Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00190 003850 12777918 na godz. na dobę w sumie
Gdy otworzyli bramy, zaczęłam iść w stronę domu… Rozmowy z Joanną Muszkowską-Penson - ebook/pdf
Gdy otworzyli bramy, zaczęłam iść w stronę domu… Rozmowy z Joanną Muszkowską-Penson - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 182
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8270-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże >> polityka
Porównaj ceny (książka, ebook (-55%), audiobook).
Joanna Muszkowska-Penson, ur. 1921 w Warszawie, córka Jana Muszkowskiego i Janiny z Badiorów. W latach 1940–1941 łączniczka w Komendzie Głównej ZWZ. W latach 1941–1945 więźniarka obozu koncentracyjnego w Ravensbrück. Profesor nauk medycznych, absolwentka Akademii Medycznej w Łodzi (1950). W latach 1950–1980 zatrudniona w Klinice Chorób Nerek Akademii Medycznej w Gdańsku, od 1980 r., wskutek nacisków politycznych, oddelegowana do Szpitala Wojewódzkiego, gdzie do emerytury była ordynatorem oddziału wewnętrznego. Przez większość życia związana z Trójmiastem. W czasie wydarzeń sierpniowych 1980 r. służyła pomocą medyczną strajkującym w Stoczni Gdańskiej. Podczas stanu wojennego ukrywała w swoim mieszkaniu działaczy Ruchu Młodej Polski. Od początku lat 80. angażowała się społecznie, pracując w punkcie charytatywnym przy parafii św. Brygidy oraz współuczestnicząc w organizacji opieki hospicyjnej (wraz z ks. Eugeniuszem Dutkiewiczem). Honorowy członek „S” Portu Gdańskiego. Po przejściu na emeryturę pracuje (od 2006 r.) pro bono w biurze Lecha Wałęsy. Odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2006).
Książka stanowi zapis wywiadów przeprowadzonych z Joanną-Muszkowską-Penson przez dr. Jacka Ladoruckiego, adiunkta na Wydziale Filologicznym UŁ. Autor, rozmawiając ze świadkiem burzliwych czasów minionego wieku, kieruje uwagę Czytelnika nie tylko na przełomowe wydarzenia historyczne (wybuch wojny, pobyt w obozie, działalność opozycyjna w latach 80.), lecz także na refleksję egzystencjalną swej rozmówczyni, która opowiada o przedwojennym świecie, wartościach, roli przyjaźni, pracy społecznej i współtworzeniu ruchu hospicyjnego w Polsce.
 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Jacek Ladorucki – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Katedra Informatologii i Bibliologii, 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 RECENZENT Hanna Tadeusiewicz REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE AGENT PR SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR KOREKTA TECHNICZNA Leonora Wojciechowska PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Na okładce wykorzystano zdjęcie z Agencji Fotograficznej Kosycarz Foto Press KFP Fot. Maciej Kosycarz / KFP Wszystkie ilustracje w tekście, jeśli nie oznaczono inaczej, pochodzą z archiwum domowego Joanny Muszkowskiej-Penson Podziękowania dla Zbigniewa Gruszki i Magdaleny Kostrzewskiej za pomoc techniczną podczas przygotowywania książki © Copyright by Jacek Ladorucki, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07181.15.0.M Ark. wyd. 6,0; ark. druk. 11,375 ISBN 978-83-8088-269-0 e-ISBN 978-83-8088-270-6 Spis treści Wstęp. Moje pierwsze spotkanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część I. Życie po obozie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część II. Przedwojenny świat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część III. Jan Muszkowski – ojciec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część IV. Jakub Penson – mąż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część V. Lata szkolne. Wybuch wojny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część VI. Ravensbrück . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 9 21 37 57 63 79 Część VII. Praca w hospicjum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 Część VIII. Przyjaźń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Część IX. Biuro Lecha Wałęsy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Część X. „Solidarność” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Część XI. Starość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Przypisy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Wstęp Moje pierwsze spotkanie… ….z  Joanną Muszkowską-Penson odbyło  się 15 kwietnia 2011  roku, kiedy zbierając materiały dokumentacyjne na  temat jej ojca, Jana Muszkowskiego, wybitnego księgoznawcy, społecznika, pro- fesora Wolnej Wszechnicy Polskiej i jednego z organizatorów Uniwer- sytetu Łódzkiego po wojnie, trafiłem, wraz z kolegą mgr. Zbigniewem Gruszką, do Kancelarii Lecha Wałęsy w Gdańsku. Więzi rodzinne i  emocje nie pozwalają separować faktów i  od- dzielać od siebie wydarzeń na życzenie pytającego, dlatego we wspo- mnieniach wątki z życia Jana i Joanny Muszkowskich przeplatały się dość często i uzupełniały nawzajem, bowiem wspominanie innych jest przecież refleksją nad samym sobą. Nie wiadomo, od jakiego momen- tu, pytania o życie ojca i córki stały się tak samo istotne, a rozmowa zamieniła się w obszerny wywiad z Joanną Muszkowską-Penson o jej sposobie widzenia świata, przeżyciach i  obecnej pracy. Przystępując do rozmowy, nie wiedziałem o niej prawie nic, poza tym, że była le- karzem i tłumaczem Wałęsy w czasach solidarnościowych. Rozpoczą- łem bez obciążeń, nie przeczuwając, jakie odpowiedzi mogą przynieść formułowane na gorąco pytania. Poznawałem człowieka i uczyłem się słuchać. Od początku przykuwała uwagę egzystencjalna refleksja roz- mówczyni – głos człowieka innych czasów, innej wrażliwości i wycho- wania. Wszystko to budziło ciekawość. Pani Profesor przez całe życie była lekarzem z powołania, pracowała dla innych, bo to obiecała sobie, kiedy cudem przeżyła niemiecki obóz koncentracyjny. Angażując się społecznie, ukrywała w swoim mieszka- niu działaczy opozycyjnych, rozdzielała lekarstwa i  sprzęt medyczny w parafii św. Brygidy w Gdańsku, organizowała wraz z ks. Eugeniuszem 8 Wstęp Dutkiewiczem pierwsze w Polsce hospicja domowe, otaczała opieką le- karską potrzebujących Należała do pokolenia brutalnie doświadczone- go przez wojnę i nigdy nie wymazała wojny z pamięci, ale nie straciła też wiary w ludzi, w przyjaźń i świat oparty na wartościach. Nie nosi w sercu urazy za to, jak wojna ukształtowała jej życie. W którymś momencie wy- znała: „już po wszystkim, mam zadowolenie, że to przeżyłam”. Joanna Muszkowska przez całe życie pozostawała jakby na ubo- czu, na drugim planie wydarzeń, a jednocześnie odgrywała w nich nie- zwykle ważną rolę. Na tym polega Jej wyjątkowość. Od najmłodszych lat wzrastała w intelektualnej atmosferze profesorskiego domu, w cza- sie wojny działała w konspiracji, ale wkrótce trafiła do obozu koncen- tracyjnego w Ravensbrück, gdzie wraz z Wandą Półtawską, Stanisławą Schöneman-Łuniewską, Wandą Kiedrzyńska, Urszulą Wińską, Mają Berezowską, Marią Hiszpańską-Neumann i  innymi przeżyła długie cztery lata. Po wojnie, w Gdańsku, już jako lekarz, u boku męża, wybit- nego internisty, Jakuba Pensona, specjalizowała się w nefrologii, a jed- nocześnie angażowała się społecznie i działała na rzecz opozycji poli- tycznej, obok Lecha Wałęsy, ks. Henryka Jankowskiego, Jacka Taylora, wśród robotników w stoczni. Nigdy jednak nie miała pokusy, by zostać politykiem. Obecnie, w  dziewięćdziesiątym piątym  roku życia, Pani Pensonowa pracuje – pro bono – w Biurze Lecha Wałęsy. Poznawanie Pani Profesor było odkrywaniem człowieka wielkiej otwartości, dobroci i  życzliwości. Tego wszystkiego doświadczałem goszcząc kilkakrotnie w Jej domu w Sopocie od kwietnia 2011 do maja 2012 roku – i za to doświadczenie dziękuję! Jacek Ladorucki Część I  Życie po obozie Uszczypnij mnie, bo nie wiem, gdzie jestem… (Rozmowa odbyła się 15 kwietnia 2011 w Biurze Lecha Wałęsy w Gdańsku) Jacek Ladorucki: … Mieszkałam w Łodzi od roku 1945, gdy wróciłam z obozu, do roku 1950, wtedy dostałam nakaz pracy do Akademii Medycznej w Gdań- sku. To były czasy, kiedy otrzymywało się nakazy pracy. W Łodzi mieli- śmy taką przyspieszoną medycynę, zaczynaliśmy zaraz jak skończyła się wojna. Przyjechałam w czerwcu i od razu rozpoczęłam studia. A od na- stępnego roku akademickiego przyszedł już nowy nabór i z nami musie- li coś zrobić, więc przenieśli nas „umownie” na drugi rok. Nie byliśmy jeszcze w pełni na drugim roku, ale nie byliśmy też na pierwszym. Byli- śmy gdzieś po drodze, nadrabialiśmy zaległości... Wobec tego w 1949 r. skończyłam medycynę, a potem pojechałam do Gdańska. Czy ówczesna władza nie utrudniała przedwojennej inteli- gentce rozpoczęcia studiów medycznych? Mój ojciec był wtedy profesorem nowego uniwersytetu w Łodzi, więc – nie wiem tego – może częściowo przez protekcję? Chociaż wte- dy przyjmowali jeszcze wszystkich chętnych. Ludzie wracali różni: z kazamatów, z lasu, goli, bosi. Myślę, że nawet nie było rozeznania. Przyjmowali wszystkich, którzy się zgłosili. Potem, w następnych rocz- nikach, było na Uniwersytecie Łódzkim jeszcze więcej studentów. Cią- gle skądś wracali, przyjeżdżali... Łódzki rozdział nie był jednak długi. Wkrótce nastąpiło roz- stanie z  polskim Manchesterem. Jakie było pierwsze wrażenie po przyjeździe do Gdańska? Muszę powiedzieć, że byłam oczarowana Wybrzeżem. Trójmia- sto było zawsze wolne ze względu na morze, na statki, które przypły- wały, a z nimi ludzie. Mieliśmy tu od początku o wiele lepszy kontakt 12 ze światem, aniżeli w głębi Polski, gdzie wszystko powoli się zamykało. Myślę, że dlatego „Solidarność” powstała w Gdańsku. Ryc. 1. Ministerialne powołanie J. Muszkowskiego na członka organizatora UŁ (1945 r.) Ryc. 2. Przepustka do Urzędu Rady Ministrów (1945 r.) Życie po obozie 13 Jak rodzice reagowali na Pani sukcesy zawodowe? Mój ojciec był bardzo dumny ze mnie. Gdy napisałam pierwszą pracę medyczną, którą wydrukowano w tygodniku lekarskim1, ojciec był bardzo szczęśliwy, wszystkim się chwalił. Potem wysyłałam mu za- wsze zaproszenia, gdy wygłaszałam publiczne referaty. Z ojcem byli- śmy – trzeba powiedzieć – bardzo blisko. Od wczesnego dzieciństwa był moją wielką miłością. Kochałam go i podziwiałam zawsze. Czy rodzice odwiedzali Panią w Gdańsku? Tak, albo ojciec przyjeżdżał do mnie, albo ja jeździłam do Łodzi. Miałam to szczęście, po powrocie z obozu, zastać ich oboje przy życiu. Matka miała złośliwą anemię, ale ojciec był w pełnej aktywności. Zaangażowanie Jana Muszkowskiego w  organizację nowej uczelni było ogromne… W 1945 r. ojciec należał do grona tych osób, które tworzyły Uni- wersytet Łódzki z  niczego, na  bazie Wolnej Wszechnicy Polskiej2. W  Warszawie urzędowało Ministerstwo Edukacji, zarządzane w  to- talitarny sposób – wszystkie decyzje ministerstwa trzeba było odbie- rać osobiście, nie funkcjonowała komunikacja, profesorowie jeździli otwartymi przyczepami samochodowymi. To przecież kosztowało ży- cie Teodora Viewegera, który był jednym z najważniejszych organiza- torów Uniwersytetu3. Profesor zginął tragicznie. Widział to mój ojciec i prof. Borys Łapicki4 (ojciec znanego aktora, Andrzeja Łapickiego). Jechali do Warszawy, ich samochód nagle zahamował, Vieweger spadł i zginął na miejscu. Pierwszym rektorem był profesor Tadeusz Kotarbiński; był nie- zwykle przystojny, z  sumiastym wąsem, szczupły i  bardzo wysoki, wtedy już siwy. Na  naszym pierwszym balu, który  się odbył na  po- czątku roku akademickiego, a był to w ogóle początek uniwersytetu, w pierwszej parze tańczył poloneza z jakąś ładną dziewczyną i wyglądał zupełnie tak, że tylko mu pasa słuckiego brakowało w tym tańcu. 14 Ryc. 3. Plakaty upowszechniające wykłady na UŁ (1945 r.) Wydaje mi się, że Łódź zdążyła Pani zapaść w serce? Tak, zdecydowanie. Miałam niesamowity powrót do  Łodzi. Z obozu w Ravensbrück wróciłam na piechotę. Moi rodzice od koń- ca 1943 r. przebywali w Ojrzanowie pod Warszawą, u państwa Stefa- nii i Stefana Dziewulskich, również profesorów Wolnej Wszechnicy Polskiej. Mój ojciec miał w tymże roku drugi zawał serca; pierwszy jeszcze przed wojną. W związku z chorobą był dodatkowo zagrożo- ny. Poza tym rodzice w czasie okupacji nie mieli żadnych dochodów, nie mieli z czego żyć. Zostali przyjęci przez zaprzyjaźnionego profe- sora Dziewulskiego, dostali mieszkanie dla nauczycieli przy nieczyn- nej szkole. A niedługo potem wspólnie z gospodarzami uruchomili komplety gimnazjalne. Życie po obozie 15 Ryc. 4. Kartka Jana Muszkowskiego do córki po ukończeniu studiów medycznych (1950 r.) Dlaczego zapamiętała Pani ten adres? Wyjechali na wieś, ponieważ ojciec potrzebował spokoju. Dzie- wulski jako przyjaciel udzielił rodzicom azylu. Zapamiętałam adres dlatego, że otrzymałam go w ostatnim obozowym liście od ojca. Wcze- śniej z Ravensbrük wysyłałam listy na warszawski adres. Mam tę kore- spondencję, pokażę Panu. Wcześniej na Koszykową? Nie, ponieważ po wkroczeniu Niemców ulica Koszykowa weszła w skład dzielnicy niemieckiej i wszyscy zostali wysiedleni. Moi rodzice przenieśli się na Tamkę. Na ten adres pisałam do ojca, później dopiero przysłali mi adres w Ojrzanowie. Gdy otworzyli bramy Ravensbrück, zaczęłam iść w stronę domu, chciałam dotrzeć do Ojrzanowa. Dotar- łam z wielkim trudem i myślałam, że ich tam zastanę… Ale okazało się, że rodziców już tam nie ma, że ojciec jest w Łodzi.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gdy otworzyli bramy, zaczęłam iść w stronę domu… Rozmowy z Joanną Muszkowską-Penson
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: