Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00102 006854 20942340 na godz. na dobę w sumie
Franczyza w procesie tworzenia wartości przedsiębiorstwa franczyzodawcy na przykładzie branży gastronomicznej - ebook/pdf
Franczyza w procesie tworzenia wartości przedsiębiorstwa franczyzodawcy na przykładzie branży gastronomicznej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 146
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8220-108-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie projektami
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Publikacja stanowi ważny głos w dyskusji naukowej na temat rozwoju franczyzy w Polsce, podkreślając jej znaczenie w procesie kreowania wartości przedsiębiorstwa. W Polsce taka działalność najczęściej jest wykorzystywana przez franczyzobiorców jako sposób na „sprawdzony biznes” gwarantujący łatwiejsze zdobycie rynku oraz niższe ryzyko upadłości. Firmy, działając we franczyzie, są w stanie znacznie szybciej wykreować swoją wartość (zyskując udział w rynku, rozpoznawalną markę, lojalnych klientów, korzystniejsze warunki zakupowe). W polskiej literaturze istnieje luka badawcza na temat wpływu franczyzy na wartość przedsiębiorstwa franczyzodawcy. Pojawia się więc potrzeba przeanalizowania tego zagadnienia, a także prezentacji istniejących mechanizmów. Wyniki przeprowadzonych badań stanowią cenne źródło informacji zarówno dla naukowców, jak i praktyków zainteresowanych wdrażaniem franczyzy w biznesie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Żaklina Jabłońska – Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania Katedra Strategii i Zarządzania Wartością Przedsiębiorstwa, 90-237 Łódź, ul. Matejki 22/26 RECENZENT Jolanta Chluska REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Magdalena Czarnecka SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Agencja Reklamowa efectoro.pl Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/carloscastilla © Copyright by Żaklina Jabłońska, Łódź 2020 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2020 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09652.19.0.M Ark. wyd. 7,3; ark. druk. 9,125 ISBN 978-83-8220-107-9 e-ISBN 978-83-8220-108-6 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. 42 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl Spis treści Wprowadzenie Rozdział I Istota i klasyfikacja franczyzy 1.1. Istota franczyzy – podstawowe założenia 1.2. Rodzaje franczyzy 1.3. Międzynarodowe i krajowe podstawy prawne regulujące prowadzenie działalności franczyzowej 1.4. Franczyza a inne międzyorganizacyjne formy współpracy gospodarczej Rozdział II Systemy franczyzowe w świetle wybranych teorii ekonomii i zarządzania 2.1. Nowa ekonomia instytucjonalna wobec franczyzowej formy prowadzenia działalności 2.2. Franczyza wobec organizacji sieciowych Rozdział III Rozwój franczyzy w Polsce na tle innych krajów (ze szczególnym uwzględnieniem branży gastronomicznej) 3.1. Rozwój koncepcji franczyzy w wybranych krajach 3.2. Rozwój franczyzy w Polsce 3.3. Charakterystyka gastronomicznych systemów franczyzowych na tle sektora gastronomicznego w Polsce Rozdział IV Franczyza jako szczególny model biznesu determinujący wartość przedsiębiorstwa franczyzodawcy 4.1. Rola współczesnych modeli biznesu w zarządzaniu przedsiębiorstwem 4.2. Mechanizmy kluczowe dla rozwoju systemów franczyzowych 4.3. Wpływ aktywów niematerialnych na wartość przedsiębiorstwa franczyzodawcy 7 13 13 16 21 26 31 31 39 45 45 48 53 59 59 75 80 6 Spis treści Rozdział V Systemy franczyzowe a wartość przedsiębiorstwa – wyniki badań własnych 5.1. Próba badawcza i metodyka badania 5.2. Wpływ franczyzy na wartość przedsiębiorstwa franczyzodawcy 5.3. Franczyza a alokacja ryzyka i kontroli 5.4. Budowanie marki a franczyza 5.5. Lojalność klientów 5.6. Franczyza a zdolności zakupowe przedsiębiorców 5.7. Franczyza a ekspansja zagraniczna 5.8. Analiza przypadku – restauracje Sphinx Zakończenie Bibliografia Spis tabel Spis rysunków 93 93 98 103 108 110 112 115 117 129 133 143 145 Wprowadzenie Uzasadnienie wyboru tematu Franczyza w literaturze przedmiotu najczęściej określana jest jako sposób na prowa- dzenie własnej działalności gospodarczej opartej na cudzym, sprawdzonym pomyśle. Jej istotę stanowi długookresowa współpraca między prawnie i finansowo nieza- leżnymi partnerami biznesowymi – franczyzodawcą i franczyzobiorcą. Ten pierw- szy, poza użyczeniem marki, przez cały okres obowiązywania umowy przekazuje franczyzobiorcy know-how, procedury operacyjne, techniczne i inne składniki praw własności. Drugi z nich zobowiązuje się zaś do uiszczania na rzecz franczyzodaw- cy opłat franczyzowych lub innych uzgodnionych świadczeń, a także do działania zgodnie z koncepcją biznesową wytyczoną dla danego systemu franczyzowego. W literaturze polskiej temat franczyzy jest szeroko opisany, jednak przedstawio- na problematyka najczęściej skupia się wokół wykorzystywania niekonwencjonal- nych form finansowania. Autorzy wielu opracowań podejmują problem, „jak sko- rzystać z franczyzy” (czyli jak zostać franczyzobiorcą), a nie zastanawiają się nad tym, jak budować za jej pomocą przewagę konkurencyjną (czyli jak zostać efektyw- nym franczyzodawcą), co okazuje się znacznie bardziej istotne dla rozwoju polskiej przedsiębiorczości. Tymczasem zagraniczna literatura przedstawia o wiele szerszy obraz tego zagadnienia, udowadniając, że franczyza może być nie tylko wykorzysty- wana przez mniejsze firmy1 o ograniczonych zasobach, ale równie dobrze sprawdza się jako forma ekspansji na zagraniczne rynki. Integracja gospodarcza na świecie, poprawa komunikacji i transportu, zmniejszenie barier w handlu i wzrost znaczenia inwestycji zagranicznych to tylko niektóre z trendów sprzyjających rozwojowi mię- dzynarodowych systemów franczyzowych. Tworzenie sieci franczyzowych służy rozpoznawalności na rynku i jawi się jako atrakcyjne dla zagranicznych inwestorów. Opis relacji biznesowych występujących w ramach kontraktów franczyzowych może być przedstawiany w  aspekcie rozważań teoretycznych prowadzonych na gruncie różnych teorii nowej ekonomii instytucjonalnej. W  niniejszej książce 1 Terminy „firma” oraz „przedsiębiorstwo” używane będą zamiennie z uwagi na istotę ekono- miczną pojęcia „firma”. 8 Wprowadzenie podjęta została próba powiązania franczyzy z wybranymi teoriami tego nurtu, gdyż doskonale dopasowują się one do działania systemów franczyzowych, a ich prak- tyczne zastosowanie może przyczyniać się do zmniejszania dysproporcji korzyści między stronami umowy franczyzowej. W systemach franczyzowych znajdują za- stosowanie dwie teorie – agencji i kosztów transakcyjnych. Transfer praw własno- ści, który stanowi istotę transakcji franczyzowej, to przykład działań łagodzących tzw. problem agenta przejawiający się m.in. w postaci negatywnej selekcji i pokusy nadużycia. Franczyza jest formą prowadzenia działalności gospodarczej  łączącą dwa mechanizmy koordynacji – rynkowy i hierarchiczny. Wybór jednej z następu- jących koncepcji biznesowych – wertykalnej integracji (własne kanały dystrybucji) lub wertykalnej separacji (franczyza) – determinuje koszty transakcyjne, genero- wane przez każdy z tych mechanizmów koordynacji. Ponadto tworzenie wszelkich relacji utożsamianych z marką i jej wartościami pozwala przedsiębiorstwom bu- dować ich strategiczne zasoby i kształtować umiejętności w celu maksymalizacji zysków i kreacji istotnej wartości dodanej, zapewniającej im przewagę konkuren- cyjną. W niniejszej książce podjęto próbę osadzenia opisu procesów związanych z franczyzą w tak zarysowanych rozważaniach teoretycznych. W Polsce działalność franczyzowa najczęściej jest wykorzystywana przez fran- czyzobiorców jako sposób na „sprawdzony biznes”, gwarantujący łatwiejsze zdoby- cie rynku oraz niższe ryzyko upadłości. Doskonale sprawdziła się również w czasie kryzysu, co spowodowało wzrost zainteresowania tego typu działalnością, pobudza- jąc jednocześnie aktywność franczyzodawców. Przedsiębiorstwa, działając we fran- czyzie, w znacznie krótszym okresie są w stanie wykreować swoją wartość (zyskując udział w rynku, rozpoznawalną markę, lojalnych klientów, korzystniejsze warunki zakupowe). W polskiej literaturze istnieje luka badawcza dotycząca wpływu fran- czyzy na wartość przedsiębiorstwa franczyzodawcy, ponieważ nie prowadzi się od- powiednich analiz w tym obszarze. Pojawia się więc potrzeba ich zainicjowania, a także prezentacji mechanizmów działających za granicą. Mogą one bowiem rów- nież dla polskich firm okazać się główną strategią umożliwiającą rozkwit na rodzi- mym rynku i pozwolić im na międzynarodową ekspansję. Rozwój teorii franczyzy poparty sprawdzonymi w innych państwach mechanizmami mógłby się przyczynić do efektywniejszego wykorzystania franczyzy w Polsce. Cele, hipotezy i metody badawcze Głównym celem podjętych rozważań jest ocena wpływu franczyzowego modelu prowadzenia biznesu na wartość przedsiębiorstwa franczyzodawcy na przykła- dzie polskich przedsiębiorstw sektora gastronomicznego. Wprowadzenie 9 Cele szczegółowe: • wyjaśnienie istoty franczyzy i przedstawienie rozwoju systemów franczyzo- • identyfikacja norm prawnych regulujących działalność franczyzową w Pol- wych; sce i na świecie; • określenie z punktu widzenia dawcy systemu franczyzowego korzyści wy- nikających ze współpracy franczyzowej, a także istniejących barier dla jej rozwoju; • identyfikacja korzyści płynących z zastosowania systemów franczyzowych w stosunku do innych modeli biznesu z punktu widzenia wartości przedsię- biorstwa franczyzodawcy. Bazując na studiach literaturowych oraz obserwacjach praktycznych, posta- wiono następujące hipotezy badawcze: H0: Przedsiębiorstwa, które wykorzystują systemy franczyzowe, budują wyższą wartość przedsiębiorstwa (franczyzodawcy) w porównaniu z przedsiębiorstwami niefranczyzowymi. H1: Przedsiębiorstwa stosujące systemy franczyzowe mają bardziej rozpozna- H2: Przedsiębiorstwa stosujące systemy franczyzowe uzyskują wyższą lojalność walną markę na rynku. klientów. H3: Przedsiębiorstwa stosujące systemy franczyzowe dzięki wykorzystywaniu efektu skali zajmują silniejszą pozycję negocjacyjną wobec dostawców. H4: Przedsiębiorstwa stosujące systemy franczyzowe dzięki wykorzystywaniu redystrybucji kosztów mają silniejszą pozycję negocjacyjną wobec dostawców. H5: Stosując systemy franczyzowe, franczyzodawcy obniżają ryzyko związane z prowadzeniem swojej działalności. H6: Wykorzystanie systemów franczyzowych przyspiesza ekspansję przedsię- biorstw na rynki zagraniczne. następujące metody badawcze: Aby zweryfikować hipotezy oraz realizację wyznaczonych celów, wykorzystano • przegląd i krytyczną analizę piśmiennictwa umożliwiającą ocenę dorobku naukowego dotyczącego wpływu systemów franczyzowych na tworzenie wartości przedsiębiorstwa; • komparatywną analizę modeli biznesu wykorzystywanych w polskich przed- siębiorstwach; • analizę statystyczną pozwalającą określić wpływ zdefiniowanych zmien- nych (tj. lojalność klientów, ryzyko, koszty zakupów, koszty monitoringu) na wartość przedsiębiorstwa. Struktura niniejszej książki została podporządkowana realizacji celu oraz we- ryfikacji postawionych hipotez. Przedmiotem dyskusji przedstawionej w pięciu rozdziałach publikacji są przeprowadzone studia literaturowe oraz badania em- piryczne. 10 Wprowadzenie W pierwszym rozdziale opisano różnorodne definicje i typologie franczyzy, bę- dące przedmiotem dalszych rozważań. Przedstawiono podstawy prawne regulu- jące prowadzenie działalności franczyzowej, które uporządkowane zostały tak, by uwypuklić różnice pomiędzy regulacjami prawnymi w Polsce i za granicą. Dodat- kowo ukazano franczyzę na tle innych międzyorganizacyjnych form działalności gospodarczej. Celem rozdziału drugiego jest przedstawienie działalności franczyzowej w świetle współczesnych teorii ekonomii instytucjonalnej oraz teorii zarządza- nia. W pierwszej kolejności omówiono teorię praw własności podkreślającą ich znaczenie jako determinanty zachowań i  motywacji dla dawców oraz biorców licencji franczyzowych. Następnie przedstawiono teorię agencji, która dotyczy współpracy stron mających różne cele i podziały pracy, a tym samym wyjaśnio- no zasadność stosowania systemów franczyzowych w celu łagodzenia konfliktów interesów. Za pomocą teorii kosztów transakcyjnych ukazano specyfikę alokacji zasobów (w tym również aktywów niematerialnych) oraz towarzyszące temu pro- cesowi oportunistyczne postawy obu stron umowy. W  dalszej części rozdziału w świetle podejścia sieciowego oraz teorii zasobów omówiono znaczenie budo- wania wszelkich relacji utożsamianych z marką, a także rolę unikalnych zasobów niezbędnych do tworzenia wartości dodanej. Rozdział trzeci prezentuje rozwój koncepcji franczyzy na świecie i w Polsce. Przedstawiono w nim również systemy franczyzowe w ujęciu sektorowym. Na- stępnie szczegółowo omówiono sektor gastronomiczny jako największy i najistot- niejszy z punktu widzenia rozwoju franczyzy w Polsce. Celem czwartego rozdziału jest ukazanie przewagi franczyzy na tle innych mo- deli biznesu. Z tego względu wskazano na problemy w zarządzaniu ówczesnymi przedsiębiorstwami, istotę procesu uczenia się i szybkiej adaptacji do nowych wa- runków. Następnie omówiono współczesne modele biznesu. Jako przykład przed- siębiorstw opierających swoje działania na wiedzy wskazano firmy wykorzystujące modele franczyzowe i przedstawiono główne motywy ich tworzenia. Poruszono również kwestię kontroli i autonomii przedsiębiorców działających we franczyzie i wskazano jej wpływ na internacjonalizację. Następnie scharakteryzowano spe- cyfikę kontraktów franczyzowych uwzględniającą rolę aktywów niematerialnych i ich wykorzystanie w procesie tworzenia wartości przedsiębiorstwa. W rozdziale piątym została podjęta próba weryfikacji hipotezy głównej i hi- potez cząstkowych na podstawie wyników przeprowadzonych badań własnych. Głównym celem przedstawionych w nim rozważań było wskazanie, w jaki spo- sób efektywne połączenie specyficznych zasobów udostępnianych przez fran- czyzodawców z zasobami lokalnych przedsiębiorców może stać się czynnikiem kreacji wartości. Najważniejszym zadaniem badawczym była próba kwantyfikacji kluczowych zmiennych opisujących istotę kontraktu franczyzowego i wskazanie związków przyczynowo-skutkowych występujących między nimi. W szczególno- ści chodziło o pomiar takich zjawisk jak wartość praw i aktywów niematerialnych Wprowadzenie 11 franczyzodawcy (znana marka, lojalność klientów, pozycja na rynku, liczba lokali własnych, okres obecności), ryzyko ponoszone przez strony kontraktu, przykłady oportunistycznych zachowań. Źródłem danych wykorzystanych w badaniach były ogólnie dostępne raporty i periodyki branżowe, raporty polskich spółek publicznych prowadzących działal- ność franczyzową, własne badania ankietowe oraz analiza przypadku największej polskiej gastronomicznej sieci franczyzowej Restauracji Sphinx. Ta ostatnia meto- da polegała na przeprowadzeniu pogłębionych wywiadów, analizie dokumentacji i źródeł internetowych. W zakończeniu skonfrontowano postawione we wprowadzeniu hipotezy z wy- nikami przeglądu literatury oraz przeprowadzonych badań empirycznych. Odniesiono się również do ograniczeń wynikających z zastosowanej metody ba- dawczej, a także zamieszczono sugestie dotyczące kierunków dalszych badań. Rozdział I Istota i klasyfikacja franczyzy 1.1. Istota franczyzy – podstawowe założenia Wykorzystywanie franczyzy w  wielu dziedzinach działalności gospodarczej sprawia, że ma ona bardzo różnorodny charakter, przez co trudno sformułować jej precyzyjną definicję. To z kolei powoduje problemy z wprowadzeniem prze- pisów szczegółowo regulujących franczyzę1. Choć korzenie tej formy współpra- cy na świecie sięgają kilkuset lat, to jej zdefiniowanie nie jest proste. W litera- turze ekonomii i zarządzania, w zależności od badanej problematyki, franczyzę przedstawia się jako koncepcję prowadzenia biznesu, finansowania działalności, sprzedaży produktów i usług, współpracy gospodarczej czy też internacjonali- zacji działalności. Jej różnorodne definicje uwarunkowane są tym, czy patrzy- my na nią przez pryzmat dawcy czy biorcy licencji, a także rolą, jaką pełni dla danego podmiotu2. Według J.G. Combsa, S.C. Michaela i G.J. Castrogiovanniego franczyza po- lega na długookresowej, umownej współpracy między niezależnymi przedsię- biorcami, franczyzodawcą i franczyzobiorcą, podczas której ten pierwszy uży- cza marki oraz przekazuje franczyzobiorcy know-how (czyli wiedzę na temat tego, jak prowadzić przedsiębiorstwo) w sposób ciągły, przez cały okres obo- wiązywania umowy. Z kolei franczyzobiorca zobowiązuje się na rzecz franczy- zodawcy do uiszczania opłat franczyzowych lub innych uzgodnionych świad- czeń oraz do podejmowania działań zgodnych z wytycznymi danego systemu franczyzowego3. 1 A. Sokół, Franchising w rozwoju nowych rynków zbytu, „Ekonomika i Organizacja Przedsiębior- stwa” 2009, nr 3, s. 23. 2 A. Antonowicz, P. Antonowicz, Koncepcja franczyzy jako strategii restrukturyzacji zadłuże- nia upadłego przedsiębiorstwa – case study, „Zarządzanie i Finanse” 2013, r. 11, nr 4, cz. 3, s. 207. 3 J.G. Combs, S.C. Michael, G.J. Castrogiovanni, Institutional Influences on the Choice of Organi- zational Form: The Case of Franchising, „Journal of Management” 2009, vol. 35(5). 14 „W polskiej literaturze franczyzę traktuje się jako4: • metodę prowadzenia działalności gospodarczej5, • formę dystrybucji towarów i usług6, • metodę wspomagającą uruchamianie i prowadzenie działalności gospodarczej7, • alternatywną formę finansowania przedsięwzięć gospodarczych8, • prawo do utworzenia przedsiębiorstwa i jego prowadzenia zgodnie z pomy- słem, wiedzą i technologią dawcy franczyzy, przekazane franczyzobiorcy9”10. B. Pokorska11 wskazuje, że najbardziej znane definicje franczyzy wynikają z dwóch typów uregulowań, tj. kodeksów etycznych stowarzyszeń franczyzy oraz prawa antymonopolowego. Według Europejskiego Kodeksu Etyki Franczyzy franczyzodawca nakłada na franczyzobiorców obowiązek prowadzenia działalności zgodnie z jego koncepcją w ramach sporządzonej na piśmie umowy franczyzowej oraz w zamian za świad- czenia finansowe. Przed rozpoczęciem budowy sieci franczyzowej franczyzodaw- ca powinien prowadzić działalność przynajmniej w  jednej placówce, odnosząc sukces. Ważne też, aby był właścicielem swojej sieci lub miał tytuł prawny do ko- rzystania z jej nazwy handlowej, znaku towarowego lub innych wyróżniających ją oznaczeń. Ponadto powinien zapewnić indywidualnemu franczyzobiorcy szkole- nie wstępne i dalsze wsparcie handlowe oraz techniczne przez cały czas obowiązy- wania umowy. Franczyzobiorca zyskuje prawo do korzystania z nazwy handlowej franczyzodawcy, jego znaku towarowego lub usługowego, know-how, metod pro- wadzenia działalności gospodarczej, wiedzy technicznej, systemu postępowania i innych praw własności intelektualnej lub przemysłowej, a także do stałej pomocy handlowej i technicznej franczyzodawcy12. Polska Organizacja Franczyzodawców w  swoim statucie w  celu odróżnienia prowadzonej działalności w oparciu o franczyzę od innych systemów dystrybucji 4 A. Rzeczycka, G. Golawska-Witkowska, Franchising jako instrument aktywizacji ekonomicznej podmiotów na rynku, „Przedsiębiorstwo we Współczesnej Gospodarce – Teoria i Praktyka” 2014, nr 1, s. 40–41. 5 G. Kolarski, Franchising, Centrum Informacji Menedżera, Warszawa 1992, s. 15. 6 R. Kośmider, I. Steinerowska, Franchising jako metoda działalności gospodarczej i jego przy- datność w polskich warunkach gospodarczych, [w:] Społeczno-ekonomiczne aspekty prze- kształceń ustrojowych w gospodarce kraju i regionu, Politechnika Opolska WSEiA w Bytomiu, Bytom 1998, s. 126. 7 B. Pokorska, Przedsiębiorca w systemie franczyzowym, PARP, Warszawa 2004, s. 12. 8 G. Golawska-Witkowska, A. Rzeczycka, H. Zalewski, Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2006, s. 271. 9 H. Zadora, Finanse małego przedsiębiorstwa w teorii i praktyce zarządzania, C.H. Beck, War- szawa 2009, s. 195. ny” 2017, nr 6(371), s. 398. 10 J. Wrzesińska-Kowal, Franczyza jako alternatywa tradycyjnego handlu, „Handel Wewnętrz- 11 B. Pokorska, Przedsiębiorca w systemie..., s. 9–12. 12 The European Code of Ethics for Franchising its national Extension Interpretations, Euro- pean Franchise Federation, s. 6, www.eff-franchise.com (dostęp: 13.10.2017). Franczyza w procesie tworzenia wartości przedsiębiorstwa franczyzodawcy... Istota i klasyfikacja franczyzy 15 oraz rozróżnienia franczyzodawców od pozostałych przedsiębiorców przyjęła, że cechami ją wyróżniającymi są13: • „trwały, kontraktowy stosunek umowny łączący franczyzodawcę i  fran- czyzobiorcę, z którego wynika obowiązek franczyzodawcy przekazywania franczyzobiorcy «know-how» w sposób ciągły przez cały okres obowiązy- wania umowy i który nakłada na franczyzobiorcę obowiązek uiszczania na rzecz franczyzodawcy opłat franczyzowych lub innych świadczeń w sposób uzgodniony pomiędzy stronami; • niezależność gospodarcza, prawna oraz organizacyjna franczyzobiorcy względem franczyzodawcy (czego odzwierciedleniem na gruncie polskiego systemu prawnego jest m.in. w przypadku działalności w ramach franczyzy adresowanej do konsumentów – posiadanie własnych kas rejestrujących)”. Autorzy tacy jak J.N. Adams i K.V. Prichard Jones oraz S. Jędrzejewski dopatru- ją się dwóch znaczeń terminu „franczyza”14. W wąskim znaczeniu jest to umowa dystrybucyjna uzupełniona o prawo używania przez dystrybutora jej znaku han- dlowego producenta. W szerszym sensie uznaje się ją za umowę, na mocy której jedna strona przekazuje prawo posługiwania się nazwą handlową drugiej, udziela jej wsparcia i porad w prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz nadzoruje jej działal- ność z zachowaniem odrębności obu tych podmiotów15. A. Antonowicz wskazuje na rolę franczyzy jako współdziałania przedsiębiorstw w ramach systemu franczy- zowego będącego elementem strategii marketingowej, polegającej na zdobywaniu nowych rynków przy niewielkim lub zerowym zaangażowaniu kapitału własnego. Metodą bezkapitałowego rozwoju rynku nazywała też franczyzę L. Lewandow- ska16. Stąd w teorii spotyka się określenia franczyzy jako „systemu marketingu kooperacyjnego” oraz „formy marketingowej kooperacji pionowej”, gdzie cechą charakterystyczną jest sprzedaż kompletnego systemu marketingowego przed- siębiorstwa17. Franczyzę uważa się za jedną z najefektywniejszych form koope- racji przedsiębiorstw. Dzięki ich łączeniu i używaniu wspólnej marki ułatwia ona rozwój i walkę z konkurencją. Wytworzenie więzi pomiędzy franczyzobiorcami i dawcą systemu stwarza poczucie identyfikacji z całą marką przy jednoczesnym zachowaniu niezależności. Współpraca ta daje również większe możliwości nego- cjacyjne, zakupowe, logistyczne i rozwojowe, budując trwałą przewagę konkuren- cyjną18. J. Libava uznał, że model franczyzowy to „największy model biznesu, jaki 13 Statut Polskiej Organizacji Franczyzodawców, rozdz. I § 8. 14 A. Wieczorek, Definicja franczyzy, 18.07.2008, www.franchising.pl (dostęp: 24.02.2017). 15 Ż. Jabłońska, P. Miszczyński, Analiza franczyzy w Polsce na przykładzie branży gastronomicz- nej: franczyza w kontekście teorii kosztów transakcyjnych, [w:] J. Sokołowski, M. Sosnowski, A. Żabiński (red.), Polityka ekonomiczna, Wyd. UE we Wrocławiu, Wrocław 2010, s. 220. 16 L. Lewandowska, Niekonwencjonalne formy finansowania przedsiębiorczości, ODDK, Gdańsk 1999, s. 65. 17 A. Antonowicz, P. Antonowicz, Koncepcja franczyzy..., s. 208. 18 M.J. Ziółkowska, Franczyza. Nowoczesny model rozwoju biznesu, CeDeWu, Warszawa 2010, s. 7–11. 16 kiedykolwiek wymyślono”, gdyż dzięki niemu ludzie na całym świecie mogą mieć firmy, o jakich marzyli19. Franczyza dotyczy wartości marki franczyzodawcy, sposobu, w jaki ten wspiera swoich franczyzobiorców, a także w jaki franczyzobiorca wypełnia swoje zobowią- zania do dostarczania produktów i usług, dopasowując się do standardów marki systemu. Kluczowa jest tu jednak relacja łącząca te dwie współpracujące ze sobą strony. Na postawie ankiety przeprowadzonej w 2014 r. przez Franchise Business Review na temat relacji franczyzobiorców z ich franczyzodawcami ustalono, że: • 90 z nich lubi prowadzić działalność, • 88 franczyzobiorców lubi być częścią wybranej organizacji, • 85 swoją przynależność do franczyzodawcy odbiera pozytywnie, • 83 szanuje franczyzodawcę, • 80 uważa, że ich franczyzodawca działa na wysokim poziomie uczciwości, • 78 poleciłoby swoją markę franczyzy innym, • 73 „zrobiłoby to ponownie”, gdyby miało taką możliwość20. Coraz częściej franczyza bywa również wykorzystywana jako remedium na re- cesję i załamania gospodarcze21. Przedsiębiorcy przekształcają dotychczas prowa- dzoną działalność w system franczyzowy, łącząc swoje priorytety z wymaganiami rynków międzynarodowych. Jest to przejaw strategii dostosowawczej, umożliwia- jącej szybką ekspansję rynkową przy dość niskim zaangażowaniu kapitałowym22. Dla rozwoju teorii franczyzy w polskiej literaturze ważne jest położenie nacisku na jej spopularyzowanie od strony franczyzodawcy (a nie biorcy, jak to było do- tychczas). Uwypuklanie korzyści, jakie w procesie budowy rozpoznawalnej marki franczyzodawcy daje taka forma współpracy, umacniania pozycję tej marki na rynku, a co za tym idzie – tworzenie wartości całego przedsiębiorstwa franczyzo- dawcy okazuje się korzystne dla rozwoju polskiej gospodarki. 1.2. Rodzaje franczyzy Szerokie zastosowanie franczyzy spowodowało jej różnorodne klasyfikacje wy- nikające z odmiennych kryteriów. J. Ignaczewski23 podzielił ją według segmen- tów rynku, na którym organizuje się sieć. Wyróżnił cztery segmenty: usługowy, 19 J. Libava, The History of Franchising As We Know It, www.articles.bplans.com (dostęp: 4.04.2019). 20 What is a Franchise?, www.franchising.org (dostęp: 20.02.2017). 21 B. Pokorska, Franchising w rozwoju procesów integracji w handlu, „Handel Wewnętrzny” 22 A. Antonowicz, Franchising na świecie, „Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstwa” 2009, 2003, nr 4–5, s. 99. nr 1, s. 27. 23 J. Ignaczewski, Umowy nienazwane, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 186. Franczyza w procesie tworzenia wartości przedsiębiorstwa franczyzodawcy...
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Franczyza w procesie tworzenia wartości przedsiębiorstwa franczyzodawcy na przykładzie branży gastronomicznej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: