Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00061 006993 14280587 na godz. na dobę w sumie
Giełda. Podstawy inwestowania. Wydanie II rozszerzone - ebook/pdf
Giełda. Podstawy inwestowania. Wydanie II rozszerzone - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 256
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-4493-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> giełda i inwestycje
Porównaj ceny (książka, ebook (-46%), audiobook).

Do rozważnych zysk należy!

Inwestorze - ucz się sam!

Ostatnie lata na giełdach papierów wartościowych trudno nazwać tłustymi, jednak nawet w kryzysie wielu mądrych inwestorów zdołało uniknąć poważnych strat. Jeśli jesteś osobą stawiającą pierwsze kroki na rynku kapitałowym, chcesz zapewne nauczyć się inwestować swoje pieniądze tak, aby nie ryzykować ponad miarę, osiągając przy tym satysfakcjonującą stopę zwrotu. Pamiętaj, że skuteczne inwestowanie wymaga ciężkiej i skrupulatnej pracy, silnej psychiki oraz sporej wiedzy.

W tej książce znajdziesz komplet informacji na temat tego, jak wybrać biuro maklerskie oraz otworzyć rachunek inwestycyjny. Poznasz mechanizmy rządzące pracą Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Dowiesz się, jakie możliwości daje handel na parkiecie i gdzie najlepiej ulokować pieniądze. Zgłębisz tajniki strategii inwestycyjnych, czyli zdobędziesz precyzyjne informacje o tym, jak skutecznie pomnażać własne oszczędności, unikając niepotrzebnych strat.

Wydanie drugie zostało dostosowane do aktualnych warunków rynkowych oraz wzbogacone o rozdziały poświęcone produktom strukturyzowanym i analizie portfelowej. Zawiera także nowe dodatki, dotyczące opodatkowania zysków giełdowych oraz literatury niezbędnej w biblioteczce inwestora.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDŹ DO:   Spis treści Przykładowy rozdział KATALOG KSIĄŻEK:   Katalog online Zamów drukowany katalog CENNIK I INFORMACJE:   Zamów informacje o nowościach Zamów cennik CZYTELNIA:  Fragmenty książek online Do koszyka Do przechowalni Nowość Promocja Onepress.pl Helion SA ul. Kościuszki 1c 44-100 Gliwice tel. (32) 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl redakcja: redakcjawww@onepress.pl informacje: o księgarni onepress.pl GIEŁDA. PODSTAWY INWESTOWANIA. WYDANIE II ROZSZERZONE Autor: Adam Zaremba ISBN: 978-83-246-2645-8 Format: A5, stron: 256 Do rozważnych zysk należy! • Na co zwracać uwagę przy wyborze domu maklerskiego? • Jak niwelować ryzyko? • Czym jest system notowań? • Co warto wiedzieć o zleceniach? • Jak działają instrumenty rynku kapitałowego? • W jaki sposób zarządzać portfelem, aby zarabiać? Inwestorze — ucz się sam! Ostatnie lata na giełdach papierów wartoœciowych trudno nazwać tłustymi, jednak nawet w kryzysie wielu mądrych inwestorów zdołało uniknąć poważnych strat. Jeœli jesteœ osobą stawiającą pierwsze kroki na rynku kapitałowym, chcesz zapewne nauczyć się inwestować swoje pieniądze tak, aby nie ryzykować ponad miarę, osiągając przy tym satysfakcjonującą stopę zwrotu. Pamiętaj, że skuteczne inwestowanie wymaga ciężkiej i skrupulatnej pracy, silnej psychiki oraz sporej wiedzy. W tej książce znajdziesz komplet informacji na temat tego, jak wybrać biuro maklerskie oraz otworzyć rachunek inwestycyjny. Poznasz mechanizmy rządzące pracą Giełdy Papierów Wartoœciowych w Warszawie. Dowiesz się, jakie możliwoœci daje handel na parkiecie i gdzie najlepiej ulokować pieniądze. Zgłębisz tajniki strategii inwestycyjnych, czyli zdobędziesz precyzyjne informacje o tym, jak skutecznie pomnażać własne oszczędnoœci, unikając niepotrzebnych strat. • Porady dla początkujących • Zasady funkcjonowania GPW • Instrumenty rynku kapitałowego • Sposoby zarządzania portfelem akcji • Różne rodzaje analiz • Przydatne dodatki Wydanie drugie zostało dostosowane do aktualnych warunków rynkowych oraz wzbogacone o rozdziały poœwięcone produktom strukturyzowanym i analizie portfelowej. Zawiera także nowe dodatki, dotyczące opodatkowania zysków giełdowych oraz literatury niezbędnej w biblioteczce inwestora. SPIS TREŚCI Wprowadzenie ..................................................................................................... 9 Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? ............................................................. 13 Na co zwracać uwagę? .................................................................................. 14 Opłaty i prowizje ...................................................................................................14 Oferta kredytowa ...................................................................................................14 Oferta analityczna ..................................................................................................15 Jakość systemu internetowego ...............................................................................17 Dostępność POK-ów ..............................................................................................17 Rozdział 2. Naucz się rozpoznawać ryzyko ........................................................ 19 Ryzyko niejedno ma imię .............................................................................. 20 Ryzyko finansowe i operacyjne przedsiębiorstwa ....................................................20 Ryzyko stopy procentowej ......................................................................................21 Ryzyko inflacji .......................................................................................................23 Ryzyko podatkowe .................................................................................................23 Ryzyko polityczne ..................................................................................................24 Ryzyko rynku akcji ................................................................................................24 Ryzyko walutowe ...................................................................................................25 Ryzyko cen surowców ............................................................................................25 Ryzyko kredytowe ..................................................................................................26 Ryzyko płynności ...................................................................................................26 Ryzyko osobiste .....................................................................................................27 Ryzyko emocjonalne ..............................................................................................27 Jak zmniejszyć ryzyko? ................................................................................. 27 Po pierwsze: dywersyfikuj ......................................................................................27 Po drugie: ograniczaj straty ....................................................................................28 Po trzecie: odrób pracę domową .............................................................................30 Po czwarte: uporządkuj własne finanse ..................................................................31 Po piąte i najważniejsze: zawsze porównuj zysk z ryzykiem ...................................31 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Część II. Jak działa giełda? Rozdział 3. System notowań? A co to takiego? ................................................... 35 Rozdział 4. Wszystko, co warto wiedzieć o zleceniach ........................................ 37 Jak wygląda arkusz zleceń? ........................................................................... 37 O czym jeszcze informuje arkusz notowań? .......................................................... 38 Zlecenia dostępne na GPW ........................................................................... 39 Zlecenie z limitem ceny ........................................................................................ 39 Zlecenie „po każdej cenie” .................................................................................... 41 Zlecenie „po cenie rynkowej” ................................................................................ 42 Zlecenie „po cenie rynkowej na otwarcie” ............................................................. 43 Dodatkowe warunki przy składaniu zleceń ........................................................... 44 Jak długo trwa zlecenie? ........................................................................................ 46 Przeprowadzanie i rozliczanie transakcji ............................................................... 47 Rozdział 5. Systemy notowań na GPW .............................................................. 49 Notowania jednolite ..................................................................................... 49 Przebieg notowań jednolitych ................................................................................ 49 Notowania ciągłe .......................................................................................... 51 Przebieg notowań ciągłych .................................................................................... 52 Notowania instrumentów pochodnych ................................................................. 52 Rozdział 6. Rzut okiem na rynek, czyli indeksy giełdowe ................................... 53 Co mierzą indeksy? ...................................................................................... 53 Indeks ważony cenami .......................................................................................... 54 Indeksy równoważone ........................................................................................... 54 Indeks ważony wartością rynkową ........................................................................ 54 Indeksy cenowe i dochodowe ................................................................................ 55 Puls GPW — indeksy giełdowe ..................................................................... 55 WIG ...................................................................................................................... 55 WIG20 .................................................................................................................. 57 mWIG40 ............................................................................................................... 57 sWIG80 ................................................................................................................ 58 WIG-PL ................................................................................................................ 58 Indeksy branżowe ................................................................................................. 58 WIG20 lev ............................................................................................................ 58 WIG20 short ......................................................................................................... 59 Część III. Do wyboru, do koloru, czyli instrumenty rynku kapitałowego Rozdział 7. Instrumenty pierwotne .................................................................... 63 Akcje ............................................................................................................ 63 Prawa i obowiązki akcjonariuszy ........................................................................... 64 Gdzie notowane są akcje? Rynki akcji w Polsce ..................................................... 67 4 Spis treści Obligacje ....................................................................................................... 68 Rynki obligacji w Polsce .........................................................................................68 Ile kosztuje obligacja? ............................................................................................68 Oprocentowanie obligacji .......................................................................................69 Jak czytać notowania obligacji? ..............................................................................71 Sprawiedliwa cena obligacji ....................................................................................73 Rozdział 8. Instrumenty pochodne .................................................................... 75 Kontrakty terminowe .................................................................................... 75 Rozliczanie dostawne i bezdostawne (pieniężne) ....................................................76 Kontrakty futures i forward ....................................................................................77 Nazewnictwo kontraktów na GPW ........................................................................77 Depozyty zabezpieczające i dźwignia ......................................................................78 Pozycja długa i krótka na kontrakcie ......................................................................78 Specyfikacja kontraktów terminowych ...................................................................81 Opcje ............................................................................................................ 81 Put i call ................................................................................................................82 Rozliczanie transakcji ............................................................................................83 Charakterystyka opcji giełdowych ..........................................................................83 Nazewnictwo opcji .................................................................................................84 Przykłady transakcji na opcjach .............................................................................84 Opcje plain-vanilla i opcje egzotyczne ....................................................................88 Inne instrumenty pochodne .......................................................................... 88 Prawo do akcji (PDA) .............................................................................................89 Prawo poboru .........................................................................................................89 Warrant .................................................................................................................90 Certyfikat inwestycyjny .........................................................................................90 Rozdział 9. Produkty strukturyzowane ............................................................... 91 Co to jest produkt strukturyzowany? ............................................................ 92 Ochrona kapitału ...................................................................................................92 Ustalony czas trwania inwestycji ...........................................................................93 Stopa zwrotu oparta na określonej z góry formule ..................................................93 Wbudowany instrument pochodny ........................................................................94 Jak działają produkty strukturyzowane? ........................................................ 94 Mechanizm funkcjonowania produktów strukturyzowanych .................................95 Współczynnik partycypacji ....................................................................................96 Poziom ochrony kapitału .......................................................................................97 Skąd się biorą obligacje? .........................................................................................98 Skąd się biorą opcje? ..............................................................................................99 Na czym zarabia emitent struktur? ........................................................................99 Część IV. Jak inwestować, żeby zarabiać? Rozdział 10. Metody zarządzania pieniędzmi ................................................... 103 Etapy ewolucji inwestora ............................................................................ 103 5 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Efektywność rynku, czyli dlaczego trzeba być samodzielnym? ..................... 104 Efektywność słaba ............................................................................................... 107 Efektywność średnia ............................................................................................ 107 Efektywność mocna ............................................................................................ 107 Co ma efektywność do samodzielności? ...................................................... 108 Metody zarządzania portfelem .................................................................... 108 Analiza fundamentalna ....................................................................................... 109 Analiza techniczna .............................................................................................. 109 Analiza portfelowa .............................................................................................. 109 Rozdział 11. Analiza fundamentalna ............................................................... 111 Ile naprawdę warta jest firma, czyli idea wartości wewnętrznej ................... 111 Dlaczego stosowanie analizy fundamentalnej wymaga silnej psychiki? ............... 113 Etapy analizy fundamentalnej ..................................................................... 114 1. Analiza makroekonomiczna — kiedy kupować, kiedy sprzedawać? ................. 114 2. Analiza sektorowa — kto skorzysta na boomie? .............................................. 114 3. Analiza sytuacyjna, analiza finansowa — jaka jest „jakość” firmy? ................. 114 4. Wycena akcji — ile trzeba zapłacić za „jakość”? .............................................. 115 Analiza makroekonomiczna ................................................................................ 115 Analiza sektorowa ............................................................................................... 122 Analiza sytuacyjna .............................................................................................. 127 Analiza finansowa ............................................................................................... 130 Analiza wskaźnikowa .......................................................................................... 138 Wycena akcji ....................................................................................................... 141 Rozdział 12. Analiza techniczna ...................................................................... 151 Najważniejszy jest trend ............................................................................. 151 Czy trendy naprawdę istnieją? .................................................................... 153 Dlaczego analiza techniczna nie zawsze działa? .......................................... 156 Skąd analitycy techniczni czerpią informacje? Wykresy giełdowe ................ 156 Wykres liniowy ................................................................................................... 156 Wykres słupkowy ................................................................................................ 157 Wykres świecowy ................................................................................................ 159 Skale arytmetyczne i logarytmiczne .................................................................... 161 Formacje liniowe ........................................................................................ 162 Linie trendu ........................................................................................................ 162 Formacje sygnalizujące odwrócenie trendu .......................................................... 164 Formacje kontynuacji trendu .............................................................................. 168 Formacje odwrócenia lub kontynuacji trendu ...................................................... 173 Formacje świecowe ..................................................................................... 178 Formacje odwrócenia trendu wzrostowego na spadkowy ..................................... 178 Formacje odwrócenia trendu spadkowego na wzrostowy ..................................... 180 Średnie ruchome ......................................................................................... 185 Czym są średnie ruchome? ................................................................................. 185 Jak inwestować na podstawie średniej ruchomej? ................................................ 186 6 Spis treści Wskaźniki analizy technicznej .................................................................... 191 Wybór stylu inwestowania ...................................................................................192 Horyzont czasowy wskaźnika ..............................................................................192 Sygnały transakcyjne ze wskaźników ...................................................................194 Przegląd wskaźników technicznych ......................................................................195 Budowa systemów transakcyjnych .......................................................................202 Rozdział 13. Analiza portfelowa ....................................................................... 207 Dywersyfikacja i korelacja, czyli budowa portfela akcji ................................ 208 Korelacja pomiędzy papierami wartościowymi .....................................................209 Czy istnieje granica dywersyfikacji? .....................................................................211 Dodatki Dodatek I. Wartość pieniądza w czasie ............................................................ 215 Wartość przyszła ......................................................................................... 216 Wartość bieżąca .......................................................................................... 218 Wartość bieżąca regularnych płatności pieniężnych (strumienia pieniędzy) ..........219 Wartość bieżąca nieskończonej liczby równych płatności pieniężnych .................220 Wartość bieżąca nieskończonej liczby równych płatności zwiększających się w postępie geometrycznym ..................................................................................221 Dodatek II. Podatek od zysków giełdowych ...................................................... 223 Co podlega opodatkowaniu? ....................................................................... 223 Co jeszcze można zaliczyć do kosztów? ..................................................... 224 Jak rozliczać straty? .................................................................................... 224 Ile wynosi podatek giełdowy? ...................................................................... 224 Czy podatki trzeba obliczać samodzielnie? .................................................. 224 Podsumowanie ........................................................................................... 225 Dodatek III. Źródła informacji giełdowej ......................................................... 227 Polskie strony ............................................................................................. 227 Serwisy internetowe poświęcone inwestowaniu — notowania, wiadomości z rynków itp. ....................................................................................227 Rynki giełdowe w Polsce ......................................................................................228 Oprogramowanie giełdowe ...................................................................................228 Edukacja giełdowa ...............................................................................................228 Instytucje rynku finansowego ..............................................................................228 Historyczne dane giełdowe ...................................................................................228 Gry giełdowe ........................................................................................................228 Instytucje samorządowe rynku kapitałowego .......................................................229 Biura maklerskie świadczące usługi inwestorom indywidualnym .........................229 Strony zagraniczne ...................................................................................... 229 Serwisy giełdowo-finansowe .................................................................................229 Edukacja ..............................................................................................................230 Oprogramowanie giełdowe ...................................................................................230 Międzynarodowe instytucje finansowe .................................................................230 Giełdy zagraniczne ...............................................................................................231 7 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Dodatek IV. Biblioteczka inwestora ................................................................. 233 Dodatek V. Analiza portfela dwóch akcji ......................................................... 235 Zysk i ryzyko .............................................................................................. 235 Wyliczanie korelacji za pomocą programu Microsoft Excel .................................. 239 O współczynniku korelacji słów kilka ................................................................. 241 Budowa portfela dwóch spółek przy użyciu analizy portfelowej ................... 241 Wyznaczanie optymalnej struktury portfela ........................................................ 243 Skorowidz ....................................................................................................... 245 8 NAUCZ SIĘ ROZPOZNAWAĆ RYZYKO W tym rozdziale: • Ryzyko i zysk na giełdzie. • Rodzaje ryzyka w inwestowaniu. • Metody ograniczania ryzyka. Gdy na giełdach galopuje hossa, inwestorom bardzo łatwo jest zapomnieć o czymś bardzo ważnym, co nierozerwalnie wiąże się z inwestycjami — o ryzyku. Jak je zdefiniować? Najprostsza formułka, za pomocą której moglibyśmy je wytłuma- czyć, brzmi następująco: ryzyko to szansa na to, że inwestycja zakończy się stratą. Ryzyko jest na giełdzie bardzo ważne z jednego prostego powodu. Podczas in- westycji w akcje trzeba pamiętać o jednej bardzo prostej zasadzie: Im większe ryzyko, tym większy potencjalny zysk. Regułę tę świetnie ilustruje następujący przykład. Jeden z moich znajomych często narzekał, jak bardzo jest niezadowolony z niskiego oprocentowania na loka- cie bankowej. „Zarabiam zaledwie 4 procent rocznie, a chciałbym, żeby moje pie- niądze na siebie pracowały”, mawiał. Któregoś dnia nie wytrzymałem i zapytałem go: „Dlaczego nie zainwestujesz na giełdzie?”. Na odpowiedź nie trzeba było długo czekać. „Giełda? Oszalałeś? Nie będę narażał moich pieniędzy na takie ryzyko!” Niestety, w przyrodzie nie ma nic za darmo. Jeśli chcemy zarabiać więcej, mu- simy nauczyć się tolerować ryzyko. Im większy jest nasz apetyt na zyski, tym do większego ryzyka trzeba będzie przywyknąć. Jedną z cech skutecznego inwestora jest to, że umie owym ryzykiem zarządzać. Aby nauczyć się tej dość tajemniczo brzmiącej sztuki, trzeba wpierw ryzyko związane z inwestowaniem w akcje zrozu- mieć. A można tu mówić o wielu jego rodzajach... G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Ryzyko niejedno ma imię Inwestowanie na giełdzie wiąże się z różnymi rodzajami ryzyka. Mam tu na myśli przyczyny, dla których nasza inwestycja może okazać się niewypałem. Spróbuj pomy- śleć o wszystkich możliwych powodach, które mogą się do tego przyczynić. Z pew- nością jest ich niemało. Poniżej wymienimy jedynie te najistotniejsze z nich. Dzięki temu łatwiej będzie zrozumieć, z jakiego powodu nasze wyczekiwane kury znoszące złote jajka mogą się okazać zupełną klapą. Ryzyko finansowe i operacyjne przedsiębiorstwa Ryzyko finansowe i operacyjne to ryzyka, że spółka, w którą zainwestowałeś pie- niądze, nie wypracuje zysków, których oczekiwałeś. W skrajnym przypadku może to oznaczać nawet stratę lub bankructwo. Ryzyko operacyjne dotyczy działalności operacyjnej firmy: sprzedaży, produkcji, pracowników. Ryzyko finansowe wiąże się bardziej z finansowaniem spółki, zaciągniętymi kredytami czy operacjami finan- sowymi. Na szczęście, jak przed każdym innym ryzykiem, tak i przed ryzykiem finansowym i operacyjnym można się bronić. Wystarczy dokładna i cierpliwa analiza przed przystąpieniem do inwestycji, czyli — jak mawiają Amerykanie — odrobienie za- dania domowego. Powierzając pieniądze firmie o zdrowej kondycji finansowej i so- lidnych fundamentach, można uchronić się przed tego typu niebezpieczeństwami. O tym, jak tego dokonać, dowiedzieć się można chociażby z niniejszej książki (część IV). Bańka internetowa Gdy hossa znajduje się w swojej szczytowej fazie, inwestorom bardzo łatwo jest zapomnieć, jak bardzo ważne są fundamenty spółek. Dochodzi wówczas do giełdowej manii, czego świetnym przykładem była tak zwana „bańka in- ternetowa” w latach 1999 – 2000. Inwestorzy ochoczo wydawali wówczas swoje pieniądze na każdą spółkę, jeżeli tylko była w jakiś sposób związana z in- ternetem. Nikt nie martwił się takimi prozaicznymi kwestiami jak rosnące przy- chody czy systematyczny wzrost zysków w przyszłości. Doprowadziło to do wywindowania cen spółek informatycznych do niebotycznych wprost pozio- mów. Wyliczany przez GPW indeks WIG-Informatyka zyskał na wartości 160 procent w ciągu zaledwie 5 miesięcy. Radość giełdowych graczy nie trwała jednak długo. Gdy bąbel internetowy pękł, długo słychać było płacz i zgrzytanie zębów. Mania internetowa osią- gnęła swój szczyt w marcu 2000 roku. W ciągu następnego pół roku indeks WIG-Informatyka stracił niemal 80 procent. Kto nie dbał o zdrowe funda- menty kupowanych spółek, musiał później tego żałować. Co jest najistotniejsze przy badaniu wspomnianego ryzyka? Pewność, że kupiona przez nas spółka będzie wypracowywać zyski. Jeżeli firma nie zarobi, to nie zarobimy najprawdopodobniej i my. Do tego prostego stwierdzenia można sprowadzić wszelkie dywagacje na temat ryzyka finansowego. 20 Naucz się rozpoznawać ryzyko Ryzyko stopy procentowej Ryzyko stopy procentowej to dość tajemniczo brzmiący koncept. Warto jednak go dobrze zrozumieć, ponieważ stopy procentowe są czynnikiem, który ma kluczowy wpływ na rynek zarówno obligacji, jak i akcji. W Polsce główne stopy procentowe ustala bank centralny — Narodowy Bank Polski. W geście NBP znajduje się podjęcie decyzji co do poziomu 4 różnych stóp procentowych: stopy redyskonta weksli, stopy depozytowej, stopy kredytu lombardo- wego oraz stopy referencyjnej. Dla inwestorów najistotniejsza jest ta ostatnia. W prak- tyce jej wysokość jest równa minimalnej rentowności 7-dniowych bonów skarbowych emitowanych przez bank centralny. Właśnie od tego poziomu ustalana jest najczęściej wysokość odsetek płatnych właścicielom obligacji o oprocentowaniu zmiennym. W jaki sposób zmiana stopy procentowej wpływa na nasze inwestycje? Roz- ważmy wpierw przypadek kupna obligacji. Załóżmy, że inwestor Kowalski za swoje oszczędności w wysokości 100 zł postanowił zakupić 10-letnią obligację skarbu państwa oprocentowaną na 8 proc. Oznacza to tyle, że przez najbliższe 10 lat bę- dzie otrzymywał roczne odsetki w wysokości 8 zł. Ta suma pieniędzy jest mu za- gwarantowana i otrzyma ją bez względu na czynniki rynkowe. Wartość nominalna obligacji wynosi 100 zł i po tyle też oferuje ją skarb państwa. Co się jednak stanie, jeśli stopy procentowe zostaną podniesione do 10 proc.? Zagwarantowane Kowalskiemu 8 procent nagle okaże się kiepską inwestycją, skoro równie łatwo można kupić bony skarbowe oprocentowane na 10 procent. Najroz- sądniejszą decyzją Kowalskiego byłoby pozbycie się nisko oprocentowanej lokaty i kupienie nowych, bardziej dochodowych obligacji. Tu jednak pojawia się kolejny problem. Czy znalazłby się ktokolwiek wystarczająco naiwny, by kupić instrument przynoszący 8 proc. zysku, podczas gdy z łatwością może dostać taki, który przy- niesie 10 procent? Na pewno nie. Aby pozbyć się nie najlepszej inwestycji, Kowal- ski będzie musiał obniżyć cenę tak bardzo, aby była ona atrakcyjna dla kupującego. Stanie się tak dopiero przy kursie 80 zł. Skąd właśnie taka wartość? Ponieważ dopiero wówczas inwestorowi nie będzie robiło różnicy, czy posiada instrument o wartości 80 zł przynoszący 8 zł zysku, czy też o wartości 100 zł przynoszący 10 zł zysku. W każdym przypadku zarobi 10 procent. Wniosek z powyższego dość zawiłego rozumowania jest prosty — wzrost refe- rencyjnej stopy procentowej NBP może doprowadzić do spadku cen posiadanych przez nas obligacji. Analogicznie — spadek stóp procentowych może doprowadzić do wzrostu cen. Mówiąc krótko, zmieniający się poziom stóp oznacza wahania wartości naszej inwestycji. Akcje również zagrożone Wahania stóp procentowych to jednak zagrożenie nie tylko dla inwestycji w obli- gacje, ale również w akcje. Istnieje co najmniej kilka powodów, dlaczego tak się dzieje. Zmiany stóp procentowych wpływają na funkcjonowanie notowanych na giełdzie spółek wielotorowo. 21 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Wpływ na sytuację klientów Firma będzie miała dużo pieniędzy wówczas, gdy dużo pieniędzy będą mieli jej klienci. Wzrost stóp procentowych może mieć negatywny wpływ na ich sytuację (zwłaszcza gdy są to inne przedsiębiorstwa). Duża część zakupów dokonywana jest na kredyt — samochody, mieszkania, cenniejszy sprzęt elektroniczny. Wzrost stóp procentowych to wyższe odsetki, co z pewnością zniechęci cześć klientów do zaku- pów, ponieważ de facto podniesie cenę produktów. Sytuacja staje się jeszcze wy- raźniejsza, gdy nabywcami są inne firmy. Wówczas to droższe pożyczki mogą sprawić, że część planowanych inwestycji stanie się po prostu nieopłacalna i do transakcji w ogóle nie dojdzie. Reasumując, im niższe stopy procentowe, tym tańsze kredyty, a co za tym idzie — więcej pieniędzy do wydania przez klientów. Wpływ na sytuację w firmie Wzrost stóp może być szczególnie groźny dla spółek, które zaciągnęły kredyty. Wyższe odsetki od pożyczonych pieniędzy z pewnością odbiją się negatywnie na zyskach. Co więcej, droższy kapitał może zniechęcić firmę do zadłużania się, co spowolni jej rozwój. Słabsza ekspansja i spadek zysków sprawiają, że firma staje się mniej atrakcyjna, przez co cena jej akcji niechybnie spadnie. Wpływ na decyzje inwestorów Stopa procentowa ustalana przez bank centralny jest głównym determinantem tego, ile można zarobić na instrumentach o niewielkim ryzyku, takich jak obligacje czy lokaty w banku. Wzrost stóp może skłonić inwestorów giełdowych do sprzedaży akcji i ulokowania swoich pieniędzy w bezpieczniejszych instrumentach, które na- gle zyskały na atrakcyjności. Duża liczba graczy giełdowych sprzedających akcje musiałaby się przełożyć na spadek ich cen, ponieważ podaż znacznie przewyższa- łaby popyt. Co więcej, nie jest tajemnicą, że niektóre branże na giełdzie są bardziej od in- nych wrażliwe na wahania stóp procentowych. Należą do nich między innymi sektor finansowy, deweloperski czy banki. Gdy inwestorzy zaczną się obawiać zmian pozio- mu stóp procentowych, mogą zechcieć wycofać się z ryzykownych branż na rzecz bar- dziej bezpiecznych. Może to doprowadzić do dodatkowej podaży i spadku cen akcji. Wpływ pośredni Istnieje jeszcze jedna droga wywierania wpływu przez stopy procentowe na sytu- ację giełdową, o której jednak względnie rzadko się mówi — to przełożenie na oso- bistą sytuację finansową inwestora. Jeżeli inwestujący na giełdzie Kowalski posiada dom, samochód oraz sprzęt AGD kupiony na kredyt, a bank centralny podniesie stopy procentowe, przez co nagle wzrosną mu odsetki, jego domowy budżet może się przestać dopinać. W takiej sytuacji ratunkiem jest między innymi sprzedaż po- siadanych inwestycji na giełdzie, co może dodatkowo pogłębić spadki cen. 22 Naucz się rozpoznawać ryzyko Chcąc zabezpieczyć się przed ryzykiem stopy procentowej, warto regularnie ob- serwować prognozy dotyczące stóp procentowych i działania NBP, by w porę przy- gotować się na rynkowe zmiany. Dobrze jest monitorować, jaki będzie ich ewen- tualny wpływ zarówno na nasze inwestycje, jak i osobistą sytuację finansową. Aby uodpornić portfel inwestycyjny na ryzyko związane z wahaniami stóp, war- to zgromadzić w nim różne instrumenty finansowe — zarówno takie, które spraw- dzają się w okresie wysokich, jak i niskich stóp. Wprawdzie długoterminowe akcje okazują się zazwyczaj najbardziej dochodową lokatą, jednak rozważny inwestor powinien utrzymywać zbilansowaną mieszankę akcji, obligacji, gotówki itp. Dzięki temu osiągnie nie tylko wysoką stopę zwrotu, ale również ograniczy wahania war- tości i zmienność swojego portfela. Ryzyko inflacji Inflacja to utrata siły nabywczej pieniądza. Pod tym nieco mętnym wyjaśnieniem kryje się dokładnie tyle, że z czasem za tę samą kwotę będzie można kupić coraz mniej produktów. W chwili powstawania tej książki inflacja oscyluje niewiele po- nad poziomem 2 procent. Jest to bezpieczny poziom wzrostu cen, który nie zagraża sytuacji gospodarczej. Zdarzały się jednak okresy w historii Polski, jak choćby na początku lat 90., kiedy to galopująca inflacja sięgała kilkudziesięciu procent rocznie. W takiej sytuacji niemal niemożliwe staje się jakiekolwiek planowanie finansowe. Inflacja stanowi zagrożenie dla graczy giełdowych z przynajmniej dwóch powo- dów. Po pierwsze, może zniweczyć dużą cześć zysków z inwestycji. Załóżmy, że kupiliśmy obligację o stałym oprocentowaniu, gwarantującą dochód na poziomie 7 procent, a inflacja wzrosła w tym samym czasie o 8 procent. Po całym okresie in- westycji mielibyśmy wprawdzie o 7 procent więcej gotówki, ale moglibyśmy za nie kupić mniej niż przed kupnem obligacji, ponieważ ceny wzrosły jeszcze bardziej. Drugie ryzyko wynikające z inflacji wiąże się z działaniami banku centralnego. Zadaniem NBP jest właśnie trzymać w ryzach inflację między innymi za pomocą ustalania stóp procentowych. Rosnąca inflacja jest dla Narodowego Banku Polskie- go ważnym argumentem za podwyżką stóp ze wszystkimi tego negatywnymi kon- sekwencjami dla inwestora giełdowego. Ryzyko podatkowe Podatki nie wpływają bezpośrednio na ceny Twoich akcji, jednak zmniejszają wielkość dochodu, jaką można dzięki nim uzyskać. Ewentualne zmiany w prawie podatkowym mogą wpłynąć na osiągane zyski. Warto dobrze zapoznać się z funk- cjonowaniem podatku od zysków kapitałowych, ponieważ sprzedając lub kupując papiery w niewłaściwym momencie, można niepotrzebnie powiększyć kwotę pła- conych podatków. Temat podatków został szerzej omówiony w dodatkach do tej książki. 23 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Ryzyko polityczne Polityka wywiera przemożny wpływ na wszystko, co nas otacza — również na ży- cie spółek giełdowych. Znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstw w mniej- szym lub większym stopniu posiada gros ustaw, począwszy od prawa podatkowego, przez prawo pracy, po decyzje o dotacjach czy inwestycjach publicznych. Zasiadający w parlamencie posłowie tworzą środowisko, w którym poruszają się giełdowe firmy. Jeżeli jest ono zdrowe, spółki rozwijają się dynamicznie. Jeżeli jest zatrute, firmom nie wiedzie się najlepiej. Ekonomia bardzo polityczna Jedną z branż, która stała się szczególnym oczkiem w głowie spekulantów podczas zapoczątkowanej w 2003 roku hossy, byli producenci biopaliw. Inwe- storów emocjonował fakt, że w niedługiej przyszłości możliwe jest wprowa- dzenie minimalnej zawartości paliw pochodzenia naturalnego w sprzedawa- nych w stacyjnych dystrybutorach produktach. Taki obrót spraw stworzyłby olbrzymi rynek biopaliw, a co za tym idzie — gigantyczne możliwości do za- robku. Nic dziwnego, że gdy tylko pojawiała się plotka, iż ma wejść w życie ustawa umożliwiająca produkcję biopaliw, kursy zainteresowanych tą branżą spółek natychmiast poszybowały w górę. Często polityka może mieć również negatywny wpływ na notowania akcji. Świetny przykład to chociażby podwyżka podatków korporacyjnych lub pod- niesienie płacy minimalnej. Warto również pamiętać o tym, że rząd nie zawsze dotrzymuje obietnic. W czasie ostatniej hossy większość spółek budowlanych z tęsknotą wypatrywała obiecanego przez rząd planu budowy autostrad i związa- nych z nim przetargów. Ryzyko rynku akcji Giełda to miejsce, gdzie spotykają się ze sobą tysiące, a może nawet i miliony in- westorów. Każdy z nich ma swoje własne cele i swoje własne zapatrywania na giełdowe spółki. Bazując na swoich prywatnych opiniach, podejmują decyzje doty- czące tego, czy sprzedać, czy kupić wybrane akcje. Wszyscy inwestorzy tworzą razem olbrzymie masy popytu i podaży, na które wpływa tak wiele czynników, że krótko- terminowe prognozowanie ich zachowania jest praktycznie niemożliwe. To właśnie zmiany relacji popytu i podaży decydują o tym, czy cena naszych akcji wzrośnie, czy też spadnie. Notowania rosną, jeżeli podaż nie zaspokaja popytu, lub spadają, jeśli podaż przewyższa popyt. Codziennie decyzje inwestycyjne o kupnie i sprzedaży podejmują ogromne licz- by inwestorów. Właśnie dlatego krótkofalowe prognozowanie cen jest mało realne i obarczone sporym ryzykiem. Jest to bardzo mocny argument, dla którego inwe- stowanie w akcje jest dobrą inwestycją długoterminową, jednak krótkoterminowo lepiej poszukać czegoś bezpieczniejszego. Znałem kiedyś pewnego studenta, który planował podczas wakacji letnich w 2006 roku pojechać w podróż do Stanów Zjednoczonych. Pieniądze na ten cel zebrał już w kwietniu, ale jako że wyprawa została zaplanowana dopiero na lipiec, postanowił 24 Naucz się rozpoznawać ryzyko do tego czasu zainwestować zaoszczędzone pieniądze. Na giełdzie panowała wów- czas hossa i o tym, ile można zarobić na giełdzie, przeczytać można było w każdej gazecie. Znajomy student postanowił zatem spróbować szczęścia i otworzył rachu- nek inwestycyjny, a za uciułaną gotówkę kupił papiery kilku małych spółek i sporą liczbę opcji kupna na indeks WIG20 (jeden z najbardziej zyskownych, ale i ryzy- kownych instrumentów na GPW). Pech chciał, że zaledwie miesiąc później przez warszawską giełdę przetoczyła się jedna z największych fal spadków podczas mi- nionej hossy. Skutek był taki, że gdy przyszło do realizowania zysków z inwestycji okazało się, że mojego znajomego nie stać już na wyprawę do USA, a co najwyżej do Suwałk, i to jedynie na kilka dni. Czy ten przykład dowodzi, że na rynku kapitałowym w ogóle nie warto inwe- stować? Oczywiście, że nie. Niedługo po tym wydarzeniu na rynek wróciły wzrosty i każdy inwestor mógł ze sporą nadwyżką odrobić wszystkie straty. Trzeba jednak pamiętać, że krótkoterminowa gra na giełdzie to dość niebezpieczna zabawa — właśnie ze względu na ryzyko rynkowe. Ryzyko walutowe Ryzyko walutowe odnosi się przede wszystkim do inwestorów próbujących grać na giełdach zagranicznych. W takich przypadkach ryzyko przedsięwzięcia jest prak- tycznie dwa razy większe — trzeba martwić się nie tylko o kurs akcji, ale również o kurs walutowy. Przyjrzyjmy się, jak to działa w praktyce. Przypuśćmy, że lokujący swoje oszczędności na GPW Kowalski postanowił podnieść sobie poziom adrenaliny w organizmie i zainwestować na New York Stock Exchange. Przeprowadził pewną analizę finansową i zdecydował się kupić spółkę, której papierami handlowano po 10 dolarów. Za amerykańską walutę pła- cono wówczas 3 zł, więc cena akcji w przeliczeniu na złotówki wynosiła 30 zł. Rok później okazało się, że walory wybranej firmy rzeczywiście podrożały o 10 procent i płacono za nie już 11 dolarów. Niestety, szczęście nie sprzyjało Kowalskiemu w przypadku kursu walutowego — notowania USD/PLN spadły do poziomu 2,5. W efekcie nowa cena wyrażona w rodzimej walucie wyniosła 27,5 zł. Pomimo że ceny akcji na NYSE rzeczywiście wzrosły, nasz rodak stracił 8 procent z powodu niekorzystnych zmian walutowych. Ryzyku walutowemu podlegają również spółki, w akcje których inwestujemy. Gdy złoty się umacnia, należy oczekiwać gorszych wyników spółek, które większość swoich produktów eksportują. Z kolei te przedsiębiorstwa, dla których znaczący jest import, obniżą swoje koszty. Z odwrotną sytuacją będziemy mieli do czynienia w przypadku osłabienia się złotego. Ryzyko cen surowców Surowce same w sobie nie stanowią wprawdzie instrumentów finansowych na GPW, jednak pośrednio wpływają na notowania wielu spółek. W latach 2002 – 2006 można było obserwować spektakularne zwyżki cen metali na światowych giełdach towarowych. Miedź podrożała ponad czterokrotnie — z niecałych 2000 dolarów za 25 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A tonę w 2002 roku do ponad 8000 w 2006. Zwyżki stały się manną z nieba dla no- towanego na warszawskim parkiecie KGHM. Dla jednego z największych na świe- cie producentów czerwonego metalu oznaczało to, że może sprzedawać swoje „wy- roby” po znacznie wyższych cenach i — tym samym — znacznie więcej zarabiać. Notowania akcji miedziowego koncernu w latach 2002 – 2006 wzrosły 8-krotnie. Z drugiej strony to samo, co stało się błogosławieństwem dla KGHM, okazało się przekleństwem dla firmy Kable — producenta kabli. Dla tej z kolei spółki zmiany na rynkach surowcowych oznaczały nic innego, jak wyższe koszty nabywanych mate- riałów i spadającą rentowność. Ryzyko kredytowe Ryzyko kredytowe, wbrew pozorom, nie dotyczy zaciągania kredytów. W żargonie finansowym ryzyko kredytowe oznacza prawdopodobieństwo bankructwa firmy. Ry- zykiem tym zagrożeni są przede wszystkim nabywcy obligacji, w tym w szczegól- ności obligacji korporacyjnych. Otrzymują oni wyższe odsetki w zamian za przyjęcie na siebie ryzyka, że firma może zbankrutować i nie zwrócić pożyczonych pieniędzy. Im większe ryzyko kredytowe, tym spółka musi zwykle zaoferować wyższe odsetki. Z ryzykiem kredytowym wiąże się także lokata w akcje. Nabyte walory spółek mogą nie tylko stracić na wartości, ale również zupełnie zniknąć z rynku na skutek ban- kructwa. Z ryzykiem kredytowym przedsiębiorstw można sobie radzić na kilka sposo- bów. Po pierwsze, warto analizować szczegółowo bilans firmy, aby ocenić, jaka jest jej płynność finansowa. Po drugie, skutecznym sposobem jest również dywersyfi- kacja. Posiadanie wielu spółek w portfelu pomaga zminimalizować straty w przy- padku bankructwa jednej z nich. Ryzyko płynności Pisząc o ryzyku płynności, nie mam na myśli płynności przedsiębiorstwa, w które inwestujemy — rozumianej jako dostateczna ilość gotówki na prowadzenie dzia- łalności — ale płynność obrotu papierami wartościowymi. Klasyczne podręczniki do finansów zakładają, że popyt i podaż na giełdzie są nieograniczone, a pojedyn- czy inwestor nie ma wpływu na cenę akcji. Kto kiedykolwiek choć trochę zetknął się z inwestycjami w akcje, spostrzegł zapewne, jak bardzo to stwierdzenie jest da- lekie od prawdy. Załóżmy, że chcemy kupić 10 000 akcji, a przeciętny dzienny ob- rót na rynku wynosi 5000 sztuk. Oznacza to, że będziemy musieli skupować walo- ry przez kilka dni, a przy tym zapewne podbijemy cenę w górę. Jeszcze groźniej zrobi się, gdy ceny zaczną spadać. Wówczas możemy nie znaleźć nabywców na ta- niejące akcje. Chcąc się ich szybko pozbyć, prawdopodobnie zepchniemy ceny jeszcze niżej. Alternatywą jest sprzedawanie powoli i systematycznie, podczas gdy ceny będą sobie spadać spokojnym tempem. Tak czy siak, brak płynności odbije się na stanie naszego portfela. 26 Naucz się rozpoznawać ryzyko Ryzyko osobiste Nierzadko zdarza się tak, że ryzyko inwestycji nie musi być koniecznie związane z giełdą. Może ono wynikać z osobistej sytuacji inwestora, która skłoni go do pod- jęcia niecałkiem racjonalnych decyzji. Przypuśćmy, że za zaoszczędzone 20 tysięcy złotych kupiliśmy akcje pewnej spółki na GPW. W ciągu następnego miesiąca ich wartość spadła do 19 tysięcy. Taki drobny ruch notowań nie jest właściwie niczym wyjątkowym na rynku kapi- tałowym. Nie należy się obawiać, a wręcz przeciwnie — dla wytrawnego inwestora długoterminowego jest to wręcz okazja do zakupów po niższych cenach. Biorąc pod uwagę, że nasz zakup stanowiła starannie wybrana, dobrze radząca sobie spółka, absolutnie nie powinniśmy się przejmować. Co jeśli jednak przytrafiła nam się jakaś osobista tragedia i na gwałt potrzebu- jemy pieniędzy? Ulubiony sąsiad zalał nam mieszkanie, mieliśmy stłuczkę samo- chodem lub też zostaliśmy okradzeni. W takiej sytuacji zmuszeni bylibyśmy sprzedać akcje po niekorzystnych cenach i zanotować stratę. A to wszystko, pomimo że w dłu- gim terminie inwestycja mogłaby się okazać całkiem udana. Ryzyko emocjonalne Emocje to jeden z czynników, które posiadają największy wpływ na nasze decyzje inwestycyjne. Często zniekształcają nasze myślenie, nie pozwalając nam racjonal- nie osądzać sytuacji. Początkującym inwestorom trudno w to uwierzyć, ale emocje stanowią jeden z największych problemów inwestycyjnych. Ucząc się je kontrolo- wać, możemy zyskać więcej, niż zgłębiając tajniki statystyki czy ekonometrii. Jak zmniejszyć ryzyko? Poprzedni rozdział może zostawić u Czytelnika pewien niesmak. Ryzyka na gieł- dzie z pewnością nie brakuje, najważniejsze to nauczyć się nim zarządzać i umie- jętnie je redukować. Jak tego dokonać? Poniżej kilka najprostszych wskazówek. Po pierwsze: dywersyfikuj Dywersyfikacja to słowo klucz w zarządzaniu ryzykiem. Na giełdzie nigdy nie na- leży stawiać wszystkiego na jedną kartę. Takie działanie wystawia nas na ogromne ryzyko. Jeżeli posiadamy w portfelu inwestycyjnym tylko jedną spółkę i cena jej papierów spadnie o 50 procent, wówczas straciliśmy połowę kapitału. Jeżeli posia- dalibyśmy w portfelu akcje 10 różnych firm, to 50-procentowa strata na dowolnej z nich oznaczałaby dla nas co najwyżej spadek wartości całego portfela o 5 procent. Najbezpieczniej jest zdywersyfikować portfel na kilka sposobów. Nie inwestuj wszystkich pieniędzy w jedną spółkę Jeżeli zauważymy na rynku świetną spółkę, która naszym zdaniem jest niedowar- tościowana i posiada spory potencjał wzrostu, natychmiast pojawia się ochota, by zainwestować w nią wszystkie pieniądze. Co jednak jeśli się pomylimy? Nawet 27 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A najwięksi eksperci w dziedzinie inwestycji zawsze posiadają w portfelu kilka firm dla większego bezpieczeństwa. Oczywiste jest, że 3 najlepsze naszym zdaniem spółki dadzą teoretycznie więk- szy zysk niż 20 najlepszych firm. Z drugiej strony są one jednak obarczone o wiele większym ryzykiem. Nawet nie wgłębiając się szczególnie w sekrety teorii prawdo- podobieństwa i analizy portfelowej, nietrudno zauważyć, że szansa na to, iż spadną jednocześnie ceny 3 akcji, jest większa niż w przypadku 20. Kolejny raz daje o so- bie znać stara giełdowa zasada — nie ma zysku bez ryzyka. Jeżeli chcemy zarabiać więcej, musimy godzić się na większe ryzyko. Każdy inwestor musi odnaleźć swój własny złoty środek i wyważyć stosunek zysku do ryzyka tak, aby mu odpowiadał. Nie inwestuj wszystkich pieniędzy w jedną branżę Ceny akcji spółek z jednej branży zachowują się zwykle bardzo podobnie. Dzieje się tak, ponieważ oddziałują na nie podobne czynniki. Jeżeli na światowych ryn- kach surowcowych wzrosną ceny ropy czy gazu, to straci na tym cały sektor che- miczny, dla którego są to podstawowe surowce. W ślad za gorszymi wynikami pój- dą zapewne spadki cen akcji. Z tego właśnie powodu kupowanie papierów kilku firm działających w podobnej branży nie stanowi dostatecznej dywersyfikacji. Roz- sądny inwestor powinien ulokować swoje oszczędności w kilku różnych sektorach. Nie inwestuj wszystkich pieniędzy w jeden typ instrumentu finansowego W różnych okresach różne instrumenty finansowe okazują się lepszą inwestycją. Gdy na giełdzie panuje hossa, najlepiej jest mieć portfel po brzegi wypchany ak- cjami. Gdy jednak nadejdą spadki, każdy życzyłby sobie akcji nie mieć wcale, a za to posiadać bezpieczne obligacje. Jak wybrnąć z tej sytuacji? Najlepiej jest zawsze posiadać dobrze zbilansowany portfel różnych instrumentów. Rozsądna ilość obli- gacji, akcji spółek małych i dużych, instrumentów pochodnych czy może jeszcze innych bardziej finezyjnych produktów inwestycyjnych sprawi, że nasze oszczęd- ności będą nie tylko bezpieczne, ale też zapewnią satysfakcjonujący dochód nieza- leżnie od panującej koniunktury. Nie inwestuj wszystkich pieniędzy za pomocą jednej strategii Nie możesz się zdecydować, czy inwestować pieniądze w growth stocks, czy może lepiej w value stocks? Nie wiesz, czy lepiej podejmować decyzje na podstawie analizy technicznej, czy fundamentalnej? Rozwiązanie jest proste. Zastosuj wszystkie techniki jednocześnie. Dzięki temu, nawet jeżeli jedna z nich okaże się klapą, straty zostaną pokryte przez zyski z innej. Dywersyfikując strategie, tworzymy kolejną poduszkę bez- pieczeństwa dla naszego kapitału i zmniejszamy możliwość poniesienia straty. Po drugie: ograniczaj straty Bardzo częstym problemem przy inwestowaniu na giełdzie jest brak umiejętności szybkiego zamknięcia stratnej transakcji. Najwytrawniejsi znawcy giełdy właśnie tę zdolność uważają za kluczową do osiągnięcia sukcesu. Dlaczego giełdowym graczom 28 Naucz się rozpoznawać ryzyko tak trudno jest sprzedać przynoszące straty akcje? Przyczyny tkwią głównie w sfe- rze psychologii. Wyobraźmy sobie, że kupiliśmy papiery po 30 zł i natychmiast za- częły zniżkować. Już po tygodniu dotarły do poziomu 27 zł, przy którym to obiecali- śmy sobie je sprzedać. Czy jednak będziemy w stanie zaakceptować stratę i pozbyć się papierów? Większość graczy giełdowych sobie z tym nie radzi. W takim momen- cie uczuciem, które zwykle dominuje, jest nadzieja, że ceny wrócą do poprzednich poziomów. To właśnie nadzieja każe inwestorom czekać na dalszy rozwój sytuacji i nie sprzedawać. Niestety, akcje najczęściej poruszają się trendami, więc ów „dal- szy rozwój sytuacji” oznacza najczęściej dalsze spadki. Nawet wówczas jednak giełdowi gracze dalej żywią nadzieję, że ceny akcji wrócą do dawnych poziomów, i ciągle trzymają je w portfelu. Sam osobiście znałem kilku inwestorów, którzy po- trafili całymi latami przetrzymywać przynoszące straty walory, a następnie sprze- dawali je w samym dołku. Szybkie cięcie strat jest bardzo ważne z czysto arytmetycznego punktu widzenia. Dzieje się tak dlatego, że kwota, którą musimy odrobić po poniesieniu straty, ro- śnie znacznie szybciej niż poniesiona strata. Jeżeli stracimy 10 procent, to aby od- zyskać początkowy kapitał, musimy następnie zarobić 11,1 proc. Różnica niewielka. Jeśli jednak stracimy 50 procent, to by wyrównać straty, musimy zyskać aż 100 proc. Jak dokładnie przebiega ta zależność, obrazuje tabela 2.1. Tabela 2.1. Odrabianie strat Poniesiona strata (proc.) Zysk, który należy osiągnąć, aby odrobić stratę (proc.) 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 80,0 90,0 1,0 2,0 3,1 4,2 5,3 11,1 17,6 25,0 33,3 42,9 66,7 100,0 150,0 233,3 400,0 900,0 Wniosek z zawartych w tabeli liczb jest prosty: warto szybko ciąć straty. Im mniejszą stratę poniesiemy, tym łatwiej będzie ją później odrobić. 29 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Po trzecie: odrób pracę domową Zanim przystąpisz do jakiejkolwiek inwestycji, dobrze się do niej przygotuj. Jeżeli na giełdzie nie wiesz, co robisz, na pewno na tym stracisz. Rynek szybko uczy po- czątkujących inwestorów, że do osiągnięcia zysków nie wystarczy sama chęć. Ko- nieczne jest sporo ciężkiej pracy. Przygotuj się starannie Im więcej wiesz o rynku kapitałowym, tym lepiej dla Ciebie. Zadaniem każdego zorientowanego na sukces inwestora jest ciągłe doskonalenie swoich umiejętności. Gromadzenie informacji, kształcenie się i ulepszanie swoich strategii nie tylko zwiększy potencjalne zyski, ale również zredukuje ryzyko. Staranna analiza po- winna dotyczyć nie tylko całej strategii, ale również (a może przede wszystkim) każdej pojedynczej transakcji. Działaj samodzielnie Jedna z najważniejszych zasad w inwestowaniu mówi: polegaj tylko na sobie. Każdy niedoświadczony inwestor stara się na początku znaleźć własnego guru i — kierując się jego wskazówkami — podejmować decyzje inwestycyjne. Może nim być jakiś analityk, dziennikarz z gazety lub nawet bardziej doświadczony kolega. Dość łatwo jednak przekonać się, jak błędne jest to rozumowanie. Mój znajomy kupił kiedyś papiery notowanej na GPW Agory, kierując się rekomendacją „kupna” jednego z domów maklerskich. Pech chciał, że zaraz po tym papiery zamiast rosnąć, za- częły systematycznie tracić na wartości. Wówczas pojawił się problem: trzymać dalej czy sprzedawać. Z jednej strony eksperci z domu maklerskiego radzili kupować, z drugiej jednak rynek podążał w zupełne odwrotnym kierunku. Mój znajomy nie był zdolny do podjęcia jakiejkolwiek decyzji. Powód był taki, że właściwie sam nie wiedział, dlaczego kupił akcje. Decyzja o inwestycji nie była w gruncie rzeczy jego decyzją, ale decyzją specjalistów z domu maklerskiego. Nauczka z tej historii jest taka, że zawsze należy myśleć i działać samodzielnie. Tylko wówczas, gdy kurs bę- dzie zmierzał w przeciwnym kierunku od oczekiwanego, będziemy umieli określić, czy to tylko chwilowe spadki ceny, które uczyniły akcje jeszcze atrakcyjniejszymi, czy może zmieniło się coś w obrazie firmy, co nakazywałoby nam sprzedać papiery. Samodzielność to jedna z najważniejszych cech, które musi posiadać skuteczny trater i inwestor. Jeśli masz wątpliwości — wycofaj się Na giełdzie nigdy nie warto ryzykować bez powodu. Pamiętaj, jeżeli nie rozumiesz, co się dzieje na giełdzie, masz wątpliwości, czy się angażować, czy też wycofać, zawsze bezpieczniej jest się wycofać. Istnieją dwa zasadnicze powody, dla których warto tak postąpić. Po pierwsze, jest to bardziej opłacalne z punktu widzenia sto- sunku zysku do ryzyka. Jeśli znajdujesz się w niezrozumiałej dla Ciebie sytuacji, Twoje szanse na to, że zarobisz lub stracisz, mają się jak 50:50. Znaczy to tyle, że 30 Naucz się rozpoznawać ryzyko statystycznie wynik inwestycji wynosi zero. Jeżeli postanowisz wycofać się z rynku, oczekiwany zysk z inwestycji jest identyczny — wciąż zero — nie ponosisz jednak żadnego ryzyka. Druga przyczyna wiąże się bezpośrednio z kwestiami psychologicznymi. Sytu- acja, której nie pojmujemy, powoduje natychmiast pojawienie się stresu i napięcia, a to ogranicza zdolności racjonalnego myślenia. Skutek jest taki, że rośnie szansa, iż działając pod wpływem emocji, podejmiemy błędną decyzję. Raz jeszcze warto powtórzyć: to, co najlepiej zrobić w takiej chwili, to wycofać się i odczekać. Po czwarte: uporządkuj własne finanse Jak już zauważyliśmy, część ryzyka może wynikać nie z samego rynku, a z naszej osobistej sytuacji finansowej. Nie ma na to lepszego lekarstwa, jak wpierw upo- rządkować domowy bilans oraz rachunek zysków i strat. Warto przy tym kierować się kilkoma wskazówkami. Inwestuj tylko nadwyżkę Przed przystąpieniem do inwestycji giełdowych należy koniecznie zadać sobie py- tanie: „Ile mogę zainwestować?”. Ważne jest, żeby dokładnie wyliczyć, ile zara- biamy, ile potrzebujemy na życie, a następnie inwestować jedynie środki, których na 100 procent nie będziemy potrzebować. Umożliwi nam to spokojne długoter- minowe zarządzanie pieniędzmi, bez konieczności mieszania bieżących wydatków z decyzjami inwestycyjnymi. Zapewnij sobie poduszkę finansową Nigdy nie należy lokować na giełdzie wszystkich swoich oszczędności. Zawsze trzeba zachować pewną kwotę zainwestowaną w jakiś relatywnie bezpieczny spo- sób — na przykład na oprocentowanym rachunku bankowym. Specjaliści uważają, że powinna to być suma od 3 do 6 razy większa od naszych miesięcznych zarobków. Uważaj z kredytami Nadmierne zadłużenie osobistych finansów doprowadziło do ruiny wielu inwesto- rów. Nie oznacza to oczywiście, że zaciąganie kredytów samo w sobie jest złe. Wręcz przeciwnie. Wszystko należy jednak czynić z umiarem i rozsądkiem. Zanim kupimy coś na kredyt, trzeba zastanowić się, czy będziemy w stanie go spłacić bez względu na wszystko. Warto wziąć pod uwagę takie zagrożenia jak wzrost rynkowych stóp procentowych, utratę pracy, zmianę kursu walutowego itp. Inaczej możemy któregoś dnia ocknąć się, uświadamiając sobie, że musimy sprzedawać papiery wartościowe, ponieważ potrzebujemy gotówki na spłatę kredytu. Po piąte i najważniejsze: zawsze porównuj zysk z ryzykiem Właściwie cała sztuka zarządzania na giełdzie sprowadza się do jednego współ- czynnika: zysku do ryzyka. Obojętnie, jaką podejmujemy decyzję, zawsze powinni- śmy zadać sobie pytanie: jakie wiąże się z nią ryzyko i jaki zysk możemy osiągnąć. Im korzystniejszy ten współczynnik, tym lepiej. 31 G I E Ł D A. P O D S T A W Y I N W E S T O W A N I A Oczywiście, w takim momencie samo nasuwa się pytanie: „W jaki sposób do- kładnie zmierzyć ryzyko?”. Metod jest wiele. Najprostsza z nich odnosi się do mak- symalnej straty, jaką możemy ponieść na inwestycji. Wynikać ona może choćby z ustanowionych przez nas samych warunków wyjścia z inwestycji. Dla większej jasności porównajmy dwie inwestycje. W pierwszym przypadku kupiliśmy papiery spółki po 10 zł i spodziewamy się wzrostu ich ceny do 15 zł, czyli o 50 procent. Wyznaczony przez nas na podstawie analizy technicznej waru- nek wyjścia z inwestycji to cena 8 zł, czyli spadek o 20 procent. W takim przypadku współczynnik zysk-ryzyko wynosi 50 do 20, a więc 2,5. W drugiej sytuacji kupiliśmy papiery wartościowe również po 10 zł, jednak ich wartość wewnętrzną szacujemy na 13 zł. Oznacza to, że oczekiwany zysk wynosi 30 procent. Tym razem analiza techniczna pomogła nam oszacować dobry moment do ucieczki z inwestycji w przypadku pomyłki na poziomie 9,50 zł. Jest to zaled- wie 5 procent poniżej poziomu kupna. W tym przypadku stosunek zysk-ryzyko wy- nosi 30 do 5, czyli 6. Jaki jest wniosek z powyższych wyliczeń? Druga inwestycja jest zdecydowanie atrakcyjniejsza pod względem zysku uzyskiwanego za ponoszo- ne ryzyko, pomimo że w pierwszym przypadku sam zysk jest wyższy. 32
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Giełda. Podstawy inwestowania. Wydanie II rozszerzone
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: