Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00368 007478 15355648 na godz. na dobę w sumie
Geografia. Korepetycje maturzysty. eBook - ebook/pdf
Geografia. Korepetycje maturzysty. eBook - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 304
Wydawca: Lingo Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7892-268-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Potrzebujesz korepetycji z geografii? Powtórki przed maturą? Szybkiej pomocy przed klasówką? Nowa seria repetytoriów dla licealistów 'Oldschool - stara dobra szkoła' to skuteczna nauka tego, czego naprawdę potrzebujesz. Weź to na rozum! My w Ciebie wierzymy! 

Seria została przygotowana przez doświadczonych korepetytorów i metodyków, we współpracy z nauczycielami i samymi maturzystami. Repetytorium przeznaczone jest dla wszystkich uczniów szkół średnich, którzy potrzebują powtórki z geografii, a zarazem chcą poznać wszystkie zagadnienia przydatne na maturze. Może też być świetną pomocą dla nauczycieli i korepetytorów. 

Główne zalety repetytorium:

Domowe korepetycje tylko z Oldschool!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

CMYCMMYCYCMYKgeografia_krzywe.pdf 1 01.02.2015 19:09 Sławomir Dmowski GEOGRAFIA KOREPETYCJE MATURZYSTY Redaktor serii: Marek Jannasz Redakcja i korekta: Ewa Rux Projekt okładki: Teresa Chylińska-Kur, KurkaStudio Projekt makiety i opracowanie graficzne: Kaja Mikoszewska Ilustracje: Sławomir Dmowski © Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2015 www.cel-matura.pl ISBN: 978-83-63165-46-8 ISBN wydania elektronicznego: 978-83-7892-268-1 Skład i łamanie: Piotr Karczewski Wstęp Jest to książka zgodna z nową podstawą programową, przeznaczona dla licealistów, a w szczególności uczniów przygotowujących się do egzaminu maturalnego z geografii. Doskonale sprawdzi się również jako uzupełnienie wykorzystywanych w szkole ponadgim- nazjalnej podręczników do geografii. Dzięki przyjętej w książce formule (połączenie teorii z zadaniami), uczniowie bez problemu powtórzą i utrwalą materiał z geografii w zakresie podstawowym i rozszerzonym. Treści nauczania z geografii fizycznej i społeczno-ekonomicznej świata oraz Polski podzie- lono na 15 rozdziałów. Na początku każdego z 89 podrozdziałów znajdują się zagadnienia teoretyczne, po których w ramach bloku Trening zaprezentowano typowe zadania ma- turalne wraz ze szczegółowo omówionymi rozwiązaniami. Uczniowie mogą samodzielnie ocenić stopień przyswojenia przez siebie materiału, rozwiązując zadania z cyklu Sprawdź się i porównując swoje odpowiedzi z rozwiązaniami zawartymi w książce. Na końcu repetytorium znajduje się Świat w liczbach, czyli tabele z przydatnymi danymi (najwyż- sze szczyty, najdłuższe rzeki itp.). Publikacja zawiera aktualne informacje i dane statystyczne pozwalające lepiej zrozu- mieć zagadnienia przyrodnicze, społeczne i gospodarcze. Atrakcyjna forma repetytorium z licznymi mapami, schematami i tabelami z pewnością ułatwi naukę. Książka stanowi niezwykle cenną pomoc zarówno dla uczniów przygotowujących się do matury (ale też sprawdzianów), jaki i dla nauczycieli w pracy na lekcjach. Z życzeniami matury na 100 procent Sławomir Dmowski 4 Spis treści 1. Źródła informacji geograficznych 7 .8 9 11 14 i sposoby ich prezentacji 1.1. Geografia jako nauka 1.2. Kształt Ziemi 1.3. Przedstawienia kartograficzne 1.4. Odwzorowania kartograficzne 1.5. Kartograficzne metody prezentacji zjawisk na mapach .15 1.6. Praca z mapą – wybrane przykłady .19 typowych zadań maturalnych 2. Ziemia we Wszechświecie 2.1. Wszechświat 2.2. Układ Słoneczny 2.3. Ruch obiegowy Ziemi 2.4. Ruch obrotowy Ziemi 2.5. Czas 3. Atmosfera 3.1. Budowa atmosfery 3.2. Obieg ciepła w atmosferze. Temperatura 3.3. Cyrkulacja atmosfery i ruchy mas powietrza 3.4. Wilgotność powietrza. Opady i osady atmosferyczne 3.5. Czynniki kształtujące klimat 3.6. Klimaty świata 3.7. Klimat Polski 3.8. Ekstremalne zjawiska atmosferyczne 23 .24 .25 .28 .35 .36 41 .42 44 48 52 56 59 61 64 4. Hydrosfera 4.1. Zasoby wody na Ziemi. Obieg wody w przyrodzie 4.2. Wody wszechoceanu 4.3. Wody powierzchniowe – rzeki 4.4. Wody powierzchniowe – jeziora i inne wody stojące 4.5. Wody podziemne 4.6. Lodowce i lądolody 4.7. Wody w Polsce 5. Litosfera – procesy endogeniczne 5.1. Budowa wnętrza ziemi 5.2. Minerały i skały 5.3. Metody badania dziejów Ziemi 5.4. Dzieje Ziemi 5.5. Tektonika płyt litosfery 5.6. Ruchy diastroficzne 5.7. Plutonizm i wulkanizm 5.8. Trzęsienia ziemi 6. Litosfera – procesy egzogeniczne 6.1. Wietrzenie 6.2. Ruchy masowe 6.3. Procesy krasowe 6.4. Rzeźbotwórcza działalność rzek 6.5. Rzeźbotwórcza działalność morza 6.6. Rzeźbotwórcza działalność lodowców i lądolodów 6.7. Rzeźbotwórcza działalność wiatru 6.8. Dzieje geologiczne, struktury geologiczne i rzeźba powierzchni Polski 67 68 70 74 77 82 85 88 91 92 94 97 101 104 106 109 112 115 116 118 121 125 129 133 138 142 Spis treści 5 147 148 150 152 154 159 162 164 165 171 172 177 11. Geografia przemysłu 11.1. Znaczenie przemysłu 11.2. Typy i czynniki lokalizacji przemysłu 11.3. Surowce energetyczne 11.4. Energetyka konwencjonalna i alternatywna 11.5. Bilans energetyczny świata. Produkcja energii elektrycznej 11.6. Wybrane surowce mineralne Ziemi 11.7. Okręgi przemysłowe 11.8. Przemysł wysokich technologii 12. Geografia usług 12.1. Usługi i ich znaczenie 12.2. Transport 12.3. Łączność 12.4. Turystyka 13. Problemy współczesnego świata 13.1. Mapa polityczna świata 13.2. Położenie Polski 13.3. Poziom rozwoju krajów 13.4. Globalizacja 13.5. Współpraca międzynarodowa 13.6. Handel międzynarodowy 13.7. Konflikty międzynarodowe 14. Relacje człowiek – środowisko 14.1. Oddziaływanie człowieka na środowisko 14.2. Ochrona środowiska 245 246 247 251 254 257 259 262 265 267 268 269 273 274 279 280 282 283 285 287 289 290 293 294 296 7. Pedosfera i biosfera 7.1. Powstawanie gleby 7.2. Bonitacja i przydatność rolnicza gleb 7.3. Budowa profilu glebowego 7.4. Najważniejsze typy genetyczne gleb 7.5. Świat roślin 7.6. Świat zwierząt 7.7. Flora i fauna mórz i oceanów 7.8. Ochrona przyrody w Polsce 8. Geografia ludności 8.1. Liczba ludności 8.2. Rozmieszczenie ludności 8.3. Zróżnicowanie demograficzne 182 ludności 190 8.4. Migracje 194 8.5. Zróżnicowanie rasowe ludzi 8.6. Zróżnicowanie językowe ludności 196 200 8.7. Zróżnicowanie religijne 204 8.8. Kręgi kulturowe świata 9. Geografia osadnictwa 9.1. Osadnictwo wiejskie i miejskie 9.2. Urbanizacja 10. Geografia rolnictwa 10.1. Czynniki wpływające na rozwój rolnictwa 10.2. Użytkowanie ziemi 10.3. Typy rolnictwa 10.4. Produkcja roślinna 10.5. Produkcja zwierzęca 10.6. Gospodarka morska 10.7. Wyżywienie ludności 10.8. Leśnictwo 207 208 210 213 214 217 219 224 234 238 241 242 6 Spis treści 15. Świat w liczbach 15.1. Wybrane szczyty górskie na Ziemi 15.2. Wybrane szczyty górskie w Polsce 15.3. Największe wyspy na Ziemi 15.4. Największe morza na Ziemi 15.5. Najdłuższe rzeki na Ziemi 15.6. Parametry wybranych rzek w Polsce 15.7. Największe jeziora na Ziemi 15.8. Największe i najgłębsze jeziora w Polsce 298 299 299 300 301 301 302 302 303 Rozdział 1. Źródła informacji geograficznych i sposoby ich prezentacji  KOREPETYCJE MATURZYSTY 1.1. Geografia jako nauka Teoria w pigułce geografia – nauka badająca zróżnicowanie epigeosfery (powłoki ziemskiej) pod względem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym oraz związki między środowiskiem geograficz- nym a działalnością człowieka. geografia fizyczna (twórca Alexander von Humboldt) – dział geografii zajmujący się ba- daniem naturalnych związków i zależności między składnikami powłoki ziemskiej. Obej- muje geomorfologię, geologię, hydrologię i hydrografię, meteorologię i klimatologię, pedolo- gię (gleboznawstwo) i geografię gleb, biogeografię. geografia społeczno-ekonomiczna (twórca Carl Ritter) – dział geografii zajmujący się badaniem przestrzennego zróżnicowania ludzkiej działalności i jej efektów oraz zależności występujących między elementami środowiska geograficznego a człowiekiem. Obejmuje geografię zaludnienia (ludności), osadnictwa, rolnictwa, komunikacji, usług, kultury oraz geografię polityczną. Kartografia – nauka o mapach i metodach ich sporządzania oraz sposobach wykorzysty- wania ich w życiu codziennym. Obejmuje kartoznawstwo, historię kartografii, topografię, reprodukcję kartograficzną, redakcję i opracowywanie map. geografia regionalna – dział geografii zajmujący się opisem fizyczno-geograficznym i społeczno-ekonomicznym wybranych obszarów i regionów Ziemi. Stanowi syntezę tre- ści geograficznych. Dzieli się zależnie od wielkości badanego obszaru na: geografię regionalną ogólną (opisującą cały glob ziemski) oraz geografię regionalną szcze- gółową (opisującą wybrane obszary, np. kontynenty, państwa, krainy). Trening Zadanie 1 Dopasuj nazwy szczegółowych dyscyplin geograficznych do odpowiednich opisów. STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych...  Nazwa dyscypliny geograficznej Opis 1. Biogeografia 2. Geografia osadnictwa 3. Geografia usług 4. Geografia rolnictwa 5. Geologia 6. Geomorfologia 7. Hydrologia 8. Hydrografia 9. Meteorologia a) Bada ukształtowanie powierzchni lądów, dna mórz oraz zależności pomiędzy budową geologiczną a krajobrazem terenu b) Bada dzieje i budowę skorupy ziemskiej oraz procesy w niej zachodzące c) Zajmuje się rejestracją i opisem stosunków wodnych hydrosfery d) Nauka opisująca ogół zjawisk związanych z obiegiem wody w przyrodzie e) Nauka o zjawiskach i procesach fizycznych zachodzących w atmosferze ziemskiej f) Opisuje rozmieszczenie świata ożywionego g) Zajmuje się badaniami procesów powstawania i przekształcania się osiedli i sieci osadniczej na określonym obszarze h) Bada przestrzenne rozmieszczenie produkcji roślinnej i zwierzęcej na świecie i) Analizuje zjawiska związane ze zróżnicowaniem oferty usług a–6, b–5, c–8, d–7, e–9, f–1, g–2, h–4, i–3 1.2.Kształt Ziemi Teoria w pigułce geoida – bryła, której powierzchnia w każdym punkcie jest prostopadła do kierunku działania siły ciężkości. Jej kształt jest nieregularny, trudny do opisania za pomocą wzo- rów matematycznych. Powierzchnia geoidy pokrywa się ze średnim poziomem wód w mo- rzach i oceanach, a na obszarach lądowych z przedłużonym umownie poziomem oceanu. Wyznaczona na podstawie szczegółowych pomiarów grawimetrycznych, astronomiczno- geodezyjnych i satelitarnych Ziemi. www.ceL-MaTura.pL 10 KOREPETYCJE MATURZYSTY elipsoida obrotowa – bryła powstała przez obrót elipsy wokół jej osi małej. Najprostsza bryła, najbardziej zbliżona do kształtu geoidy, a dająca się opisać analitycznie. Na obsza- rach lądowych jej powierzchnia przebiega poniżej powierzchni geoidy, a na obszarach mórz i oceanów – powyżej tej powierzchni. Kształt ten sprecyzował Isaac Newton, wykorzystu- jąc prawo powszechnego ciążenia – skoro Ziemia obraca się wokół własnej osi, to musi być spłaszczona w kierunku tej osi. Jest ona podstawą opracowań kartograficznych, ze wzglę- du na możliwość opisania jej wzorami matematycznymi. współrzędne geograficzne – długość i szerokość geograficzna wyrażone w mierze kątowej (w stopniach, minutach i sekundach), służą do określania położenia danego punktu na powierzchni Ziemi. Do ich wyznaczania stosuje się obecnie odbiorniki GPS (z ang. Global Positioning System – globalny system nawigacji) wykorzystujące łącz- ność satelitarną. Długość geograficzna (λ) – kąt dwuścienny od 0° do 180° zawarty między półpłaszczy- znami południka zerowego (przechodzącego przez Greenwich) i południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi, liczony w kierunku wschodnim (długość geogra- ficzna wschodnia) lub zachodnim (długość geograficzna zachodnia). Szerokość geograficzna (φ) – kąt od 0° do 90° zawarty między półprostą poprowadzoną ze środka kuli ziemskiej i przechodzącą przez dany punkt na jej powierzchni a płasz- czyzną równika. Liczony w kierunku północnym (szerokość geograficzna północna) lub południowym (szerokość geograficzna południowa). Trening Zadanie 1 Odczytaj z fragmentu mapki współrzędne geograficzne miasta Ułan Bator. Punkt (miasto Ułan Bator) leży pomiędzy pełnymi wartościami stopni. Wykorzystując zależności: 1° = 60 (1 stopień = 60 minut), 1 = 60 (1 minuta = 60 sekund), zwiększamy dokładność fragmentu mapy, czyli dzielimy odległość równą 1° na sześć równych czę- ści. Najmniejsza podziałka jest teraz równa 10. Następnie odczytujemy z dokładnością do minut: STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych... 11 – długość geograficzną – 106°54E (wartości południków wzrastają w kierunku wschodnim, dlatego E, czyli długość geograficzna wschodnia); – szerokość geograficzną – 47°55N (war- tości równoleżników wzrastają w kierunku północnym, dlatego N, czyli szerokość geogra- ficzna północna). 47°55N, 106°54e 1.3. Przedstawienia kartograficzne Teoria w pigułce Mapa – uogólniony obraz powierzchni Ziemi (albo jej fragmentu), innego ciała niebie- skiego lub nieba na płaszczyźnie, wykonany w zmniejszeniu (skali), przy zastosowaniu odpowiedniego odwzorowania kartograficznego i umownych znaków graficznych. plan – szczegółowe odwzorowanie na płaszczyźnie niewielkiego fragmentu powierzch- ni Ziemi przedstawionej w dużej skali. Nie uwzględnia krzywizny Ziemi, nie posiada siatki kartograficznej (sporządzony jest w siatce kwadratowej), zaś elementy treści są w niewielkim stopniu zgeneralizowane. globus – trójwymiarowy model Ziemi (innego ciała niebieskiego lub sfery niebieskiej), który zachowuje w każdym punkcie jednakową skalę, stosunki powierzchni oraz geome- tryczny kształt planety. Siatka geograficzna – układ południków i równoleżników przedstawiony na kuli ziem- skiej lub na globusie. Siatka kartograficzna – układ południków i równoleżników na płaszczyźnie (np. mapie). odwzorowanie kartograficzne – sposób matematycznego przeniesienia punktów z po- wierzchni elipsoidy na płaszczyznę (mapę). Znaki kartograficzne – specjalne symbole graficzne, za pomocą których przedstawia się obiekty, zjawiska i ich cechy w przestrzeni geograficznej. www.ceL-MaTura.pL 12 KOREPETYCJE MATURZYSTY Blokdiagram – przedstawienie powierzchni Ziemi za pomocą znaków kartograficznych, przy nachylonym kącie widzenia, często połączone z profilami (przekrojami pionowymi) terenu. Mapa plastyczna – obrazuje przedstawienie nierówności powierzchni Ziemi w trój- wymiarowej przestrzeni. Sporządza się ją na podstawie zwykłych map, zachowując ich odwzorowania, znaki umowne i treść. Powiększa się w nich znacznie skalę pionową w stosunku do skali poziomej. Skala mapy – określa stopień zmniejszenia odległości przedstawionej na mapie w sto- sunku do odpowiedniej odległości w terenie. Wyróżnia się skale: liczbową, mianowaną, liniową (podziałka graficzna) i polową. generalizacja kartograficzna (inaczej uogólnienie) – wybór najważniejszych i naj- istotniejszych cech przedstawionego obszaru (lub zjawiska) uwzględniający przeznaczenie, tematykę i skalę mapy. Wyróżnia się generalizację ilościową i jakościową. Mapa ogólnogeograficzna – przedstawia przestrzenne związki między określonymi zjawiskami geograficznymi, np. rzeźbą terenu, siecią wodną, szatą roślinną, osiedlami, granicą administracyjną itp. Na jej podstawie można dokonać ogólnej charakterystyki wybranych cech regionu, państwa lub kontynentu. Mapa tematyczna – prezentuje szczegółowo i wyczerpująco wybrane zagadnienia, spo- rządzana jest na podstawie mapy ogólnogeograficznej. Mapa topograficzna (wielkoskalowa) – mapa ogólnogeograficzna wykonana w skali większej niż 1:200 000, przedstawiająca wybrany obszar dokładnie, z małym poziomem generalizacji. Cechuje się obecnością siatki kilometrowej (kwadratowej) obrazującej układ współrzędnych prostokątnych (x, y) wyrażonych w miarach liniowych, które celowo zastę- pują współrzędne geograficzne (długość i szerokość geograficzną). Umożliwia to dokładne określenie położenia danego obiektu na mapie. Wykorzystywana jest do projektowania różnego rodzaju inwestycji infrastrukturalnych i przemysłowych. Mapa przeglądowo-topograficzna (średnioskalowa) – sporządzana jest w skalach od 1:1 000 000 do 1:200 000, co pozwala uzyskać w znacznym stopniu zgeneralizowany obraz fragmentu Ziemi. Mapa przeglądowa (małoskalowa) – opracowana jest w skalach mniejszych niż 1:1 000 000. Przedstawia rozmieszczenie poszczególnych zjawisk jedynie w sposób orien- tacyjny. Cechuje się dużym stopniem zgeneralizowania. Wykorzystywana jest do przed- stawiania średnich lub dużych państw, kontynentów czy świata. STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych... 13 Trening Zadanie 1 Na mapie w skali 1:100 000 długość linii brzegowej jeziora wynosi 5 cm. Jaka jest jej długość w terenie? Dane: skala mapy – 1:100 000 długość linii brzegowej – 5 cm Szukane: rzeczywista długość linii brzegowej jeziora – ? Zamieniamy skalę liczbową na mianowaną, czyli: 1 cm – 100 000 cm. Przeliczamy skalę na kilometry (pamiętając, że 1 km = 100 000 cm, odcinamy pięć zer): 1 cm – 1 km. Obliczamy rzeczywistą odległość, korzystając z następującej proporcji: 1 cm – 1 km 5 cm – x 5 cm ∙ 1 km x = − = 5 km 1 cm Długość linii brzegowej jeziora w terenie wynosi 5 km. Szukane: Zadanie 2 Na mapie w skali 1:25 000 powierzchnia jeziora wynosi 5 cm2. Jaka jest powierzchnia tego jeziora w terenie? Wynik podaj w hektarach. Dane: skala mapy – 1:25 000 powierzchnia jeziora – 5 cm2 Zamieniamy skalę liczbową na mianowaną, czyli: 1 cm – 25 000 cm. Przeliczamy skalę na metry (pamiętając, że 1 m = 100 cm, odcinamy dwa zera): 1 cm – 250 m. Zamieniamy skalę mianowaną z liniowej na polową (podnosimy obie strony do kwadratu): 1 cm2 – 62 500 m2. Obliczamy rzeczywistą powierzchnię, korzystając z następującej proporcji: rzeczywista powierzchnia jeziora – ? 1 cm2 – 62 500 m2 5 cm2 – x 5 cm2 ∙ 62 500 m2 x = −− = 312 500 m2 1 cm2 Otrzymany wynik przeliczamy na hektary (pamiętając, że 1 ha = 10 000 m2, przesuwamy przecinek o cztery miejsca w lewo): x = 31,25 ha. Powierzchnia jeziora w terenie wynosi 31,25 ha. www.ceL-MaTura.pL 14 KOREPETYCJE MATURZYSTY Teoria w pigułce 1.4. Odwzorowania kartograficzne Zniekształcenia na mapach – zniekształcenia powstałe podczas tworzenia map, będące konsekwencją przeniesienia obrazu z kuli na płaszczyznę. Deformacje dotyczą powierzchni, kątów i odległości (nie jest możliwe stworzenie mapy bez zniekształcenia przynajmniej jednej z wymienionych wielkości). odwzorowania wiernopowierzchniowe (wiernopolowe) – zachowują zgodne z rzeczy- wistością pola powierzchni (elipsy zniekształceń zachowują jednakową powierzchnię). Wykorzystuje się je w atlasach powszechnego użytku (np. w atlasach szkolnych, do przed- stawienia powierzchni jednostek administracyjnych, typów użytkowania terenu itp.). odwzorowania wiernoodległościowe – zachowują zgodne z rzeczywistością długoś- ci, ale nie na całej mapie lecz wzdłuż określonych kierunków. Są stosunkowo rzadko wykorzystywane; głównie stosuje się je w komunikacji radiowej. odwzorowania wiernokątne – zachowują wierne kąty, stosowane są w komunikacji morskiej i lotniczej oraz na mapach topograficznych. odwzorowania dowolne – minimalizują wszystkie zniekształcenia lub przynajmniej dwa (powierzchnie, odległości i kąty). odwzorowania kartograficzne klasyczne – powstają w wyniku rzutowania geome- trycznego. Ze względu na zastosowaną powierzchnię rzutowania wyróżnia się odwzo- rowania azymutalne, stożkowe i walcowe. odwzorowania płaszczyznowe (azymutalne) – powstają przez rzutowanie siatki geograficznej na płaszczyznę styczną do elipsoidy lub przecinającą ją. odwzorowania stożkowe – siatkę geograficzną rzutuje się na pobocznicę stożka stycz- nego do elipsoidy lub tnącego ją. odwzorowania walcowe – powstają jako rzut siatki geograficznej na pobocznicę wal- ca stycznego do elipsoidy lub tnącego ją. Trening Zadanie 1 Określ zastosowanie odwzorowań klasycznych w położeniu normalnym. STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych... 15 Odwzorowania płaszczyznowe (azymutalne) – obszary okołobiegunowe (mapa Antarktydy, Arktyki, Morza Arktycznego). Odwzorowanie stożkowe – obszary strefy umiarkowanej i podzwrotnikowej (mapa Europy, Morza Śródziemnego, Rosji, Stanów Zjednoczonych). Odwzorowanie walcowe – obszary strefy międzyzwrotnikowej oraz mapa stref czasowych (odwzorowanie to stosowano dawniej w celach propagandowych w ZSRR). 1.5. Kartograficzne metody prezentacji zjawisk na mapach Teoria w pigułce Metody przedstawiania cech jakościowych na mapach Metoda sygnaturowa – polega na prezentacji zjawisk za pomocą sygnatur, czyli znaków umownych. Wyróżnia się sygnatury punktowe, które ze względu na formę dzieli się na geometryczne, obrazkowe, literowe, zdjęciowe i strukturalne (łączące kilka cech) oraz li- niowe (przedstawiające obiekty liniowe, np. rzeki, drogi). Sygnatury mogą się różnić mię- dzy sobą formą, barwą i wielkością. Metoda zasięgów (areałów) – polega na oznaczeniu na mapie obszaru występowania danego zjawiska. Służy do prezentowania zjawisk rozproszonych (np. powierzchni upraw) lub występujących wyspowo (np. zlodzenie). Stosuje się w niej elementy liniowe z wypust- kami (kierunek wypustek wskazuje miejsce występowania zjawiska), desenie lub barwy, powtarzające się znaki lub rozciągnięty napis. Metoda powierzchniowa (chorochromatyczna, tła jakościowego) – prezentuje po- dział terytorium na części wyróżnione na podstawie przyjętych cech przyrodniczych, go- spodarczych lub polityczno-administracyjnych. Stosowana jest do przedstawiania zjawisk (cech) występujących w sposób ciągły (np. zjawisk klimatycznych) lub zajmujących znacz- ne powierzchnie (np. rodzaje gleb, rzeźba terenu). Metodę tę można łatwo łączyć z innymi sposobami prezentacji (zwykle stanowi tło mapy). www.ceL-MaTura.pL 16 KOREPETYCJE MATURZYSTY Metody przedstawienia cech ilościowych na mapach Metoda kartodiagramu – polega na przedstawieniu rozmieszczenia i wielkości danego zjawiska za pomocą diagramów różnego typu, między innymi słupkowych, powierzchnio- wych i objętościowych, np. na mapach prezentujących liczbę ludności, wielkość zbiorów czy plonów oraz dane o wydobyciu surowców mineralnych. Kartodiagramy proste przed- stawiają wielkość jednego elementu, zaś strukturalne prezentują wielkość zjawiska wraz z jego wewnętrzną strukturą. Metoda znaków ruchu – prezentuje za pomocą wektorów lub wstęg różne przemieszcze- nia przestrzenne zarówno w zakresie zjawisk przyrodniczych (np. prądy morskie, przeloty ptaków), jak i społeczno-gospodarczych (migracje ludności, przewóz towarów). Za pomocą tej metody można też prezentować natężenie zjawiska. Metoda izoliniowa (izarytmiczna) – przedstawia za pomocą izolinii wielkość lub inten- sywność przede wszystkim tzw. zjawisk ciągłych, zmieniających się stopniowo w prze- strzeni. Izoliniami nazywamy krzywe przechodzące na mapie przez punkty o jednakowej wartości danego zjawiska. Metoda kartogramu – polega na przedstawieniu natężenia zjawiska w granicach okre- ślonych pól odniesienia (najczęściej są to jednostki administracyjne). Za pomocą karto- gramu można pokazać wartości względne, np. gęstość zaludnienia wyrażoną liczbą osób przypadających średnio na 1 km2 powierzchni. Kartogramy często stosuje się do ilustracji zmian zjawisk w czasie. Metoda kropkowa – jest stosowana przy prezentowaniu rozproszonych zjawisk masowych, takich jak rozmieszczenie ludności, obszarów zasiewów itp. Za pomocą kropek oznacza się określoną liczbę obiektów (jednostek) analizowanego zjawiska, rozmieszczając je na mapie, tam gdzie ono występuje (lub w środku występowania największego zagęszczenia zjawiska). STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych... 17 Trening Zadanie 1 Dopasuj nazwy izolinii do odpowiednich opisów. Nazwa izolinii 1. Izoamplitudy 2. Izobary 3. Izobaty 4. Izohaliny 5. Izohele 6. Izohipsy Opis a) Linie łączące punkty o jednakowej wysokości n.p.m. b) Linie łączące punkty o jednakowych temperaturach c) Linie łączące punkty o jednakowej ilości opadu d) Linie jednakowych amplitud temperatur e) Linie jednakowych głębokości pod poziomem morza f) Linie jednakowych wartości zasolenia g) Linie jednakowych wartości ciśnienia h) Linie jednakowych wartości usłonecznienia (poziomice) 7. Izohiety 8. Izotermy a–6, b–8, c–7, d–1, e–3, f–4, g–2, h–5 Zadanie 2 Na rysunku przedstawiono fragment mapy turystycznej powiatu włodawskiego. www.ceL-MaTura.pL 1 KOREPETYCJE MATURZYSTY e) wysokości nad poziomem morza; f) obszar Poleskiego Parku Narodowego; g) szlaki turystyczne (np. Szlak Pojezierny PN); h) obiekty noclegowe. Podaj, jakimi metodami wykonano na mapie: a) obszary leśne; b) drogi; c) granice rezerwatów; d) parkingi; Kolejno od góry: powierzchniowa (chorochromatyczna, tła jakościowego), sygna- turowa (sygnatur liniowych), sygnaturowa (sygnatur liniowych), sygnaturowa (syg- natur punktowych), izoliniowa (izarytmiczna), zasięgów (areałów), sygnaturowa (sygnatur liniowych), sygnaturowa (sygnatur punktowych). Zadanie 3 Na mapie przedstawiono poziomice wysokości. Uzupełnij zdanie oraz białe prostokąty, wpisując w nie wartości poziomic i punktu wysokościowego (należy przeprowadzić interpolację). STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych... 1 1.6. Praca z mapą – wybrane przykłady typowych zadań maturalnych Zadania wykonaj na podstawie przedstawionej mapy turystycznej Okolice Włodawy. www.ceL-MaTura.pL 20 KOREPETYCJE MATURZYSTY Trening Zadanie 1 Na podstawie mapy uzupełnij zdania. Znajdujesz się obok muzeum w miejscowości Włodawa (pole B1). Idziesz około 2,7 km drogą drugorzędną (wojewódzką) w kierunku południowym i południowo- -wschodnim do zabytkowego …………………….. Następie zmieniasz kierunek wędrówki na ………………………, idziesz około 2,2 km szlakiem turystycznym, docierając do jeziora ………………… Następnie, nie zmieniając kierunku wędrówki, mijasz malownicze …………………… i dochodzisz do miejscowości Tarasiuki, w której zmieniasz kierunek dalszego marszu na północno-zachodni. Po kilkuset metrach dochodzisz do Jeziora ……………….., gdzie na plaży kończysz wycieczkę. Kolejno od góry: kościoła (obiektu kultu religijnego), południowo-zachodni, Glinki, lasy, Białego. Zadanie 2 Odszukaj na mapie opisane obiekty geograficzne i uzupełnij tabelę, wpisując ich nazwy. Opis obiektu Nazwa obiektu Rzeka płynąca na południe od Włodawy, uchodząca do Bugu Jezioro położone w całości na terenie objętym ochroną przyrody (w obrębie rezerwatu przyrody) Miejscowość położona na zachód od Włodawy Jezioro, przez które przepływa Tarasienka Kolejno od góry: Włodawka, Jezioro Orchowe, Korolówka Kolonia, jezioro Glinki. STARA DOBRA SZKOŁA 1. Źródła informacji geograficznych... 21 Zadanie 3 Podaj, korzystając z mapy, trzy walory środowiska przyrodniczego, które sprzyjają napływowi turystów na przedstawiony teren. Np. 1. Położenie wśród jezior wschodniej części Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. 2. Duże tereny leśne należące do Sobiborskiego Parku Krajobrazowego. 3. Tereny bagienne (podmokłe) z atrakcjami florystycznymi. Zadanie 4 Podaj trzy przykłady elementów infrastruktury turystycznej w obszarze pola B3. Np. 1. Baza noclegowa (np. hotele) oraz obiekty gastronomiczne (np. restauracje i bary). 2. Baza towarzysząca, np. kąpieliska strzeżone, szlaki turystyczne. 3. Infrastruktura komunikacyjna (drogi). Zadanie 5 Podaj trzy różnice między elementami środowiska przyrodniczego obszarów przedstawionych na mapie w polach B3 i C4. Np. 1. Obszar pola B3 charakteryzuje się większą jeziornością niż teren w C4. 2. Na obszarze pola C4 jest zdecydowanie więcej lasów niż w B3. 3. Przez obszar B3 przepływa Tarasienka i jest więcej cieków wodnych niż na terenie pola B4. www.ceL-MaTura.pL 22 KOREPETYCJE MATURZYSTY Zadanie 6 Posługując się mapą, wykonaj polecenia. 1. Wymień wszystkie państwa znajdujące się na przedstawionej mapie, dla których Bug jest rzeką graniczną. 2. Na podstawie przebiegu koryta Bugu podaj nazwę dominującego rodzaju erozji rzecznej. Uzasadnij odpowiedź. Np. 1. Polska, Ukraina, Białoruś. 2. Erozja boczna. Uzasadnienie: występowanie licznych meandrów oraz starorzeczy. Zadanie 7 Jezioro Białe posiada genezę krasową. Wyjaśnij, jak powstają jeziora krasowe. Jeziora krasowe powstają wskutek rozpuszczania przez wodę skał węglanowych podłoża, w miejscu łączenia się sąsiednich lejków krasowych lub zapadania się stropów jaskiń. Zadanie 8 Obszar Jeziora Białego i Okuninki jest jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc w województwie lubelskim. Wymień trzy przykłady negatywnego oddziaływania turystyki na środowisko przyrodnicze pobliskich terenów. Np. 1. Pozostawianie śmieci nad jeziorem i w pobliskich lasach. 2. Płoszenie dzikiej zwierzyny w pobliskich lasach. 3. Przekształcenie krajobrazu naturalnego, np. w wyniku budowy domków letniskowych. STARA DOBRA SZKOŁA
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Geografia. Korepetycje maturzysty. eBook
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: