. 184 7.4. Liberalizacja przepływów kapitałowych a międzynarodowe kryzysy finansowe .................................................................................................... 188 8. Międzynarodowe i regionalne instytucje finansowe (Aneta Kosztowniak) ...... 191 8.1. Międzynarodowy Fundusz Walutowy .......................................................... 191 8.1.1. Polska w MFW ................................................................................... 200 8.2. Grupa Banku Światowego ........................................................................... 201 8.2.1. Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju .................................... 202 8.2.2. Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju ........................................ 206 8.2.3. Międzynarodowa Korporacja Finansowa ............................................ 209 8.2.4. Wielostronna Agencja Gwarancji Inwestycji ....................................... 210 8.2.5. Międzynarodowe Centrum ds. Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych .................................................................................. 212 8.2.6. Polska a Bank Światowy .................................................................... 213 8.3. Bank Rozrachunków Międzynarodowych .................................................... 214 8.4. Regionalne banki rozwoju ........................................................................... 217 8.4.1. Międzyamerykański Bank Rozwoju .................................................... 217 8.4.2. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju .............................................. 219 8.4.3. Azjatycki Bank Rozwoju ..................................................................... 220 8.4.4. Afrykański Bank Rozwoju .................................................................. 222 8.4.5. Europejski Bank Inwestycyjny ............................................................ 223 9. Zadłużenie międzynarodowe (Aneta Kosztowniak) ........................................... 225 9.1. Istota i przyczyny powstania zadłużenia międzynarodowego ...................... 225 9.2. Kryzys zadłużenia międzynarodowego ........................................................ 233 9.2.1. Pierwsza faza kryzysu – lata 1982–1984 ........................................... 234 9.2.2. Druga faza kryzysu – lata 1985–1989 ................................................ 236 9.2.3. Trzecia faza kryzysu – po roku 1989 .................................................. 238 9.3. Sposoby rozwiązania zadłużenia międzynarodowego ................................. 240 9.4. Znaczenie międzynarodowych instytucji finansowych w rozwiązaniu problemu zadłużenia międzynarodowego ................................................... 253 10. Ewolucja zadłużenia zagranicznego Polski w latach 1982–2007 (Aneta Kosztowniak) ............................................................................................ 270 10.1. Zadłużenie zagraniczne Polski oraz jego restrukturyzacja w latach 1980–1994 ................................................................................... 270 10.1.1. Restrukturyzacja zadłużenia wobec Klubu Paryskiego .................... 273 10.1.2. Restrukturyzacja zadłużenia wobec Klubu Londyńskiego ............... 276 10.1.3. Restrukturyzacja zadłużenia w ramach Programu Brady’ego ......... 277 10.2. Zmiany polskiego zadłużenia zagranicznego w latach 1995–2007 ............. 279 CZĘŚĆ II. Miedzynarodowe finanse przedsiębiorstw ............................................ 289 11. Ryzyko kursowe w działalności przedsiębiorstw (Piotr Misztal) ..................... 291 11.1. Istota ryzyka kursowego ............................................................................. 291 11.2. Formy ryzyka kursowego ............................................................................ 292 11.2.1. Rzyzko przeliczeniowe ................................................................... 292 11.2.2. Ryzyko transakcyjne ....................................................................... 294 11.2.3. Ryzyko ekonomiczne ...................................................................... 295 11.3. Wybrane techniki zabezpieczające przed ryzykiem kursowym ................... 296 11.3.1. Wewnętrzne metody zabezpieczające ............................................. 296 7 Spis treści 11.3.2. Zewnętrzne metody zabezpieczania się przed ryzykiem kursowym ...................................................................................... 302 11.4. Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym w praktyce ............................... 324 12. Rozliczenia w obrocie międzynarodowym (Anna Szelągowska) ....................... 331 12.1. Istota rozliczeń międzynarodowych ............................................................ 331 12.2. Rozliczenia bez udziału pieniądza .............................................................. 333 12.2.1. Kompensaty całościowe .................................................................. 335 12.2.2. Kompensaty częściowe ................................................................... 337 12.3. Rozliczenia z udziałem pieniądza ............................................................... 341 12.3.1. Nieuwarunkowane sposoby zapłaty w handlu zagranicznym ......... 341 12.3.2. Uwarunkowane sposoby zapłaty w handlu zagranicznym .............. 343 12.4. Dokumenty w rozliczeniach zagranicznych ................................................ 348 12.4.1. Dokumenty finansowe .................................................................... 349 12.4.2. Dokumenty handlowe .................................................................... 350 12.4.3. Dokumenty transportowe ............................................................... 352 12.4.4. Dokumenty ubezpieczeniowe ......................................................... 359 12.4.5. Dokumenty celne ............................................................................ 360 12.5. Gwarancje bankowe w rozliczeniach zagranicznych ................................... 363 13. Finansowanie operacji zagranicznych przedsiębiorstw (Anna Szelągowska) ............................................................................................. 366 13.1. Krótkoterminowe techniki finansowania handlu zagranicznego ................. 366 13.1.1. Dyskonto weksli .............................................................................. 366 13.1.2. Kredyty handlowe ........................................................................... 368 13.1.3. Krótkoterminowe kredyty bankowe ................................................ 369 13.1.4. Przedpłata i zapłata częściowa ....................................................... 375 13.1.5. Faktoring ........................................................................................ 375 13.1.6. Rządowe źródła finansowania eksportu ......................................... 382 13.2. Średnio- i długoterminowe techniki finansowania handlu zagranicznego ............................................................................................ 386 13.2.1. Długoterminowe kredyty bankowe ................................................. 388 13.2.2. Forfaiting ........................................................................................ 388 13.2.3. Finansowanie na rynku kapitałowym ............................................. 393 14. Inwestycje międzynarodowe przedsiębiorstw (Anna Szelągowska) ................. 398 14.1. Teorie i strategie bezpośrednich inwestycji zagranicznych .......................... 398 14.2. Ryzyko polityczne a decyzje inwestycyjne przedsiębiorstw ......................... 414 14.3. Opodatkowanie dochodów z operacji zagranicznych ................................. 415 14.4. Raje podatkowe a działalność przedsiębiorstw międzynarodowych ........... 418 Bibliografia .............................................................................................................. 425 Indeks ..................................................................................................................... 437 8 Wstęp Od kilkunastu lat coraz większego znaczenia w naukach ekonomicznych nabie- ra dziedzina wiedzy, jaką są finanse międzynarodowe. Sytuacja ta jest konse- kwencją postępujących procesów internacjonalizacji i globalizacji działalności gospodarczej, instytucji, rynków i pieniądza. W polskiej literaturze ekonomicznej brak jest publikacji kompleksowo ujmu- jących stosunkowo szeroką problematykę finansów międzynarodowych i ściśle z nią związaną kwestię rozliczeń międzynarodowych. W dostępnych opraco- waniach prezentowane są jedynie wybrane aspekty tej tematyki, stąd istnieje pewna luka, której nie są w stanie wyeliminować publikacje dostępne na ryn- ku. Mamy nadzieję, że niniejsza książka pozwoli na usunięcie wspomnianej luki i przybliży Czytelnikowi usystematyzowaną wiedzę dotyczącą międzyna- rodowych procesów pieniężnych. Celem opracowania jest syntetyczne przedstawienie teoretycznych i prak- tycznych aspektów funkcjonowania pieniądza w skali międzynarodowej, zarów- no w ujęciu makro-, jak i mikroekonomicznym. Ogólnemu celowi opracowania podporządkowano jego układ. Praca składa się z dwóch części, podzielonych na rozdziały analizujące poszczególne zagadnienia z teoretycznego i praktycz- nego punktu widzenia. Część pierwsza, dotycząca problematyki finansów międzynarodowych w ujęciu makroekonomicznym, składa się z dziesięciu rozdziałów. W pierw- szym rozdziale wyjaśniono podstawowe zagadnienia związane z kursami walu- towymi i transakcjami na rynku walutowym, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn i skutków zmian kursów walutowych. Na tym tle omówiono zasady funkcjonowania rynku walutowego w Polsce. Natomiast w rozdziale drugim, ściśle związanym tematycznie z pierwszym, zaprezentowano wybrane teorie 9 Wstęp kursów walutowych, wyjaśniające w większym lub mniejszym stopniu zmia- ny kursów walutowych na rynku. Rozdział trzeci dotyczy z kolei problematyki wymienialności walut. W tym miejscu prezentowane są zarówno podstawowe rodzaje wymienialności walut, jak również warunki istnienia tej wymienialno- ści. W kolejnym rozdziale przedstawiono zagadnienie systemów kursów walu- towych, ze szczególnym uwzględnieniem rodzajów tych systemów, czynników determinujących wybór systemu kursowego oraz konsekwencji związanych z wyborem danego systemu kursowego. Na tym tle omówiono ewolucję syste- mu kursowego w Polsce w okresie transformacji gospodarczej. W piątym roz- dziale dokonano próby analizy bilansu płatniczego kraju, z uwzględnieniem struktury bilansu, czynników determinujących sytuację w bilansie płatniczym, a także skutków nierównowagi bilansu płatniczego i mechanizmów przywra- cania równowagi w tym bilansie. Również i w tym rozdziale odniesiono się do praktyki, w postaci prezentacji bilansu płatniczego w Polsce w okresie trans- formacji. W szóstym rozdziale omówiono niezwykle istotne zagadnienie, jakim jest funkcjonowanie międzynarodowego systemu walutowego. W tym miejscu w syntetyczny sposób przedstawiono ewolucję międzynarodowego systemu walutowego oraz zanalizowano Europejski System Walutowy, jako przykład regionalnego porozumienia walutowego w Europie. W następnym rozdziale omówiono wybrane kwestie związane z funkcjonowaniem międzynarodowego rynku walutowego. Z kolei ósmy rozdział stanowi przegląd wybranych między- narodowych i regionalnych instytucji finansowych, determinujących stosunki finansowe między krajami. Dziewiąty rozdział dotyczy kompleksowej anali- zy niezwykle istotnej problematyki zadłużenia międzynarodowego. W tym rozdziale omówiono przyczyny, przebieg i skutki kryzysu zadłużeniowego. W ostatnim, dziesiątym rozdziale pierwszej części opracowania przedstawiono ewolucję zadłużenia zagranicznego Polski w latach 1980–2007 oraz jego re- strukturyzację w ramach porozumień z Klubem Paryskim i Londyńskim. Druga część opracowania dotyczy problematyki finansów międzyna- rodowych w ujęciu mikroekonomicznym i składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym z nich analizowana jest stosunkowo obszerna tematyka, jaką jest znaczenie ryzyka kursowego w działalności przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem podstawowych metod zabezpieczających przed tym ryzykiem. Kolejny rozdział dotyczy kwestii związanych z prowadzeniem rozliczeń w ob- rocie międzynarodowym. Zaprezentowano w tej cząści podstawowe formy roz- liczeń międzynarodowych, dokumenty wykorzystywane w tych rozliczeniach oraz zasady i mechanizmy zastosowania gwarancji bankowych w rozliczeniach zagranicznych. Rozdział trzeci jest próbą analizy sposobów finansowania ope- racji zagranicznych przedsiębiorstw. Analizowane są przy tym zarówno krótko- 10 Wstęp terminowe, jak i długoterminowe techniki finansowania handlu zagranicznego. Natomiast ostatni rozdział, stanowiący logiczną konsekwencję wcześniejszych rozważań obejmuje swoim zasięgiem tematykę inwestycji międzynarodowych przedsiębiorstw. Uwzględniono przy tym zarówno teoretyczne, jak i praktycz- ne aspekty bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz znaczenie tzw. rajów podatkowych dla działalności inwestycyjnej przedsiębiorstw. Niniejsza publikacja rekomendowana jest przede wszystkim studentom uczelni ekonomicznych jako podstawowa literatura do nauki przedmiotów fi- nanse międzynarodowe, rozliczenia międzynarodowe, międzynarodowe sto- sunki gospodarcze. Publikację można również polecić praktykom, a zwłaszcza menedżerom finansowym, specjalistom z dziedziny bankowości oraz kadrze kierowniczej przedsiębiorstw handlu zagranicznego. Autorzy strKosztowniak:strKosztowniak 3/11/09 12:11 PM Page 4 Cz´Êç pierwsza Finanse mi´dzynarodowe 1 Kursy walut i transakcje na rynku walutowym Piotr Misztal 1.1. Istota i rodzaje kursów walutowych Kurs walutowy (exchange rate) – to stosunek, w jakim dokonywana jest wymia- na określonej ilości danej waluty na jednostkę innej waluty. Inaczej rzecz bio- rąc, kurs walutowy jest to cena pieniądza jednego kraju wyrażona w pieniądzu drugiego kraju. Kurs walutowy jest jedną z najważniejszych cen w gospodarce światowej [Bartov, Bodnar, 1994, s. 1758]. Z uwagi na to, że kurs jest ceną, powinien bilansować popyt na waluty obce z podażą tych walut (tab. 1.1). W literaturze ekonomicznej wyróżnia się wiele rodzajów kursów waluto- wych. Najczęściej jednak wymienia się kursy arbitralne, kursy stałe i kursy zmienne. Kurs arbitralny jest to cena pieniądza danego kraju ustalona przez od- powiednie władze monetarne wobec pieniądza innego kraju i nieulegająca zmianom w dłuższym okresie. Funkcjonowanie kursu arbitralnego (central- nego) wymaga więc od narodowych władz monetarnych utrzymywania kur- su waluty krajowej w stosunku do wybranej waluty zagranicznej lub wiązki takich walut na stałym, niezmiennym poziomie. Ze względu na konieczność utrzymywania kursu waluty danego kraju na stałym poziomie dokonywanie interwencji na rynku walutowym przez odpowiednie władze monetarne jest bardzo częste. Kursy walutowe kształtują się na rynku walutowym pod wpływem popytu na waluty i podaży walut obcych. Z kolei, stały kurs walutowy może się wahać w stosunku do kursu cen- tralnego w pewnych dopuszczalnych granicach określonych przez bank cen- 15 Piotr Misztal Tabela 1.1. Źródła podaży walut obcych i popytu na nie Źródła podaży walut obcych Źródła popytu na waluty obce Wpływy z eksportu towarów Wydatki na import towarów Wpływy z eksportu usług: (cid:2) (cid:2) (cid:2) we, itp.) usługi transportowe wydatki w kraju podróżnych zagranicznych, pozostałe (usługi bankowe, ubezpieczenio- Wydatki na import usług: (cid:2) (cid:2) (cid:2) itp.) usługi transportowe wydatki za granicą podróżnych krajowych pozostałe (usługi bankowe, ubezpieczeniowe, Odsetki otrzymane od zagranicy Odsetki zapłacone zagranicy Transfery z zagranicy (cid:2) (cid:2) prywatne ofi cjalne Transfery za granicę: (cid:2) (cid:2) prywatne ofi cjalne Kredyty otrzymane z zagranicy Kredyty udzielone zagranicy Napływ kapitału krótkoterminowego Odpływ kapitału krótkoterminowego Zagraniczne inwestycje bezpośrednie i portfelowe Inwestycje bezpośrednie i portfelowe za granicą Spadek rezerw ofi cjalnych Wzrost rezerw ofi cjalnych Źródło: [Rymarczyk , 2000, s. 63–64]. tralny (na przykład ± 2 ). W tym przypadku bank centralny jest zatem bezpośrednio zaangażowany w utrzymanie kursu rynkowego w ustalonym, dopuszczalnym przedziale wahań [Krugman, 1992, s. 9–14]. W sytuacji gdy popyt na zagraniczną walutę przekracza jej podaż w kraju i kurs waluty kra- jowej obniża się do najniższego dopuszczalnego poziomu wahań, bank cen- tralny jest zobligowany do interwencji na rynku walutowym, wykorzystując swoje oficjalne rezerwy do zwiększenia podaży zagranicznej waluty na rynku krajowym. W sytuacji przeciwnej, kiedy popyt na krajową walutę przewyż- sza jej podaż, bank centralny zmuszony jest do zakupu zagranicznej waluty za walutę krajową [Roccas, Matropasqua, 1995, s. 109]. Natomiast kurs zmienny jest determinowany przez podaż i popyt na tę walutę, podobnie jak cena każdego innego towaru kształtująca się na wolnym rynku [Roth, 2000, s. 78–79]. W sytuacji kiedy podaż krajowej waluty przewyższa popyt na tę walutę, lub inaczej, gdy popyt na walutę zagraniczną przewyższa jej podaż, kurs waluty krajowej obniża się (depre- cjacja waluty krajowej). Z kolei, gdy popyt na walutę krajową przewyższa 16 1. Kursy walut i transakcje na rynku walutowym jej podaż, lub inaczej, gdy podaż waluty zagranicznej przewyższa popyt na tę walutę, mamy do czynienia z sytuacją odwrotną do powyższej, tzn. ro- śnie kurs waluty krajowej (aprecjacja waluty krajowej) [Bowden, Bowden, 1999, s. 273–280]. W przypadku kursu zmiennego możemy mieć do czynienia z tzw. brudnym kursem zmiennym (dirty floating) lub z czystym kursem zmiennym (clear flo- ating). W pierwszym przypadku, przy określonych wahnięciach zmieniające- go się kursu walutowego są podejmowane przez bank centralny pewne czyn- ności mające na celu stabilizację kursu danej waluty. Natomiast w drugim przypadku, bank centralny w ogóle nie interweniuje na rynku walutowym. 1.2. Przyczyny zmian kursów walutowych Ze względu na występowanie wielu czynników wpływających na poziom kur- su walutowego mechanizm jego ustalania jest stosunkowo skomplikowany. Najłatwiej jest wyjaśnić ten mechanizm za pomocą rysunku 1.1. Oczekiwania zmian kursu w wyniku możliwości zmian wymienionych czynników Długookresowe tendencje gospodarcze (cid:2) (cid:2) (cid:2) (cid:2) (cid:2) zmiany wydajności pracy zmiana gustów postęp techniczny konkurencyjność gospodarki ryzyko Kurs waluty Popyt i podaż danej waluty Aktualny stan gospodarki (cid:2) (cid:2) (cid:2) zmiany PKB zmiany cen zmiany stopy procentowej Spekulacje na temat zmiany kursów Czynniki polityczne (cid:2) (cid:2) (cid:2) zmiany systemowe wydarzenia jednorazowe stopień stabilności politycznej Rysunek 1.1. Ustalanie poziomu kursu walutowego w systemie kursów płynnych Źródło: [Budnikowski, 2001, s. 289]. Polityka ekonomiczna (cid:2) monetarna fi skalna (cid:2) (cid:2) naukowa (cid:2) handlowa inne (cid:2) 17 Piotr Misztal Poziom kursu walutowego jest efektem zetknięcia się na rynku walutowym odpowiedniego popytu i odpowiedniej podaży walut. Bez względu na wiel- kość oraz zmiany popytu i podaży walut oddziałujących na kształtowanie się kursów walutowych, poszczególne decyzje o zakupie i sprzedaży walut zależą przede wszystkim od aktualnego stanu gospodarki danego kraju, a w szczegól- ności od działania trzech czynników: zmian produktu krajowego brutto (PKB), zmian cen, zmian stopy procentowej. (cid:2) (cid:2) (cid:2) Oprócz wyżej wymienionych czynników na poziom kursów walutowych oddziałują także inne, a zwłaszcza długookresowe tendencje w gospodarce danego kraju, prowadzona przez dany kraj polityka ekonomiczna, czynniki polityczne, racjonalne oczekiwania co do zmiany kursów walutowych w przy- szłości oraz oczekiwania zmian poziomu kursów walutowych o charakterze spekulacyjnym. Ogólnie rzecz ujmując, czynniki wpływające na poziom kursów walutowych można podzielić na dwie grupy. Pierwszą grupę stanowią czynniki o charakte- rze ekonomicznym, drugą natomiast czynniki o charakterze pozaekonomicz- nym. Szczegółowy podział czynników określających poziom kursów waluto- wych zaprezentowano w tabeli 1.2. Tabela 1.2. Czynniki określające poziom kursów walutowych Czynniki ekonomiczne Czynniki pozaekonomiczne Czynniki strukturalne (cid:2) (cid:2) (cid:2) poziom rozwoju i struktura gospodarki poziom konkurencyjności gospodarki sytuacja w bilansie płatniczym Czynniki polityczne (cid:2) (cid:2) (cid:2) stopień stabilizacji politycznej stopień ryzyka politycznego szoki polityczne Czynniki instytucjonalne (cid:2) (cid:2) (cid:2) (cid:2) centralnego stosowane rozwiązania systemowe stopień liberalizacji rynków stosowana polityka pieniężna, fi skalna częstotliwość i sposoby interwencji banku Czynniki psychologiczne (cid:2) (cid:2) oczekiwania społeczeństwa poziom ryzyka fi nansowego intensywność i struktura przemian Czynniki techniczne (cid:2) technicznych (cid:2) funkcjonowania rynków poziom rozwoju zaplecza technicznego Czynniki koniunkturalne (cid:2) stopa wzrostu PKB (cid:2) stopa infl acji zmiany stóp procentowych (cid:2) Źródło: [Bożyk, Misala, Puławski, 1999, s. 325]. 18 1. Kursy walut i transakcje na rynku walutowym Zgodnie z powyższym do czynników ekonomicznych zalicza się czynni- ki strukturalne, techniczne oraz koniunkturalne. Natomiast do czynników pozaekonomicznych zalicza się czynniki polityczne, instytucjonalne oraz psychologiczne. 1.3. Ekonomiczne skutki zmian kursów walutowych Zmiany kursów walutowych mają istotne skutki z makroekonomicznego punk- tu widzenia. Deprecjacja waluty krajowej rodzi bezpośrednie i pośrednie skutki dla gospodarki, jako całości. Skutki bezpośrednie deprecjacji to wzrost cen im- portowanych półproduktów wykorzystywanych do produkcji krajowej, jak też wzrost cen importowanych wyrobów gotowych. Natomiast skutki pośrednie to wzrost krajowego popytu na towary substytucyjne w stosunku do importo- wanych oraz wzrost popytu zagranicznego na towary eksportowane. W efekcie wszystkie wymienione powyżej skutki deprecjacji prowadzą do ogólnego wzro- stu poziomu cen w kraju (por. rys. 1.2). Odmienne skutki w stosunku do omówionych wynikają z aprecjacji wa- luty krajowej w stosunku do walut zagranicznych. Aprecjacja waluty krajo- wej (podobnie jak deprecjacja) również prowadzi do pojawienia się bezpo- średnich i pośrednich skutków dla gospodarki. Skutki bezpośrednie aprecjacji to spadek cen importowanych półproduktów wykorzystywanych do produkcji krajowej oraz spadek cen importowanych wyrobów gotowych. Z kolei skut- ki pośrednie aprecjacji to spadek krajowego popytu na towary substytucyjne w stosunku do importowanych oraz spadek popytu zagranicznego na towary eksportowane. W konsekwencji, skutki pośrednie i bezpośrednie aprecjacji waluty krajowej prowadzą do ogólnego spadku poziomu cen w kraju (por. rys. 1.3). Im większy jest zatem udział towarów importowanych wykorzystywanych przez przedsiębiorstwa w procesie produkcji, tym większy jest wpływ zmian kursowych na ceny wyrobów gotowych. Ponadto, im większy udział towarów importowanych uwzględnianych przy konstrukcji wskaźnika cen konsump- cyjnych (CPI), tym większy wpływ zmian kursu walutowego na poziom cen konsumpcyjnych [Garcia, Restrepo, 2001, s. 1–2]. Wpływ zmian kursowych na ogólny poziom cen konsumpcyjnych jest również tym większy, im większe są cenowe elastyczności popytu krajowego na import i popytu zagranicznego na towary eksportowane przez dany kraj oraz im większy jest stopień substytu- cji między towarami krajowymi i importowanymi. 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Finanse i rozliczenia międzynarodowe
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: