Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00199 003851 12777881 na godz. na dobę w sumie
Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego - ebook/pdf
Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego - ebook/pdf
Autor: , , , , Liczba stron: 152
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2245-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-16%), audiobook).
Niniejsza monografia wieloautorska to druga już publikacja poświęcona badaniom ewaluacyjnym. O ile w pierwszej książce: Wprowadzenie do badań ewaluacyjnych. Aspekty teoretyczne i praktyczne na podstawie doświadczeń badawczych, pod redakcją Krystyny Faliszek (Toruń 2013), problematyka badań ewaluacyjnych analizowana jest raczej od strony teoretycznej, o tyle w niniejszym tomie autorzy skoncentrowali się na ukazaniu zagadnień związanych z prowadzeniem badań ewaluacyjnych od strony praktycznej. W książce położono nacisk między innymi na praktyczne aspekty realizacji badań ewaluacyjnych projektów współfinansowanych ze źródeł unijnych na obszarze województwa śląskiego. Zamierzeniem autorów było ukazanie praktycznych kwestii dotyczących realizacji badań mających na celu diagnozę efektów podjętej interwencji zewnętrznej w ramach projektów realizowanych na terenie województwa śląskiego. Publikacja może okazać się przydatna zarówno studentom, rozpoczynającym dopiero zgłębianie wiedzy na temat badań ewaluacyjnych, jak i praktykom, którzy realizując różnorodne programy i projekty finansowane (lub współfinansowane) ze środków unijnych, muszą umieć bądź przygotować, bądź też ocenić, czy ewaluacja przeprowadzona przez zewnętrznych ekspertów została przygotowana i zrealizowana zgodnie z zasadami rzetelności badawczej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Dorota Nowalska-Kapuścik, Monika Szpoczek-Sało Dorota Nowalska-Kapuścik, Monika Szpoczek-Sało Dorota Nowalska-Kapuścik, Monika Szpoczek-Sało Fundusze unijne zmieniają Polskę? Fundusze unijne zmieniają Polskę? Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych Analiza ewaluacji projektów unijnych Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego na przykładzie województwa śląskiego na przykładzie województwa śląskiego F F F u u u n n n d d d u u u s s s z z z e e e u u u n n n i i i j j j n n n e e e z z z i i i i i i m m m e e e n n n a a a j j j ą ą ą P P P o o o l l l s s s k k k ę ę ę ? ? ? . . . . . . . . . Więcej o książce CENA 20 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-245-1 KATOWICE 2013 Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego NR 3118 Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Dorota Nowalska ‑Kapuścik, Monika Szpoczek ‑Sało Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego Redaktor serii: Socjologia Wojciech Świątkiewicz Recenzent Anna Michalska Spis treści Wstęp 1. Fundusze unijne w województwie śląskim 1.1. Fundusze Unii Europejskiej dla Polski 1.2. Województwo śląskie jako beneficjent funduszy Unii Europejskiej 1.3. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego . 2. Charakterystyka zgromadzonego materiału badawczego 2.1. Metodologia badań realizowanych w województwie śląskim 2.2. Ewaluacja jako standardowy element projektu 2.3. Ewaluacja i jej praktyczne znaczenie 2.4. Problemy w trakcie realizacji badań – brak ewaluacji i brak danych o ewaluacji 3. Pożytki z ewaluacji – przykłady tzw. dobrych praktyk 3.1. Ewaluacja projektu „Droga do przyszłości szkół w Przystajni” 3.2. Ewaluacja projektu „Szansa dla Ciebie” 3.3. Ewaluacja projektu „Skorzystaj z szansy” 4. Ocena Generatora Wniosków Aplikacyjnych Programu Operacyjnego „Kapi- tał ludzki” Załącznik 1. Ankieta na temat Generatora Wniosków Aplikacyjnych Programu Operacyjnego „Kapitał ludzki” Załącznik 2. Kwestionariusz wywiadu. Ewaluacja projektów unijnych realizowanych w województwie śląskim w okresie programowania 2007–2013 Bibliografia Summary Résumé 7 11 11 17 21 27 27 30 50 55 65 65 74 102 121 137 143 145 149 150 Wstęp Oddajemy w ręce Czytelników drugą już publikację poświęconą bada‑ niom ewaluacyjnym. O ile pierwsza książka, zatytułowana Wprowadze‑ nie do badań ewaluacyjnych. Aspekty teoretyczne i praktyczne na podsta‑ wie doświadczeń badawczych1, dotyczy kwestii teoretycznych związanych z problematyką badań ewaluacyjnych, o tyle w niniejszym tomie auto‑ rzy koncentrują się w głównej mierze na ukazaniu strony praktycznej zagadnień związanych z prowadzeniem badań ewaluacyjnych. W książce omówiono między innymi praktyczne aspekty realizacji badań ewalua‑ cyjnych dotyczących projektów współfinansowanych ze źródeł unijnych w województwie śląskim. Autorom tomu zależało na ukazaniu praktycznych kwestii związanych z realizacją badań mających na celu diagnozę efektów podjętej interwen‑ cji zewnętrznej w ramach projektów wdrażanych na terenie województwa śląskiego. W książce wykorzystane zostały materiały z badań empirycz‑ nych, przeprowadzonych przy udziale studentów studiów socjologicznych II stopnia na Uniwersytecie Śląskim. Studenci – którzy pomagali gromadzić materiał empiryczny do badań – pełnili rolę ankieterów. Ich zadanie pole‑ gało na docieraniu do instytucji realizujących projekty unijne, a następnie sprawdzaniu, czy realizowane tam projekty podlegały procedurze ewalua‑ cyjnej. Pozyskane informacje na temat przeprowadzonych procedur ewalu‑ acyjnych były analizowane przez autorów pod kątem ewentualnego wyko‑ rzystania w niniejszej publikacji. W książce przedstawiono także przykłady dobrych praktyk ewaluacyjnych, do których udało się dotrzeć studentom. Okazało się – co należy wyraźnie podkreślić – że większość podmio‑ tów publicznych, do których kierowano zaproszenie do dzielenia się opi‑ 1 Wprowadzenie do badań ewaluacyjnych. Aspekty teoretyczne i praktyczne na podsta‑ wie doświadczeń badawczych. Red. K. Faliszek. Toruń: Akapit, 2013. 8 Wstęp niami na temat ewaluacji realizowanych projektów, nie udzieliła odpo‑ wiedzi na pytania zawarte w specjalnie przygotowanym kwestionariuszu wywiadu. Brak odpowiedzi przeważającej części jednostek sektora publicznego na prośbę o opisanie procedury ewaluacji może być niepokojącym wskaź‑ nikiem nieosiągania zakładanych rezultatów w realizowanych projektach bądź też może świadczyć o tym, że w ogóle nie prowadzono w tych insty‑ tucjach badań ewaluacyjnych. Zapewne w wielu przypadkach nieudziele‑ nie odpowiedzi na pytania kwestionariusza wyrażało brak chęci współ‑ pracy z badaczami. Liczymy, że pomimo swoich niedoskonałości książka spotka się z pozytywnym odzewem Czytelników, którym życzymy miłej i poży‑ tecznej – mamy nadzieję – lektury. Chcielibyśmy, aby nasza publikacja okazała się przydatna zarówno studentom, rozpoczynającym dopiero zgłębianie wiedzy na temat badań ewaluacyjnych, jak i praktykom, którzy realizując różnorodne programy i projekty finansowane (lub współfinansowane) ze środków unijnych, muszą umieć bądź przygotować, bądź też ocenić, czy ewaluacja przepro‑ wadzona przez zewnętrznych ekspertów została przygotowana i zrealizo‑ wana zgodnie z zasadami rzetelności badawczej. Prezentowany tom został przygotowany przez zespół pracowników Instytutu Socjologii Uniwersytetu Śląskiego, w takim samym składzie, jak w tomie poprzednim: Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Dorota Nowalska ‑Kapuścik i Monika Szpoczek ‑Sało – jednak tym razem jest to tekst wspólny, na każdą jego część bowiem złożyła się nasza wspólna praca. Jedną z przesłanek napisania niniejszej książki był defi‑ cyt publikacji na krajowym rynku, poruszających od strony praktycznej aspekty badań ewaluacyjnych. O ile w Internecie można znaleźć sporo różnych informacji czy podręczników dotyczących praktycznych kwe‑ stii związanych z realizacją badań ewaluacyjnych, o tyle trudno szukać na rodzimym rynku wydanych zwartych publikacji opisujących kwestie związane z praktycznymi aspektami procedur pozyskiwania informacji w zakresie diagnozy efektów podejmowanej interwencji zewnętrznej. W pierwszej części rozpoczynającego tom rozdziału Fundusze unijne w województwie śląskim przestawiono charakterystykę funduszy unijnych dostępnych w Polsce, najważniejsze efekty ich wykorzystania i wpływ na rozwój naszego kraju. W części drugiej rozdziału pokazano, jaki jest udział województwa śląskiego w wykorzystaniu środków pozyskiwa‑ nych z UE i poziom alokacji tych środków w poszczególnych progra‑ mach. Region śląski jest jednym z największych beneficjentów wsparcia unijnego w Polsce. Szczególną rolę w rozwoju Śląska odgrywa Regionalny Program Operacyjny (RPO), w ramach którego absorbowane są najwięk‑ Wstęp 9 sze środki. Poziom wykorzystania dostępnej alokacji RPO mierzony war‑ tością wszystkich wniosków zatwierdzonych do realizacji do końca listo‑ pada 2012 roku stawia województwo śląskie na drugim miejscu w Polsce. Rozdział drugi niniejszej publikacji zawiera opis prowadzonych badań oraz charakterystykę zgromadzonego materiału empirycznego. Rozdział ten rozpoczyna się przedstawieniem metodologii badań realizowanych w województwie śląskim. Kolejny tekst, Ewaluacja jako standardowy ele‑ ment projektu, poświęcony został zaprezentowaniu i omówieniu tych projektów realizowanych przy wsparciu funduszy europejskich, które były poddane badaniom ewaluacyjnym, jednakże badania te z pew‑ nych względów nie mogą być traktowane jako w pełni satysfakcjonujące i wyczerpujące. Omówiono tu najczęściej występujące problemy i trud‑ ności związane nie tylko z realizacją rzeczywistych badań ewaluacyj‑ nych, lecz także z postrzeganiem i rozumieniem ich istoty oraz znacze‑ nia. Podrozdział zatytułowany Ewaluacja i jej praktyczne znaczenie jest ogólnym podsumowaniem tych fragmentów zgromadzonego materiału badawczego, które zostały ocenione przez autorów jako spełniające kry‑ teria przykładów dobrych praktyk. Pokazano w nim, że podejmowanie działań ewaluacyjnych jest potrzebne, a co najważniejsze – wbrew pozo‑ rom – możliwe do praktycznej realizacji. Przeprowadzone analizy umoż‑ liwiły również ocenę stanu wiedzy pracowników badanych instytucji na temat ewaluacji. W ostatnim w tym rozdziale tekście: Problemy w trakcie realizacji badań – brak ewaluacji i brak danych o ewaluacji, przedstawione zostały te projekty realizowane z wykorzystaniem funduszy europejskich, o których ewaluacji nie udało się uzyskać żadnych informacji bądź też uzyskano informację, że nie były przeprowadzane badania ewaluacyjne. Opierając się na materiałach uzyskanych w wyniku przeprowadzonych rozmów, spróbowano wskazać podstawowe przyczyny takiego stanu rze‑ czy. Równocześnie nakreślono trudności i problemy, których doświad‑ czały osoby realizujące badania terenowe. Rozdział: Pożytki z ewaluacji – przykłady tzw. dobrych praktyk, poświę‑ cony został wybranym przykładom dobrych praktyk ewaluacyjnych. Zawiera opis i analizę trzech badań ewaluacyjnych, którym poddano projekty realizowane w trzech różnych miejscowościach województwa śląskiego. Wybór projektu „Droga do przyszłości szkół w Przystajni” – podobnie jak dwóch pozostałych, realizowanych w Chorzowie i Rybniku – podyktowany był przekonaniem, iż realizowane tam badania ewalua‑ cyjne spełniają wszelkie wymogi pozwalające na traktowanie ich jako skutecznego i trafnego sposobu badania i dyscyplinowania sektora pub‑ licznego. Warto zwrócić uwagę na wyniki analiz ewaluacyjnych przeprowadzo‑ nych w ramach projektu „Szansa dla Ciebie”, realizowanego przez Powia‑ 10 Wstęp towy Urząd Pracy w Chorzowie, opartych na wytycznych metodologicz‑ nych przygotowanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Każdy z powiatowych urzędów pracy w IV kwartale 2010 roku zlecał przepro‑ wadzenie badań ewaluacyjnych firmie zewnętrznej. W badaniach próbo‑ wano odpowiedzieć na pytanie o realne efekty interwencji zewnętrznej (wykorzystującej środki EFS w ramach projektu systemowego), mającej na celu aktywizację zawodową osób bezrobotnych. Przeprowadzone bada‑ nia empiryczne pozwoliły uchwycić poziom efektywności zastosowanych w projekcie instrumentów aktywizacji osób bezrobotnych. W tekście dotyczącym projektu „Szansa dla Ciebie” omówiono również problemy w realizacji projektu oraz przedstawiono wnioski i rekomendacje na przyszłość. W ostatnim rozdziale zamieszczono bardzo szczególne, ale interesu‑ jące analizy płynące z oceny wykorzystywanego w procesie pozyskiwa‑ nia środków unijnych pochodzących z Programu Operacyjnego „Kapitał ludzki” oprogramowania. O jego ocenę poproszono pracowników admi‑ nistracji publicznej województwa śląskiego, którzy mieli okazję z oprogra‑ mowania korzystać. Oceny dokonano, opierając się na standardach wyni‑ kających z ISTQB – International Software Testing Qualifications Board, a zatem praktyk testerskich stosowanych na całym świecie. Liczymy, że prezentowana Czytelnikom książka przynajmniej w pew‑ nym zakresie wypełni lukę w literaturze poświęconej ewaluacji na rodzi‑ mym rynku wydawniczym. Autorzy Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Dorota Nowalska ‑Kapuścik, Monika Szpoczek ‑Sało Do European funds change Poland? The analysis of the evaluation of European projects on the example of the Silesian voivodship Summar y The volume mainly concentrates on presenting the issues connected with conduct‑ ing evaluative studies from the practical point of view. The focus is, among other things, on practical aspects of the realization of evaluative studies of the projects financed from the European resources in the Silesian voivodship. The authors of the volume wanted to show the issues concerning the realization of studies aiming at a diagnosis of the effects of the external interference undertaken within the frame of the projects realized in the Silesian voivodship. The studies, the results of which, encouraged us to present this publication were conducted in a qualitative way, by means of a questionnaire containing dispositions to questions in over ninety districts and counties of the Silesian voivodship. Thanks to it, the material gathered also allowed for some basic quantitative analyses. The question‑ naire givers, the role of which was performed by our students, asked the representatives of self ‑government institutions in districts and counties, responsible for the realization of European projects in a given unit, to make information on not only the projects as such, but above all their evaluation available. The initial questionnaire questions con‑ cerned the project itself and its classification as regards the programme (“Human Capi‑ tal” Operational Programme, Regional Operational Programme of the Silesian Voivod‑ ship, as well as a priority, action or sub ‑action). The next questions concerned ways of evaluating the project. Here the questions asked for a definition of evaluation used for the purposes of its realization, the subjects taking part in the evaluative study, the criteria of selecting the evaluators, aims of the evaluative study, the type of the study in terms of its subject, aim, time, nature of evaluator, evaluative criteria, methods and techniques used in the study, the final report as well as its structure, and, last but not least, recommen‑ dations deriving from the evaluative report. This way, an interesting study material was gathered, the analysis of which allowed for making a few conclusions worth presenting. The first chapter of the volume presents basic information on the usage of European resources in Poland, putting an emphasis on the Silesian Voivodship. A lot of attention was paid to the Regional Operational Programme of the Silesian Voivodship, within the scope of which the broadest stream of European funds comes to the regions. The second chapter, apart from raising strictly methodological issues and problems directly resulting from the study realization, presents a characteristic of different elements of the evalu‑ ations such as types of evaluations, their aims, functions, criteria and final reports, as well as how the evaluation is really perceived, and what role it is ascribed. In the third chapter, on the other hand, three selected examples of the so called good evaluative practices, namely evaluative studies that can be considered as model and worth imi‑ tating were described. These were the evaluations of the following projects: „Droga do przyszłości szkół w Przystajni”, „Szansa dla Ciebie”, and „Skorzystaj z szansy”. The book closes with a chapter devoted to the Generator of the Application Forms of the „Human Capital” Operational Programme, that is a programme that serves the application for European resources and their obtainment. 150 Résumé We would like our publication to become useful both for the students already start‑ ing to deepen their knowledge on evaluative studies, and practitioners who, realizing various programmes and projects financed (or co ‑financed) by the European resources, have to know how or prepare and conduct the evaluative studies or evaluate if the evalu‑ ation conducted by external experts was realized according to the principles of research reliability. Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Dorota Nowalska ‑Kapuścik, Monika Szpoczek ‑Sało Les Fonds structuraux européens changent ‑ils la Pologne ? L’analyse de l’évaluation des projets de l’Union européenne à l’exemple de la voïvodie de Silésie Résumé Le volume présent se concentre avant tout à présenter la pratique des questions liées aux études d’évaluation. Dans le livre les auteurs se penchent, entre autres, sur des aspects pratiques de réalisation des études d’évaluation des projets cofinancés des fonds européens sur le territoire de la voïvodie de Silésie. Les études dont les résultats ont encouragé les auteurs à préparer cette publication ont été menées avec l’appui de la méthode qualificative, et avec l’utilisation des questionnaires d’entrevue contenant des dispositions pour les questions, dans plus de quatre ‑vingt ‑dix communes (gmina) et unités administratives plus petites (powiat) de la voïvodie de Silé‑ sie. Grâce à cela les auteurs ont recueilli des données aussi pour des analyses quantitatives de base. Les sondeurs, recrutés parmi les étudiants, ont demandé les représentants des institutions du pouvoir local : des communes et des unités administratives plus petites, responsables de la réalisation des projets de l’Union européenne dans leur municipalité, de leur rendre accessible des données non seulement sur les projets même, mais avant tout sur leurs évaluations. Les premières questions du questionnaire portent sur le projet et sa classification selon le programme : Programme opérationnel « Le Capital humain », Programme opérationnel régional de la voïvodie de Silésie, et selon les priorités. Les ques‑ tions suivantes concernent la méthode d’évaluation du projet : la définition d’évaluation appliquée à sa réalisation, les sujets participants à l’étude d’évaluation, les critères du choix d’évaluateurs, les objectifs d’étude d’évaluation, le type d’étude en considération de sujet, objectif, moment de recherche et le caractère d’évaluateur. Ensuite les questions concernent les critères d’évaluation, les méthodes et techniques appliquées dans l’étude, le rapport final et sa structure et aussi, last but not least, les recommandations résultant du rapport d’évaluation. Ainsi les auteurs ont rassemblé une base de données intéressante dont l’analyse a permis de tirer des conclusions valables d’être présentées. Dans le premier chapitre, les auteurs présentent les informations de base sur l’utilisation des fonds de l’Union européenne en Pologne, avec une préférence particulière à la voïvodie de Silésie. Ils ont consacré beaucoup d’attention au Programme opérationnel régional de la voïvodie de Silésie, qui génère le plus grand flux de fonds pour les régions, dans le cadre des fonds de l’Union. Dans le deuxième chapitre, sauf l’exposition des ques‑ tions strictement méthodologiques et des problèmes résultant directement de la réalisa‑ tion de l’étude, les auteurs présentent la caractéristique des éléments examinés au cours Résumé 151 de l’évaluation, leurs objectifs, fonctions, critères et des rapports finaux, ainsi comment réellement l’évaluation est ‑elle perçue et quel rôle lui est attribué. Dans le troisième chapi‑ tre, les auteurs décrivent les exemples des « bonnes pratiques d’évaluation », c’est ‑à ‑dire des études d’évaluation qui sont jugées exemplaires et méritent d’être copiées. C’étaient les évaluations des projets suivants : « Droga do przyszłości szkół w Przystajni », « Szansa dla Ciebie » et « Skorzystaj z szansy ». Le livre finit par le chapitre consacré au Généra‑ teur des applications du programme opérationnel « Le Capital humain », c’est ‑à ‑dire au programme qui sert à appliquer pour un financement et à l’acquérir. Les auteurs voudraient que leur publication soit utile, de même pour les étudiants qui commencent à acquérir le savoir sur les études d’évaluation, que pour les pratiques, qui, en réalisant de différents programmes et projets, financés (ou cofinancés) par les fonds de l’Union européenne, doivent savoir soit préparer et réaliser les études d’évaluation, soit juger si l’évaluation, effectuée par des experts externes a été réalisée selon les princi‑ pes de fiabilité de recherches. Redaktor Magdalena Starzyk Projektant okładki Magdalena Starzyk Redaktor techniczny Małgorzata Pleśniar Korektor Marzena Marczyk Łamanie Bogusław Chruściński Copyright © 2013 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑226 ‑2243 ‑8 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-245-1 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 9,5. Ark. wyd. 11,0. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 20 zł (+ VAT) Druk i oprawa: PPHU TOTEM s.c. M. Rejnowski, J. Zamiara ul. Jacewska 89, 88‑100 Inowrocław Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Krystyna Faliszek, Grzegorz Libor, Rafał Muster, Dorota Nowalska-Kapuścik, Monika Szpoczek-Sało Dorota Nowalska-Kapuścik, Monika Szpoczek-Sało Dorota Nowalska-Kapuścik, Monika Szpoczek-Sało Fundusze unijne zmieniają Polskę? Fundusze unijne zmieniają Polskę? Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych Analiza ewaluacji projektów unijnych Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego na przykładzie województwa śląskiego na przykładzie województwa śląskiego F F F u u u n n n d d d u u u s s s z z z e e e u u u n n n i i i j j j n n n e e e z z z i i i i i i m m m e e e n n n a a a j j j ą ą ą P P P o o o l l l s s s k k k ę ę ę ? ? ? . . . . . . . . . Więcej o książce CENA 20 ZŁ (+ VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-245-1 KATOWICE 2013
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Fundusze unijne zmieniają Polskę? Analiza ewaluacji projektów unijnych na przykładzie województwa śląskiego
Autor:
, , , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: