Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00057 005553 13609995 na godz. na dobę w sumie
Fundusze Unii Europejskiej 2007-2013 dla samorządów terytorialnych - ebook/pdf
Fundusze Unii Europejskiej 2007-2013 dla samorządów terytorialnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 320
Wydawca: Placet Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7488-030-9 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Starałam się maksymalnie prosto umożliwić wszystkim przyswojenie nowych zasad i funduszy – tu szczególnie funduszy dla samorządów terytorialnych – nowych programów operacyjnych oraz wskazać sposoby poszukiwania dofinansowania dla projektów, a także “oswoić” wszystkich z “nowomową” eurobiurokratów. Sprawdziłam niejednokrotnie, na osobach które szkoliłam, jak rozumieją np. “równość szans”? Otóż ile osób było na szkoleniu – tyle było definicji. A w rozumieniu UE to równość szans kobiet i mężczyzn w dostępie do pracy, wykształcenia, zarobków, polityki. Wyjaśniam to bardzo szczegółowo w rozdziale dotyczącym polityk horyzontalnych. Ci, którzy czytali moje poprzednie książki trafią tu zapewne na powtórzenia. Jest to zabieg konieczny, ponieważ poradniki pisane są dla beneficjentów różnych sektorów, a nie wiem, czy i kto będzie chciał przeczytać wszystko co napisałam o funduszach. Zapewne każdy sięgnie po tę książkę, która interesuje go najbardziej. W każdej kolejnej książce znajduje się coraz więcej aktualizacji, ponieważ proces programowania w Polsce jest jeszcze niedokończony (chociaż pierwsze wytyczne UE dotyczące nowego okresu finansowania ukazały się już w 2005 roku). Cóż, mamy tysiące “ważniejszych” spraw, niż programowanie wydatkowania wielkich pieniędzy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

1 1 2 Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET – słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też ,,podobać się”. To właśnie przyjęliśmy za filozofię działania: w zgodzie, dla wygody i zadowolenia, przy pełnym zaufaniu – autorów, czytelników i rynku. Od początku zajmujemy się też ściśle określoną tematyką, a mianowicie wydajemy tylko dzieła z dziedziny szeroko pojętego zarządzania przedsiębiorstwami, finansów i ekonomii. Zdajemy sobie sprawę, że jest to literatura trudna – więc dokładamy starań redakcyjnych aby była zrozumiała dla każdego wykształconego czytelnika. Nie wydajemy książek z cyklu „Jak wzbogacić się w jeden dzień”, ale prace prezentujące rzetelną i nowoczesną wiedzę, które mogą być zarówno podręcznikami dla studiującej młodzieży, jak i podręcznikami-poradnikami służącymi dokształcaniu (samokształceniu) kadr kierowniczych przedsiębiorstw dostosowujących swoje struktury i metody zarządzania do stale przekształcającej się gospodarki rynkowej. Od początku istnienia komercyjnej sieci Internet w Polsce mamy swoją witrynę www.placet.pl. Tam można śledzić nowości i zamierzenia wydawnicze, a także skorzystać z „Bazy wiedzy”. Zapraszamy do lektury 2 3 3 Stan prawny na 1 listopada 2007 r. Projekt okładki i ilustracje: Marek Pacyński Redakcja: Leszek Plak © Copyright by Anna Szymańska 2007 4 Wydanie ebook Nexto Wydawca: Wydawnictwo PLACET ul. Mickiewicza 18a/1 01–517 Warszawa tel.: (0-22) 839-36-26 fax: (0-22) 839-67-61 redakcja@placet.pl http://www.placet.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja ani jej części nie mogą być w żadnej formie i za pomocą jakichkolwiek środków technicznych reprodukowane bez zgody właściciela copyright. ISBN 978- 83-7488-030-030-5 Skład i łamanie: PLACET Druk i oprawa: ebook Nexto 4 5 Spis treści Wstęp czyli to, co pisze się na ostatku, kiedy już wiadomo, co się napisało i o czym jest ta książka _________________________ 7 1 CO NAS CZEKA, czyli nowy okres programowania ____________ 11 2. CO JEST CO czyli fundusze unijne i europejskie _____________ 63 3. ŚRODKI NOWEGO OKRESU, czyli przegląd budżetów i priorytetów programów operacyjnych ___________________ 71 4. POMOC PUBLICZNA czyli „de minimis non curat lex” (Prawo nie troszczy się o drobiazgi) _______________________________ 129 5. RYBY, czyli słów kilka o Wspólnej Polityce Rybackiej _________ 143 6. CBA, czyli uważajcie na polityki i załączniki _________________ 149 7. OBCE SŁOWA, czyli od kwantyfikacji do konwergencji ______ 177 8. OD POMYSŁU DO PROJEKTU, czyli jak to się robi? ________ 211 9. PODSUMOWANIE, czyli kropka nad „i” _____________________ 243 10. PASMANTERIA, czyli dodatki _____________________________ 265 SŁOWNIK ____________________________________________________ 286 Bibliografia ___________________________________________________ 315 Indeks ______________________________________________________ 317 5 6 Skróty: Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej Europejski Fundusz Inwestycyjny Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego EBI EFGR EFI EFOiGR EFRR EFRROW Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich EFS EOG IZ KE KPSOW MEN MF MG MI MKiDN MNiSW MON MPiPS MRiRW MRR: MS MSiT MSP MSWiA MSZ MŚ MŚP MZ NMF NSS OOŚ PO PO IG PO IiŚ PO KL PO PT PO RPW PO EWT RPO SRK SRR SWW UE WPR Europejski Fundusz Społeczny Europejski Obszar Gospodarczy Instytucja Zarządzająca Komisja Europejska Krajowy Plan Strategiczny dla Obszarów Wiejskich Ministerstwo Edukacji Narodowej Ministerstwo Finansów Ministerstwo Gospodarki Ministerstwo Infrastruktury Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwo Obrony Narodowej Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Sprawiedliwości Ministerstwo Sportu i Turystyki Ministerstwo Skarbu Państwa Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ministerstwo Środowiska małe i średnie przedsiębiorstwa Ministerstwo Zdrowia Norweski Mechanizm Finansowy Narodowa Strategia Spójności Ocena Oddziaływania na Środowisko Program Operacyjny Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Program Operacyjny Kapitał Ludzki Program Operacyjny Pomoc Techniczna Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej Programy Operacyjne Europejska Współpraca Terytorialna Regionalny Program Operacyjny Strategia Rozwoju Kraju Strategia Rozwoju Rybołówstwa Strategiczne Wytyczne Wspólnoty Unia Europejska Wspólna Polityka Rolna 6 7 Wstęp czyli to, co pisze się na ostatku, kiedy już wiadomo, co się napisało i o czym jest ta książka „Co to jest wielbłąd? Koń zaprojektowany przez Komisję.” Hans Friederichs Nie będę pisała o tym co było, bo nie chcę „mieszać” w skołata- nych głowach. Ledwie bowiem poznaliśmy „biblię” funduszy struk- turalnych (2000–2006) – Rozporządzenie 1260/99 WE, a już mamy nowy okres programowania, zmieniające się fundusze i zasady ko- rzystania z nich oraz nowe dokumenty programowe krajowe i UE. 7 8 Nie zmieniło się jedno – idea funduszy unijnych – nie są one do „łatania” dziur w budżetach jednostek samorządów terytorialnych. Fundusze wcale nie mają służyć finansowaniu budowania dróg, sieci wodociągowo-kanalizacyjnych, sal gimnastycznych, szkół wyższych, itd. Wszystkie fundusze charakteryzują się swoistą filo- zofią. Fundusze UE – również. Wszystkie fundusze UE „kręcą się” wokół CZŁOWIEKA i jego potrzeb. Człowiek jest najważniejszy. Budować drogi – tak, ale dla ludzi. Budować wodociągi i sieć kanalizacyjną – tak – wszystko dla popra- wienia warunków życia człowieka. By właściwie uzasadnić każdy wniosek, musimy o tym przesłaniu pamiętać. Nigdy remont drogi dla samej drogi, nigdy budowa wodociągu czy kanalizacji wyłącznie dla ochrony środowiska. W tym chronionym i czystym środowisku ma żyć człowiek, w godnych siebie warunkach. Przyswojenie tej pro- stej filozofii funduszy UE pozwoli znacznie lepiej uzasadniać ko- nieczność realizacji, przy udziale dofinansowania środkami UE, wa- szych projektów. Wszystko co będziecie robili, badali, budowali, mo- dernizowali, wyposażali z udziałem środków pomocowych z UE – musi w konsekwencji służyć człowiekowi, jego wygodzie, poprawie- niu jego warunków życia, nauki, pracy, wypoczynku, zdrowia, itd. Starałam się maksymalnie prosto umożliwić wszystkim przyswo- jenie nowych zasad i funduszy, nowych programów operacyjnych oraz wskazać sposoby poszukiwania dofinansowania dla projektów, a także „oswoić” was z „nowomową” euro biurokratów. Sprawdziłam niejednokrotnie, na osobach które szkoliłam, jak rozumieją, np. „równość szans”? Otóż ile osób było na szkoleniu – tyle było defini- cji. A co oznacza „równość szans” w rozumieniu UE? Nic ponad równość szans kobiet i mężczyzn w dostępie do pracy, wykształce- nia, zarobków, polityki. Po prostu nie ma wyróżniania żadnej płci! Panowie i panie – albo panie i panowie – wszyscy mają mieć równe szanse. Nie ma zawodów męskich i kobiecych, nie ma miejsc pracy dla pań albo panów – wszyscy muszą mieć równe szanse, bez wzglę- 8 9 du na płeć. Wyjaśniam to bardzo szczegółowo w rozdziale dotyczą- cym polityk horyzontalnych. Ci, którzy czytali moje poprzednie książki trafią tu zapewne na powtórzenia. Jest to zabieg konieczny, ponieważ poradniki pisane są dla beneficjentów różnych sektorów, a nie wiem, czy i kto będzie chciał przeczytać wszystko co napisałam o funduszach. Zapewne każdy sięgnie po tę książkę, która interesuje go najbardziej. W każdej kolejnej książce znajduje się coraz więcej aktualizacji, ponieważ proces programowania w Polsce jest jeszcze niedokończo- ny (chociaż pierwsze wytyczne UE dotyczące nowego okresu finan- sowania ukazały się już w 2005 roku). Cóż, mamy tysiące „ważniej- szych” spraw, niż programowanie wydatkowania wielkich pieniędzy. Już jesteśmy spóźnieni o rok; pierwsze konkursy, według przewidy- wań optymistycznych, rozpoczną się w połowie 2008 roku. A mogło być tak pięknie i mogliśmy już od co najmniej pół roku „wydawać” unijne pieniądze. Znów poprzedni okres niczego nas nie nauczył. Znów będziemy zbierać projekty (wnioski) na ostatnią chwilę, będzie chaos, pęd do utrzymania się w terminach, byle co, aby tylko pie- niądze nie przepadły. Zgrozą wieje. Powtarzam to tysiączny raz – jedna pani minister nie da rady! Wszyscy ministrowie – razem z Sejmem – TAK! Ale ci mieli „ważniejsze” sprawy, trzeba było się kłócić, obrażać, powoływać, odwoływać, itd. Nadchodzący czas trzeba wykorzystać na dobre przygotowanie projektów, aby potem nie dostać zadyszki w wyścigu z czasem. Jest jeszcze chwila, by się czegoś nauczyć, by jeszcze coś zrobić. 9 10 Wydawnictwo PLACET Książka z serii Fundusze Europejskie 10 11 1 CO NAS CZEKA, czyli nowy okres programowania W Unii Europejskiej okresy budżetowe są siedmioletnie: 2000–2006, 2007–2013. To się nawet nie nazywa budżet, tylko per- lub ramy budżetowe. Mówimy o nowej spektywa perspektywie finansowej czyli o ramach budżetowych na lata 2007–2013. To jest okres, w którym od samego początku jesteśmy członkami Unii Europejskiej i dlatego współdecydujemy o podziale środków pomocowych. finansowa 11 12 Już w lipcu 2005 roku zostały opublikowane przez Komisję Eu- ropejską Strategiczne Wytyczne Wspólnoty na lata 2007–2013 (SWW), organizujące całość procesu programowania w państwach członkowskich UE i stanowiące podstawę do przygotowania do- kumentów krajowych. To właśnie w nich znajdują się trzy prio- rytety polityki spójności obowiązujące w okresie programowa- nia 2007–2013. Są nimi: 1. Poprawa atrakcyjności państw członkowskich, regionów i miast przez poprawę dostępności, zapewnienie odpowiedniej jakości i poziomu usług, oraz zachowanie ich potencjału śro- dowiskowego. 2. Wsparcie innowacyjności, przedsiębiorczości i wzrostu gospo- darki opartej na wiedzy przez wspieranie zdolności w obszarach badań i innowacyjności, łącznie z nowymi technikami informa- cyjno-komunikacyjnymi. 3. Tworzenie większej liczby, lepszych miejsc pracy przez zachęca- nie większej liczby osób do podjęcia zatrudnienia lub rozpoczę- cia działalności gospodarczej, poprawę adaptacyjności pracow- ników i przedsiębiorstw oraz zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki. To ogólne wytyczne, swoisty drogowskaz. W nowym okresie pro- gramowania będą nas te priorytety obowiązywać, trzeba je zapamię- tać na siedem najbliższych lat. 12 13 Prawodawstwo Wspólnot W czasie, gdy polski rząd finalizuje prace nad programowaniem wydatkowania naszej „narodowej” puli pieniędzy, Parlament Euro- pejski przegłosował przyjęcie kluczowych rozporządzeń1 . Po ich pu- blikacji w Dzienniku Urzędowym UE możemy powiedzieć, że „ma- szyneria” funduszy strukturalnych i spójności na lata 2007–2013 została uruchomiona. Stało się to 31 lipca 2006 r. – w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Nr L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. zo- stał opublikowany pakiet pięciu rozporządzeń dotyczących polityki spójności na lata 2007–2013. Przyjęte przez Radę i Parlament Euro- pejski stanowią podstawę prawną instrumentów polityki służącą zmniejszaniu dysproporcji w rozwoju różnych regionów Unii Euro- pejskiej. Na Polskę z kwoty 308 miliardów euro przypadło 19 wszystkich środków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójno- ści. Według opublikowanych rozporządzeń 308 miliardów euro (w cenach z 2004 roku) będzie przeznaczonych na rzecz wzrostu go- spodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy. Aż 82 środków przeznaczone zostanie na Cel pierwszy „Konwergencję” czyli pomoc najuboższym regionom UE, 16 funduszy będzie skierowane na Cel drugi „Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie” czyli wsparcie innowacyjności w regionach, zrównoważony i trwały rozwój i podno- szenie kwalifikacji pracowników. Na Cel trzeci – „Europejską współ- pracę terytorialną” – przeznaczono 2,5 całej kwoty. 1 Rozporządzenie. Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 ustanawiające przepisy ogólne dotyczące EFRR, EFS oraz FS; Rozporządzenie (WE) nr 1081/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego; Rozporządzenie Rady (WE) nr 1084/2006 z 11 lipca 2006 ustanawiające Fundusz Spójności; Rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 lipca 2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regio- nalnego; Rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 w sprawie EUWT (Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej). 13 14 Pakiet pięciu rozporządzeń składa się z: ♦ Rozporządzenia ogólnego określającego wspólne zasady, przepisy i normy wdrażania trzech narzędzi spójności, jakimi są Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europej- ski Fundusz Społeczny (EFS) oraz Fundusz Spójności. Zrefor- mowany system realizacji zapewnia prostsze, proporcjonalne i bardziej zdecentralizowane zarządzanie funduszami struktural- nymi oraz Funduszem Spójności (Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006). ♦ Rozporządzenia o Europejskim Funduszu Rozwoju Regional- nego (EFRR) – ten dokument określa rolę EFFR oraz obszary działania funduszu. Są to między innymi: współfinansowanie in- westycji prywatnych i publicznych służących zmniejszeniu dys- proporcji w poszczególnych regionach Unii. Najważniejsze zada- nia w ramach tego funduszu obejmują: badania i rozwój, inno- wacyjność, ekologię i rozbudowę infrastruktury podnoszącej konkurencyjność regionów (Rozporządzenie (WE) nr 1080/2006). 14 15 ♦ Rozporządzenie o Europejskim Funduszu Społecznym – ten akt prawny reguluje działania w obszarze zatrudnienia zgodnie z europejską strategią na rzecz zatrudnienia. Do głównych celów tego funduszu należy: poprawa zdolności adaptacyjnych pracow- ników i przedsiębiorstw, zwiększenie dostępności do zatrudnienia i rynku pracy, zwalczanie dyskryminacji w dostępie do rynku pracy, ułatwienie wejścia na rynek pracy osób o szczególnie nie- korzystnej sytuacji socjalnej, umacnianie integracji społecznej oraz propagowanie współdziałania podmiotów prywatnych i pu- blicznych na rzecz reform w sferze integracji i zatrudnienia (Roz- porządzenie (WE) nr 1084/2006). ♦ Rozporządzenie o Funduszu Spójności – określa zasady inter- wencji finansowej Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska i transeuropejskich sieci transportowych. Objęte Funduszem Spójności są państwa członkowskie o dochodzie narodowym brutto (DNB) poniżej 90 średniej unijnej. W nowej perspektywie finansowej Fundusz Spójności wspólnie z EFRR wspierał będzie długoterminowe programy inwestycyjne realizowane przez kraje objęte działaniem funduszu. Są to wszystkie nowe kraje człon- kowskie, Grecja i Portugalia. Hiszpania będzie korzystała z Fun- duszu Spójności jedynie przejściowo (Rozporządzenie Rady (WE) nr 1084/2006). ♦ Rozporządzenie o Europejskich ugrupowaniu współpracy te- rytorialnej – wprowadza nowy instrument prawny wspierający współpracę transgraniczną, ponadnarodową i międzyregionalną. Rozporządzenie przewiduje, iż ugrupowanie uzyska osobowość prawną umożliwiającą wdrażanie programów współpracy teryto- rialnej. Jej podstawą będzie umowa zawarta między uczestniczą- cymi władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi oraz innymi władzami publicznymi (Rozporządzenie (WE) nr 1082/2006). Pełne teksty rozporządzeń dostępne są w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 15 16 *** Bardzo często mylimy dyrektywy z rozporządzeniami, a ich rola i znaczenie w dostosowywaniu prawodawstwa poszczególnych kra- jów członkowskich do prawodawstwa UE jest mało znana lub w ogóle nieznana. Unia tworzy akty prawne o następującej hierar- chii obowiązywania/ważności dla prawodawstwa krajów członkow- skich: ♦ Rozporządzenia – zaczynają obowiązywać automatycznie od określonej w nich daty. Tworzą bezpośrednie prawa i obowiązki dla osób fizycznych i prawnych w krajach członkowskich UE. ♦ Dyrektywy – to zwyczajowa forma prawodawstwa UE. Muszą być przeniesione i zaadaptowane do systemu prawnego każdego z krajów członkowskich. ♦ Decyzje – są kierowane do poszczególnych podmiotów – państw, osób fizycznych, osób prawnych. ♦ Zalecenia – zawierają pewne stanowisko UE oraz prośbę o ich realizację. ♦ Opinie – prawo wspólnotowe często wymaga, by organ upraw- niony do przyjęcia danego aktu prawnego zasięgnął wcześniej opinii innego organu lub organów Wspólnoty. Informacje ogólne, zmiany na lata 2007–2013 Okres budżetowy Unii trwa 7 lat. Skończył się okres budżetowa- nia 2000–2006, a wydatkowanie funduszy z tego okresu – zakończy się w czerwcu 2008 roku. Następny okres to lata 2007–2013. 16 17 Komisja Europejska proponuje, aby priorytety polityki struktu- ralnej w latach 2007–2013 były osiągane w ramach trzech nowych celów: 1. Konwergencja, 2. Regionalna konkurencyjność i zatrudnienie, 3. Współpraca terytorialna. Źródłami finansowania nowej polityki spójności będą trzy fundu- sze, w tym dwa strukturalne: 1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (strukturalny), 2. Europejski Fundusz Społeczny (strukturalny), 3. Fundusz Spójności. Pomoc w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego obejmie inicjatywy w następujących dziedzinach: ♦ Modernizacja i dywersyfikacja struktur gospodarczych w pań- stwach członkowskich i regionach, ze szczególnym uwzględnie- niem priorytetów Strategii Lizbońskiej, ♦ Rozwijanie i ulepszanie infrastruktury podstawowej, ♦ Ochrona środowiska, ♦ Wzmocnienie zdolności instytucjonalnej krajowej i regionalnej administracji zarządzającej funduszami europejskimi. Z Europejskiego Funduszu Społecznego (jako podstawowego in- strumentu dla realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia) można będzie uzyskać dofinansowanie na projekty, których celem jest: ♦ poprawa funkcjonowania instytucji rynku pracy, systemów szko- ♦ lenia i kształcenia oraz polityki społecznej, inwestycje w kapitał ludzki (wzrost poziomu wykształcenia, przy- stosowanie umiejętności pracowników do nowych wyzwań, za- pewnienie dostępu dla wszystkich do rynku pracy), ♦ wspieranie dostosowań w administracji publicznej z zakresie bu- dowania zdolności administracyjnej. 17 18 Nowe priorytety, które będzie wspierał Fundusz Spójności to: ♦ transeuropejskie sieci transportowe, ♦ infrastruktura ochrony środowiska, ♦ połączenia kolejowe, morskie, śródlądowe, ♦ programy transportu multimodalnego2 poza sieciami transeuro- pejskimi, ♦ zrównoważony rozwój transportu miejskiego, ♦ inwestycje środowiskowe (projekty energooszczędne oraz inwe- stycje na źródła energii odnawialnej). W propozycji regulaminu FS pozostawiono warunki interwencji Funduszu Spójności: odnośnie kryteriów spójności ekonomicznej, kontroli wydatków publicznych i stosowania programów stabiliza- cyjnych. W odniesieniu do transeuropejskich sieci transportu, działania funduszu zmierzają zwłaszcza ku priorytetowym projektom o zasię- gu europejskim. Aby odpowiedzieć na ważne potrzeby nowych państw członkow- skich, interwencje obejmą nie tylko duże infrastruktury transporto- we i ochrony środowiska, lecz także obszary o jasnym wymiarze środowiskowym, takie jak wydajność energetyczna i odnawialne źródła energii oraz modalność środków transportu, transport miej- ski i zbiorowy, itp. Inwestycje w ochronę środowiska w latach 2007–2013 współfi- nansowane będą z Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, podobnie jak to miało miejsce w poprzednim okresie programowania. 2 Transport multimodalny to przewóz ładunków wykorzystujący więcej niż jedną gałąź transportu (np. transport samochodowy i kolejowy, kolejowy i morski, samochodowy i morski) [Wikipedia]. 18 ZALICZKI – dotacje rozwojowe 19 W nowej perspektywie finansowej 2007–2013 zostanie urucho- miony nowy mechanizm – dotacja zaliczkowa – który ma pomóc w realizacji projektów współfinansowanych ze środków unijnych. Zapisy określające zasady przyznawania dotacji zaliczkowych zosta- ły określone w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyj- nych z dnia 7 września 2007 r. Jak wyjaśniała Minister Rozwoju Regionalnego, Grażyna Gę- sicka, podczas konferencji prasowej w dniu 17 września 2007 r., dotacja rozwojowa w formie zaliczki będzie mogła być udzielona beneficjentom, którzy nie prowadzą działalności w celu osiągnię- cia zysku. Fundusze unijne wypłacane w formie zaliczek przyspieszą wykorzystanie środków unijnych oraz realizację inwestycji dotowanych z UE – dodała szefowa resortu rozwoju regionalnego. Jej zdaniem, z takich rozwiązań skorzystają przede wszystkim biedniejsze gminy i mniejsze samorządy. Zdaniem mi- nister Gęsickiej, zaliczki będą istotnym wsparciem dla organizacji pozarządowych, które nie dysponują kapitałem własnym. Zaliczki pozwolą utrzymać płynność realizacji projektu; koszty tego projek- tu spadną, nie trzeba będzie zaciągać (na rozpoczęcie inwestycji drogich – PAP) kredytów bankowych – wyjaśnia minister Gęsicka. Dodała, że dzięki zaliczkom projekty będą szybciej wdra- żane, a absorpcja środków unijnych będzie większa. W latach 2007–2013 Polska będzie mogła wydawać średniorocznie na za- liczki 1,5 mld euro. Warunek, że zaliczka może być udzielona jedynie beneficjentowi nie prowadzącemu działalności dla zysku, ma zminimalizować ryzy- ko wydatkowania pieniędzy niezgodnie z przeznaczeniem. Od tej re- guły jest kilka wyjątków, które otwierają możliwość pozyskania zali- czek także przedsiębiorcom. 19 20 Droga do zaliczek jest otwarta, jeśli projekt dotyczy: ♦ prac badawczo-rozwojowych i/lub wdrożenia ich wyników, ♦ inwestycji początkowej, polegającej na wykorzystaniu nowych technologii i wdrożenia rozwiązań charakteryzujących się inno- wacyjnością, co najmniej na poziomie europejskim, ♦ wsparcia funduszy kapitałowych, ♦ działań realizowanych w ramach programu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, ♦ wyłącznie przez jednego beneficjenta i beneficjent ten jest spółką Skarbu Państwa lub bankiem państwowym. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dotacje rozwojową w formie zaliczki może otrzymać beneficjent prowadzący działalność w celu osiągnięcia zysku, jeżeli projekt ma charakter infrastruktu- ralny z dziedziny ochrony środowiska, transportu, energetyki, kul- tury, ochrony zdrowia i szkolnictwa wyższego. Jeśli beneficjent i jego projekt nie spełniliby wymienionych wy- magań, to korzystając ze standardowej procedury, musiałby pokryć ze środków własnych wszystkie wydatki poniesione na projekt, otrzymując, z pewnym opóźnieniem, ich refundację. System zalicz- kowy umożliwia przekazanie beneficjentowi całości lub części dofi- nansowania z góry, dzięki czemu nie jest on zmuszony do korzysta- nia z kredytów. Warunkiem przekazania dofinansowania w formie zaliczki jest ustanowienie i wniesienie przez beneficjenta zabezpie- czenia (nie dotyczy to jednostek sektora finansów publicznych): ♦ Jeżeli dofinansowanie nie przekracza 1 mln PLN – weksel in blanco z deklaracją wekslową, ♦ Jeżeli dofinansowanie przekracza 1 mln PLN – w pieniądzu bądź: poręczenie bankowe, poręczenie spółdzielczej kasy oszczędno- ściowo-kredytowej, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpiecze- niowa, weksel z poręczeniem wekslowym banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, zastaw na papierach warto- 20 21 ściowych emitowanych przez Skarb Państwa lub jednostkę sa- morządu terytorialnego, zastaw rejestrowy na zasadach określo- nych w przepisach o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, cesja z praw z polisy ubezpieczeniowej beneficjenta, przewłasz- czenie rzeczy ruchomych beneficjenta na zabezpieczenie, hipote- ka, poręczenie według prawa cywilnego. Zaliczka może być wypłacona w jednej lub kilku transzach (w terminach określonych w harmonogramie). Przekazanie pierwszej transzy zaliczki nastąpiłoby na podstawie umowy o dofinansowanie, w określonej w niej wysokości i terminie. Wypłaty kolejnych transz byłyby uzależnione od rozliczenia, określonej w umowie części już otrzymanych transz, nie niższej jednak niż 70 łącznej kwoty prze- kazanych wcześniej transz. Zaliczki od beneficjentów – to rozwiązanie polega na wprowadze- niu możliwości udzielania przez beneficjentów, należących do pod- sektora rządowego zaliczek na rzecz wykonawców. Wielkość zaliczek dla wykonawców w ramach projektu określona będzie w umowach o udzieleniu zamówienia. Łączna ich wartość nie może przekroczyć 20 kwoty wydatków kwalifikowanych projektu, określonej w umowie o dofinansowanie. Aby dostać zaliczkę – wyko- nawca musi również wnieść właściwe zabezpieczenie. Warunki te nie dotyczą sektora prywatnego, co daje mu większą swobodę w dyspo- nowaniu środkami otrzymanymi w ramach dotacji rozwojowych. Nie przewiduje się sztywnych ograniczeń co do tego, ile procent środków będzie można przeznaczyć na zaliczki na poszczególne prio- rytety i działania. To, w jakich priorytetach i działaniach zaliczki bę- dą przewidziane, jako ewentualne źródło finansowania, określone będzie w „Szczegółowym opisie priorytetów programu”. Dokumenty te są opracowywane indywidualnie dla każdego programu operacyj- nego. Nad analogicznymi dokumentami odnośnie RPO pracują urzędy marszałkowskie. 21 22 Prawo ubiegania się o dofinansowanie projektu przekłada się na wzrost poziomu zainteresowania funduszami unijnymi. W poprzednim okresie finansowania (2004–2006) sięgały po nie podmioty, które nie zdecydowałyby się na to, gdyby musiały starać się o pieniądze w wa- runkach rynkowych: biedne gminy, niewielkie podmioty prywatne, ma- łe organizacje pozarządowe, nie dysponujące kapitałem własnym. Zaliczkowanie wypłat zapewnia płynność finansowa projektu, co dodatkowo stymuluje aktywność podmiotów wcześniej marginalizo- wanych. Dzięki rozszerzeniu katalogu potencjalnych odbiorców zali- czek w latach 2007–2013 skala zainteresowania beneficjentów ko- rzystaniem z funduszy będzie prawdopodobnie dużo większa. Zmniejszą się koszty projektów, ponieważ beneficjenci nie będą po- nosić kosztów kredytów, o które musieliby się starać, gdyby zaliczki nie były dostępne. Dzięki zaliczkom projekty będą szybciej wdraża- ne. Pierwsza transza zaliczki będzie wypłacana na podstawie umowy o dofinansowanie, znika procedura starania się o kredyt bankowy, pochłaniająca wiele czasu. Wszystkie te czynniki powinny przyczynić się do przyspieszenia tempa absorpcji środków pomocowych. A co dla rybaków? Dla sektorów rolnictwa i rybołówstwa Komisja stworzyła nowe instrumenty, funkcjonujące poza polityką spójności, zastępujące dotychczasowe fundusze strukturalne: Europejski Fundusz Orien- tacji i Gwarancji Rolnej – sekcja orientacji (EAGGF) oraz Finanso- wy Instrument Orientacji Rybołówstwa (FIFG). Nowe instrumenty wspierające rolnictwo i rybołówstwo od 2007 roku to: ♦ Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich, ♦ Europejski Fundusz Rybacki. 22 23 W nowym okresie budżetowym nie będzie inicjatyw wspólnotowych, gdyż działania podejmowane w ich ramach zostały włączone do zapro- ponowanych trzech celów i finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego. W porównaniu do poprzedniego okresu (2004–2006 w przypadku Polski), nowe rozporządzenia, które zostały przegłosowane przez Parlament Europejski, wprowadziły kilka istotnych zmian w zasa- dach korzystania z dotacji. Jedną z nich jest, np. zaliczenie VAT-u do tych wydatków, na które można brać dotację. Wliczać VAT do ogólnych kosztów dotowanego projektu będą mogły jednak tylko te podmioty, które nie mają możliwości odliczenia VAT-u, np. gminy. Polska w latach 2007–2013 będzie największym beneficjentem unijnej pomocy. Dostanie około 90 mld euro, z czego około 60 mld to fundusze strukturalne finansujące rozwój regionów. Naszym rol- nikom przypadnie 26 mld euro dopłat bezpośrednich. Pozostała kwota, 4 mld euro, zasili, m.in. programy rozwoju obszarów wiej- skich. W czasie siedmiu lat (2007–2013) zapłacimy do unijnej kasy około 21 mld euro obowiązkowej składki. Mijająca „siedmiolatka”3 (2000–2006) powinna skończyć się dla Pol- ski wydatkowaniem prawie 12 mld euro (do roku 2008 musimy to wy- dać). Następna – to okres 2007–2013 i tu Polsce przypadło z „unijnego tortu” ponad cztery razy więcej środków! Trwają przygotowania do uruchomienia tych środków. Pieniądze na politykę spójności stanowią największą pulę środków, które napłyną do Polski w najbliższych 5. latach. Z 91 mld euro, które otrzymamy z UE, m.in. na Wspólną Po- litykę Rolną i programy wspólnotowe – aż 59,5 mld euro pochodzić bę- dzie z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Do tego Polska dołoży swój wkład krajowy – 9,7 mld euro, a na około 16,3 mld euro rząd szacuje wartość wkładu podmiotów prywatnych. Razem w latach 2007–2013 będziemy mogli „wydać” około 117 miliardów euro, tj. oko- 3 Dla Polski tylko „trzylatka” (2004–2006). 23 24 ło 16,5 miliarda rocznie. To rzeczywiście deszcz euro – oby nas nie „za- lał” – musimy się dobrze przygotować do absorpcji tych środków, a to już naprawdę ostatni dzwonek. Strategicznym dokumentem określającym priorytety i obszary wykorzystania tych pieniędzy oraz wdrażania funduszy będzie Naro- dowa Strategia Spójności (NSS). Zaproponowano, aby blisko 52 środków pochodziło z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regional- nego, około 15 z Europejskiego Funduszu Społecznego, a pozosta- łe około 33 z Funduszu Spójności. Programowanie funduszy strukturalnych na lata 2007–2013 Schemat programowania funduszy strukturalnych 2007–2013 Źródło: opracowanie własne 24 25 Komisja Europejska zaproponowała zasadniczą modyfikację sys- temu programowania funduszy na lata 2007–2013. Komisja Europejska przygotowała dokument – Strategiczne Wytyczne Wspólnoty (Community Strategic Guidelines), który po zaakceptowaniu przez Parlament Europejski stał się podstawą działań rozwojowych podejmowanych w państwach beneficjentach w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Do- kumentem zastępującym dotychczasowe Podstawy Wsparcia Wspólnoty, przygotowywanym przez kraje członkowski będą Na- rodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (National Strategic Refe- rence Framework) – nazywające się w Polsce Narodowa Strategia Spójności. Zintegrowany Pakiet Wytycznych PL KOMISJA EUROPEJSKA Polityka Regionalna Nowa Lizbona i polityki spójności, rolnictwa i rybołówstwa Rada Europejska Zintegrowany Pakiet Wytycznych (ZPW) Styczeń 2006 PL Komisja Europejska Rada Polityka Spójności Strategiczne Wytyczne Wspólnoty (SWW) państwa członkowskie Wspólna Polityka Rolna Strategiczne Wytyczne UE dla Polityki Rozwoju Obszarów Wiejskich Wspólna Polityka Rybacka Strategiczne Wytyczne dla Zrównoważonego Rozwoju Sektora Rybołówstwa i Nadbrzeżnych Obszarów Rybackich Narodowy Program Reform Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (NSRO) Narodowa Strategia Rozwoju Obszarów Wiejskich Narodowy Plan Strategiczny dla Rybołówstwa 23 Źródło: Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna Polityki Regionalnej. http://europa.eu.int/comm/regional_policy 25 320 Pozyskiwaniem środków europejskich zajmuję się od 1992 roku. Od 1999 roku sporządzam obowiązkowe załączniki do wniosków – studia wykonalności projektów, PRL-e, strategie rozwoju, programy rewita- lizacji, a także inne dokumenty niezbędne w staraniach beneficjentów o środki pomocowe. Fundusze strukturalne są moją specjalnością od 2000 roku. Ponieważ w nowym okresie programowania (2007–2013) nastąpią ogromne zmiany zaczęłam przygotowywać się do nich już w drugiej połowie roku 2005 i uczę się nadal. Od maja 2004 roku jestem Konsultantem Funduszy Europejskich. Od maja 2006 jestem już Starszym Konsultantem Funduszy Europejskich, z nadzieją, że awans nastąpi nie ze względu na mój wiek, tylko wiedzę… W ciągu ostatnich trzech lat napisałam prawie setkę studiów wykonalności dla jednostek samorządu terytorialnego i kilkanaście wniosków (z biznesplanami) dla „Misiów”. Moja praca przyczyniła się do pozyskania ponad 100 mln PLN dotacji to „plon” ostatnich 3 lat i ok. 80 skuteczność!!! W co nie mogę uwierzyć! Anna Szymańska Oto kolejny tom z serii Fundusze Europejskie Wydawnictwa Placet autorstwa Anny Szymańskiej. W każdej kolejnej książce znajduje się coraz więcej aktualizacji, ponieważ proces programowania w Polsce jest jeszcze niedokończony. Ten tom wydaje się najważniejszy, bo od samorządów zezy najwięcej. Ile środków skonsumujemy i jak efektywnie je wykorzystamy? 320
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Fundusze Unii Europejskiej 2007-2013 dla samorządów terytorialnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: