Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00332 007142 19929229 na godz. na dobę w sumie
Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce zarządzania - ebook/pdf
Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce zarządzania - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 458
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0757-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Autorzy książki Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce zarządzania patrzą na małe przedsiębiorstwo przez pryzmat jego cyklu rozwojowego, począwszy od fazy powstania i uruchomienia, poprzez fazę wzrostu i dojrzałości, kończąc na fazie schyłkowej ze wskazaniem możliwości odnowy. Wśród wielu specyficznych cech wyróżniających małe przedsiębiorstwo od średniego i dużego jest również taka, że właściciel jest jednocześnie menedżerem. Dlatego też w podręczniku wątki zarządzania przeplatają się z finansami małego przedsiębiorstwa. Ostatnia część książki to szereg rzeczywistych przykładów z praktyki gospodarczej.

Książka adresowana jest przede wszystkim do środowiska akademickiego, w szczególności do studentów, którzy swą zawodową przyszłość planują związać z własną działalnością biznesową lub którzy wybrali specjalizację w zakresie małych i średnich przedsiębiorstw. Jest ona również propozycją dla tych wszystkich uczestników życia gospodarczego, którzy już stworzyli małe przedsiębiorstwo i chcą zadbać o jego rozwój.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Finanse ma∏ego przedsi´biorstwa w teorii i praktyce zarzàdzania E Autorzy: Alina Gorczyƒska 1 Izabela Jonek-Kowalska 5, 12 Aneta Michalak 2 Aneta Staszel 13, 14, 15 Danuta Szwajca 6, 8 Monika Wieczorek-Kosmala 4 Halina Zadora 3, 10, 11 Mariusz Zieliƒski 7, 9 S N A N I F Redakcja naukowa Halina Zadora Finanse ma∏ego przedsi´biorstwa w teorii i praktyce zarzàdzania Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Agnieszka Niegowska Recenzent: prof. dr hab. Jerzy Różański Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: © David Marchal/iStockphoto.com Seria: Finanse Podseria: Finanse przedsiębiorstwa © Wydawnictwo C.H. Beck 2009 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: GRAFOS Druk i oprawa: Studio Spartan, Gdynia ISBN 978-83-255-0757-2 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Część pierwsza Formalno-prawne i ekonomiczne warunki bytu małego przedsiębiorstwa w jego cyklu rozwojowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1. Małe przedsiębiorstwo w różnych ujęciach (Alina Gorczyńska) . . . . . . . . . . . . 17 1.1. Specyfika małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 1.1.1. Definicje i cechy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 1.1.2. Identyfikacja celów i zasad działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1.1.3. Cykl życia przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.2. Prawne formy działania małego przedsiębiorstwa i ich ewolucja . . . . . . . . 27 1.2.1. Prawne zasady działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.2.2. Prawne formy działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 1.2.3. Formy organizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 2. Ewidencja podatkowa i księgowa działalności gospodarczej małego przed- siębiorstwa (Aneta Michalak) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2.1. Przychody i koszty w różnych ujęciach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2.1.1. Różne ujęcia przychodów i wpływy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2.1.2. Różne ujęcia kosztów i wydatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 2.1.3. Dochód w różnych ujęciach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 2.2. Ewidencja podatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 2.2.1. Formy opodatkowania przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 2.2.2. Ewidencja na potrzeby podatku dochodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.3. Ewidencja księgowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 2.3.1. Przekształcenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów w księgi rachunkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 2.3.2. Elementy pełnego systemu ewidencyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 2.3.3. Kompatybilność elementów w pełnym systemie ewidencyjnym . . . . . 75 2.4. Podstawowe informacje na temat prowadzenia ksiąg rachunkowych . . . . . 77 2.4.1. Otwarcie i prowadzenie ksiąg rachunkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 2.4.2. Zamknięcie ksiąg rachunkowych i kontrola systemu ewidencyjnego . 81 5 Spis treści 3. Finansowe warunki bytu i działania małego przedsiębiorstwa (Halina Zadora) . 85 3.1. Pozyskiwanie kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 3.1.1. Kapitał i jego pochodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 3.1.2. Własne źródła finansowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 3.1.3. Kredyty bankowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 3.1.4. Pozabankowe źródła finansowania obcego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 3.1.5. Źródła i rodzaje pomocy publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 3.1.6. Niepieniężne formy finansowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 3.2. Cykl obrotu kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 3.2.1. Ruch okrężny kapitału trwałego i obrotowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 3.2.2. Majątek obrotowy i konsekwencje cyklu obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 3.3. Efekty działalności gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 3.3.1. Zysk operacyjny EBIT i ekonomiczna wartość dodana EVA . . . . . . . . 123 3.3.2. Zysk operacyjny i dźwignia operacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 3.3.3. Dźwignia finansowa, koszt kapitału a struktura kapitału . . . . . . . . . . 128 3.4. Budżet małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.4.1. Rodzaje planów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.4.2. Budżet „od zera” i budżet kontynuacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 3.4.3. Budżetowanie w ujęciu procesowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 3.4.4. Proces kontroli wykonania budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 3.4.5. Wskaźniki finansowe w weryfikacji i kontroli wykonania budżetu . . . 144 4. Małe przedsiębiorstwo wobec ryzyka gospodarczego (Monika Wieczorek-Kosmala) 149 4.1. Ogólne ujęcie problemu ryzyka gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 4.1.1. Źródła i rodzaje ryzyka gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 4.1.2. Mapa ryzyka gospodarczego i postawy przedsiębiorstwa wobec ryzyka 153 4.2. Konkretyzacja zagrożeń i zachowań małego przedsiębiorstwa w warunkach ryzyka gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 4.2.1. Lista zagrożeń małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 4.2.2. Przegląd instrumentów ochrony przed ryzykiem w małym przedsiębiorstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 4.3. Ubezpieczeniowy transfer ryzyka i jego efekty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 4.3.1. Elementy procesu ubezpieczeniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 4.3.2. Ubezpieczenia na rzecz rynkowej wartości dodanej . . . . . . . . . . . . . . 168 4.4. Przegląd produktów ubezpieczeniowych z punktu widzenia potrzeb małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 4.4.1. Ubezpieczenia rzeczowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 4.4.2. Ubezpieczenia finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 4.4.3. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 4.4.4. Ubezpieczenia osobowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 Część druga Źródła kosztów i przychodów związane z fazą powstawania i uruchomienia małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 5. Proces tworzenia małego przedsiębiorstwa (Izabela Jonek-Kowalska) . . . . . . 189 5.1. Etapy uruchomienia małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 5.1.1. Droga od sformułowania pomysłu na biznes do decyzji o podjęciu działalności gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 5.1.2. Faza przygotowawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 5.2. Procedura uruchomienia małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 5.2.1. Warunki wyjściowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 6 Spis treści 5.2.2. Ścieżki uruchomienia przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 5.2.3. Koszty uruchomienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 6. Wybór rynku, produktu, sposobu promocji i dystrybucji (Danuta Szwajca) . . . 208 6.1. Zdefiniowanie i wybór rynku docelowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 6.1.1. Źródła informacji rynkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 6.1.2. Poszukiwanie niszy i luki rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 6.1.3. Określenie profilu i liczebności docelowych klientów . . . . . . . . . . . . 212 6.2. Wybór produktu i ustalenie ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 6.2.1. Określenie cech i atrybutów produktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 6.2.2. Formuły kształtowania cen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 6.3. Wybór narzędzi promocji i sposobu dystrybucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 6.3.1. Narzędzia promocyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 6.3.2. Dystrybucja produktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 6.4. Planowanie wydatków i kosztów działań rynkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 7. Pozyskanie personelu (Mariusz Zieliński) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 7.1. Źródła i formy pozyskania personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 7.1.1. Nabór personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 7.1.2. Selekcja personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 7.1.3. Elastyczność zatrudnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 7.2. Koszty pozyskania personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 7.2.1. Koszty rekrutacji i selekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 7.2.2. Koszty personalne a formy zatrudnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 7.2.3. Koszty korzystania z outsourcingu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 Część trzecia Źródła kosztów i przychodów związane z fazą wzrostu i dojrzałości małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 8. Rozwój rynku, produktu, narzędzi promocji i dystrybucji (Danuta Szwajca) . 247 8.1. Wybór ścieżki rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 8.1.1. Opis ścieżek rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 8.1.2. Przesłanki wyboru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 8.2. Zmiany w polityce produktowej i cenowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 8.2.1. Rozszerzanie oferty produktowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 8.2.2. Możliwości i kierunki zmiany ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 8.2.3. Różnicowanie cen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 8.3. Rozwój promocji i dystrybucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 8.3.1. Wachlarz działań promocyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 8.3.2. Rozwój systemu dystrybucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 8.4. Budżet kosztów działań rynkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 9. Motywowanie i doskonalenie personelu (Mariusz Zieliński) . . . . . . . . . . . . . . 270 9.1. Wynagrodzenie jako składowa systemu motywacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 270 9.1.1. Różnicowanie, struktura i formy wynagrodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . 270 9.1.2. System motywacyjny w fazie wzrostu i dojrzałości . . . . . . . . . . . . . . 274 9.2. Doskonalenie personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 9.2.1. Szkolenie personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 9.2.2. Przesunięcia personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 9.3. Budżet motywowania i doskonalenia personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 9.3.1. Koszty motywowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 9.3.2. Koszty doskonalenia personelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 7 Spis treści 10. Decyzje inwestycyjne (Halina Zadora) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 10.1. Potrzeby inwestycyjne małego przedsiębiorstwa w fazie wzrostu i dojrzałości 287 10.1.1. Potencjał wytwórczy małego przedsiębiorstwa i jego zmiany w czasie 287 10.1.2. Potrzeby inwestycyjne – okoliczności i przesłanki wyboru . . . . . . . 291 10.2. Efektywność inwestowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 10.2.1. Cykl życia inwestycji a struktura wpływów i wydatków . . . . . . . . 293 10.2.2. Efekty przyrostowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Część czwarta Małe przedsiębiorstwo w fazie schyłkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 11. Restrukturyzacja. Proces odnowy przedsiębiorstwa (Halina Zadora) . . . . . . 301 11.1. Przesłanki i obszary restrukturyzacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 11.1.1. Kryzys, diagnoza i stabilizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 11.1.2. Obszary restrukturyzacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 11.2. Przebieg restrukturyzacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 12. Fiasko restrukturyzacji. Upadłość i likwidacja małego przedsiębiorstwa (Izabela Jonek-Kowalska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 12.1. Prawne aspekty upadłości i likwidacji małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . 312 12.1.1. Procedura upadłościowa i jej skutki prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 12.1.2. Problemy pracownicze w fazie upadłości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 12.2. Inne okoliczności likwidacji małego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . 320 Część piąta Małe przedsiębiorstwo w praktyce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 13. Studia przypadków związanych z powstawaniem i uruchamianiem małego przedsiębiorstwa (Aneta Staszel) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 13.1. Założenia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 13.1.1. Uzasadnienie doboru przykładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 13.1.2. Lista założeń przyjętych w prezentowanych przykładach . . . . . . . 325 13.2. Małe przedsiębiorstwa działające w branży handlowej . . . . . . . . . . . . . . . 334 13.2.1. Sklep z odzieżą używaną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 13.2.2. Sklep internetowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 13.3. Małe przedsiębiorstwa produkcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 13.3.1. Wytwórnia nalewek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 13.3.2. Piekarnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 13.4. Pośrednictwo finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 13.4.1. Agent ubezpieczeniowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 13.4.2. Agencja pocztowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 14. Studia przypadków związanych z przełomowymi wydarzeniami w życiu małego przedsiębiorstwa (Aneta Staszel) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 14.1. Budżet „od zera” przedstawiciela handlowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 14.1.1. Charakterystyka podejmowanej działalności . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 14.1.2. Prognoza kosztów i przychodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 14.1.3. Rachunek wyników pro forma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 14.1.4. Bilans pro forma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 14.1.5. Rachunek przepływów pieniężnych pro forma . . . . . . . . . . . . . . . . 376 14.2. Rozwój oferty produktowej księgarni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 14.2.1. Diagnoza pozycji rynkowej księgarni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 8 Spis treści 14.2.2. Możliwości dywersyfikacji oferty produktowej . . . . . . . . . . . . . . . . 380 14.2.3. Badania rynkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 14.2.4. Wnioski z przeprowadzonych badań rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 14.2.5. Ocena opłacalności dywersyfikacji działalności księgarni . . . . . . . . 383 14.3. Rozwój rynku zakładu fryzjersko-kosmetycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 14.3.1. Diagnoza pozycji rynkowej zakładu fryzjersko-kosmetycznego . . . 386 14.3.2. Działania promocyjne poprzedzające rozwój rynku . . . . . . . . . . . . 386 14.3.3. Kalkulacja kosztów kampanii promocyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 14.3.4. Wpływ działań promocyjnych na rozwój rynku . . . . . . . . . . . . . . . 389 14.4. Restrukturyzacja przedsiębiorstwa odzieżowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 14.4.1. Przesłanki restrukturyzacji przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 14.4.2. Diagnoza przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 14.4.3. Cele strategiczne i szczegółowe zadania restrukturyzacji . . . . . . . . 397 14.4.4. Ocena działań restrukturyzacyjnych na podstawie danych finansowych 400 15. Instytucje i programy wsparcia finansowego małych przedsiębiorstw (Aneta Staszel) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 15.1. Założenia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 15.1.1. Uzasadnienie doboru przykładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 15.1.2. Lista założeń przyjętych w prezentowanych przykładach . . . . . . . . 409 15.2. Instytucje wspierające małe przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 15.2.1. Instytucje w publicznym systemie pomocy finansowej . . . . . . . . . . 410 15.2.2. Rola funduszy europejskich we wspieraniu małych przedsiębiorstw 415 15.2.3. Instytucje świadczące usługi edukacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 15.3. Programy wsparcia finansowego ze strony instytucji publicznych i komercyjnych 420 15.3.1. Warunki pożyczki Górnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego SA 420 15.3.2. Zasady przyznania dotacji unijnej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw” . . . . . . . 422 15.3.3. Warunki poręczenia Śląskiego Regionalnego Funduszu Poręczeniowego Sp. z o.o. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 15.3.4. Warunki uzyskania kredytów bankowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 15.3.5. Zasady finansowania przez HALS Fundusz Kapitałowy Sp. z o.o. . . 430 15.3.6. Zasady wsparcia Lewiatan Business Angels (LBA) . . . . . . . . . . . . . 431 15.4. Przykłady ofert szkoleniowych instytucji publicznych i komercyjnych . . . . 433 15.4.1. Oferta szkoleniowa Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości . . 433 15.4.2. Oferta szkoleniowa Śląskiego Centrum Szkoleniowego Górnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego SA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 15.4.3. Oferta szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego . . . . . 439 15.4.4. Oferta szkoleniowa Masters Centrum Szkolenia Biznesu Sp.j. . . . . 442 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 9 Wstęp O znaczeniu finansów małych przedsiębiorstw decyduje ranga tych podmiotów w gospodarce rynkowej. Ta grupa przedsiębiorstw bowiem dominuje wśród małych i średnich przedsiębiorstw, które z kolei stanowią ponad 90 ogólnej liczby przedsiębiorstw funkcjonujących w gospodarce polskiej i innych gospo- darkach rynkowych. Na rynku jest wiele podręczników finansów przedsiębiorstw. Zdecydo- wana ich większość ma jednak charakter zbyt ogólny, by mogły uwzględniać specyficzne problemy małych przedsiębiorstw. Wystarczy posłużyć się kilkoma przykładami. Głównym obszarem finansów przedsiębiorstw jest gromadzenie kapitału. W podręcznikach najczęściej odsyła się Czytelnika do tych sfer rynku finansowego (np. giełdy), które dla małych przedsiębiorstw są na ogół niedo- stępne. Ale nawet gdyby były one dostępne, to potrzeby kapitałowe małych przedsiębiorstw są w większości przypadków zbyt małe, by ekonomicznie uzasadniać pozyskiwanie kapitału tą drogą. Z tych samych względów małe przedsiębiorstwa nie są i nie będą zainteresowane innowacyjnymi formami finansowania (np. typu structural finance). Podobnie rzecz się ma z inwesto- waniem. Podręczniki chętnie podejmują problem inwestycji finansowych, przedstawiając bogatą listę instrumentów finansowych i zasady budowy port- feli inwestycyjnych. Są to problemy z pewnością ważne, ale dla dużych przed- siębiorstw. Inny przykład to ochrona przed ryzykiem gospodarczym. Ryzyko gospodarcze nie wybiera między dużym a małym przedsiębiorstwem, ale dotyka każdego. Można nawet pokusić się o sformułowanie tezy, że ryzyko bardziej za graża małemu przedsiębiorstwu i w jego przypadku częściej skut- kuje upadłością. Natomiast w wielu podręcznikach w celu ochrony przed ry- zykiem proponuje się produkty rynku instrumentów pochodnych. Uważamy, 11 Wstęp że to nie one powinny stanowić trzon systemu ochrony przed ryzykiem go- spodarczym małego przedsiębiorstwa. Na ogół oddziela się problemy zarządzania przedsiębiorstwem od finansów przedsiębiorstwa. Czyni się to zazwyczaj z przesłanek dydaktycznych. W przy- padku małego przedsiębiorstwa nie sposób pominąć wątków zarządzania, gdyż często ta sama osoba jest właścicielem i menedżerem. Takie właśnie ujęcie proponuje niniejszy podręcznik. Książkę tę kierujemy przede wszystkim do środowiska akademickiego, w szczególności do studentów, którzy swą zawodową przyszłość planują związać z własną działalnością biznesową lub którzy wybrali specjalizację w zakresie małych i średnich przedsiębiorstw. Ale nie tylko. Jest ona też propo- zycją dla tych wszystkich uczestników życia gospodarczego, którzy już stworzyli małe przedsiębiorstwo i chcą zadbać o dalszy jego rozwój. A zatem podręcznik ten zawiera zarówno rozbudowane treści teoretyczne z myślą o potrzebach praktyków, jak i rozwiązania praktyczne kierowane do studentów – przy- szłych przedsiębiorców. Celem autorów było spojrzenie na małe przedsiębiorstwo przez pryzmat jego cyklu rozwojowego. Dlatego też treść i struktura podręcznika podpo- rządkowane zostały fazom życia małego przedsiębiorstwa. Książka składa się z piętnastu rozdziałów ujętych w pięciu częściach. Część pierwsza – „For- malno-prawne i ekonomiczne warunki bytu małego przedsiębiorstwa w jego cyklu rozwojowym” – oparta jest na czterech głównych zagadnieniach. Roz- ważania rozpoczynają się od prezentacji specyficznych cech jakościowych i ilościowych, wyróżniających małe przedsiębiorstwo na tle dużych i średnich przedsiębiorstw, także pod względem prawnych form działania. Szczególną rangę nadaje się uzyskiwanym przychodom i ponoszonym kosztom – najbar- dziej wyrazistym dowodom ekonomicznego bytu małego przedsiębiorstwa na rynku. Nie mniej ważny, choć niejako wtórny, jest problem ewidencji zdarzeń finansowych zachodzących w przedsiębiorstwie. O sposobie ewidencji po- datkowej i księgowej małe przedsiębiorstwo decyduje, zanim rozpocznie działalność. Często rozpoczyna ją, bazując na podatkowej księdze przychodów i rozchodów, a następnie, gdy zajdzie taka potrzeba (co najczęściej wiąże się z fazą rozwoju), przechodzi na księgi rachunkowe. Takie też założenie przy- jęliśmy w książce, co nie znaczy, że małe przedsiębiorstwo już w momencie uruchomienia nie może przyjąć pełnej ewidencji księgowej. Ale może być również tak, że w całym cyklu życia przedsiębiorstwo pozostanie na podat- kowej księdze przychodów i rozchodów. Rozpoczynając działalność, małe przedsiębiorstwo musi pozyskać kapitał. Przedstawiona w książce lista źródeł finansowania małego przedsiębiorstwa 12 Wstęp przeczy tezie, że źródła te są ubogie. Małe przedsiębiorstwo może dokonać wyboru spośród przedstawionych źródeł finansowania oraz dostosować je do możliwości i potrzeb swojej fazy rozwojowej. W ostatecznym rachunku o sukcesie decyduje sposób wykorzystania kapitału. Obok miar efektywności przedstawia się także warunki jej osiągania, wskazując na potrzebę planowania przedsięwzięć, a w ramach planowania zwłaszcza na budżetowanie. Zwraca się uwagę, że planowanie chroni małe przedsiębiorstwo przed ryzykiem go- spodarczym, gdyż ukierunkowując jego działalność, obniża nieokreśloność zdarzeń przyszłych. Ale samo planowanie nie wystarczy. Dlatego podejmuje się problem ochrony małego przedsiębiorstwa przed ryzykiem gospodarczym w stopniu szerszym, dokonując przeglądu instrumentów i nadając rangę ubez- pieczeniom. Część druga pracy – „Źródła kosztów i przychodów związane z fazą po- wstawania i uruchomienia małego przedsiębiorstwa” – eksponuje źródła przychodów i kosztów, związanych z uruchomieniem małego przedsiębiorstwa, wraz z opisem sekwencji postępowania w fazie uruchomienia małego przed- siębiorstwa. Jako podstawowe, dla tej fazy rozwoju małego przedsiębiorstwa, uważa się działania na rzecz wyboru rynku, produktu i narzędzi rynkowych, traktując je jako przyszłe źródła przychodów i kosztów. Z punktu widzenia kosztów zasadnicze dla małego przedsiębiorstwa są decyzje dotyczące pozy- skania personelu. Również ten problem stał się przedmiotem rozważań tej części niniejszej pracy. Część trzecia pracy – „Źródła kosztów i przychodów związane z fazą wzrostu i dojrzałości małego przedsiębiorstwa” – kieruje uwagę Czytelnika na trzy ważne dla tej fazy rozwoju zagadnienia. Przede wszystkim małe przedsiębior- stwo stoi przed decyzją wyboru rozwoju produktu i rynku (na jakim działa lub na jakim zamierza działać). Rodzi to potrzebę wypracowania zasad pro- wadzenia polityki cenowej i rozwoju innych instrumentów rynkowych. Narasta też problem motywowania personelu i jego doskonalenia. Zarówno jedne, jak i drugie decyzje przekładają się na wzrost (lub spadek) przychodów oraz spadek (lub wzrost) kosztów, a to one są główną przesłanką podejmowanych w tej fazie decyzji. Szczególne w skutkach, ze względu na swoją rangę, są decyzje inwestycyjne, odpowiadające nasilającym się w tej fazie potrzebom inwesty- cyjnym. Od przedsiębiorstwa wymaga się umiejętności określenia swych po- trzeb, świadomości ryzyka inwestycyjnego i konieczności przeprowadzenia rachunku ekonomicznego. Część czwarta – „Małe przedsiębiorstwo w fazie schyłkowej” – pokazuje, że choć kryzys może dotknąć przedsiębiorstwo w każdej fazie rozwoju, w fazie 13 Wstęp schyłkowej jest ono nań szczególnie narażone. Jeśli małe przedsiębiorstwo chce wyjść z fazy schyłku i podjąć trud odnowy, nieunikniona jest restruktu- ryzacja. Ostatecznym problemem, przed jakim w tej fazie może stanąć przed- siębiorstwo, jest upadłość i likwidacja. Szczególną rolę w książce pełni część piąta – „Małe przedsiębiorstwo w praktyce” – która jest swoistym przeglądem rzeczywistych przypadków. Często pochodzą one wprost z praktyki gospodarczej. Większość przykładów wskazuje na to, że osiągnięcie sukcesu w postaci pomnożenia zainwestowa- nego kapitału należy do rzadkości. W ten sposób autorzy chcą też przestrzec przed nieprzemyślanym podejmowaniem decyzji o rozpoczęciu działalności i przed pobieżną oceną efektywności podjętego przedsięwzięcia. Układ tej części – podobnie jak i całej książki – pozwala wyróżnić okoliczności i zacho- wania typowe dla fazy powstawania i uruchomienia małego przedsiębiorstwa oraz te towarzyszące okresom przełomowym w fazie wzrostu i dojrzałości oraz w fazie schyłkowej. Tę część kończy prezentacja instytucji i instrumentów finansowego wsparcia małego przedsiębiorstwa wraz z przykładami. Autorzy podręcznika wiele zawdzięczają Pani prof. dr hab. Danucie Krzemińskiej. Była ona pierwszym recenzentem pracy i to pod wpływem Jej cennych rad podręcznik przyjął ostateczną postać. Nie jesteśmy w stanie inaczej, jak tylko na kartach niniejszej książki, złożyć Jej podziękowań. Jednocześnie bierzemy pełną odpowiedzialność za wszelkie niedoskonałości, jeśli, mimo wszelkich starań, nie udało się nam ich uniknąć. 14 Część pierwsza Formalno-prawne i ekonomiczne warunki bytu małego przedsiębiorstwa w jego cyklu rozwojowym 1 Małe przedsiębiorstwo w różnych ujęciach Alina Gorczyńska 1.1. Specyfika małego przedsiębiorstwa 1.1.1. Definicje i cechy Małe przedsiębiorstwo znalazło trwałe miejsce w literaturze ekonomicznej i naukach o zarządzaniu. Jednakże, mimo popularności nazwy, napotykamy trudności w jego zdefiniowaniu. W literaturze przedmiotu funkcjonują różne kryteria, względem których próbuje się wyodrębnić małe przedsiębiorstwo z ogółu przedsiębiorstw działających w gospodarce. Cechy te mają generalnie charakter jakościowy. Ich niemierzalna natura nie pozwala na wyraźne od- różnienie małych przedsiębiorstw od pozostałych. Dlatego też uzupełnia się je o cechy mierzalne, ilościowe, i to one de facto dają podstawy do zdefinio- wania małego przedsiębiorstwa. Pokrótce przedstawimy zarówno jedne, jak i drugie cechy. Jako główną cechę jakościową małego przedsiębiorstwa uznaje się samo- dzielność ekonomiczną i prawną właściciela. Samodzielność to cecha, dzięki której właściciel, korzystając z prawa własności, jest w stanie podejmować na własne ryzyko i niezależnie od woli i kontroli osób trzecich każdą swoją ini- cjatywę w ramach prawa [Piasecki, 2001, s. 69]. Cechą jakościową jest także umiejętność kreacji przez osobę właściciela klimatu społecznego przedsię- biorstwa. Właściciel poprzez intensywne oddziaływanie na wszelkie, nawet najdrobniejsze decyzje oraz wypracowanie właściwych sobie stosunków z pra- cownikami kształtuje specyficzne stosunki społeczne w przedsiębiorstwie [Scarborough, Zimmerer, 2006; Burns, 2001, s. 8–9]. Powoduje to, że zbiorowe życie pracowników nosi piętno jego stylu kierowania. Cechą małego przedsię- 17 Alina Gorczyńska biorstwa jest również jedność własności i zarządzania. Połączenie funkcji menedżera z funkcją właściciela sprawia, że centrum decyzyjne koncentruje się na osobie właściciela. Jest on wykonawcą wszystkich funkcji zarządzania (planowanie, organizowanie, motywowanie i kontrolowanie). Uprawnia go to do stosowania własnych rozwiązań organizacyjnych (podział pracy, obo- wiązków, uprawnień). Jedność własności i zarządzania zapobiega powstawaniu sprzecznych celów i w ten sposób ogranicza koszty utraconych możliwości. Jednocześnie należy podkreślić, że rzutuje ona na inne cechy małego przedsiębiorstwa związane z organizacją. Małe przedsiębiorstwo charakte- ryzuje prosta, czytelna struktura organizacyjna. Dzięki tej prostocie nie występują negatywne czynniki, takie jak sztywność udzielanych instrukcji, biurokratyczna procedura czy długi czas obiegu informacji i sposobu ich wyko- rzystania [Łuczka, 1997, s. 11]. To zaś wpływa na sposób i czas podejmowania decyzji, które nie są sformalizowane, dzięki czemu małe przedsiębiorstwo szybko reaguje na zmiany w otoczeniu. Szybkość reakcji przekłada się na kolejną cechę małego przedsiębiorstwa, jaką jest elastyczność. Prosta forma organizacyjna umożliwia szybkie po- dejmowanie decyzji i ich realizację bez zbytniej zwłoki. Dzięki temu przed- siębiorstwa te wykazują zdolność do szybkiego dostosowywania się do zmieniających warunków oraz reagowania na sygnały z rynku, adaptując się do zmiennych potrzeb konsumentów [Verdú-Jover i in., 2006; Hudson i in., 2001, s. 1096–1115]. Małe przedsiębiorstwo cechują ograniczone zasoby ludzkie i finansowe. Niewielka liczba osób zatrudnionych i podporządkowanych osobie mene- dżera-właściciela to typowa cecha takiego przedsiębiorstwa. Niski poziom kapitału identyfikuje i wyróżnia je spośród innych przedsiębiorstw oraz tworzy bariery w dostępie do nowych technologii. Dlatego też zwykle małe przedsię- biorstwo nie prowadzi działań związanych z badaniami i rozwojem lub ogra- nicza je do minimum. Staje się to również istotnym czynnikiem determinującym powstawanie i wchodzenie nowych przedsiębiorstw na rynek. Dokonany przegląd cech jakościowych daje rozeznanie co do istoty i funkcji małego przedsiębiorstwa. Jednak ich niemierzalny charakter utrudnia odróż- nienie takiego przedsiębiorstwa od pozostałych podmiotów na rynku. Stąd dopełniająca rola cech ilościowych. Wśród nich zasadniczą jest wielkość przedsiębiorstwa. Z praktyki klasyfikacji wynika, iż wyznaczana jest ona przez jego zasoby, liczbę zatrudnionych i/lub osiągnięty wynik ekonomiczny. Najczęściej stosowanymi wyróżnikami ilościowymi są: zatrudnienie w jed- nostce czasu (w ciągu roku) oraz obrót przedsiębiorstwa w jednostce czasu (w ciągu roku). Obie posiadają zalety i wady, jednak ich wspólną cechą, po- 18 1. Małe przedsiębiorstwo w różnych ujęciach zytywną, jest powszechna dostępność materiałów statystycznych dla potrzeb klasyfikacji. W Polsce, podobnie jak w pozostałych krajach Unii Europejskiej, nie istnieje jeden obowiązujący parametr, za pomocą którego wyróżnia się małe przedsię- biorstwo. Przedsiębiorstwo to jest często odmiennie definiowane, w zależności od potrzeb statystyki ekonomicznej. Wyróżnić możemy definicję dla celów statystycznych, definicję dla celów przydziału środków pomocowych oraz definicję dla celów rachunkowości sprawozdawczej. Przegląd tych definicji prezentuje tabela 1.1. Tabela 1.1. Definicje małego przedsiębiorstwa w Polsce i pozostałych krajach Unii Europejskiej EUROSTAT/ GUS (cid:23)mikroprzedsiębiorstwa – od 1 do 9 zatrudnionych (cid:23)małe przedsiębiorstwa – od 10 do 49 zatrudnionych KOMISJA EUROPEJSKA / USTAWA O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (cid:23)mikroprzedsiębiorstwo – zatrudnienie do 10 osób, roczny obrót poni(cid:285)ej 2 mln euro, suma aktywów poni(cid:285)ej 2 mln euro (cid:23)małe przedsiębiorstwo – zatrudnienie od 10 do 49 osób, roczny obrót od 2 do 10 mln euro, suma aktywów od 2 do 10 mln euro DZIENNIK URZĘDOWY UE NR 82783 Z 25 MARCA 1994 R. / USTAWA O RACHUNKOWOŚCI (cid:23)małe przedsiębiorstwo – jednostka, która nie osiągnęła dwóch z trzech wymienionych wielko(cid:258)ci: – zatrudnienie nie przekroczyło 50 osób – suma aktywów nie przekroczyła w walucie polskiej równowarto(cid:258)ci 2,5 mln euro – przychody netto nie były większe ni(cid:285) równowarto(cid:258)ć w walucie polskiej 5 mln euro Źródło: opracowanie własne na podstawie: Eurostat, Generalna Dyrekcja XXIII UE, „Przedsiębiorstwo w Europie”, Rekomendacja Komisji Europejskiej z maja 2003 r. (2003/361/EC), Dziennik Urzędowy UE nr 82783 z 25 marca 1994 r.; Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno(cid:258)ci gospodarczej, Dz.U. z 2004, nr 173, poz. 1807 z pó(cid:283)n. zm.; Ustawa z 29 wrze(cid:258)nia 1994 r. o rachunkowo(cid:258)ci, Dz.U. z 1994 r., nr 121, poz. 591, z pó(cid:283)n. zm. Zarówno Urząd Statystyki Unii Europejskiej, Eurostat, który publikuje sprawozdania dotyczące stanu małych przedsiębiorstw we wszystkich krajach należących do Unii, jak i polski GUS w swej definicji ograniczają się tylko do 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce zarządzania
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: