Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00310 004298 14817547 na godz. na dobę w sumie
Finanse jednostek samorządu terytorialnego - ebook/pdf
Finanse jednostek samorządu terytorialnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 283
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-3630-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Celem publikacji jest przedstawienie złożonej problematyki finansów jednostek samorządu terytorialnego w ujęciu teoretycznym i empirycznym. Poruszona została w niej problematyka m.in.: istoty, funkcji i zadań jednostek samorządu terytorialnego, samodzielności finansowej, gospodarki finansowej, gospodarki budżetowej i budżetu (dochodów, wydatków, wyniku) oraz długu, a także zarządzania, polityki, strategii, kontroli i audytu w sferze finansów jednostek samorządu terytorialnego.

Adresaci:
Książka jest adresowana do studentów i pracowników naukowo-dydaktycznych wydziałów ekonomicznych oraz prawa i administracji, a także praktyków samorządowych i innych osób zainteresowanych problematyka finansów jednostek samorządu terytorialnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

  Wstęp WSTĘP Finanse jednostek samorządu terytorialnego, tj. gmin, powiatów i województw są integralną częścią finansów publicznych i wiążą się z organizacją i strukturą podziału terytorialnego państwa, z zasadami podziału zadań publicznych pomiędzy poszczególne szczeble władzy i administracji publicznej, ze wspieraniem rozwoju lokalnego i regional- nego oraz z zakresem decentralizacji finansów publicznych. Stopień decentralizacji finan- sów publicznych wymaga analizy decentralizacji dochodów i wydatków publicznych. Decentralizacja dochodów publicznych wskazuje na udział samorządu terytorialnego w strukturze zgromadzonych dochodów publicznych ogółem (lub rządowych – szczebla centralnego), natomiast decentralizacja wydatków publicznych wskazuje jaką część zadań publicznych realizuje samorząd terytorialny; jej miarą jest udział wydatków samorządu terytorialnego w wydatkach publicznych ogółem (lub rządowych – szczebla centralnego). Gospodarowanie publicznymi zasobami pieniężnymi przez JST ze względu na sta- le rosnące potrzeby społeczne oraz ograniczoność posiadanych zasobów, powinno być racjonalne. Konieczna jest więc racjonalizacja działania władz samorządowych w celu pozyskania środków ze źródeł budżetowych (np. aktywna lokalna polityka podatkowa, kształtowanie konstrukcji opłat lokalnych, efektywne gospodarowanie majątkiem JST) oraz ze zwrotnych źródeł finansowania (np. przeprowadzanie analiz opłacalności za- ciągnięcia kredytów bankowych lub wyemitowania obligacji komunalnych w celu po- zyskania środków na realizację inwestycji samorządowych). Niezbędne są też działania w kierunku racjonalizacji wydatków JST, gdyż w ocenie gospodarowania zasobami pie- niężnymi nie tylko istotne jest czy zaplanowane zadanie zostało wykonane, ale jakie po- niesiono koszty na jego realizację i jakie otrzymano efekty. Celem publikacji jest przedstawienie złożonej problematyki finansów jednostek samorządu terytorialnego w ujęciu teoretycznym i empirycznym. Opracowanie zostało wzbogacone analizą danych dotyczących finansów JST w Polsce w latach 2004–2010 na tle państw członkowskich Unii Europejskiej, a w tym ich dochodów, wydatków, wyni- ku budżetu i długu. Podręcznik podzielono na dziesięć rozdziałów, które dotyczą następujących aspek- tów problematyki finansów JST: istoty i zadań JST, gospodarki finansowej JST, gospodar- ki budżetowej i budżetu JST (dochodów, wydatków, wyniku budżetu) i długu JST, a tak- że zarządzania, polityki, strategii, kontroli i audytu w sferze działalności finansowej JST. Rozdział 1 poświęcony został omówieniu istoty i cech samorządu terytorialnego oraz jego ustroju z uwzględnieniem zmian jakie zaszły w tym zakresie od 1990 r. Zwró- cono również uwagę na istotę poszczególnych JST, tj. gmin, powiatów i województw 11 Wstęp w trójszczeblowym modelu samorządu terytorialnego z omówieniem zakresu kompe- tencji ich organów władzy. Ponadto poddano analizie funkcje samorządu terytorialnego w aspekcie zakresu samodzielności JST. W rozdziale 2 przedstawiono znaczenie podstawowych terminów, takich jak finanse JST, samorządowa gospodarka finansowa, system finansowy JST i samodzielność finan- sowa JST. Poddano analizie zakres finansów samorządu terytorialnego w krajach Unii Europejskiej oraz zbadano stopień samodzielności finansowej JST. Zwrócono także uwa- gę na związki finansów samorządu terytorialnego z finansami na szczeblu centralnym. Rozdział 3 poświęcono problematyce budżetu JST, określono jego pojęcie, cechy i funkcje, a także scharakteryzowano podstawowe typy budżetu samorządowego, tj. bu- dżet tradycyjny, zadaniowy, celów i efektów. Następnie skupiono się na problematyce samorządowej gospodarki budżetowej, stanowiącej rdzeń samorządowej gospodarki fi- nansowej, oraz na problematyce systemu budżetowego na szczeblu samorządu teryto- rialnego, będącego integralną częścią systemu finansów publicznych. W związku z tym omówiono zasady samorządowej gospodarki budżetowej oraz formy organizacyjno- -prawne jej prowadzenia. W rozdziale 4 scharakteryzowano poszczególne etapy procedury budżetowej (tzw. cyklu budżetowego) na szczeblu JST, tj. proces planowania, uchwalania, wykony- wania i kontroli wykonania budżetu JST. Rozdziały 5–7 zostały poświęcone poszczególnym elementom struktury budżetu JST, tj. dochodom i wydatkom budżetu JST oraz bezzwrotnym środkom zagranicznym oddanym do dyspozycji JST. Następnie w rozdziale 8 omówiono problematykę wyniku budżetu JST oraz długu JST z uwzględnieniem przyczyn i skutków występowania defi- cytu budżetu JST i długu JST w kontekście sytuacji finansowej i samodzielności finan- sowej JST. Z kolei w rozdziale 9 scharakteryzowano instrumenty zaciągania długu wykorzy- stywane przez JST z określeniem kryteriów ich wyboru przez władze samorządowe. Rozważania w zakresie finansów jednostek samorządu terytorialnego zamyka proble- matyka zawarta w rozdziale 10, tj. zarządzania finansami, polityki finansowej, strategii finansowej, kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego jako procesów służących racjo- nalizacji finansów JST. Książka jest kierowana do studentów i pracowników naukowo-dydaktycznych uczelni wyższych wydziałów ekonomicznych, prawa i administracji, jak i do szerokiego grona praktyków samorządowych i innych osób zainteresowanych problematyką finan- sów jednostek samorządu terytorialnego. 12   1.1. Pozycja ustrojowa i specyfika samorządu terytorialnego Rozdział 1 Istota jednostek samorządu terytorialnego 1.1. Pozycja ustrojowa i specyfika samorządu terytorialnego Ustrój samorządu terytorialnego zależy od uwarunkowań społecznych i gospo- darczych w danym kraju. Wraz z rozbudową funkcji ekonomicznych i socjalnych pań- stwa wzrastała rola samorządu terytorialnego w realizowaniu tych funkcji i samorząd terytorialny stał się podmiotem władzy powołanym do wykonywania funkcji państwa1. Podział zadań państwa między władze centralne i samorządowe związany jest z procesem decentralizacji i demokratyzacji oraz z ekonomiczną koniecznością wykony- wania zadań publicznych przez szczebel władzy, który robi to najefektywniej z punktu widzenia poniesionych kosztów oraz poziomu zaspokojenia potrzeb społecznych oby- wateli. O podziale zadań i urządzeń państwowych między różne szczeble władzy i ad- ministracji publicznej decydują: – ekonomiczne granice decentralizacji (wyznaczone przez zasady gospodarki i go- – możliwość ustalenia lokalnego/regionalnego rynku zbytu (zasięgu zaspokajania spodarności); potrzeb społecznych); – oparcie działalności na lokalnych zasobach czynników wytwórczych2. Reaktywowanie samorządu terytorialnego w 1990 r., będące efektem procesu de- centralizacji, było w Polsce jednym z niezbędnych warunków realizacji transformacji gospodarki w kierunku jej urynkowienia. Decentralizacja wiąże się z przeniesieniem części uprawnień władzy centralnej na organy niższych szczebli. Istota decentralizacji po- lega więc na wyposażaniu organów szczebla niższego w określoną sferę samodzielności, przy równoczesnym ograniczaniu dopuszczalności ingerowania przez organy szczebla wyższego w dziedzinę działalności uprzednio przekazanej3. W polskich rozwiązaniach systemowych decentralizacja oznacza wykonywanie zadań publicznych przez admini- strację samorządową w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (czasem również z określonym skutkiem dla administracji rządowej, dotyczy zadań zleconych JST przez administrację rządową)4. Decentralizacja administracji publicznej stała się więc jednym z istotnych elementów budowy mechanizmu wolnorynkowego (rozwój samorządności 1 Por. E. Denek, J. Sobiech, J. Wolniak, Finanse publiczne, Warszawa 2001, s. 155–157. 2 Por. H. Sochacka-Krysiak, Równoważenie budżetów terenowych, Warszawa 1989, s. 7. 3 Por. Z. Pirożyński, H. Sochacka-Krysiak, Budżet państwa, Warszawa 1970, s. 48, 55. 4 Por. A. Wągrodzka, Federalizm fiskalny, decentralizacja i mechanizm subwencjonowania, Sam. Teryt. 2011, nr 1–2, s. 32. 13 Rozdział 1. Istota jednostek samorządu terytorialnego mobilizuje aktywność społeczną na poziomie lokalnym/regionalnym oraz włącza ludzi w proces demokratyczny w sposób trwały. Można wymienić kilka sfer decentralizacji w państwie, tj. decentralizację: a) władzy publicznej (władze centralne i samorządowe), b) administracji publicznej (administracja rządowa i samorządowa), c) zadań publicznych (zadania o zasięgu ogólnokrajowym, regionalnym, lokalnym), d) podmiotów publicznych i ich kompetencji do wykonywania zadań publicznych (podmioty podsektora rządowego i podsektora samorządowego systemu finansów publicznych5), e) majątku publicznego (majątek Skarbu Państwa, majątek jednostek samorządu tery- torialnego – mienie gminy, powiatu, województwa samorządowego), f) finansów publicznych na szczeblu centralnym i samorządu terytorialnego – decen- tralizacja: – systemu budżetowego (budżet państwa i budżety samorządowe, formy pań- stwowej i samorządowej gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, uprawnie- nia do kształtowania procesów procedury budżetowej); – dochodów publicznych i władztwa dochodowego, systemu podatkowego i władztwa podatkowego; – wydatków publicznych i władztwa wydatkowego; – kompetencji w zakresie określania poziomu deficytu budżetowego i wyboru instrumentów zwrotnego finansowania oraz ograniczenia poziomu zaciągania długu i kosztów obsługi długu. Zdecentralizowany system administracji publicznej oferuje większy wybór w zakre- sie ilości i jakości dóbr publicznych (zróżnicowanie podaży zgodnie z preferencjami lokal- nymi/regionalnymi). Decyzje dotyczące wydatków publicznych mogą być dokonywane bardziej racjonalnie przez władze samorządowe niż przez władze centralne. Z jednej stro- ny zmniejszenie dystansu między władzą a wyborcami powinno prowadzić do lepszego rozpoznania przez władze samorządowe potrzeb społeczności samorządowych i szybsze- go reagowania na ich oczekiwania, umożliwiając jednocześnie wyborcom kontrolę i ocenę postępów władz samorządowych w realizowaniu programów wyborczych. To z kolei po- winno przyczyniać się do większej odpowiedzialności władz samorządowych i wzrostu efektywności podejmowanych przez nie działań. Decentralizacja władzy stymuluje też konkurencję między poszczególnymi JST, co wpływa na podniesienie poziomu efektyw- ności ich działania. Jednak decentralizacja może też prowadzić do trudności związanych z koordynacją realizacji poszczególnych celów strategicznych państwa oraz do rozpro- szenia odpowiedzialności pomiędzy różne szczeble władzy publicznej6. Ponadto decen- tralizacja pozwala na opracowanie polityk lokalnych/regionalnych w zakresie np. walki z bezrobociem, oświaty, gospodarki komunalnej, kultury, sportu, turystyki oraz na ra- cjonalne określenie funkcji administracji publicznej oraz sprzyja stabilności politycznej7. Sedno procesu decentralizacji nie zawiera się jedynie w wyposażeniu samorządu terytorialnego w określone zasoby i atrybuty władzy, ale również w sposobie działania władzy centralnej. Władze centralne poprzez regulacje prawne oraz kształtowanie wa- 5 W art. 9 u.f.p. określone zostały podmioty sektora finansów publicznych. 6 Por. B. Karbownik, G. Kula, Efektywność sektora publicznego na poziomie samorządu lokalnego, Warszawa 2009, s. 8. 7 Zob. H. Izdebski, Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2001, s. 16–20. 14
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Finanse jednostek samorządu terytorialnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: