Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00103 009825 7505977 na godz. na dobę w sumie
Formy publicznoprawne współdziałania jednostek samorządu terytorialnego - ebook/pdf
Formy publicznoprawne współdziałania jednostek samorządu terytorialnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 666
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7483-986-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W monografii przedstawiono istotę, genezę, przesłanki oraz zasady podejmowania i realizacji publicznoprawnych form współdziałania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce i wybranych państwach Europy. Wychodząc z założenia, że obecny podział zadań publicznych między jednostki samorządu terytorialnego nie jest doskonały, wykazano, że podejmowanie różne formy współdziałania mogą stanowić mechanizm określonej dobrowolnej korekty zastosowanego przez ustawodawcę sposobu podziału zadań między takie jednostki i przyporządkowanych im środków na ich realizację.

Przedstawiono m.in. charakter prawny, zasady i tryb: zawierania porozumień i tworzenia zawiązków jednostek samorządu terytorialnego, przekazywania lub powierzania wykonywania zadań publicznych oraz źródła ich finansowania. Podejmowanie różnych form współdziałania, zgodnie z zasadami dobrowolności i poszanowania samodzielności współdziałających jednostek samorządu terytorialnego, uznano za wyraz utrwalania demokratycznych procesów w realizacji zadań publicznych, mających istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania państwa.

Wymienione zagadnienia są analizowane na tle ewolucji umownych form działania administracji publicznej z uwzględnieniem materiału normatywnego, poglądów doktryny i dorobku orzecznictwa w aspekcie prawno porównawczym. Zaprezentowano koncepcję umowy administracyjnej (publicznoprawnej) francuskiej, hiszpańskiej, greckiej, niemieckiej, austriackiej, szwajcarskiej i rosyjskiej.


Wprowadzenie:
Zapoczątkowaną w Polsce w 1990 r. reformę ustrojową i gospodarczą oparto na kilku zasadniczych założeniach ideowych oraz prawnych i społecznych, m.in. przywrócenia wolnych wyborów, wprowadzenia gospodarki wolnorynkowej opartej o zasady uczciwej konkurencji, demokratyzacji procesów podejmowania decyzji, decentralizacji w zarządzaniu procesami publicznymi oraz budowy społeczeństwa obywatelskiego.

Ważnym składnikiem tych reform stała się prawna instytucja samorządu terytorialnego, reaktywowanego - po kilkudziesięcioletniej przerwie - w pierwszej kolejności na stopniu gminy, a od 1999 r. również na stopniu powiatu i województwa. Częściowo wykorzystano doświadczenia wynikające z funkcjonowania samorządu terytorialnego w okresie II Rzeczypospolitej oraz państw Europy Zachodniej, w których samorząd terytorialny jest rozwiązaniem ustrojowym obecnym od XIX wieku. Nie dokonano jednak prostej recepcji tych rozwiązań, lecz podjęto próbę ich dostosowania do polskich warunków kształtowanych sytuacją społeczno-gospodarczą charakterystyczną dla dekady lat dziewięćdziesiątych XX wieku.

Przekazując ze sfery administracji rządowej do samorządu terytorialnego zadania publiczne, kompetencje do ich wykonywania oraz środki finansowe, nie przeprowadzono szczegółowych analiz, które umożliwiałyby optymalne - w zaistniałych w tym czasie warunkach - rozwiązanie tego problemu. Często doraźne potrzeby dominowały nad założeniami poprawnie skonstruowanego procesu decentralizacji w wykonywaniu zadań publicznych i sposobach oraz metodach ich finansowania. W różnych okresach dochodziło do mniej lub bardziej świadomego naruszania przez ustawodawcę konstytucyjnej reguły adekwatności zadań i środków finansowych przeznaczonych do ich realizacji, czego dowodem jest bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych. Jest to argument uzasadniający tezę, według której proces przekazywania zadań do wykonywania przez samorząd terytorialny następował często bez uprzedniego zbadania możliwości ich realizacji przez ten samorząd. Nieprzypadkowo od 1990 r. aż czterokrotnie dokonywano istotnych zmian w ustawowo konstruowanym modelu dochodów jednostek samorządu terytorialnego (odpowiednio w latach 1990, 1993, 1998 i ostatnio w 2003 r.). Dowodzi to braku nie tylko prawidłowych rozstrzygnięć, które z zadań publicznych powinny być realizowane przez administrację rządową, a które przez jednostki samorządu terytorialnego, jak również jaki powinien być podział tych zadań pomiędzy poszczególne stopnie samorządu terytorialnego (gminy, powiatu lub województwa) oraz z jakich źródeł powinny pochodzić środki finansowe przeznaczone do finansowania tych zadań.

Jednym z najważniejszych problemów wymagających rozwiązania jest ustalenie właściwej struktury organizacyjnej administracji publicznej i związanego z tą strukturą podziału kompetencji, zadań oraz sposobów ich finansowania. Powinien to być wewnętrznie spójny system, o przejrzystych i akceptowanych przez społeczeństwo mechanizmach funkcjonowania, umożliwiający sprawowanie kontroli zarówno przez wyspecjalizowane organy, jak i wykonywanie kontroli społecznej. Umożliwi to właściwą realizację zadań publicznych i związane z tym optymalne zaspokajanie potrzeb społecznych przy ciągle ograniczonych zasobach pieniężnych. Elementem tego systemu powinien być sprawny - pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym - samorząd terytorialny, będący publicznoprawną wspólnotą mieszkańców danego obszaru i zarządzający sprawami tej wspólnoty.

Samorządowi terytorialnemu powierzono - w dwóch etapach, tj. w 1990 r. i w 1998 r. - wiele istotnych zadań publicznych do wykonywania we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Prawidłowe wykonywanie tych zadań wymaga wydajnych źródeł dochodów, zarówno własnych, jak i przekazywanych ze szczebla centralnego (głównie w formie subwencji ogólnych i dotacji celowych, a także udziałów we wpływach z podatków państwowych). Przyjęty aktualnie model dochodów jednostek samorządu terytorialnego nie jest doskonały, podobnie jak i modele stosowane w ubiegłych latach. Wynika to częściowo z tego, że w pierwszej kolejności rozstrzygano o strukturach organizacyjnych samorządu terytorialnego i przyporządkowanych im do wykonania zadań publicznych, a dopiero w dalszej kolejności decydowano o kwestiach finansowo-ekonomicznych. Taką kolejność działań przyjęto zarówno w 1990 r., jak i w 1998 r., a więc w dwóch przełomowych etapach procesu budowy samorządu terytorialnego w Polsce.

Określając ustawowo ustrojowe i finansowe aspekty funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce nie dostrzegano różnic pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego tego samego stopnia. Ustawowo ustalony zakres zadań oraz model źródeł dochodów jest analogiczny w gminach miejskich, wiejskich lub miejsko-wiejskich. Podobne rozwiązania zastosowano wobec powiatów i miast na prawach powiatów. W poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego z różnym natężeniem ujawniają się potrzeby społeczności lokalnych lub regionalnych, często warunkowane wieloletnimi zaniedbaniami w sferze najistotniejszych lokalnych potrzeb oraz infrastruktury. Odmienny był poziom ich rozwoju cywilizacyjnego w okresie wytyczania granic administracyjnych, a także stan zaludnienia, wyposażenia w infrastrukturę, dostępu do lokalnych zasobów surowców i energii, przygotowania do samodzielnego i odpowiedzialnego sprawowania władzy w wymiarze lokalnym oraz regionalnym, kwalifikacji osób wchodzących w skład organów jednostek samorządu terytorialnego. Nie bez znaczenia pozostawały również takie kwestie jak zróżnicowane warunki geograficzno-przestrzenne, otoczenie (np. bliskie położenie dużego miasta stanowiącego nie tylko istotny rynek pracy, ale także ośrodek kulturalny i edukacyjny). W poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego takie same kategorie źródeł dochodów własnych charakteryzują się często różnym poziomem wydajności, co z reguły związane jest z odmiennymi obiektywnymi warunkami funkcjonowania tych jednostek. Przyczyn tych zjawisk można doszukiwać się m.in. w zróżnicowaniu terytorialno-przestrzennym, liczbie oraz strukturze wiekowej i zawodowej mieszkańców danej wspólnoty, poziomie zamożności mieszkańców, odmiennych warunkach geograficznych, dominacji określonych monokultur (np. rolniczych, przemysłowych).

Rozpoznany stan normatywnego podziału zadań publicznych i źródeł zasobów finansowych pomiędzy poszczególne stopnie samorządu terytorialnego w Polsce pozwala na sformułowanie tezy, że jest to podział wysoce niedoskonały, prowadzący do pogłębiania się różnic (gospodarczych, społecznych, kulturowych, ekonomicznych oraz innych) w poziomie zaspokajania potrzeb poszczególnych społeczności lokalnych i regionalnych. Różnic tych nie można korygować za pomocą mechanizmów opartych na stosowaniu środków ze szczebla centralnego, ponieważ de facto prowadziłoby to do swoistej restytucji metod centralnego zarządzania, a więc metod stojących w wyraźnej opozycji do ideowych i prawnych podstaw funkcjonowania samorządu terytorialnego tzn. jego samodzielności w wymiarze ogólnym oraz prawnym i ekonomicznym, z jednym zastrzeżeniem. Granice tej samodzielności określone są przez ustawodawcę, a więc nie można postrzegać samodzielności samorządu terytorialnego jako jedynej i absolutnie chronionej wartości tzn. w oderwaniu od innych istotnych problemów wynikających z funkcjonowania struktury całego państwa.

Konstytucyjnie określona zasada zrównoważonego rozwoju powinna być odnoszona również do samorządu terytorialnego. Niezbędny jest zatem mechanizm zapewniający korektę niedoskonałego podziału zadań publicznych pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego i środków niezbędnych do ich realizacji, w tym także środków finansowych. Funkcje takie mogą być spełniane przez różne formy współdziałania tych jednostek. Dobrowolność podejmowania tych form jest jednocześnie gwarancją poszanowania samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, jako wartości podstawowej. Kształt przyjętych rozwiązań prawnych w tym zakresie determinuje ich znaczenie i zakres wykorzystywania w praktyce, a także wpływa na relacje kształtujące się pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego oraz pomiędzy tymi jednostkami a organami administracji rządowej.

Przyjęte założenia implikowały zarówno zakres rozważań, jak i zastosowane metody badawcze w niniejszej pracy, w której podjęto próbę kompleksowego ujęcia oraz przeprowadzenia analizy publicznoprawnych form współdziałania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce ukazanych na szerszym tle, jakim są formy działania administracji, w tym także stosowane w systemach prawnych innych państw.

Zastosowana w pracy podstawowa metoda badawcza, oparta na kompleksowej i wszechstronnej analizie materiału normatywnego, obowiązującego w różnych okresach w odniesieniu do prezentowanej problematyki, a także poglądów nauki prawa i dorobku orzecznictwa sądów, posłużyła do realizacji zasadniczego celu, tj. wykazania, że formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce - wzorowane w pewnym sensie na rozwiązaniach stosowanych zarówno w II Rzeczypospolitej, jak i w państwach Europy Zachodniej - mogą stanowić mechanizm odpowiedniej, dobrowolnej i samodzielnie realizowanej korekty zastosowanego przez ustawodawcę sposobu podziału zadań między takie jednostki i przyporządkowanych im środków ich realizacji. Celem pracy jest także dokonanie ustaleń terminologicznych oraz teoretycznych w zakresie konstrukcji i form prawnych, umożliwiających nie tylko prawidłową kwalifikację poszczególnych form współdziałania, uporządkowanie nazewnictwa będącego efektem chaotycznych i doraźnych zmian dokonywanych w poprzednich latach, ale także analizę skutków wynikających z ich praktycznego zastosowania i reguł odpowiedzialności stron podejmujących różne formy współdziałania.

Uzupełniająco zastosowano także inne metody badawcze, tj. empiryczno-prawną, uwzględniającą elementy stosowania prawa. W niezbędnym zakresie, wyznaczonym tytułem niniejszej pracy, dokonano analizy orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych i powszechnych, a także regionalnych izb obrachunkowych. Umożliwiło to identyfikację najważniejszych problemów związanych ze stosowaniem poszczególnych form współdziałania, a zwłaszcza związków oraz porozumień.

Badanej problematyki nie ograniczono tylko do rozwiązań polskich, ale - głównie w celach porównawczych - przedstawiono wybrane regulacje prawne i dorobek doktryny innych państw, przede wszystkim członków Unii Europejskiej. Umożliwiło to zaprezentowanie w pracy rozwiązań z innych systemów prawnych. Korzystano również w pewnym zakresie z metody historycznej w celu ukazania kierunku ewolucji poszczególnych regulacji i całego systemu form współdziałania w samorządzie terytorialnym i kształtujących się na tej płaszczyźnie różnych tendencji. Na tym tle była możliwa pełniejsza ocena rozwiązań zastosowanych w Polsce, a także sformułowanie wniosków zarówno de lege lata, jak i de lege ferenda.

Problematyka publicznoprawnych form współdziałania jednostek samorządu terytorialnego nie została we właściwy sposób doceniona przez ustawodawcę. Regulacje prawne mają charakter cząstkowy, dominują odesłania do odrębnych przepisów, zwłaszcza w odniesieniu do zasad gospodarki finansowej związków jednostek samorządu terytorialnego. Nie zdecydowano się na kompleksowe unormowanie różnych form współdziałania - tj. w aspekcie ustrojowym, organizacyjnym, funkcjonalnym i finansowym - w jednym akcie prawnym lub w poszczególnych samorządowych ustawach ustrojowych. Również w piśmiennictwie dotychczas brak było opracowania monograficznego w zakresie tej problematyki. Uwzględniając potrzeby analizy obecnego stanu prawnego odnoszącego się do publicznoprawnych form współdziałania jednostek samorządu terytorialnego, ich znaczenia dla funkcjonowania społeczności lokalnych i regionalnych oraz wskazania możliwych kierunków rozwoju tych form wyznaczono określone obszary badawcze. Poddano analizie fundamentalne założenia współdziałania, ujęte w szerszej perspektywie historycznej i prawnoporównawczej, pozwalającej na zidentyfikowanie tendencji ewolucyjnych różnych form współdziałania oraz ich znaczenia dla wykonywania zadań publicznych w samorządzie terytorialnym.

Z uwagi na zakreślone granice badanej problematyki analizie poddano polskie ustawodawstwo odnoszące się przede wszystkim do kwestii ustrojowych, materialnoprawnych i proceduralnych samorządu terytorialnego. W niezbędnym jednak zakresie analizowano również akty prawa cywilnego i finansowego. Uznając potrzebę konfrontacji rozwiązań polskich z rozwiązaniami stosowanymi w innych systemach prawnych, poddano analizie rozwiązania prawne obowiązujące w innych państwach, zarówno o charakterze unitarnym, jak i federalnym. W tym celu dokonano tłumaczenia na język polski oryginalnych aktów m.in. prawa francuskiego, niemieckiego, hiszpańskiego, austriackiego, szwajcarskiego, rosyjskiego, ukraińskiego i innych.

Przy pisaniu pracy uwzględniono dorobek polskiej doktryny prawa administracyjnego, samorządowego, cywilnego oraz finansowego. Wykorzystano również uzupełniająco publikacje z zakresu nauki administracji, zarządzania, teorii prawa oraz prakseologii. W celach porównawczych szeroko korzystano również z dorobku doktryny innych państw - przede wszystkim w języku niemieckim, francuskim, rosyjskim, hiszpańskim, portugalskim, włoskim i angielskim.

Założone cele badawcze, przyjęta teza podstawowa oraz zastosowane metody prowadzonych badań wywarły bezpośredni wpływ na strukturę pracy. Złożona jest ona z wprowadzenia, siedmiu rozdziałów merytorycznych oraz zakończenia. Pracę uzupełniają wykazy ważniejszych skrótów oraz wykorzystanej literatury przedmiotu.

W rozdziale pierwszym dokonano ustaleń terminologicznych, wyjaśniając pojęcie podstawowe dla dalszych rozważań, tj. 'współdziałanie' oraz pojęcia pokrewne tzn. 'współpraca', 'kooperacja', 'koordynacja'. Niniejszych ustaleń dokonano w sposób wielostronny, wykorzystując dorobek nauk prawnych, ekonomicznych, teorii organizacji i zarządzania oraz prakseologii. Przeprowadzono analizę poszczególnych pojęć pod kątem ich elementów strukturalnych i zawartości treści. Rozważania zamieszczone w tym rozdziale mają służyć budowie określonej przestrzeni pojęciowej, instytucjonalnej i doktrynalnej. Umożliwiło to sformułowanie określonych tez cząstkowych, weryfikowanych w kolejnych rozdziałach pracy.

W rozdziale drugim przedstawiono formy działania i współdziałania organów administracji publicznej, w aspekcie materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego. Dokonano analizy stosowanych w doktrynie różnych klasyfikacji form działania stosowanych w administracji publicznej oraz zadań administracji, które mogą być realizowane przy wykorzystaniu poszczególnych form. Ustaleń dokonano przy uwzględnieniu bardzo bogatego dorobku doktryny w tym zakresie oraz ewolucji poglądów, na którą bezspornie miały wpływ okresowe zmiany ustawodawstwa. Zwrócono uwagę na fakt, że zadania publiczne, podobnie jak inne zjawiska społeczne, podlegają historycznemu procesowi rozwoju (zmianom może podlegać zarówno zakres, jak i treść zadań publicznych). Uznano przy tym, że zakres zadań publicznych zależy od przyjętych rozwiązań ustrojowych (faktyczny zakres zadań publicznych zależy od splotu wielu odmiennych czynników historycznych, politycznych i społecznych, a także od ekonomicznego potencjału państwa). Cechą charakterystyczną jest realizacja przez administrację publiczną jej zadań w różnych formach i za pomocą różnych metod, a formy działania pozostają w ścisłym związku z treścią działalności i z zadaniami, jakie w realizowaniu nowych funkcji państwa powinna spełniać administracja. Zauważalna jest tendencja do zmniejszania się obszaru działań o charakterze władczym na rzecz instytucji o charakterze umownym, mediacyjnym, uzgodnieniowym, ugodowym, porozumiewawczym, a więc różnych form współdziałania.

W tym kontekście omówiono relacje pomiędzy pojęciem 'współdziałanie', a takimi pojęciami, jak 'współdecydowanie', 'zasięganie opinii', 'konsultacje', 'uzgodnienia'. Podkreślono, że współdziałanie organów administracji publicznej może dotyczyć zarówno aktów stanowienia prawa, jak i stosowania prawa. W postępowaniu administracyjnym, oprócz form współdziałania dobrowolnego (zawieranie porozumień w sprawie przenoszenia kompetencji) przepisy prawa zobowiązują lub umożliwiają organom współuczestniczenie w podejmowaniu decyzji.

W rozdziale trzecim przedstawiono zakres i możliwości stosowania umów oraz porozumień w administracji. Omówiono koncepcję umowy administracyjnej i dokonano porównania jej elementów konstrukcyjnych z elementami konstrukcyjnymi umowy cywilnoprawnej wykorzystywanej w działaniach administracji publicznej. W tym kontekście zaprezentowano efekty prowadzonej w doktrynie dyskusji dotyczącej charakterystyki wyżej wymienionych umów i ich relacji do prawnej instytucji porozumienia administracyjnego. Uzasadnione jest twierdzenie, że w wyniku przeobrażeń administracji publicznej, zmian ustrojowych i gospodarczych państwa wzrosło znaczenie umów w realizowaniu przez administrację publiczną jej zadań. Umowom, jako formom działania administracji, można przypisać wiele zalet, szczególnie w sferze spraw majątkowych i gospodarczych. Pozwalają one na bardziej elastyczne i szczegółowe oraz optymalnie dostosowane do konkretnej sytuacji uregulowanie wzajemnych praw i obowiązków stron, zgodnie z ich oczekiwaniami. Generalnie zaaprobowano głoszony w literaturze przedmiotu pogląd o konieczności opracowania jednolitej i spójnej koncepcji umów publicznoprawnych. W celu wskazania rangi problemu przedstawiono zakres i sposoby wykorzystywania umowy, jako formy działania administracji, w wybranych państwach o dłuższych tradycjach demokratycznych. Scharakteryzowano ponadto, stosowany od kilku lat w Polsce, kontrakt wojewódzki jako formę działania administracji.

W rozdziale czwartym przeprowadzono analizę: przyczyn podejmowania współdziałania przez jednostki samorządu terytorialnego; zadań publicznych, które mogą być wykonywane wspólnie lub których realizacja może być powierzana innym jednostkom; prawnych podstaw umożliwiających stosowanie poszczególnych form współdziałania (konstytucyjnych, ustawowych oraz wynikających z aktów prawa międzynarodowego). W oparciu o obowiązujące ustawodawstwo dokonano analizy granic samodzielności jednostek samorządu terytorialnego w podejmowaniu różnych form współdziałania oraz klasyfikacji stosowanych form współdziałania. Powyższe rozważania osadzono na szerszym tle - istoty i ogólnych założeń reformy samorządu terytorialnego w Polsce.

Porozumienia zawierane przez jednostki samorządu terytorialnego przedstawiono w rozdziale piątym. Podkreślono respektowaną zasadę dobrowolności w zawieraniu porozumień, ale również istniejące ograniczenia w ich zawieraniu. Sklasyfikowano porozumienia ze względu na ich przedmiot oraz uczestników. Szczegółowo scharakteryzowano poszczególne etapy procedury zawierania porozumień i związane z nimi kompetencje organów jednostek samorządu terytorialnego. Omówiono zasady wygasania porozumień i rozstrzygania sporów między ich stronami. Wskazano, które z zadań publicznych mogą być przedmiotem porozumień. Rozważania niniejsze wzbogacono o aspekty finansowoprawne odnoszące się do zasad i dopuszczalnych form finansowania zadań wykonywanych na podstawie zawieranych porozumień.

W rozdziale szóstym dokonano analizy zasad tworzenia związków jednostek samorządu terytorialnego. Przedstawiono podstawy prawne tworzenia związków, ich istotę, przesłanki i cele tworzenia, potencjalnych uczestników, etapy procedury tworzenia związków, ich wewnętrzną organizację i kompetencje poszczególnych organów, a ponadto reguły sprawowania nadzoru nad związkami. Uznano, że związki jednostek samorządu terytorialnego stanowią jedną z ważniejszych form współdziałania w wykonywaniu zadań w samorządzie terytorialnym, w ramach specjalnie utworzonej w tym celu osoby prawnej. Krytycznie oceniono rozwiązania prawne odnoszące się do obowiązujących zasad gospodarki finansowej związków, a w szczególności brak kompleksowych w tym zakresie uregulowań adresowanych wyłącznie do tej formy współdziałania.

Głównie w celach porównawczych w rozdziale siódmym przedstawiono formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego wykorzystywane w innych państwach. Dla zachowania przejrzystości tej bardzo złożonej problematyki omówiono rozwiązania obowiązujące w państwach o zbliżonych kulturach prawnych w pewnej sekwencji. Dlatego w poszczególnych częściach tego rozdziału zaprezentowano formy współdziałania odpowiednio: w samorządzie terytorialnym w Niemczech, Austrii i Szwajcarii, odrębnie we Francji, Belgii, Holandii i Luksemburgu, a ponadto w Hiszpanii, Portugalii i we Włoszech oraz w odrębnej części w państwach skandynawskich. Z uwagi na reaktywowanie samorządu terytorialnego w wielu państwach tzw. Europy Środkowej i Wschodniej zaprezentowano dopuszczalne formy współdziałania w Republikach: Czeskiej, Słowacji, Bułgarii, Rumunii, Chorwacji, Słowenii, Ukrainy, Litwy, Łotwy i Estonii, a także w Federacji Rosyjskiej. Umożliwiło to porównanie różnych rozwiązań stosowanych w państwach o długich tradycjach funkcjonowania samorządu terytorialnego, jak i w państwach tworzących dopiero struktury demokratyczne na stopniu lokalnym i regionalnym. Wnioski stąd płynące wykorzystano do sformułowania ocen dotyczących stanu zaawansowania współdziałania jednostek samorządu terytorialnego w Polsce.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE MA£GORZATA OFIARSKA · FORMY PUBLICZNOPRAWNE WSPÓ£DZIA£ANIA JEDNOSTEK SAMORZ¥DU TERYTORIALNEGO Polecamy nasze publikacje z tej serii: Sławomir Cieślak FORMALIZM POSTĘPOWANIA CYWILNEGO Agnieszka Góra-Błaszczykowska ZASADA RÓWNOŚCI STRON W PROCESIE CYWILNYM Maciej Kaliński SZKODA NA MIENIU I JEJ NAPRAWIENIE Marlena Wach STATUS UŁOMNYCH OSÓB PRAWNYCH W POLSKIM PRAWIE CYWILNYM Andrzej Sebastian Duda INTERES PRAWNY W POLSKIM PRAWIE ADMINISTRACYJNYM Jerzy Parchomiuk ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA ZA LEGALNE DZIAŁANIA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Tomasz Siemiątkowski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNOPRAWNA W SPÓŁKACH KAPITAŁOWYCH Marcin Trzebiatowski OBOWIĄZEK UŻYWANIA ZNAKU TOWAROWEGO. STUDIUM Z PRAWA POLSKIEGO NA TLE PRAWNOPORÓWNAWCZYM Józef Jagieła TYMCZASOWA OCHRONA PRAWNA W POSTĘPOWANIU CYWILNYM www.sklep.beck.pl FORMY PUBLICZNOPRAWNE WSPÓ£DZIA£ANIA JEDNOSTEK SAMORZ¥DU TERYTORIALNEGO MA£GORZATA OFIARSKA Redakcja: Aleksandra Dróżdż ã Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Gen. Zajączka 9, 01–518 Warszawa Druk i oprawa: Wers Design Drukarnia Cyfrowa, Bydgoszcz Skład i łamanie: Kolonel ISBN 978-83-7483-986-0 Spis treści Wprowadzenie........................................................................................................................................ VII Wykaz skrótów....................................................................................................................................... XIII Wykaz literatury.................................................................................................................................... XVII Rozdział I. Ustalenia terminologiczne............................................................................................. 1 1 §..1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... . 2 §..2..Pojęcie.i..charakterystyka.współdziałania............................................................................. . 19 §.3..Współdziałanie.a..pojęcia.pokrewne...................................................................................... . . §..4..Konkluzje................................................................................................................................... 40 Rozdział II. Teoretyczne ujęcie form działania i współdziałania w administracji publicznej......................................................................................................................................... §..1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... . §..2..Pojęcie.i..klasyfikacja.form.działania.administracji............................................................. . §..3..Zadania.administracji.a..formy.prawne.ich.realizacji......................................................... . §..4..Uzgodnienia.jako.forma.współdziałania.............................................................................. . §..5..Wybrane.aspekty.proceduralne.współdziałania.organów.administracji......................... . . §..6..Konkluzje................................................................................................................................... Rozdział III. Umowy i porozumienia jako formy działania administracji publicznej......... §..1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... . §..2..Ewolucja.koncepcji.wybranych.działań.dwustronnych.w..administracji........................ . §..3..Kształtowanie.się.koncepcji.porozumienia.administracyjnego........................................ . . §..4..Umowa.jako.forma.działania.administracji......................................................................... §..5..Doktrynalne.ujęcie.umowy.administracyjnej...................................................................... . §..6..Inne.konstrukcje.„umowne”.w..działaniach.administracji................................................. . §..7..Kształtowanie.się.koncepcji.umów.publicznoprawnych.................................................... . §..8..Umowy.jako.formy.działania.administracji.w..systemach.prawa.wybranych.państw... . . §..9..Konkluzje................................................................................................................................... Rozdział IV. Współdziałanie jednostek samorządu terytorialnego.......................................... §.1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... . §.2..Geneza.i..ewolucja.współdziałania.w..Polsce......................................................................... . . §..3..Ogólne.założenia.reformy.samorządu.terytorialnego........................................................ §..4..Przyczyny.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego...................................... . §..5..Istota.zadań.publicznych.jako.przedmiotu.współdziałania............................................... . §..6..Normatywne.granice.współdziałania.w..samorządzie.terytorialnym............................... . §..7..Klasyfikacja.form.współdziałania.......................................................................................... . . §..8..Zakres.samodzielności.w..wyborze.formy.współdziałania................................................. . §..9..Konkluzje................................................................................................................................... Rozdział V. Porozumienia jednostek samorządu terytorialnego............................................... §..1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... . . §..2..Istotne.cechy.porozumień....................................................................................................... 43 43 44 56 65 70 77 79 79 79 89 122 138 147 173 191 229 233 233 233 250 267 283 290 333 336 366 369 369 371 V Spis treści . . . . . . . . §..3..Podstawy.prawne.porozumień............................................................................................... §..4..Przedmiot.i..klasyfikacja.porozumień................................................................................... §..5..Ocena.stosowanych.środków.techniki.prawodawczej.w..odniesieniu.do.porozumień... §..6..Procedura.zawierania.porozumień........................................................................................ §..7..Realizacja.zadań.publicznych.w..formie.porozumień......................................................... §..8..Źródła.finansowania.zadań.wykonywanych.w..ramach.porozumień.............................. §..9..Wygasanie.porozumień........................................................................................................... §.10...Rozstrzyganie.sporów.w..związku.z..wykonywaniem.porozumień.oraz.nadzór.nad.. wykonywaniem.porozumień................................................................................................. . §..11..Konkluzje................................................................................................................................. Rozdział VI. Związki jednostek samorządu terytorialnego........................................................ §..1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... . §..2..Podstawy.prawne,.istota.i..cele.tworzenia.związków........................................................... . . §..3..Zasady.uczestnictwa.w..związku............................................................................................. §..4..Procedura.tworzenia.związku................................................................................................ . §..5..Struktura.organizacyjna.związku........................................................................................... . §..6..Wykonywanie.zadań.przez.związki....................................................................................... . §..7..Wybrane.aspekty.gospodarki.finansowej.związków........................................................... . . . II.. Tworzenie.i.wykonywanie.budżetu.związku.................................................................. . . II.. Dochody.i.przychody.związku......................................................................................... . §..8...Zasady.przystępowania.do.związku.i..występowania.członków.ze.związku.. oraz.rozliczeń.majątkowych................................................................................................... §..9..Likwidacja.związku.................................................................................................................. §.10...Rozstrzyganie.sporów.oraz.sądowa.ochrona.samodzielności.i..nadzór.. . . nad.związkami......................................................................................................................... §.11..Konkluzje.................................................................................................................................. . Rozdział VII. Formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego . . w wybranych państwach............................................................................................................... §..1..Uwagi.wstępne.......................................................................................................................... §..2...Współdziałanie.jednostek.samorządu.terytorialnego.w..Niemczech,.Austrii.. 376 384 391 397 408 418 427 429 433 441 441 441 446 452 479 493 507 507 513 522 526 529 533 535 535 oraz.Szwajcarii........................................................................................................................... 537 §..3...Formy.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego.we.Francji,.Belgii,.. Holandii.i..Luksemburgu......................................................................................................... 555 . . . . §..4...Współdziałanie.jednostek.samorządu.terytorialnego.w..Hiszpanii,.Portugalii.. i..we.Włoszech............................................................................................................................ §..5..Współdziałanie.jednostek.samorządu.terytorialnego.w..państwach.skandynawskich..... §..6...Współdziałanie.jednostek.samorządu.terytorialnego.w..wybranych.państwach.. Europy.Środkowej.i..Wschodniej............................................................................................ . §..7..Konkluzje................................................................................................................................... Zakończenie............................................................................................................................................ Indeks rzeczowy..................................................................................................................................... VI 565 571 575 586 591 609 Wprowadzenie Zapoczątkowaną.w.Polsce.w.1990.r..reformę.ustrojową.i.gospodarczą.oparto.na.kilku.zasadni- czych.założeniach.ideowych.oraz.prawnych.i.społecznych,.m.in..przywrócenia.wolnych.wyborów,. wprowadzenia.gospodarki.wolnorynkowej.opartej.o.zasady.uczciwej.konkurencji,.demokratyzacji. procesów.podejmowania.decyzji,.decentralizacji.w.zarządzaniu.procesami.publicznymi.oraz.budowy. społeczeństwa.obywatelskiego. Ważnym.składnikiem.tych.reform.stała.się.prawna.instytucja.samorządu.terytorialnego,.reakty- wowanego.–.po.kilkudziesięcioletniej.przerwie.–.w.pierwszej.kolejności.na.stopniu.gminy,.a.od.1999.r.. również.na.stopniu.powiatu.i.województwa..Częściowo.wykorzystano.doświadczenia.wynikające.. z.funkcjonowania.samorządu.terytorialnego.w.okresie.II.Rzeczypospolitej.oraz.państw.Europy.Za- chodniej,.w.których.samorząd.terytorialny.jest.rozwiązaniem.ustrojowym.obecnym.od.XIX.wieku.. Nie.dokonano.jednak.prostej.recepcji.tych.rozwiązań,.lecz.podjęto.próbę.ich.dostosowania.do.pol- skich.warunków.kształtowanych.sytuacją.społeczno-gospodarczą.charakterystyczną.dla.dekady.lat. dziewięćdziesiątych.XX.wieku. Przekazując.ze.sfery.administracji.rządowej.do.samorządu.terytorialnego.zadania.publiczne,. kompetencje.do.ich.wykonywania.oraz.środki.finansowe,.nie.przeprowadzono.szczegółowych.analiz,. które.umożliwiałyby.optymalne.–.w.zaistniałych.w.tym.czasie.warunkach.–.rozwiązanie.tego.prob- lemu..Często.doraźne.potrzeby.dominowały.nad.założeniami.poprawnie.skonstruowanego.procesu. decentralizacji.w.wykonywaniu.zadań.publicznych.i.sposobach.oraz.metodach.ich.finansowania... W.różnych.okresach.dochodziło.do.mniej.lub.bardziej.świadomego.naruszania.przez.ustawodawcę. konstytucyjnej.reguły.adekwatności.zadań.i.środków.finansowych.przeznaczonych.do.ich.realizacji,. czego.dowodem.jest.bogate.orzecznictwo.Trybunału.Konstytucyjnego.oraz.sądów.administracyjnych.. Jest.to.argument.uzasadniający.tezę,.według.której.proces.przekazywania.zadań.do.wykonywania.przez. samorząd.terytorialny.następował.często.bez.uprzedniego.zbadania.możliwości.ich.realizacji.przez. ten.samorząd..Nieprzypadkowo.od.1990.r..aż.czterokrotnie.dokonywano.istotnych.zmian.w.ustawowo. konstruowanym.modelu.dochodów.jednostek.samorządu.terytorialnego.(odpowiednio.w.latach. 1990,.1993,.1998.i.ostatnio.w.2003.r.)..Dowodzi.to.braku.nie.tylko.prawidłowych.rozstrzygnięć,.które. z.zadań.publicznych.powinny.być.realizowane.przez.administrację.rządową,.a.które.przez.jednostki. samorządu.terytorialnego,.jak.również.jaki.powinien.być.podział.tych.zadań.pomiędzy.poszczególne. stopnie.samorządu.terytorialnego.(gminy,.powiatu.lub.województwa).oraz.z.jakich.źródeł.powinny. pochodzić.środki.finansowe.przeznaczone.do.finansowania.tych.zadań. Jednym.z.najważniejszych.problemów.wymagających.rozwiązania.jest.ustalenie.właściwej.struk- tury.organizacyjnej.administracji.publicznej.i.związanego.z.tą.strukturą.podziału.kompetencji,.za-. dań.oraz.sposobów.ich.finansowania..Powinien.to.być.wewnętrznie.spójny.system,.o.przejrzystych. i.akceptowanych.przez.społeczeństwo.mechanizmach.funkcjonowania,.umożliwiający.sprawo-. wanie.kontroli.zarówno.przez.wyspecjalizowane.organy,.jak.i.wykonywanie.kontroli.społecznej.. Umożliwi.to.właściwą.realizację.zadań.publicznych.i.związane.z.tym.optymalne.zaspokajanie.potrzeb. społecznych.przy.ciągle.ograniczonych.zasobach.pieniężnych..Elementem.tego.systemu.powinien. być.sprawny.–.pod.względem.organizacyjnym.i.funkcjonalnym.–.samorząd.terytorialny,.będący. publicznoprawną.wspólnotą.mieszkańców.danego.obszaru.i.zarządzający.sprawami.tej.wspólnoty. VII Wprowadzenie Samorządowi.terytorialnemu.powierzono.–.w.dwóch.etapach,.tj..w.1990.r..i.w.1998.r..–.wiele. istotnych.zadań.publicznych.do.wykonywania.we.własnym.imieniu.i.na.własną.odpowiedzialność.. Prawidłowe.wykonywanie.tych.zadań.wymaga.wydajnych.źródeł.dochodów,.zarówno.własnych,.jak. i.przekazywanych.ze.szczebla.centralnego.(głównie.w.formie.subwencji.ogólnych.i.dotacji.celowych,. a.także.udziałów.we.wpływach.z.podatków.państwowych)..Przyjęty.aktualnie.model.dochodów.jed- nostek.samorządu.terytorialnego.nie.jest.doskonały,.podobnie.jak.i.modele.stosowane.w.ubiegłych. latach..Wynika.to.częściowo.z.tego,.że.w.pierwszej.kolejności.rozstrzygano.o.strukturach.organi- zacyjnych.samorządu.terytorialnego.i.przyporządkowanych.im.do.wykonania.zadań.publicznych,.. a.dopiero.w.dalszej.kolejności.decydowano.o.kwestiach.finansowo-ekonomicznych..Taką.kolejność. działań.przyjęto.zarówno.w.1990.r.,.jak.i.w.1998.r.,.a.więc.w.dwóch.przełomowych.etapach.procesu. budowy.samorządu.terytorialnego.w.Polsce. Określając.ustawowo.ustrojowe.i.finansowe.aspekty.funkcjonowania.samorządu.terytorialnego.. w.Polsce.nie.dostrzegano.różnic.pomiędzy.jednostkami.samorządu.terytorialnego.tego.samego. stopnia..Ustawowo.ustalony.zakres.zadań.oraz.model.źródeł.dochodów.jest.analogiczny.w.gminach. miejskich,.wiejskich.lub.miejsko-wiejskich..Podobne.rozwiązania.zastosowano.wobec.powiatów.i.miast. na.prawach.powiatów..W.poszczególnych.jednostkach.samorządu.terytorialnego.z.różnym.natężeniem. ujawniają.się.potrzeby.społeczności.lokalnych.lub.regionalnych,.często.warunkowane.wieloletnimi. zaniedbaniami.w.sferze.najistotniejszych.lokalnych.potrzeb.oraz.infrastruktury..Odmienny.był.poziom. ich.rozwoju.cywilizacyjnego.w.okresie.wytyczania.granic.administracyjnych,.a.także.stan.zaludnienia,. wyposażenia.w.infrastrukturę,.dostępu.do.lokalnych.zasobów.surowców.i.energii,.przygotowania.do. samodzielnego.i.odpowiedzialnego.sprawowania.władzy.w.wymiarze.lokalnym.oraz.regionalnym,. kwalifikacji.osób.wchodzących.w.skład.organów.jednostek.samorządu.terytorialnego..Nie.bez.zna- czenia.pozostawały.również.takie.kwestie.jak.zróżnicowane.warunki.geograficzno-przestrzenne,. otoczenie.(np..bliskie.położenie.dużego.miasta.stanowiącego.nie.tylko.istotny.rynek.pracy,.ale.także. ośrodek.kulturalny.i.edukacyjny)..W.poszczególnych.jednostkach.samorządu.terytorialnego.takie. same.kategorie.źródeł.dochodów.własnych.charakteryzują.się.często.różnym.poziomem.wydajności,. co.z.reguły.związane.jest.z.odmiennymi.obiektywnymi.warunkami.funkcjonowania.tych.jednostek.. Przyczyn.tych.zjawisk.można.doszukiwać.się.m.in..w.zróżnicowaniu.terytorialno-przestrzennym,. liczbie.oraz.strukturze.wiekowej.i.zawodowej.mieszkańców.danej.wspólnoty,.poziomie.zamożności. mieszkańców,.odmiennych.warunkach.geograficznych,.dominacji.określonych.monokultur.(np..rol- niczych,.przemysłowych). Rozpoznany.stan.normatywnego.podziału.zadań.publicznych.i.źródeł.zasobów.finansowych.po- między.poszczególne.stopnie.samorządu.terytorialnego.w.Polsce.pozwala.na.sformułowanie.tezy,.że. jest.to.podział.wysoce.niedoskonały,.prowadzący.do.pogłębiania.się.różnic.(gospodarczych,.społecz- nych,.kulturowych,.ekonomicznych.oraz.innych).w.poziomie.zaspokajania.potrzeb.poszczególnych. społeczności.lokalnych.i.regionalnych..Różnic.tych.nie.można.korygować.za.pomocą.mechanizmów. opartych.na.stosowaniu.środków.ze.szczebla.centralnego,.ponieważ.de facto.prowadziłoby.to.do. swoistej.restytucji.metod.centralnego.zarządzania,.a.więc.metod.stojących.w.wyraźnej.opozycji.do. ideowych.i.prawnych.podstaw.funkcjonowania.samorządu.terytorialnego.tzn..jego.samodzielności. w.wymiarze.ogólnym.oraz.prawnym.i.ekonomicznym,.z.jednym.zastrzeżeniem..Granice.tej.samo- dzielności.określone.są.przez.ustawodawcę,.a.więc.nie.można.postrzegać.samodzielności.samorządu. terytorialnego.jako.jedynej.i.absolutnie.chronionej.wartości.tzn..w.oderwaniu.od.innych.istotnych. problemów.wynikających.z.funkcjonowania.struktury.całego.państwa.. Konstytucyjnie.określona.zasada.zrównoważonego.rozwoju.powinna.być.odnoszona.również.do. samorządu.terytorialnego..Niezbędny.jest.zatem.mechanizm.zapewniający.korektę.niedoskonałego. podziału.zadań.publicznych.pomiędzy.jednostki.samorządu.terytorialnego.i.środków.niezbędnych.do. ich.realizacji,.w.tym.także.środków.finansowych..Funkcje.takie.mogą.być.spełniane.przez.różne.formy. współdziałania.tych.jednostek..Dobrowolność.podejmowania.tych.form.jest.jednocześnie.gwarancją. poszanowania.samodzielności.jednostek.samorządu.terytorialnego,.jako.wartości.podstawowej..Kształt. VIII Wprowadzenie przyjętych.rozwiązań.prawnych.w.tym.zakresie.determinuje.ich.znaczenie.i.zakres.wykorzystywania.. w.praktyce,.a.także.wpływa.na.relacje.kształtujące.się.pomiędzy.jednostkami.samorządu.terytorial- nego.oraz.pomiędzy.tymi.jednostkami.a.organami.administracji.rządowej. Przyjęte.założenia.implikowały.zarówno.zakres.rozważań,.jak.i.zastosowane.metody.badawcze.. w.niniejszej.pracy,.w.której.podjęto.próbę.kompleksowego.ujęcia.oraz.przeprowadzenia.analizy. publicznoprawnych.form.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego.w.Polsce.ukazanych. na.szerszym.tle,.jakim.są.formy.działania.administracji,.w.tym.także.stosowane.w.systemach.praw- nych.innych.państw. Zastosowana.w.pracy.podstawowa.metoda.badawcza,.oparta.na.kompleksowej.i.wszechstronnej. analizie.materiału.normatywnego,.obowiązującego.w.różnych.okresach.w.odniesieniu.do.prezento- wanej.problematyki,.a.także.poglądów.nauki.prawa.i.dorobku.orzecznictwa.sądów,.posłużyła.do.rea- lizacji.zasadniczego.celu,.tj..wykazania,.że.formy.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego.. w.Polsce.–.wzorowane.w.pewnym.sensie.na.rozwiązaniach.stosowanych.zarówno.w.II.Rzeczypospo- litej,.jak.i.w.państwach.Europy.Zachodniej.–.mogą.stanowić.mechanizm.odpowiedniej,.dobrowolnej.. i.samodzielnie.realizowanej.korekty.zastosowanego.przez.ustawodawcę.sposobu.podziału.zadań. między.takie.jednostki.i.przyporządkowanych.im.środków.ich.realizacji..Celem.pracy.jest.także. dokonanie.ustaleń.terminologicznych.oraz.teoretycznych.w.zakresie.konstrukcji.i.form.prawnych,. umożliwiających.nie.tylko.prawidłową.kwalifikację.poszczególnych.form.współdziałania,.uporząd- kowanie.nazewnictwa.będącego.efektem.chaotycznych.i.doraźnych.zmian.dokonywanych.w.po- przednich.latach,.ale.także.analizę.skutków.wynikających.z.ich.praktycznego.zastosowania.i.reguł. odpowiedzialności.stron.podejmujących.różne.formy.współdziałania. Uzupełniająco.zastosowano.także.inne.metody.badawcze,.tj..empiryczno-prawną,.uwzględnia- jącą.elementy.stosowania.prawa..W.niezbędnym.zakresie,.wyznaczonym.tytułem.niniejszej.pracy,. dokonano.analizy.orzecznictwa.Trybunału.Konstytucyjnego.oraz.sądów.administracyjnych.i.po- wszechnych,.a.także.regionalnych.izb.obrachunkowych..Umożliwiło.to.identyfikację.najważniejszych. problemów.związanych.ze.stosowaniem.poszczególnych.form.współdziałania,.a.zwłaszcza.związków. oraz.porozumień. Badanej.problematyki.nie.ograniczono.tylko.do.rozwiązań.polskich,.ale.–.głównie.w.celach.po- równawczych.–.przedstawiono.wybrane.regulacje.prawne.i.dorobek.doktryny.innych.państw,.przede. wszystkim.członków.Unii.Europejskiej..Umożliwiło.to.zaprezentowanie.w.pracy.rozwiązań.z.innych. systemów.prawnych..Korzystano.również.w.pewnym.zakresie.z.metody.historycznej.w.celu.ukazania. kierunku.ewolucji.poszczególnych.regulacji.i.całego.systemu.form.współdziałania.w.samorządzie. terytorialnym.i.kształtujących.się.na.tej.płaszczyźnie.różnych.tendencji..Na.tym.tle.była.możliwa. pełniejsza.ocena.rozwiązań.zastosowanych.w.Polsce,.a.także.sformułowanie.wniosków.zarówno.. de lege lata,.jak.i.de lege ferenda. Problematyka.publicznoprawnych.form.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego.nie. została.we.właściwy.sposób.doceniona.przez.ustawodawcę..Regulacje.prawne.mają.charakter.cząst- kowy,.dominują.odesłania.do.odrębnych.przepisów,.zwłaszcza.w.odniesieniu.do.zasad.gospodarki. finansowej.związków.jednostek.samorządu.terytorialnego..Nie.zdecydowano.się.na.kompleksowe. unormowanie.różnych.form.współdziałania.–.tj..w.aspekcie.ustrojowym,.organizacyjnym,.funkcjo- nalnym.i.finansowym.–.w.jednym.akcie.prawnym.lub.w.poszczególnych.samorządowych.ustawach. ustrojowych..Również.w.piśmiennictwie.dotychczas.brak.było.opracowania.monograficznego.w.za- kresie.tej.problematyki..Uwzględniając.potrzeby.analizy.obecnego.stanu.prawnego.odnoszącego.się. do.publicznoprawnych.form.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego,.ich.znaczenia.dla. funkcjonowania.społeczności.lokalnych.i.regionalnych.oraz.wskazania.możliwych.kierunków.roz- woju.tych.form.wyznaczono.określone.obszary.badawcze..Poddano.analizie.fundamentalne.założenia. współdziałania,.ujęte.w.szerszej.perspektywie.historycznej.i.prawnoporównawczej,.pozwalającej.na. zidentyfikowanie.tendencji.ewolucyjnych.różnych.form.współdziałania.oraz.ich.znaczenia.dla.wy- konywania.zadań.publicznych.w.samorządzie.terytorialnym. IX Wprowadzenie Z.uwagi.na.zakreślone.granice.badanej.problematyki.analizie.poddano.polskie.ustawodawstwo. odnoszące.się.przede.wszystkim.do.kwestii.ustrojowych,.materialnoprawnych.i.proceduralnych.sa- morządu.terytorialnego..W.niezbędnym.jednak.zakresie.analizowano.również.akty.prawa.cywilnego. i.finansowego..Uznając.potrzebę.konfrontacji.rozwiązań.polskich.z.rozwiązaniami.stosowanymi.. w.innych.systemach.prawnych,.poddano.analizie.rozwiązania.prawne.obowiązujące.w.innych.pań- stwach,.zarówno.o.charakterze.unitarnym,.jak.i.federalnym..W.tym.celu.dokonano.tłumaczenia.na. język.polski.oryginalnych.aktów.m.in..prawa.francuskiego,.niemieckiego,.hiszpańskiego,.austriackiego,. szwajcarskiego,.rosyjskiego,.ukraińskiego.i.innych. Przy.pisaniu.pracy.uwzględniono.dorobek.polskiej.doktryny.prawa.administracyjnego,.samo- rządowego,.cywilnego.oraz.finansowego..Wykorzystano.również.uzupełniająco.publikacje.z.zakresu. nauki.administracji,.zarządzania,.teorii.prawa.oraz.prakseologii..W.celach.porównawczych.szeroko. korzystano.również.z.dorobku.doktryny.innych.państw.–.przede.wszystkim.w.języku.niemieckim,. francuskim,.rosyjskim,.hiszpańskim,.portugalskim,.włoskim.i.angielskim. Założone.cele.badawcze,.przyjęta.teza.podstawowa.oraz.zastosowane.metody.prowadzonych. badań.wywarły.bezpośredni.wpływ.na.strukturę.pracy..Złożona.jest.ona.z.wprowadzenia,.siedmiu. rozdziałów.merytorycznych.oraz.zakończenia..Pracę.uzupełniają.wykazy.ważniejszych.skrótów.oraz. wykorzystanej.literatury.przedmiotu. W.rozdziale.pierwszym.dokonano.ustaleń.terminologicznych,.wyjaśniając.pojęcie.podstawowe. dla.dalszych.rozważań,.tj..„współdziałanie”.oraz.pojęcia.pokrewne.tzn..„współpraca”,.„kooperacja”,. „koordynacja”..Niniejszych.ustaleń.dokonano.w.sposób.wielostronny,.wykorzystując.dorobek.nauk. prawnych,.ekonomicznych,.teorii.organizacji.i.zarządzania.oraz.prakseologii..Przeprowadzono.ana- lizę.poszczególnych.pojęć.pod.kątem.ich.elementów.strukturalnych.i.zawartości.treści..Rozważania. zamieszczone.w.tym.rozdziale.mają.służyć.budowie.określonej.przestrzeni.pojęciowej,.instytucjo- nalnej.i.doktrynalnej..Umożliwiło.to.sformułowanie.określonych.tez.cząstkowych,.weryfikowanych. w.kolejnych.rozdziałach.pracy. W.rozdziale.drugim.przedstawiono.formy.działania.i.współdziałania.organów.administracji.pub- licznej,.w.aspekcie.materialnego.i.proceduralnego.prawa.administracyjnego..Dokonano.analizy.stoso- wanych.w.doktrynie.różnych.klasyfikacji.form.działania.stosowanych.w.administracji.publicznej.oraz. zadań.administracji,.które.mogą.być.realizowane.przy.wykorzystaniu.poszczególnych.form..Ustaleń. dokonano.przy.uwzględnieniu.bardzo.bogatego.dorobku.doktryny.w.tym.zakresie.oraz.ewolucji. poglądów,.na.którą.bezspornie.miały.wpływ.okresowe.zmiany.ustawodawstwa..Zwrócono.uwagę.na. fakt,.że.zadania.publiczne,.podobnie.jak.inne.zjawiska.społeczne,.podlegają.historycznemu.procesowi. rozwoju.(zmianom.może.podlegać.zarówno.zakres,.jak.i.treść.zadań.publicznych)..Uznano.przy.tym,. że.zakres.zadań.publicznych.zależy.od.przyjętych.rozwiązań.ustrojowych.(faktyczny.zakres.zadań. publicznych.zależy.od.splotu.wielu.odmiennych.czynników.historycznych,.politycznych.i.społecz- nych,.a.także.od.ekonomicznego.potencjału.państwa)..Cechą.charakterystyczną.jest.realizacja.przez. administrację.publiczną.jej.zadań.w.różnych.formach.i.za.pomocą.różnych.metod,.a.formy.działania. pozostają.w.ścisłym.związku.z.treścią.działalności.i.z.zadaniami,.jakie.w.realizowaniu.nowych.funkcji. państwa.powinna.spełniać.administracja..Zauważalna.jest.tendencja.do.zmniejszania.się.obszaru. działań.o.charakterze.władczym.na.rzecz.instytucji.o.charakterze.umownym,.mediacyjnym,.uzgod- nieniowym,.ugodowym,.porozumiewawczym,.a.więc.różnych.form.współdziałania. W.tym.kontekście.omówiono.relacje.pomiędzy.pojęciem.„współdziałanie”,.a.takimi.pojęciami,.jak. „współdecydowanie”,.„zasięganie.opinii”,.„konsultacje”,.„uzgodnienia”..Podkreślono,.że.współdziałanie. organów.administracji.publicznej.może.dotyczyć.zarówno.aktów.stanowienia.prawa,.jak.i.stosowania. prawa..W.postępowaniu.administracyjnym,.oprócz.form.współdziałania.dobrowolnego.(zawieranie. porozumień.w.sprawie.przenoszenia.kompetencji).przepisy.prawa.zobowiązują.lub.umożliwiają.or- ganom.współuczestniczenie.w.podejmowaniu.decyzji. W.rozdziale.trzecim.przedstawiono.zakres.i.możliwości.stosowania.umów.oraz.porozumień. w.administracji..Omówiono.koncepcję.umowy.administracyjnej.i.dokonano.porównania.jej.ele- X Wprowadzenie mentów.konstrukcyjnych.z.elementami.konstrukcyjnymi.umowy.cywilnoprawnej.wykorzystywanej. w.działaniach.administracji.publicznej..W.tym.kontekście.zaprezentowano.efekty.prowadzonej.. w.doktrynie.dyskusji.dotyczącej.charakterystyki.wyżej.wymienionych.umów.i.ich.relacji.do.prawnej. instytucji.porozumienia.administracyjnego..Uzasadnione.jest.twierdzenie,.że.w.wyniku.przeobrażeń. administracji.publicznej,.zmian.ustrojowych.i.gospodarczych.państwa.wzrosło.znaczenie.umów.. w.realizowaniu.przez.administrację.publiczną.jej.zadań..Umowom,.jako.formom.działania.admi- nistracji,.można.przypisać.wiele.zalet,.szczególnie.w.sferze.spraw.majątkowych.i.gospodarczych.. Pozwalają.one.na.bardziej.elastyczne.i.szczegółowe.oraz.optymalnie.dostosowane.do.konkretnej.sy- tuacji.uregulowanie.wzajemnych.praw.i.obowiązków.stron,.zgodnie.z.ich.oczekiwaniami..Generalnie. zaaprobowano.głoszony.w.literaturze.przedmiotu.pogląd.o.konieczności.opracowania.jednolitej.. i.spójnej.koncepcji.umów.publicznoprawnych..W.celu.wskazania.rangi.problemu.przedstawiono. zakres.i.sposoby.wykorzystywania.umowy,.jako.formy.działania.administracji,.w.wybranych.pań- stwach.o.dłuższych.tradycjach.demokratycznych..Scharakteryzowano.ponadto,.stosowany.od.kilku. lat.w.Polsce,.kontrakt.wojewódzki.jako.formę.działania.administracji.. W.rozdziale.czwartym.przeprowadzono.analizę:.przyczyn.podejmowania.współdziałania.. przez.jednostki.samorządu.terytorialnego;.zadań.publicznych,.które.mogą.być.wykonywane.wspól-. nie.lub.których.realizacja.może.być.powierzana.innym.jednostkom;.prawnych.podstaw.umożli-. wiających.stosowanie.poszczególnych.form.współdziałania.(konstytucyjnych,.ustawowych.oraz. wynikających.z.aktów.prawa.międzynarodowego)..W.oparciu.o.obowiązujące.ustawodawstwo.. dokonano.analizy.granic.samodzielności.jednostek.samorządu.terytorialnego.w.podejmowaniu. różnych.form.współdziałania.oraz.klasyfikacji.stosowanych.form.współdziałania..Powyższe.roz- ważania.osadzono.na.szerszym.tle.–.istoty.i.ogólnych.założeń.reformy.samorządu.terytorialnego. w.Polsce. Porozumienia.zawierane.przez.jednostki.samorządu.terytorialnego.przedstawiono.w.rozdziale. piątym..Podkreślono.respektowaną.zasadę.dobrowolności.w.zawieraniu.porozumień,.ale.również. istniejące.ograniczenia.w.ich.zawieraniu..Sklasyfikowano.porozumienia.ze.względu.na.ich.przed- miot.oraz.uczestników..Szczegółowo.scharakteryzowano.poszczególne.etapy.procedury.zawierania. porozumień.i.związane.z.nimi.kompetencje.organów.jednostek.samorządu.terytorialnego..Omó- wiono.zasady.wygasania.porozumień.i.rozstrzygania.sporów.między.ich.stronami..Wskazano,.które.. z.zadań.publicznych.mogą.być.przedmiotem.porozumień..Rozważania.niniejsze.wzbogacono.o.aspekty.. finansowoprawne.odnoszące.się.do.zasad.i.dopuszczalnych.form.finansowania.zadań.wykonywanych. na.podstawie.zawieranych.porozumień. W.rozdziale.szóstym.dokonano.analizy.zasad.tworzenia.związków.jednostek.samorządu.teryto- rialnego..Przedstawiono.podstawy.prawne.tworzenia.związków,.ich.istotę,.przesłanki.i.cele.tworzenia,. potencjalnych.uczestników,.etapy.procedury.tworzenia.związków,.ich.wewnętrzną.organizację.i.kom- petencje.poszczególnych.organów,.a.ponadto.reguły.sprawowania.nadzoru.nad.związkami..Uznano,. że.związki.jednostek.samorządu.terytorialnego.stanowią.jedną.z.ważniejszych.form.współdziałania. w.wykonywaniu.zadań.w.samorządzie.terytorialnym,.w.ramach.specjalnie.utworzonej.w.tym.celu. osoby.prawnej..Krytycznie.oceniono.rozwiązania.prawne.odnoszące.się.do.obowiązujących.zasad. gospodarki.finansowej.związków,.a.w.szczególności.brak.kompleksowych.w.tym.zakresie.uregulowań. adresowanych.wyłącznie.do.tej.formy.współdziałania. Głównie.w.celach.porównawczych.w.rozdziale.siódmym.przedstawiono.formy.współdziałania.jed- nostek.samorządu.terytorialnego.wykorzystywane.w.innych.państwach..Dla.zachowania.przejrzystości. tej.bardzo.złożonej.problematyki.omówiono.rozwiązania.obowiązujące.w.państwach.o.zbliżonych. kulturach.prawnych.w.pewnej.sekwencji..Dlatego.w.poszczególnych.częściach.tego.rozdziału.zapre- zentowano.formy.współdziałania.odpowiednio:.w.samorządzie.terytorialnym.w.Niemczech,.Austrii. i.Szwajcarii,.odrębnie.we.Francji,.Belgii,.Holandii.i.Luksemburgu,.a.ponadto.w.Hiszpanii,.Portugalii. i.we.Włoszech.oraz.w.odrębnej.części.w.państwach.skandynawskich..Z.uwagi.na.reaktywowanie. samorządu.terytorialnego.w.wielu.państwach.tzw..Europy.Środkowej.i.Wschodniej.zaprezentowano. XI Wprowadzenie dopuszczalne.formy.współdziałania.w.Republikach:.Czeskiej,.Słowacji,.Bułgarii,.Rumunii,.Chorwacji,. Słowenii,.Ukrainy,.Litwy,.Łotwy.i.Estonii,.a.także.w.Federacji.Rosyjskiej..Umożliwiło.to.porównanie. różnych.rozwiązań.stosowanych.w.państwach.o.długich.tradycjach.funkcjonowania.samorządu.te- rytorialnego,.jak.i.w.państwach.tworzących.dopiero.struktury.demokratyczne.na.stopniu.lokalnym. i.regionalnym..Wnioski.stąd.płynące.wykorzystano.do.sformułowania.ocen.dotyczących.stanu.za- awansowania.współdziałania.jednostek.samorządu.terytorialnego.w.Polsce. W.pracy.uwzględniono.stan.prawny.obowiązujący.na.dzień.1.1.2008.r. XII Wykaz skrótów 1. Źródła prawa AdmRządWojU....................... AktyNormU............................. DochSamTerU......................... DyscplFinPublU...................... DziałPPWolU........................... EgzAdmU................................. EKSL.......................................... .ustawa. z. 5.6.1998. r.. o. administracji. rządowej. w. województwie.. (t.j..Dz.U..z.2001.r..Nr.80,.poz..872.ze.zm.) .ustawa.z.20.7.2000.r..o.ogłaszaniu.aktów.normatywnych.i.niektórych. innych.aktów.prawnych.(t.j..Dz.U..z.2007.r..Nr.68,.poz..449) .ustawa.z.13.11.2003.r..o.dochodach.jednostek.samorządu.terytorial- nego.(Dz.U..Nr.203,.poz..1966.ze.zm.) .ustawa.z.17.12.2004.r..o.odpowiedzialności.za.naruszenie.dyscypliny. finansów.publicznych.(Dz.U..z.2005.r..Nr.14,.poz..114.ze.zm.) .ustawa.z.24.4.2003.r..o.działalności.pożytku.publicznego.i.o.wolon- tariacie.(Dz.U..Nr.96,.poz..873.ze.zm.) .ustawa.z.17.6.1966.r..o.postępowaniu.egzekucyjnym.w.administracji. (t.j..Dz.U..z.2005.r..Nr.229,.poz..1954.ze.zm.) .Europejska.Karta.Samorządu.Lokalnego.z.15.10.1985.r..(Dz.U..z.1994.r.. Nr.124,.poz..607.ze.sprost.) EKSR......................................... Europejska.Karta.Samorządu.Regionalnego.z.5.6.1997.r. FinPublU.................................. GospKomU.............................. .ustawa.z.30.6.2005.r..o.finansach.publicznych.(Dz.U..Nr.249,.poz..2104. ze.zm.) .ustawa.z.20.12.1996.r..o.gospodarce.komunalnej.(Dz.U..z.1997.r... Nr.9,.poz..43.ze.zm.) KPC........................................... KSH........................................... KPA........................................... KC.............................................. ustawa.z.23.4.1964.r..–.Kodeks.cywilny.(Dz.U..Nr.16,.poz..93.ze.zm.) .Konstytucja.Rzeczypospolitej.Polskiej.z.2.4.1997.r..(Dz.U..Nr.78,.. Konstytucja.RP........................ poz..483.ze.zm.) .ustawa.z.14.6.1960.r..–.Kodeks.postępowania.administracyjnego.. (t.j..Dz.U..z.2000.r..Nr.98,.poz..1071.ze.zm.) .ustawa.z.17.11.1964.r..–.Kodeks.postępowania.cywilnego.(Dz.U... Nr.43,.poz..296.ze.zm.) .ustawa.z.15.9.2000.r..–.Kodeks.spółek.handlowych.(Dz.U..Nr.94,.. poz..1037.ze.zm.) .ustawa.z.20.4.2004.r..o.Narodowym.Planie.Rozwoju.(Dz.U..Nr.116,. poz..1206.ze.zm.) .ustawa. z. 6.12.2006. r.. o. zasadach. prowadzenia. polityki. rozwoju.. (Dz.U..Nr.227,.poz..1658.ze.zm.) .ustawa.z.12.3.2004.r..o.pomocy.społecznej.(Dz.U..Nr.64,.poz..593.. ze.zm.) .ustawa.z.30.8.2002.r..–.Prawo.o.postępowaniu.przed.sądami.admini- stracyjnymi.(Dz.U..Nr.153,.poz..1270.ze.zm.). .ustawa.z.28.7.2005.r..o.partnerstwie.publiczno-prywatnym.(Dz.U... Nr.169,.poz..1420) PomSpołU................................ NPRU........................................ PolRozwU................................. PostAdmU................................ PPPU......................................... XIII Wykaz skrótów PrStow....................................... PrZamPubl............................... RIOU ...................................... SamGmU ............................... SamPowU .............................. SamWojU .............................. SwDziałGospU ..................... .ustawa.z.7.4.1989.r..–.Prawo.o.stowarzyszeniach.(t.j..Dz.U..z.2001.r.. Nr.79,.poz..855.ze.zm.) .ustawa.z.29.1.2004.r..–.Prawo.zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655) ustawa z 7.10.1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577 ze zm.) ustawa z 8.3.1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) ustawa z 5.6.1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) ustawa z 5.6.1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) 2. Organy i instytucje BGK ........................................ Bank Gospodarstwa Krajowego EPCI ....................................... Etablissement public de coopèration intercommunale GKO ....................................... Główna Komisja Orzekająca KRS ......................................... Krajowy Rejestr Sądowy NBP ........................................ Narodowy Bank Polski NIK ......................................... Najwyższa Izba Kontroli NSA ........................................ Naczelny Sąd Administracyjny PIHZ ...................................... Polska Izba Handlu Zagranicznego RIO ......................................... SA ........................................... SKO ........................................ SN ........................................... TK ........................................... Trybunał Konstytucyjny UMCS .................................... Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej WPIA ..................................... Wydział Prawa i Administracji WSAiZ ................................... Wyższa Szkoła Administracji i Zarządzania WSZiB .................................... Wyższa Szkoła Zarządzania i Biznesu regionalna izba obrachunkowa Sąd Apelacyjny samorządowe kolegium odwoławcze Sąd Najwyższy 3. Publikatory i czasopisma Annales UMCS ................... Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska AUWr ..................................... Acta Universitatis Wratislaviensis BGBI ....................................... Bundesgesetzblatt Teil I Dz.U. ....................................... Dziennik Ustaw FK ........................................... Finanse Komunalne GAiPP .................................... Gazeta Administracji i Policji Państwowej GiAT ....................................... Gospodarka i Administracja Terenowa GP ........................................... Gazeta Prawna GSiA ....................................... Gazeta Samorządu i Administracji GSP ......................................... Gdańskie Studia Prawnicze KP ........................................... Kontrola Państwowa KPP ......................................... Kwartalnik Prawa Prywatnego KSP ......................................... Krakowskie Studia Prawnicze XIV Wykaz skrótów Kw. Pr. Publ. ........................... Kwartalnik Prawa Publicznego M.P. ......................................... Monitor Polski MoP ........................................ Monitor Prawniczy MoPod ................................... Monitor Podatkowy NP ........................................... Nowe Prawo OMT ....................................... Organizacja–Metody–Technika ONSA ..................................... Orzecznictwo Naczelnego Sądu.Administracyjnego ONSAiWSA............................. .Orzecznictwo.Naczelnego.Sądu.Administracyjnego.i.wojewódzkich. sądów.administracyjnych OSA........................................... Orzecznictwo.Sądów.Apelacyjnych OSNC........................................ Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.–.Izba.Cywilna OSNP........................................ .Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.–.Izba.Pracy,.Ubezpieczeń.Społecz- nych.i.Spraw.Publicznych OSP............................................ Orzecznictwo.Sądów.Polskich OSS............................................ Orzecznictwo.w.Sprawach.Samorządowych OTK.......................................... Orzecznictwo.Trybunału.Konstytucyjnego Pal.............................................. Palestra PHZ........................................... Problemy.Handlu.Zagranicznego. PiM............................................ Prawo.i.Medycyna PiP............................................. Państwo.i.Prawo PL............................................... Przegląd.Legislacyjny PP.............................................. Przegląd.Podatkowy PPH........................................... Przegląd.Prawa.Handlowego PPiA.......................................... Przegląd.Prawa.i.Administracji PPP............................................ Przegląd.Prawa.Publicznego Pr..Gosp..................................... Prawo.Gospodarcze Pr..Nauk.................................... Prace.Naukowe Pr..Nauk..UŚ............................. Prace.Naukowe.Uniwersytetu.Śląskiego Pr..Spółek.................................. Prawo.Spółek Pr..UE........................................ Prawo.Unii.Europejskiej PRN........................................... Problemy.Rad.Narodowych PUAM....................................... Presses.Universitaires.d’Aix-Marseille Prz..Prawn..UW....................... Przegląd.Prawniczy.Uniwersytetu.Warszawskiego Prz..Sejm................................... Przegląd.Sejmowy PS............................................... Przegląd.Sądowy PUG........................................... Przegląd.Ustawodawstwa.Gospodarczego RNGA ................................. Rada.Narodowa.–.Gospodarka.–.Administracja RPEiS........................................ Ruch.Prawniczy,.Ekonomiczny.i.Socjologiczny SC.............................................. SP............................................... SPE............................................ ST............................................... Wok........................................... Wokanda ZN............................................. Zeszyty.Naukowe ZNSA........................................ Zeszyty.Naukowe.Sądownictwa.Administracyjnego ZNUJ......................................... Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego ZNUŁ........................................ Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Łódzkiego ZNUW...................................... Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Warszawskiego ZNUWr..................................... Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Wrocławskiego Studia.Cywilistyczne Studia.Prawnicze Studia.Prawno-Ekonomiczne Samorząd.Terytorialny XV Wykaz skrótów ZNWSA ................................. Zeszyty Naukowe Wyższej.Szkoły.Administracji ZNWSI...................................... Zeszyty.Naukowe.Wyższej.Szkoły.Inżynierskiej ZP.WSEiA................................ Zeszyty.Prawnicze.Wyższej.Szkoły.Ekonomii.i.Administracji 4. Inne artykuł. część i.tak.dalej i.tym.podobne jednostka.samorządu.terytorialnego art............................................... cz................................................ EFTA......................................... Europejskie.Porozumienie.o.Wolnym.Handlu itd............................................... itp............................................... j.s.t.............................................. m.in........................................... między.innymi n................................................. następny.(-a,.-e) niepubl...................................... niepublikowany.(-a,.-e) np............................................... na.przykład NPR........................................... Narodowy.Plan.Rozwoju Nr............................................... numer op. cit. ..................................... opus citatum oprac.......................................... opracowanie por.............................................. porównaj. poz............................................. pozycja pr..zb.......................................... praca.zbiorowa red.............................................. s.................................................. T..lub.t....................................... t.j................................................ tj................................................. tzw.............................................. uchw.......................................... uchwała. UE.............................................. Unia.Europejska w.zw..z....................................... w.związku.z w................................................. wiek wg.............................................. według wyr............................................. wyrok z.................................................. zeszyt zd............................................... zdanie ze.sprost.................................... ze.sprostowaniem ze.zm......................................... ze.zmianą.(-ami) zob............................................. zobacz redakcja strona tom tekst.jednolity to.jest tak.zwany.(-a,.-e) XVI Wykaz literatury Achterberg N., Allgemeines Verwaltungsrecht (in:) Handbuch für die öffentliche Verwaltung, t. 1 (A.v. Mutius hergestelt), Luchterhand 1984. Achterberg N., Allgemeines Verwaltungsrecht. Ein Lehrbuch, Heidelberg 1986. Adamiak B., Administracja publiczna w postępowaniu. administracyjnym. w. okresie. przemian,.. w:.Księga.Pamiątkowa.Profesora.Eugeniusza.Ochendowskiego,.Toruń.1999. Adamiak B.,. Borkowski J.,. Instytucje. prawne. sądowej. ochrony. samodzielności. gminy,. ST. 1991,.. Nr.1–2. Adamiak B.,.Borkowski J.,.Kodeks.postępowania.administracyjnego..Komentarz,.Warszawa.2005. Adamiec J.,.Subsydiarność.w.Unii.Europejskiej,.Kancelaria.Sejmu..Biuro.Studiów.i.Ekspertyz,.Infor- macja.Nr.190,.Warszawa.1994. Adamiecki K.,.Harmonizacja.jako.jedna.z.głównych.podstaw.pracy.zbiorowej,.Przegląd.Techniczny. 1924,.Nr.49. Adamiecki K.,.O.nauce.organizacji..Wybór.pism,.Warszawa.1970. Adamiecki K.,.Zastosowanie.nauki.kierownictwa.(organizacji).w.życiu.gospodarczym,.Przegląd. Organizacji.1932,.Nr.1. Adamovich L. K.,.Funk B. Ch.,.Allgemeines.Verwaltungsrecht,.Wien.1987. Adamovich L. K.,.Handbuch.des.Österreichischen.Verwaltungsrechts,.Wien.1954. Administracja.publiczna.u.progu.XXI.wieku..Prace.dedykowane.prof..Janowi.Szreniawskiemu.z.okazji. Jubileuszu.45-lecia.pracy.naukowej,.Przemyśl.2000. Administracja.publiczna,.pod.red..J. Bocia,.Kolonia.Limited.2003. Administracja.Republiki.Francuskiej,.pod.red..J. Łętowskiego,.Wrocław.1984. Agopszowicz A.,.Gilowska Z.,.Taniewska-Peszko M.,.Zarys.prawa.samorządu.terytorialnego,.Katowice. 1999. Agopszowicz A.,.Gilowska Z.,.Ustawa.o.gminnym.samorządzie.terytorialnym..Komentarz,.Warszawa. 1999.. Agopszowicz A.,.Gilowska Z.,.Ustawa.o.samorządzie.terytorialnym..Komentarz,.Warszawa.1997.. Agopszowicz A.,.Wagner P.,.Mienie.związków.i.porozumień.komunalnych.(artykuł.dyskusyjny),.. ST.1995,.Nr.6. Agopszowicz A.,.Zarys.prawa.samorządu.terytorialnego,.Katowice.1994. Ajnenkiel A.,.Polskie.konstytucje,.Warszawa.1991. Aktualne.problemy.administracji.i.prawa.administracyjnego,.pod.red..J. Posłusznego,.Przemyśl–Rze-. szów.2003. Alen A.,.Treatise.on.Belgian.constitutional.law,.Deventer.1992. Allgemaines.Verwaltungsrecht,.pod.red..F. Ermacone,.Wien.1979. Althaus E.,.Das.Recht.der.Gemeinden.und.Gemeindeverbände.in.den.vormals.Preußischen.Ländern,. Köln.1957. Amselek P.,.La.qualification.des.contrats.de.l’administration,.Actualité.juridique-Droit.administratif. 1983. Annuaire.2000.des.collectivités.locales..La.reforme.de.l’intercommunalité,.Paris.2000. Antoniolli W.,.Koja F.,.Allgemeines.Verwaltungsrecht..Lehr-.und.Handbuch,.Wien.1996. XVII Wykaz literatury Apelt W., Der Verwaltungsrechtliche Vertrag. Ein Beitrag zur Lehre von der rechtswirksamen Handlung im öffentlichen Rechte, Leipzig 1920. Arct M., Słownik ilustrowany języka polskiego, Reprint wyd. III, Warszawa 1995. Arn D., Friedrich U., Gemeindeverbindungen in der Agglomeration, Zürich 1994. Arrow K. J., Granice organizacji, Warszawa 1985. Auby J. M., Droit administratif spécial, Paris 1983. Auby J. M., Droit des collectivités locales, Paris 1998. Autin J. L., Ribot C., Droit administratif général, Paris 2003. Babčak V., Podstawy dochodów budżetowych samorządu terytorialnego w Słowacji, PiP 1995, z. 6. Banasiński C., Kulesza M., Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz, Warszawa 2002. Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 1999. Banaszak B., System konstytucyjny Niemiec, Warszawa 2005. Bandarzewski K., Chmielnicki P., Kisiel W., Prawo samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 2006. Bandarzewski K., Wybrane zagadnienia dotyczące funkcjonowania „spółki akcyjnej przed rejestracją”, PUG 1996, Nr 1. Bańkowski A., Etymologiczny słownik języka polskiego, Warszawa 2000. Bar L., Położenie prawne przedsiębiorstwa państwowego w sferze prawa administracyjnego, War- szawa 1968. Barański M., Program pilotażowy w opiniach środowiska samorządowego i pracowników administracji rządowej, Pr. Nauk. UŚ w Katowicach, Nr 1524, Katowice 1995. Barrau M. A., Rapport d’information déposé en application de l’article 145 du Réglement par la Commission des Finances, de L’ Économie Générale et du Plan sur la reforme de la coopération, Assemblée Nationale No 3283, VIII 2001. Bąkiewicz M., Samorząd terytorialny i administracja państwowa w Federacji Rosyjskiej, ST 2004, Nr 6. Becet J. M., Les institutions administratives, Paris 1992. Bednarski A., Zarys teorii organizacji i zarządzania, Toruń 1998. Berbari M., Délégations de service public, Paris 2000. Bergmann K., Schumacher H., Die Kommunalhaftung, Köln–Berlin–Bonn–München 1996. Bernard-Gélabert M. Ch., L’ intercommunalité, Paris 2003. Betsch B., Administration locale et actes administratifs, Paris 2001. Betsch B., L’intercommunauté aujourd’hui, Paris 2003. Biegeleisen L. W., Teorja i polityka przedsiębiorstw publicznych samorządu terytorjalnego i państwa, Warszawa 1932. Biegeleisen L. W., Zagadnienia polityki komunalnej, Warszawa 1928. Biernat S., Działania wspólne w administracji państwowej, Wrocław 1979. Biernat S., Koncepcja administracyjnoprawnych działań wspólnych, PiP 1978, z. 4. Biernat S., O roli i charakterze prawnym porozumień branżowych, RPEiS 1978, z. 4. Biernat S., Prywatyzacja zadań publicznych. Problematyka prawna, Warszawa–Kraków 1994. Bigaut Ch., Le droit administratif en fiches, Paris 2002. Bigo T., Prawo administracyjne. Część ogólna, Lwów 1932. Bigo T., Związki publiczno-prawne w świetle ustawodawstwa polskiego, Warszawa 1928. Birkenfeld-Pfeiffer D., Gern A., Kommunalrecht. Hessisches Landesrecht, Baden-Baden 1998. Blicharz J., Prawna możliwość powierzania wykonywania zadań publicznych na drodze umownej organizacjom pozarządowym, AUWr No 2770, Prawo CCXCV, Wrocław 2005. Blicharz J., Udział polskich organizacji pozarządowych w wykonywaniu zadań administracji publicznej, Kolonia Limited 2005. Blicharz J., Zakres znaczeniowy pojęcia „zadania publiczne”, AUWr No 2798, PPiA t. LXXI, Wro- cław 2005. XVIII Wykaz literatury Błaś A., Kuta T., Prawo administracyjne. Podstawowe zagadnienia terminologiczno-pojęciowe,. Poznań–Wrocław.1998. Błaś A.,.Między.swobodą.i.prawnym.związaniem.administracji.publicznej,.AUWr.No.2154,.Prawo. CCLXVI,.Wrocław.1999. Błaś A.,.Pojęcie.faktów.administracyjnoprawnych..Studium.z.badań.nad.działaniami.administracji. państwowej.nie.uregulowanymi.wyczerpująco.normami.prawa,.AUWr.No.1127,.Prawo.CLXXVIII,. Wrocław.1989. Błaś A.,.Problemy.działań.administracji.państwowej.w.świetle.koncepcji.demokratycznego.państwa. prawnego,.AUWr.No.1524,.PPiA.t..XXX,.Wrocław.1993. Błaś A.,.Samodzielność.działania.organu.administracji.publicznej..Problem.badawczy,.AUWr.No.1931,. PPiA.t..XXXVI,.Wrocław.1997. Błaś A.,.Teoria.prawnych.form.działania.administracji.wobec.nowych.zjawisk.w.administrowaniu,. AUWr.No.202,.Prawo.XL,.Wrocław.1973. Bocheński T.,.Gebert S.,.Służewski J.,.Rady.narodowe.i.terenowe.organy.administracji.państwowej,. Warszawa.1977. Bocheński T., Gebert S.,.Starościak J.,.Rady.narodowe..Ustrój.i.działalność,.Warszawa.1971. Bocheński T.,.Gebert S.,.Zadania.i.organizacja.pracy.rad.narodowych,.Warszawa.1966. Boć J.,.Gmina.w.Belgii,.Wrocław.1993. Bogusławski A.,.Współdziałanie.samorządów.we.wspólnych.organizacjach,.Samorząd.1925,.Nr.32.. Borchmann M.,.Breithaupt D.,.Kaiser G.,.Kommunalrecht.in.Hessen,.Köln.1997. Borkacki S.,.Problemy.kooperacji.w.przemyśle,.ZNUJ.CXXXVIII,.Prace.Prawnicze,.z..27,.Kraków. 1966. Borkowski J.,.Decyzja.administracyjna,.Warszawa.1970. Borkowski J.,.Dlaczego.ustawa.–.Przepisy.ogólne.prawa.administracyjnego,.RNGA.1986,.Nr.4. Borkowski J.,.Smoktunowicz E.,.Funkcje.koordynacyjne.prezydium.w.stosunku.do.organów.i.jedno- stek.organizacyjnych.nie.podporządkowanych.radzie.narodowej,.PRN.1966,.Studia.i.Materia-. ły.Nr.8. Borkowski J.,.Uprawnienia.organu.samorządu.terytorialnego.współdziałającego.przy.wydawaniu. decyzji,.Jurysta.1995,.Nr.1. Borkowski J.,.Współdziałanie.organów.administracji.państwowej.przy.wydawaniu.indywidualnych. decyzji.administracyjnych,.ZNUŁ,.Nauki.Humanistyczno-Społeczne,.seria.I,.z..31,.Łódź.1963. Bouvier M.,.Finanse.lokalne.we.Francji,.Warszawa.1999. Böttcher G.,.Kommunalrecht,.Baden-Baden.1999. Braun H. D.,.Kanzok V.,.Müller H. L.,.Allgemeines.Verwaltungsrecht,.Verwaltungsverfahren.und. Verwaltungsprozess,.Für.Studium.und.Praxis,.Bonn.1997. Bretzinger O. N.,.Büchner-Uhder W.,.Kommunalverfassung..Handbuch.für.die.kommunale.Praxis.in. den.neuen.Bundesländern,.Baden-Baden.1991. Brilman J.,.Nowoczesne.koncepcje.i.metody.zarządzania,.Warszawa.2002.. Brodziński W.,.System.konstytucyjny.Rumunii,.Warszawa.2006. Brodziński W.,.System.konstytucyjny.Węgier,.Warszawa.2003.. Brzezicka P.,.Niektóre.zagadnienia.zawierania.porozumień.przez.organy.samorządu.terytorialnego,. ST.2000,.Nr.3. Brzezicka P.,.Porozumienie.administracyjne.–.problemy.węzłowe,.PiP.2000,.z..6. Brzeziński B.,.Elementy.uznania.administracyjnego,.wyboru.i.porozumienia.w.polskim.prawie.po- datkowym,.w:.Studia.podatkowe,.pod.red..J. Głuchowskiego,.Toruń.1991. Brzeziński W.,.Sądowa.kontrola.administracji.we.Francji,.Warszawa.1960. Brzozowski A.,.Wpływ.zmiany.stosunków.na.zobowiązania.w.prawie.polskim.(na.tle.prawa.niektórych. państw.obcych),.Warszawa.1992. Brzozowski A.,.Klauzula.rebus sic stantibus.także.w.obrocie.gospodarczym,.PPH.1997,.Nr.1. Bubieńska P.,.Z.problematyki.porozumień.branżowych,.NP.1961,.Nr.9.. XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Formy publicznoprawne współdziałania jednostek samorządu terytorialnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: