Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00419 006524 14477670 na godz. na dobę w sumie
Fototerapia. Fotografia w pracy nauczyciela, pedagoga i terapeuty - ebook/pdf
Fototerapia. Fotografia w pracy nauczyciela, pedagoga i terapeuty - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 152
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-276-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Fototerapia, czyli zastosowanie fotografii w pracy nauczyciela, pedagoga, doradcy i terapeuty, jest coraz częściej używana w zakresie coachingu i rozwoju osobistego. Autorka rozumie ją jako zbiór powiązanych ze sobą technik opartych na osobistych i rodzinnych fotografiach oraz na zdjęciach wykonanych przez inne osoby – przywoływane dzięki nim uczucia i wspomnienia są wykorzystywane jako katalizatory komunikacji terapeutycznej, procesu zmiany czy rozwoju osobistego. W publikacji znajdują się też scenariusze ćwiczeń skonstruowanych n a podstawie zagadnień omówionych w części teoretycznej.

Połączeni e perspektywy teoretycznej i metodycznej czyni opracowanie nowatorskim. Jest to projekt metodyczny adresowany do terapeutów-praktyków .Niemniej – co trzeba podkreślić – rozważania konstytuujące część teoretyczną książki nie tylko dobrze ugruntowują oferowane scenariusze, lecz także dostarczają im upełnomocnień naukowych – socjologicznych. psychologicznych i pedagogicznych.

Z recenzji prof. dr. hab. Mieczysława Malewskiego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Agata Czajkowska – Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu Katedra Badań Edukacyjnych, 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 RECENZENT Mieczysław Malewski REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska REDAKTOR Danuta Bąk SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/anna_georgievna © Copyright by Agata Czajkowska, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08333.17.0.M Ark. wyd. 6,3; ark. druk. 9,5 ISBN 978-83-8142-275-8 e-ISBN 978-83-8142-276-5 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Dla Taty Spis treści Wstęp .............................................................................................. 9 Część 1 Społeczno-kulturowe konteksty fotografii .............................. Wprowadzenie ............................................................................... 1.1. Fotografia jako materiał wizualny – charakterystyka i za- rys historii .............................................................................. 1.2. Wizualność w myśleniu obrazowym i komunikacji obra- zowej ....................................................................................... Część 2 Techniki fototerapeutyczne ........................................................ Wprowadzenie ............................................................................... 2.1. Fototerapia na tle innych form pracy z obrazem ............. 2.2. Pięciomodułowy model technik Fototerapii Judy Weiser ....... 2.2.1. Fotografie autoformatywne ....................................... 2.2.2. Portret .......................................................................... 2.2.3. Autoportret.................................................................. 2.2.4. Album rodzinny i fotografie (auto)biograficzne ...... 2.2.5. Fotoprojekcja .............................................................. 2.3. Zasadność terapeutycznego zastosowania technik Foto- terapii ..................................................................................... 13 13 16 34 47 47 49 68 70 75 79 81 83 86 8 Część 3 Fotografia w perspektywie pedagogicznej .............................. 91 91 Wprowadzenie ............................................................................... 3.1. Aspekty pracy edukacyjnej ................................................. 97 3.2. Aspekt geragogiczny – „biograficzne powidoki” ............. 107 Aneks............................................................................................... 113 Bibliografia ..................................................................................... 149 Spis treści Wstęp W procesie widzenia nie to jest ważne, co mechanicznie chwyta oko, lecz to, co człowiek uświadamia sobie ze swojego widzenia. Władysław Strzemiński, „Teoria widzenia” Fotografie otwierają przed nami świat, przenosząc nas do miejsc, w których nigdy nie byliśmy, a często nawet nie marzy- liśmy, by tam się znaleźć. Są wszędzie. Przenikają naszą pracę akademicką, codzienne życie, rozmowy i sny. Przeplatają się z osobistymi doświadczeniami, narracjami, stylami życia, kultu- rami i społeczeństwami, a także z definicjami historii, przestrze- ni i prawdy (Pink, 2001, s. 17). Łączymy się z obrazami, być może identyfikujemy się z postaciami w nich zawartymi lub tworzymy własną wersję tego, o czym opowiada obraz. Fotografia dokona- ła połączenia na różnych poziomach: fizycznym, psychicznym i emocjonalnym. W zależności od naszej reakcji – akceptacji lub odrzucenia tego, co zaobserwowaliśmy – zostajemy odmienie- ni, a nasz pogląd na świat i to, kim jesteśmy lub byliśmy w nim, staje się nieco inny niż przed naszym spotkaniem z fotografią. Odgrywamy również rolę w tym wizualnym dialogu poprzez fotografie, które wykonujemy i które zdobią nasze domy, biur- ka w pracy lub są transmitowane przez gazety i magazyny, które czytamy, czy przez nasze telefony komórkowe. Fotografie prze- kazują również ważne wiadomości o naszych tożsamościach, 10 Wstęp o tym, co i ile chcemy, aby inni wiedzieli na nasz temat. Nasze wyobrażenia są bezcenne, tworząc połączenie między przeszło- ścią i teraźniejszością, namacalny zapis naszego istnienia. Jak pi- sze Berman: „Chcemy zachować nasze wspomnienia przez cały czas; sam akt posiadania naszych fotografii daje nam poczucie, że mamy jakąś kontrolę” (Berman, 1993, s. 4). Ze względu na wielowymiarowy charakter fotografii na- turalna wydaje się chęć wykorzystania potencjału interakcji z obrazem i procesu tworzenia obrazu w obszarze terapeu- tycznym. Posługiwanie się fotografią jako medium do wspie- rania ludzi w ich osobistym rozwoju nie jest zjawiskiem no- wym (Akeret, 1973; Walker, 1984; Weiser, 1999; Morgovsky, 2007). Lista zasobów i drogowskazów do dalszej lektury dla osób zainteresowanych znalezieniem informacji na temat edukacyjnych i terapeutycznych aplikacji fotografii znajdu- je się w niniejszej książce. Pomysły, które zostały tu opisa- ne, sięgają do tradycji psychoterapeutycznej, a jednocześnie wskazuje się na możliwości adaptowania omawianych tech- nik do pokrewnych specjalizacji oraz praktyki edukacyjnej niewymagającej interwencji terapeutycznej. Celem przedsta- wionych ćwiczeń i materiałów jest promowanie autoekspre- sji, dostarczanie środków komunikacji werbalnej i niewer- balnej, jak również oferowanie sposobów uporządkowania myślenia, wspierania i rejestrowania pozytywnych zmian. Ćwiczenia dają narzędzia możliwe do wykorzystania w pro- cesach samopoznania i autorefleksji, stanowiących podstawę rozwoju osobistego. Adresowane są m.in. do pracowników socjalnych, terapeutów zajęciowych, pielęgniarek zajmują- cych się problematyką zdrowia psychicznego, nauczycieli, osób pracujących z młodzieżą czy zajmujących się aktywi- zacją zawodową. Przywoływane źródła i pomysły mogą rów- nież stanowić podstawę do bardziej pogłębionej analizy dla konsultantów i specjalistów ds. psychiatrii z przeszkoleniem w zakresie technik specjalistycznych (np. arteterapii). Wszyst- kie opisane ćwiczenia wymagają od stosujących je przede wszystkim empatii, umiejętności słuchania i starannego Wstęp 11 zadawania właściwych pytań. Ćwiczenia powinny być prze- prowadzane przez facylitatorów przy uwzględnianiu indywi- dualnych zdolności i potrzeb odbiorców. Prezentowana książka nie traktuje o technicznych aspek- tach fotografowania czy o robieniu pięknych zdjęć. Propo- nuje czytelnikowi wizualną drogę samopoznania, którą możemy podzielić się zarówno z osobami ważnymi dla nas prywatnie, jaki z tymi, z którymi pracujemy zawodowo. Tekst podzielony jest na trzy części. Część 1 przybliża kon- tekst społeczno-kulturowy fotografii: historię jej powstania, rolę, jaką zyskała na przestrzeni lat jako materiał wizualny, oraz jej znaczenie dla kompetencji wizualnych we współcze- snym świecie. Część 2 koncentruje się wokół szeregu podejść zawierających pomysły na ćwiczenia, które można wykorzy- stać w pracy indywidualnej i grupowej. W poszczególnych rozdziałach opisano przykłady działań terapeutycznych wykorzystujących fotografię: fotoanalizę, „czytanie obra- zów”, Fotografię Terapeutyczną oraz najbardziej koherentny system, jakim jest Fototerapia. Część 3 przybliża wybrane aspekty praktyki pedagogicznej, w których zastosowanie może znaleźć (lub już znalazła) fotografia. Zagadnienia podjęte w książce należy potraktować jako punkty wyjścia, otwarte na adaptację i rozwój. Poddanie ich ta- kim procesom jest wskazane zarówno w kontekście sprostania złożonym potrzebom osób obejmowanych interwencją terapeu- tyczną, jak również w projektowaniu działań edukacyjnych. Realizacja zamysłu wydania tej publikacji była możliwa dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Nauki i Szkolnic- twa Wyższego. Szczególne podziękowania i wyrazy wdzięcz- ności za wsparcie merytoryczne i instytucjonalne kieruję do Profesora Jacka Piekarskiego i Profesor Danuty Urbaniak-Za- jąc, Dziekan Wydziału Nauk o Wychowaniu, dzięki życzliwości których mój projekt mógł nabrać realnego kształtu i trafić do szerokiego grona odbiorców. Dziękuję również Wydawnictwu Uniwersytetu Łódzkiego za trud i pracę przy wydaniu książki. Agata Czajkowska Część 1 Społeczno-kulturowe konteksty fotografii […] najbardziej imponującym wynikiem fotograficznego przedsięwzięcia jest poczucie, iż jesteśmy w stanie cały świat zmieścić w głowie jako antologię obrazków Susan Sontag, „O fotografii” WPROWADZENIE Od chwili jej oficjalnego wynalezienia w 1839 roku fo- tografia zaczęła służyć jako medium do dokumentowania, rozumienia i interpretowania świata. Z upływem czasu zo- stała odkryta na nowo dzięki postępowi technologicznemu i różnorodnym zastosowaniom, w jakich zaczęli jej używać profesjonaliści i amatorzy, artyści i twórcy codzienni. Obec- nie około dwóch miliardów zdjęć jest każdego dnia przesy- łanych do Internetu, a nasza ekspozycja na zdjęcia (zarówno czynna, jak i bierna) nigdy przedtem nie była tak ciągła ani konsekwentna. Wykonywanie, oglądanie i dzielenie się foto- grafiami stało się niemalże drugą naturą człowieka. Blisko 80 aktywności zachodzących w ludzkim umyśle jest zwią- zanych z rozszyfrowywaniem danych wizualnych, a jak do- wodzą badania naukowe przeprowadzone w Massachusetts Institute of Technology – w ciągu 13 milisekund, czyli w tzw. „mgnieniu oka”, jesteśmy w stanie rozpoznać, co przedstawia 14 dany obraz (nawet pozbawiony szczegółów czy rozmazany). Nie oznacza to jednak, że współczesne społeczeństwo opa- nowało w pełni język obrazu, jak sugerowałoby powszech- ne i  niesłabnące zaangażowanie w wizualność. „Fotografii się nie robi, tylko tworzy” – słowa Ansela Adamsa przypo- minają nam, że fotografie są kształtowane przez szereg do- świadczeń i wyborów poczynionych przez fotografa. Na po- wstanie fotografii składają się w równym stopniu wszystkie dotychczasowe obrazy utrwalone w ludzkiej pamięci, zapi- sane w niej dźwięki, zapachy, literackie czy poetyckie opi- sy, codzienne narracje oraz ludzie obecni w naszym życiu. W tym kontekście również przebieg interpretacji fotografii zależy nie tylko od intencji samego fotografa, ale także od sposobu, w jaki obraz jest wytwarzany, edytowany czy roz- powszechniany. Odmiennie bowiem doświadczamy fotogra- fii prezentowanych podczas uroczystych wernisaży, zgroma- dzonych w galeriach, muzeach, bibliotekach czy archiwach, w inny zaś sposób odbieramy fotografie pochodzące ze zbio- rów prywatnych – wyeksponowane w przestrzeni codziennej bądź złożone w albumach. Na nasze doświadczanie obrazu składa się także jego forma i sposób powstania – analogo- wy bądź cyfrowy – a co za tym idzie także dostępność do obrazu i towarzyszące jej okoliczności (przekładanie kart w albumie, umieszczanie znaczących dla nas zdjęć w ram- kach, przeglądanie folderu ze zdjęciami zlokalizowanego na twardym dysku komputera). Są to zaledwie niektóre z całej gamy czynników wpływających na sposób, w jaki jawią się nam fotografie. Wysoki poziom „uwizualnienia” współczesnej kultury wymaga od nas starannego zwracania uwagi na to, jak po- wstają obrazy, z czym wiąże się potrzeba zrozumienia tego procesu. Fotografia jako nośnik czy medium wizualne nie operuje językiem uniwersalnym, w  związku z tym trud- no przyjąć tezę, że współcześnie wszyscy jesteśmy wizual- nie wykształceni – nasze kompetencje w tym zakresie po- zwalają nierzadko uzyskać informacje ze zdjęć na zaledwie Część 1. Społeczno-kulturowe konteksty fotografii Wprowadzenie 15 podstawowym poziomie, a to wskazuje raczej na zjawisko „alfabetyzmu” wizualnego. Daleko poza refleksją pozostają kwestie: kto wykonał dane zdjęcie, dlaczego ono powsta- ło, jakie okoliczności temu powstaniu towarzyszyły, przez kogo zdjęcie było wywoływane, edytowane, przycinane, kto opatrywał je komentarzem, co sprawiło, że zdjęcie zostało odrzucone czy ocenzurowane1. Fotografia przeszła pewną drogę – od narzędzia służącego eksploracji rzeczywistości, dokumentowaniu ludzi, miejsc i wydarzeń, opowiadaniu czy tworzeniu historii, do sposobu komunikowania, z wpisaną weń optyką krytyki. Każdy fotografujący nie tylko „robi zdjęcie”, ale także je „stwarza” – decydując np. o doborze kadru i formie, w jakiej zdjęcie zostanie udostępnione (ma to dzisiaj, w dobie mediów społecznościowych szczególny wymiar). Te działania uwydatniają opresyjny charakter foto- grafii, która niejednokrotnie coś narzuca, coś marginalizuje. Fotografia – jak zauważa Roland Barthes – jest brutalna, jed- nak nie dlatego, że ukazuje przemoc, jej brutalność opiera się na tym, że przemocą wypełnia pole widzenia (Barthes, 2008, s. 163). Spektrum oddziaływania fotografii jest o wiele bardziej rozbudowane i  skomplikowane niż człowiek jest w stanie 1 Zdjęcie wykonane przez Chrisa Niedenthala w okresie stanu wo- jennego w Polsce, przedstawiające żołnierzy i  wojskowy transporter opancerzony na tle warszawskiego kina „Moskwa”, w którym wyświetla- no film F. F. Coppoli Czas Apokalipsy, stało się dia-fanicznym, a więc na wskroś znaczącym (Assmann, 2015, s. 207) symbolem tego czasu w pol- skiej historii na kolejne dekady. Samo zdjęcie także posiada swoją „histo- rię”, która mówi znacznie więcej niż obraz i pokazuje, że proces i okolicz- ności jeszcze sugestywniej wpływają na nasze postrzeganie – Niedenthal wykonał zdjęcie mając świadomość, że fotografowanie w tamtym czasie, tym bardziej żołnierzy, wiąże się z ryzykiem aresztowania; by zdjęcie mo- gło trafić do publikacji, zostało przewiezione, a w zasadzie przemycone, najpierw do Berlina Zachodniego, następnie do Stanów Zjednoczonych; pierwotnie opublikowane zostało w małym czarno-białym formacie, wy- kadrowanym z pominięciem nazwy kina, co spowodowało, że przekaz zdjęcia i jego punctum, dla Polaków oczywiste, było niezrozumiałe dla amerykańskiego wydawcy oraz zagranicznych czytelników. 16 nierzadko przyznać. Dlaczego mówimy, że dane zdjęcie ma szczególną moc? Co sprawia, że staje się wyjątkowe czy też kontrowersyjne? Kiedy to następuje? Jak stworzyć taką fotografię? Jaki ślad w fotografii zostaje po autorze? Dopie- ro myślenie o fotografiach jako procesach, a nie gotowych i skończonych wytworach, sprawia, że zaczynamy rozumieć, ile i co naprawdę one znaczą. Głównym zadaniem kompe- tencji wizualnych jest traktowanie fotografii jako elastyczne- go i wielopłaszczyznowego medium, które na wiele różnych sposobów można tworzyć (kreować) i wykorzystywać, a co za tym idzie – rozumieć każdy rodzaj obrazu. Ta część książki poświęcona zostanie omówieniu nastę- pujących zagadnień: fotografia jako nośnik wizualny, histo- ria jej powstania oraz wybrane kategoryzacje w kontekście funkcjonowania fotografii w wymiarze społecznym i kultu- rowym. Odnajdzie tu także Czytelnik analizę funkcji peł- nionych przez fotografię jako medium wizualne i omówienie płaszczyzn jej analizy. Uzupełnieniem prezentowanych za- gadnień jest zestaw ćwiczeń zamieszczonych w Aneksie. 1.1. FOTOGRAFIA JAKO MATERIAŁ WIZUALNY – CHARAKTERYSTYKA I ZARYS HISTORII Okoliczności, które złożyły się na powstanie „Pierwszej Fo- tografii”, sięgają pierwszej połowy XIX wieku. Jest to historia wpisana w biografię Josepha Nicéphore’a Niépce’a, urodzo- nego we Francji w 1765 roku, przedstawiciela klasy średniej. Zanim Niépce zaczął na dobre interesować się innowacjami naukowymi, odebrał staranne mieszczańskie wychowanie, odbył służbę wojskową, by następnie zostać zarządcą rodzin- nego majątku Le Gras w Saint-Loup-de-Varennes, w Burgun- dii. Dopiero podjęcie współpracy z bratem Claudem przy roz- maitych eksperymentach i wynalazkach zaowocowało u niego myślą o  możliwości wykorzystania światła do reprodukcji obrazów. Pierwsze doświadczenia rozpoczął w 1816 roku. Część 1. Społeczno-kulturowe konteksty fotografii
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Fototerapia. Fotografia w pracy nauczyciela, pedagoga i terapeuty
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: