Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00117 008668 13447207 na godz. na dobę w sumie
Globalne zarządzanie zasobami ropy i gazu w perspektywie prawnomiędzynarodowej - ebook/pdf
Globalne zarządzanie zasobami ropy i gazu w perspektywie prawnomiędzynarodowej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 410
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8470-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Recenzowana praca stanowi bardzo wartościowe studium z zakresu szeroko rozumianej problematyki międzynarodowego prawa publicznego w kontekście skomplikowanych kwestii wiążących się z jednej strony z regulacją prawną zarządzania zasobami ropy naftowej i gazu, z drugiej z kwestiami ochrony środowiska oraz współdziałania różnych podmiotów aktywnych w tym obszarze. Kwestie te są stale dyskutowane i wzbudzają wiele emocji i kontrowersji. Autorka podjęła się ambitnego zadania opisu sposobu rozwiązywania tych problemów na świecie.

(…) praca jest unikalną pozycją na polskim rynku wydawniczym i zapełnia istniejącą lukę. Wyróżnia ją kompleksowe podejście do tematu oraz świetnie udokumentowane tło porównawcze.

(…) język pracy jest jej dużą zaletą. Autorce udała się rzadka sztuka połączenia czytelności wywodu z precyzją prezentacji. Z tego powodu pracę czyta się dobrze i z dużym zainteresowaniem. Odbiorcami pracy powinni być zarówno praktycy działający w obszarze międzynarodowych stosunków gospodarczych, jak i naukowcy zajmujący się problematyką ochrony środowiska a także, studenci, dziennikarze.

Fragmenty recenzji prof. dr hab. Romana Wieruszewskiego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami i bogactwami naturalnymi Suwerenność nad zasobami naturalnymi jest pochodną dwóch zasad prawa międzynarodowego: samostanowienia narodów i suwerenności państw. Jak uznał w swoim orzeczeniu Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Demokratycznej Republiki Konga przeciwko Ugandzie1, przekro- czywszy ramy niewiążącej koncepcji, zasada ta uzyskała status zasady mię- dzynarodowego prawa zwyczajowego. Jej sformułowanie w Rezolucji Nr 1803 z 14.12.1962 r., podkreślającej aspekty ekonomiczne, poprzedziło dalsze etapy jej ewolucji, uwzględniające ponadto perspektywę ochrony i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych. Nowe trendy, pojawiające się w coraz bardziej współzależnym świecie, przynoszą tworzenie dalszych obowiązków i praw wymagających wysiłków prawodawczych m.in. w dziedzinie regulacji inwestycji zagranicznych, ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. § 1. Kontekst historyczny i ewolucja Zasada stałej suwerenności nad bogactwami naturalnymi ma zasadni- czo dwa źródła: z jednej strony kwestię rozwoju gospodarczego, szczególnie w tzw. krajach rozwijających się, a z drugiej strony – międzynarodową za- sadę prawa do samostanowienia i pacta sunt servanda, jak również obowiązek współpracy na rzecz rozwoju2. Niewątpliwie jest także zakotwiczona w zasa- 1 International Court of Justice, Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), Judgment of 19 December 2005, ICJ Reports 2005, s. 168, http:// www.icj-cij.org/docket/files/116/10455.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 2 S. Hobe, Evolution of the Principle on Permanent Sovereignty Over Natural Resources. From Soft Law to a Customary Law Principle?, (w:) M. Bungenberg, S. Hobe (red.), Permanent Sovere- ignty over Natural Resources, Springer International Publishing Switzerland 2015, s. 3. 1 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... dzie suwerennej równości3. Podstawy dla zasady stałej suwerenności nad za- sobami i bogactwami naturalnymi ustanowiła już Karta Narodów Zjednoczo- nych4. Artykuł 2 ust. 7 wprowadza pojęcie jurysdykcji terytorialnej państw, a pkt 2 preambuły potwierdza wiarę w równość narodów wielkich i małych. Punkt 4 preambuły wzywa do popierania postępu społecznego i poprawy wa- runków życia w większej wolności. Artykuł 1 ust. 2 wymienia zasady równo- uprawnienia i samostanowienia narodów. Ponadto, art. 2 ust. 1 Karty Narodów Zjednoczonych wprowadza zasadę suwerennej równości państw. Artykuł 55 ustanawia natomiast konieczność wspierania postępu i rozwoju gospodar- czego i społecznego, a także rozwój i poszanowanie praw człowieka i podsta- wowych wolności. Okres powojenny obfitował w uniwersalne przedsięwzięcia, których celem było podkreślenie znaczenia zasobów naturalnych dla ówczesnego świata. Po- wojenne uzależnienie od zagranicznych surowców zostało wyrażone w Karcie Atlantyckiej z 1941 r. przez Stany Zjednoczone Ameryki i Wielką Brytanię, które podniosły kwestię dostępu na równych zasadach do światowego han- dlu i surowców, niezbędnych dla ich rozwoju ekonomicznego5. Również Mię- dzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju6 oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy, powołane podczas konferencji Bretton Woods w 1944 r.7, wska- zały w swoich aktach założycielskich konieczność rozwijania zasobów pro- dukcyjnych wszystkich członków. W 1947 r. Organizacja Narodów Zjedno- czonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa zorganizowała Międzynarodową Kon- ferencję ds. Drewna mającą na celu rozważenie kwestii dostępności drewna na odbudowę państw zniszczonych podczas wojny8. W 1949 r. Rada Gospodar- cza i Społeczna zorganizowała konferencję naukową na temat ochrony i wyko- 3 J. Tyranowski, Ekonomiczne aspekty suwerenności i samostanowienia we współczesnym prawie międzynarodowym (zagadnienia podstawowe), RPEiS 1992, z. 1, s. 32. 4 Karta Narodów Zjednoczonych, Statut Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości i Porozumienie ustanawiające Komisję Przygotowawczą Narodów Zjednoczonych, Dz.U. z 1947 r. Nr 23, poz. 90. 5 Zob. pkt 5 Karty Atlantyckiej: The Atlantic Charter. Declaration of Principles issued by the President of the United States and the Prime Minister of the United Kingdom, http://www.na- to.int/cps/en/natohq/official_texts_16912.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 6 Art. I (iii), International Bank for Reconstruction and Development, IBRD Articles of Agreement, http://siteresources.worldbank.org/EXTABOUTUS/Resources/ibrd-articlesofagre- ement.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 7 Art. I (ii), Articles of Agreement of the International Monetary Fund, https://www.im- f.org/external/pubs/ft/aa/ (dostęp: 26.11.2016 r.). 8 F.A.O. International Timber Conference: Marianske Lazne April–May 1947, Empire Fore- stry Review 1947, Nr 26 , s. 286–288, http://www.jstor.org/stable/42599651 (dostęp: 26.11.2016 r.). 2 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja rzystania zasobów naturalnych, której zakres i cele zostały zdefiniowane przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Harrego Trumana9. Porządek obrad obej- mował sześć głównych tematów: ziemia, wody, lasy, dzikie zwierzęta i ryby, paliwa, energia i minerały. Za najbardziej „palący” problem uznano wyczer- palność podstawowych surowców na świecie w konfrontacji z potrzebami stale rosnącej populacji. W tym samym okresie doszło do intensyfikacji zaintereso- wania państw zasobami naturalnymi dna morskiego i rybołówstwem na mo- rzu pełnym. Proklamacją prezydenta Trumana z 28.9.1945 r. Stany Zjedno- czone ogłosiły, że przyległy do ich terytorium lądowego szelf kontynentalny należy do Stanów Zjednoczonych, podlegając ich orzecznictwu i władztwu10. W uzasadnieniu argumentowano, że wobec światowej potrzeby uzyskania do- stępu do nowych zasobów ropy naftowej i innych minerałów, należy popierać eksploatacje złóż podmorskich. Rozsądne korzystanie z nich będzie możliwe wtedy, gdy dany podmiot posiądzie kompetencję do orzekania w przedmiocie sposobu ich eksploatacji. Kompetencję taką najsłuszniej natomiast przyznać państwu nadbrzeżnemu, jako że szelf kontynentalny stanowi geologiczne prze- dłużenie terytorium lądowego państwa nadbrzeżnego. W 1952 r. Chile, Ekwa- dor i Peru w tzw. Deklaracji Santiago w sprawie strefy morskiej proklamowały utrzymanie i zabezpieczenie dla swoich narodów zasobów naturalnych stref morskich przylegających do ich wybrzeży11. Lata 50. to również okres upominania się państw skolonizowanych o sa- modzielne sprawowanie kontroli nad zasobami naturalnymi na swoich teryto- riach. Z jednej strony, stała suwerenność nad zasobami naturalnymi była czę- ścią ruchu mającego na celu wzmocnienie suwerenności politycznej i gospo- darczej nowo niepodległych państw, zwłaszcza w Ameryce Łacińskiej. Można ją postrzegać jako pochodną ugruntowanej w tym czasie zasady suwerenności narodu, która zawiera w sobie jurysdykcję gospodarczą nad zasobami natu- ralnymi, a także nad krajową i zagraniczną działalnością gospodarczą w pań- stwie. Z drugiej jednak strony suwerenność nad zasobami naturalnymi stała się nieodłącznym elementem walki ludów kolonialnych i terytoriów niesamo- 9 Memorandum by the Department of Exact and Natural Sciences, NS/UNR/1, 10.11.1948, http://unesdoc.unesco.org/images/0015/001547/154751eb.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 10 150 – Proclamation 2667—Policy of the United States With Respect to the Natural Reso- urces of the Subsoil and Sea Bed of the Continental Shelf, September 1928, 1945, http://www.pre- sidency.ucsb.edu/ws/?pid=12332 (dostęp: 26.11.2016 r.). 11 Art. 3 (ii), No. 17458, Chile, Ecuador and Peru Declaration on the maritime zone. Signed at Santiago on 18 August 1952, https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume 201006/ volume-1006-I-14758-English.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 3 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... rządnych o niezależność polityczną w oparciu o wiele młodszą zasadę samosta- nowienia. W ten sposób suwerenność nad zasobami naturalnymi stała się in- tegralną częścią ruchu dekolonizacji, ponieważ powszechnie uważano, że osią- gnięcie samostanowienia politycznego byłoby pozorne, gdyby nie realizowano jednocześnie samostanowienia ekonomicznego12. Przyjętą w tym okresie Re- zolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ Nr 523 (VI) z 12.1.1952 r. w sprawie zin- tegrowanego rozwoju gospodarczego i umów handlowych13 uznano, że kraje słabo rozwinięte mają prawo do swobodnego kształtowania sposobu wyko- rzystywania swoich zasobów naturalnych, przy czym powinny to robić w taki sposób, aby zapewnić sobie lepszą pozycję do dalszej realizacji swoich planów rozwoju gospodarczego, zgodnie z ich interesami narodowymi, a także dla dal- szego rozwoju gospodarki światowej. W treści Rezolucji wskazano ponadto, iż umowy handlowe nie powinny zawierać warunków gospodarczych lub po- litycznych naruszających suwerenne prawa państw słabo rozwiniętych, w tym prawa do określenia własnych planów rozwoju gospodarczego14. W następ- stwie nacjonalizacji przez Iran spółki naftowej Anglo-Iranian Oil Company w 1952 r. Urugwaj przedłożył natomiast projekt rezolucji, który zalecał pań- stwom uznanie prawa każdego państwa do nacjonalizacji i swobodnego ko- rzystania ze swoich bogactw naturalnych, jako istotnego czynnika niezależno- ści15. Jeszcze w tym samym roku Zgromadzenie Ogólne ONZ Rezolucją Nr 626 (VII)16 stwierdziło, że „prawo narodów do swobodnego używania i eksploato- wania swoich zasobów naturalnych i zdrowia zawiera się w ich suwerenno- ści”17. Rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ Nr 1314 (XIII)18 z 1958 r. ustano- wiono Komitet ds. stałej suwerenności nad bogactwami naturalnymi, którego 12 Na ten temat: J. Tyranowski, Ekonomiczne aspekty suwerenności..., op. cit., s. 25–40. 13 Zdanie 1 preambuły, Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 12.1.1952 r., Nr 523 (VI), Integrated economic development and commercial agreements, https://documents-dds-ny.un.org /doc/RESOLUTION/GEN/NR0/067/78/IMG/NR006778.pdf?OpenElement (dostęp: 26.11.2016 r. 14 Ibidem, pkt 1 b). 15 S. Hobe, Evolution of the Principle..., op. cit., s. 16. 16 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 21.121952 r., Nr 626 (VII), Right to exploit freely natural wealth and resources, http://www.un.org/documents/ga/res/7/ares7.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 17 Ibidem, zdanie 3 Preambuły. Zob. także: R. Andrzejczuk, Stała suwerenność nad zasobami i bogactwami naturalnymi, Roczniki Nauk Prawnych 1998, t. VIII s. 5–40. 18 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 12.12.1958 r., Nr 1314 (XIII), Recommenda- tions concerning international respect for the right of peoples and nations to self-determination, A/RES/1314, available at: http://www.refworld.org/docid/3b00f1e420.html (dostęp: 26.11.2016 r.). 4 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja zadaniem stało się przeprowadzenie pełnego badania stanu stałej suwerenno- ści nad bogactwami i zasobami naturalnymi jako podstawowego składnika prawa do samostanowienia, z zaleceniem jej ewentualnego wzmocnienia. Po- nadto postanowiono zwrócić należytą uwagę na prawa i obowiązki państw wy- nikające z prawa międzynarodowego, a także na znaczenie wspierania współ- pracy międzynarodowej dla rozwoju gospodarczego krajów rozwijających się. W wyniku podjętych działań Komitetu przyjęto Rezolucję Nr 1803 (XVII) w sprawie stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi19, w której ponow- nie przywołano pojęcie stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi oraz oświadczono, że prawo ludów i narodów do stałej suwerenności nad bo- gactwami i zasobami naturalnymi powinno być realizowane w interesie ich rozwoju narodowego oraz w interesie dobrobytu ludzkości danego państwa (art. 1). Zgodnie z art. 2, poszukiwanie, rozwój i dysponowanie zasobami na- turalnymi, jak i pozyskiwanie kapitału zagranicznego do tych celów, powinny być zgodne z zasadami i warunkami, które ludy i narody swobodnie uważają za niezbędne lub pożądane w odniesieniu do udzielania zezwoleń, ograniczeń lub zakazu takich działań. Kolejne dwa artykuły zawierają regulacje dotyczące traktowania inwestorów zagranicznych. Zgodnie z art. 3, zyski osiągane z in- westycji muszą być współdzielone zgodnie z proporcjami swobodnie uzgod- nionymi między inwestorem a państwem odbiorcą. Ponadto nacjonalizacja, wywłaszczenie lub rekwizycja powinny opierać się na względach użyteczno- ści publicznej, bezpieczeństwa i interesów narodowych, natomiast spory po- winny być rozstrzygane wedle uzgodnienia stron, w arbitrażu lub przez sądy międzynarodowe (art. 4). Rezolucja odwołuje się w swej treści do wagi su- werennej równości państw (art. 5) i stanowi, że międzynarodowa współpraca i rozwój muszą być ukierunkowane na wspieranie niezależnego rozwoju kra- jów rozwijających się i oparte na szacunku dla ich suwerenności w zakresie ich bogactw i zasobów naturalnych (art. 6). W art. 7 podkreślono, że narusze- nie praw ludów i narodów do suwerenności nad ich bogactwami i zasobami naturalnymi jest sprzeczne z duchem i zasadami Karty Narodów Zjednoczo- nych oraz utrudnia rozwój międzynarodowej współpracy na rzecz utrzyma- nia pokoju. Artykuł 8 łączy regulacje dotyczące inwestycji z kwestią suweren- ności nad bogactwami naturalnymi i określa, że umowy inwestycyjne zawie- 19 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 14.12.1962 r., Nr 1803 (XVII), Permanent sovereignty over natural resources, http://www.un.org/documents/ga/res/17/ares17.htm (dostęp: 26.11.2015 r.). Zob. także: S. M. Schwebel, The Story of the U.N. s Declaration on Permanent So- vereignty over Natural Resources, American Bar Association Journal 1963, Nr 49, s. 463–469. 5 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... rane z podmiotem zagranicznym powinny być przestrzegane w dobrej wierze oraz, że państwa i organizacje międzynarodowe winny respektować suweren- ność ludów i narodów nad bogactwami naturalnymi, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych oraz zasadami ustanowionymi w niniejszej Rezolucji. Mimo, że Rezolucja ta ma charakter deklaratoryjny i wyraża ówczesny stan prawny w przedmiotowym obszarze, zawiera także elementy quasi-prawne, którymi są: przyznanie atrybutu suwerenności nad zasobami naturalnymi zarówno pań- stwu dla jego własnego rozwoju, jak i ludom dla ich dobrobytu (art. 1); praw- nomiędzynarodowe przyzwolenie dla przejęcia cudzej własności (art. 4 zd. 1); oraz przyznanie pierwszeństwa środkom krajowym w zakresie rozwiązywania sporów (art. 4 zd. 2). Rezolucja wykazuje także cechy programowe, wprowa- dzając wytyczne dotyczące podziału zysków w dowolnie ustalonych propor- cjach (art. 3) i wskazując wspieranie niezależnego rozwoju krajów rozwijają- cych się i oparte na szacunku dla ich suwerenności w zakresie ich bogactw i zasobów naturalnych (art. 6), jako cel współpracy międzynarodowej20. Bę- dąc wynikiem intensywnych prac przygotowawczych i owocnych dyskusji oraz stanowiąc odpowiedź na potrzebę osiągnięcia politycznego konsensusu w tej kwestii, Rezolucja Nr 1803 (XVII) w krótkim czasie zyskała miano deklaracji dekolonizacji gospodarczej – pochodnej deklaracji dekolonizacji politycznej wyrażonej w Rezolucji Nr 1514 (XV)21. Została ona przyjęta przez bardzo wiele państw, reprezentujących nie tylko wszystkie obszary geograficzne, ale również wszystkie systemy gospodarcze świata. W konsekwencji, formułuje ona opi- nio iuris communis wspólnoty międzynarodowej i dzięki temu odzwierciedla stan zwyczajowego prawa międzynarodowego w tej dziedzinie, w tym spornej kwestii nacjonalizacji własności zagranicznej na gruncie prawa międzynaro- dowego22. Powyższe rozwiązania stały się podstawą do przyjmowania dalszych regu- lacji, zorientowanych na konieczność wzmocnienia krajowego potencjału do rozwoju, wykorzystywania i urynkowienia zasobów. W 1964 r. została zwołana 20 Por. S. Hobe, Evolution of the Principle..., op. cit., s. 18. 21 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 14.12.1960 r., Nr 1514 (XV), Declaration on the Granting of Independence to Colonial Countries and Peoples, https://documents-dds-ny.un.org/ doc/RESOLUTION/GEN/NR0/152/88/IMG/NR015288.pdf?OpenElement (dostęp: 26.11.2016 r.). 22 R. J. Dupuy w orzeczeniu w sprawie: Sole arbitrator R.-J. Dupuy, Texaco Overseas Petroleum Co. and California Asiatic Oil Co. v. Government of Libyan Arab Republic, Judgment of 1977, reprinted in 17 ILM (1978), s. 3–37, https://www.trans-lex.org/261700/_/texaco-overseas-pe- troleum-company-v-the-government-of-the-libyan-arab-republic-yca-1979-at-177-et-seq-/ (do- stęp: 28.07.2017 r.). 6 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD)23. Generalna Zasada III Aktu Końcowego UNCTAD24 stanowi, że każde pań- stwo ma suwerenne prawo do swobodnego handlu z innymi krajami i do swo- bodnego zbywania swoich zasobów naturalnych w interesie rozwoju gospo- darczego i dobrobytu swoich obywateli. Oświadczenie to zostało wzmocnione przyjętą w 1966 r. Rezolucją Nr 2158 (XXI)25, która podkreśla, że w celu za- pewnienia wykonywania stałej suwerenności nad bogactwami naturalnymi, istotne jest, aby ich eksploatacja i marketing były zorientowane na zapewnie- nie możliwie najwyższego tempa wzrostu państw rozwijających się. Rezolu- cja ta ustanawia ponadto związek między suwerennością zasobów i rozwojem poprzez stwierdzenie, że zasoby naturalne państw rozwijających się stanowią podstawę do ich rozwoju gospodarczego w ogólności oraz ich postępu prze- mysłowego w szczególności. Uznaje ponadto, że w celu zapewnienia wykony- wania stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi państwa rozwijające się zobowiązują się do eksploatacji ich zasobów naturalnych i obrotu nimi w taki sposób, aby mogły zyskać jak najwięcej korzyści w interesie ich rozwoju na- rodowego. Kapitał zagraniczny może odegrać ważną rolę uzupełniającą, ale państwa rozwijające się powinny na zasadzie słuszności zapewnić odpowiedni udział w zarządzaniu i zyskach przedsiębiorstwom zagranicznym. Te z kolei powinny prowadzić szkolenia personelu krajowego na wszystkich poziomach. Rezolucja ta położyła zatem nacisk na wykonywanie stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi w gospodarczym i społecznym kontekście, podejmując próbę przyznania państwom rozwijającym się statusu pozwalającego na samo- dzielne wydobywanie, przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu ich zasobów naturalnych. Postrzega ona inwestycje zagraniczne jako element uzupełniający i zawiera postanowienia programowe dotyczące transferu kapitału i know-how do państw rozwijających się w zakresie wydobywania i wprowadzania do ob- rotu ich zasobów naturalnych, a także dotyczące zwiększenia udziału państw rozwijających się w zarządzaniu przedsiębiorstwami zagranicznymi działają- cymi na ich terytorium oraz pochodzącym z nich zyskiem. 20UNCTAD/A-Brief-History-of-UNCTAD.aspx (dostęp: 26.11.2016 r.). 24 UNCTAD I, Final Act adopted by the Conference at its thirty-fifth plenary meeting held 23 United Nations Conference on Trade and Development, http://unctad.org/en/Pages/About on 15 June 1964, http://unctad.org/en/Docs/econf46d141vol1_en.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 25 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 25.11.1966 r., Nr 2158 (XXI), Permanent so- vereignty over natural resources, http://www.un.org/documents/ga/res/21/ares21.htm (dostęp: 4.1.2015 r.). 7 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... Lata 70. przyniosły konfrontację między państwami rozwijającymi się i roz- winiętymi w miejsce dotychczasowej współpracy. Zasada stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi zaczęła być wykorzystywana jako podstawa legity- mizacji bardziej już radykalnej polityki nacjonalizacji i ustanawiania stowarzy- szeń producentów, takich jak utworzona w 1960 r. w Bagdadzie Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OPEC)26. Na specjalnej sesji Zgroma- dzenia Ogólnego ONZ poświęconej problemom surowców i rozwoju w dniu 1.5.1974 r. przyjęto Rezolucję Nr 3201 zatytułowaną „Deklaracja w sprawie ustanowienia nowego międzynarodowego ładu gospodarczego”27. Rezolucja ta, silnie popierana przez kraje rozwijające się28, proklamowała m.in. pełną stałą suwerenność każdego państwa nad jego zasobami naturalnymi i całą działalnością gospodarczą, mającą obejmować prawo do nacjonalizacji środ- ków lub przeniesienia ich własności na obywateli29. Przyznawała ona rów- nież prawo do restytucji i pełnej rekompensaty za eksploatację i wyczerpywa- nie zasobów naturalnych i wszystkich innych zasobów państw i narodów pod obcą okupacją, obcą i kolonialną dominacją lub apartheidem, między innymi w oparciu o zasadę „pełnej stałej suwerenności każdego państwa nad jego za- sobami naturalnymi i wszystkimi rodzajami działalności gospodarczej”, w tym prawo do nacjonalizacji własności zagranicznej lub przeniesienia prawa wła- sności na obywateli30. W 1974 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło „Kartę praw i obowiązków gospodarczych państw” objętą Rezolucją Nr 3281 (XXIX)31 i stanowiącą uzu- pełnienie „Deklaracji w sprawie nowego międzynarodowego ładu gospodar- czego”. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej Deklaracji, każde państwo będzie swobod- nie wykonywać stałą suwerenność, w tym posiadanie, użytkowanie i zbywanie, 26 Organization of the Petroleum Exporting Countries, dalej: OPEC, http://www.opec.org/ opec_web/en/ (dostęp: 26.11.2016 r.). 27 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 1.5.1974 r., Nr 3201 (S-VI), Declaration on the Establishment of a New International Economic Order, A/RES/S-6/3201, http://www.un-do- cuments.net/s6r3201.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 28 S. Hobe, Evolution of the Principle..., op. cit., s. 19. Zob. także: W. Verwey, The establishment of a new international economic order and the realisation of the right to development and welfare – a legal survey, IJIL 1981, Nr 21, s. 1–15. 29 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ, Nr 3201 (S-VI)..., op. cit., pkt 4 lit. e). 30 Zob. obszernie: J. Makarczyk, Zasady nowego międzynarodowego ładu gospodarczego. Studium prawno-międzynarodowe, Wrocław—Warszawa—Kraków—Gdańsk—Łódź 1988. 31 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 12.12.1974 r., Nr 3281 (XXIX), Charter of Eco- nomic Rights and Duties of States, A/RES/29/3281, http://www.un-documents.net/a29r3281.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 8 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja nad całym swym bogactwem, zasobami naturalnymi i działalnością gospo- darczą. Dokument ten zawiera liczne postanowienia przewidujące możliwość regulowania inwestycji zagranicznych oraz ich nacjonalizacji przez państwo przyjmujące, przyznając państwu m.in. prawo do regulowania i wykonywa- nia władztwa nad inwestycjami zagranicznymi w ramach jego jurysdykcji kra- jowej, zgodnie z jego przepisami ustawowymi i wykonawczymi oraz zgodnie z celami i priorytetami krajowymi32. Podkreśla także potrzebę regulowania i nadzorowania przez państwo przyjmujące działalności korporacji transnaro- dowych w ramach jego jurysdykcji krajowej i podejmowania środków w celu zapewnienia, że takie działania są zgodne z jego prawami, zasadami i przepi- sami, a także z ich polityką gospodarczą i społeczną33. W tym okresie odbyła się także w Sztokholmie w 1972 r. pierwsza w histo- rii Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie ochrony środowiska ludz- kiego, podczas której zajęto się kwestią środowiska w sposób całościowy. Jej dorobek objął w szczególności potępienie prób broni jądrowej, ustanowienie dnia środowiska, przyjęcie planu działania w sprawie rekomendacji dla dal- szych działań międzynarodowych. Najważniejszym osiągnięciem tej konferen- cji było przyjęcie deklaracji sztokholmskiej34, która przesunęła środek ciężko- ści dyskusji w kierunku zwiększenia współpracy międzynarodowej w zakre- sie zarządzania zasobami naturalnymi. Zawiera ona serię zasad, których celem było uzyskanie wpływu na postępowanie państw w zakresie ich aktywności dotyczącej środowiska. Najważniejsze w tym zakresie postanowienie zawiera art. 21, który stanowi, że państwa mają wprawdzie prawo suwerenne „do wy- korzystywania swych zasobów przy prowadzeniu własnej polityki w dziedzinie ochrony środowiska, jak również ponoszą odpowiedzialność za zapewnienie, iż działalność prowadzona w zakresie ich jurysdykcji lub kontroli nie wyrządzi szkody innym państwom lub obszarom znajdującym się poza granicami naro- dowej jurysdykcji”. Deklaracja Sztokholmska posłużyła jako podstawa do sfor- mułowania wytycznych dla Programu Ochrony Środowiska Narodów Zjedno- czonych (UNEP)35 z 1978 r. w sprawie podziału zasobów transgranicznych. 32 Ibidem, art. 2 pkt 2 lit. a). 33 Ibidem, art. 2 pkt 2 lit. b). 34 Declaration of the United Nations Conference on the Human Environment, Stockholm, 16 June 1972, http://www.unep.org/documents.multilingual/default.asp?documentid=97 article- id=1503 (dostęp: 26.11.2016 r.). 35 United Nations Environment Programme, Principles of Conduct in the Field of the Environment for the Guidance of States in the Conservation and Harmo- nious Utilization of Nature Resources Shared by Two or More States, Nairobi, 9 May 9 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... Dokumenty te ograniczyły wykonywanie suwerenności nad bogactwami na- turalnymi poprzez odniesienie do zasad prawa międzynarodowego, takich jak zachowanie należytej staranności, dobre sąsiedztwo i odpowiedzialność pań- stwa za szkody eksterytorialne. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło następnie w 1982 r., z inicjatywy Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody36, Światową Kartę Przyrody37, która sformułowała szereg parametrów środowiskowych do- tyczących wykorzystania zasobów naturalnych, a jednocześnie uwzględniła su- werenność państw nad ich zasobami naturalnymi. Przyjęta w 1982 r. Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza38 doprowadziła do gruntownej rewizji suwerenności państwa nadbrzeżnego nad zasobami morskimi. Konwencja ta rozszerzyła szerokość morza terytorialnego do 12 mil morskich, a na nim pełną władzę nad zasobami naturalnymi. Wpro- wadziła ponadto nowe regulacje dotyczące szerokości przedłużonego szelfu kontynentalnego i wyłączne prawa państw nadbrzeżnych w zakresie eksplora- cji szelfu kontynentalnego i eksploatacji jego zasobów naturalnych. Konwencja ta ustanowiła granicę 200 mil morskich dla wyłącznej strefy ekonomicznej39. Podobnie jak w przypadku szelfu kontynentalnego państwo nadbrzeżne nie korzysta z pełnej suwerenności w wyłącznej strefie ekonomicznej, lecz tylko z suwerennych praw do zasobów naturalnych, zarówno ożywionych, jak i nie- ożywionych, z dna morskiego i podglebia oraz wód pokrywających. Oprócz praw, Konwencja ONZ o prawie morza nakłada również obowiązki w odnie- sieniu do zarządzania morskimi bogactwami i zasobami naturalnymi40. Zo- bowiązuje ona wszystkie państwa do ochrony i zachowania środowiska mor- skiego, uznając ich suwerenne prawo do eksploatacji swoich zasobów natu- ralnych stosownie do ich polityki ochrony środowiska. Ustanawia ponadto szczegółowy międzynarodowy system współpracy w celu zarządzania dnem morskim i jego zasobami naturalnymi (w szczególności konkrecjami polime- talicznymi), które uznaje za „wspólne dziedzictwo ludzkości”. 1978, http://www.unep.org/training/programmes/Instructor 20Version/Part_2/Activities/Inte- rest_Groups/Decision-Making/Supplemental/Enviro_Law_Guidelines_Principles_rev2.pdf (do- stęp: 26.11.2016 r.). 36 International Union for Conservation of Nature, dalej: IUCN, https://www.iucn.org (do- stęp: 26.11.2016 r.). 37 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 28.10.1982 r., World Charter for Nature, A/RES/37/7, http://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 38 United Nations Convention on the Law of the Sea, http://www.un.org/depts/los/conven- tion_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 39 Ibidem, art. 57. 40 Ibidem, art. 193. 10 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja W tym okresie zwrócono także uwagę na ochronę i racjonalne wykorzy- stanie zasobów naturalnych41. Konieczność pogodzenia rozwoju gospodar- czego z ochroną środowiska została objęta pojęciem zrównoważonego roz- woju, wprowadzonego do polityki międzynarodowej przez Światową Komi- sję ds. Środowiska i Rozwoju, znaną jako Komisja Brundtlanda, w raporcie z 1987 r., pt. „Nasza wspólna przyszłość”42. Koncepcja zrównoważonego roz- woju została zwięźle opisana jako rozwój, który zaspokaja potrzeby obec- nego pokolenia bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na zaspokajanie własnych potrzeb. W tym przedmiocie Zgromadzenie Ogólne ONZ zwołało w 1989 r. konferencję w sprawie Środowiska i Rozwoju, która odbyła się w 1992 r. w Rio de Janeiro, a ze względu na zasięg tematyczny i zainteresowanie państw została nazwana „szczytem Ziemi”. Kontynuowała ona dorobek kon- ferencji sztokholmskiej. Głównymi efektami konferencji z Rio były: dokument Agenda 2143, konwencja ramowa w sprawie zmian klimatycznych44, konwen- cja w sprawie różnorodności biologicznej45, deklaracja zasad w sprawie glo- balnego porozumienia odnośnie do zarządzania, ochrony i zrównoważonego rozwoju wszystkich typów lasów46 oraz deklaracja z Rio de Janeiro w sprawie środowiska i rozwoju47. Ten ostatni dokument zawiera katalog zasad postępo- wania, spośród których kluczową jest postawienie człowieka w centrum pro- cesu trwałego rozwoju (Nr 1). Sam ten proces musi równo uwzględniać po- 41 Wczesnym przykładem jest koncepcja optymalnych zrównoważonych połowów wymie- niona w art. 2 Konwencji o rybołówstwie i ochronie żywych zasobów morza pełnego z 1958 r.: Co- nvention on Fishing and Conservation of the Living Resources of the High Seas, done at Geneva on 29 April 1958, entered into force on 20 March 1966, United Nations, Treaty Series, t. 559, s. 285. 42 United Nations, Report of the World Commission on Environment and Development, Our Common Future, 1987, Annexed to UN Doc. A/42/427-Development and Internatio- nal Co-operation: Environment, http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 43 United Nations Conference on Environment Development Rio de Janerio, Brazil, 3 to 14 June 1992, Agenda 21, https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/Agenda21.pdf (dostęp: 29.11.2016 r.). 44 United Nations Framework Convention On Climate Change, FCCC/INFORMAL/84 GE.05 -62220 (E) 200705, https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 45 Convention on Biological Diversity, Rio de Janeiro, 5 June 1992, https://www.cbd.int/co- nvention/text/default.shtml (dostęp: 29.11.2016 r.). 46 Non-Legally Binding Authoritative Statement of Principles for a Global Consensus on the Management, Conservation and Sustainable Development of all Types of Forests, A/CONF.151/26 (T. III), http://www.un-documents.net/for-prin.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 47 Report of the United Nations Conference on Environment and Development, Rio de Ja- neiro, 3–14 June 1992 r., A/CONF.151/26 (T. I), http://www.un.org/documents/ga/conf151/acon- f15126-1annex1.htm (dostęp: 26.11.2016 r.). 11 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... trzeby obecnego, jak i przyszłych pokoleń (Nr 3). Wreszcie ochrona środowi- ska musi być powiązana trwale z rozwojem gospodarczym (Nr 4). Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju ma na celu zachowanie równowagi po- między ochroną środowiska i rozwojem gospodarczym w krajach rozwijają- cych się. Wprawdzie opiera się ona na Deklaracji sztokholmskiej z 1972 r., lecz wyraźniej odwołuje się do wykonywania suwerenności nad zasobami za- równo w kontekście rozwoju, jak i ochrony środowiska. Podczas gdy zasada Nr 21 Deklaracji sztokholmskiej deklaruje, że państwa mają suwerenne prawo do eksploatacji własnych zasobów zgodnie z ich własną polityką ochrony śro- dowiska, zasada 2 Deklaracji z Rio dodaje wyrazy „i (polityką) rozwoju”. Ar- tykuł 2 Konwencji o różnorodności biologicznej wprowadza termin zrówno- ważonego używania (sustainable use), definiowany jako używanie elementów różnorodności biologicznej w taki sposób i z taką intensywnością, aby nie pro- wadziło to do długoterminowego spadku różnorodności biologicznej, poprzez utrzymywanie jego potencjału w taki sposób, aby zaspokoić potrzeby i aspi- racje obecnych i przyszłych pokoleń48. Ramowa Konwencja Narodów Zjed- noczonych w sprawie zmian klimatu i Konwencja o ochronie różnorodności biologicznej zostały otwarte do podpisu na konferencji w Rio. Kolejne świa- towe konferencje, zwłaszcza Światowy Szczyt w Johannesburgu w 2002 r. oraz Konferencja na temat Zrównoważonego Rozwoju Rio +20 w 2012 r., kontynu- owały globalne zaangażowanie w zrównoważony rozwój i potwierdziły suwe- renność nad zasobami naturalnymi, wraz ze zobowiązaniami państw w zakre- sie ochrony środowiska i rozwoju jako jednym z jej zasadniczych elementów. Z zasadą stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi wiąże się także zwiększona uwaga wobec praw ludności rdzennej49, w szczególności w od- niesieniu do ich rodowych ziem i zasobów naturalnych. Regulacje ustanawia- jące prawa ludów tubylczych i wyznaczające standardy w zakresie ochrony tych praw50 zawarto w przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjed- noczonych Deklaracji praw ludów tubylczych51, a ponadto w Konwencji Mię- 48 Convention on Biological Diversity..., op. cit., art. 2. 49 Równolegle z określeniem „ludność rdzenna” stosuje się w języku polskim określenie „lud- ność tubylcza”. 50 Obszernie na temat ochrony praw ludności tubylczej: Z. Rudnicki, Kultura i rozwój jako podstawowe kategorie odniesienia w tworzącym się prawie ludów tubylczych, Zeszyty Prawnicze 2012, t. 12, Nr 4, s. 7–38. 51 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 13.9.2007 r., Nr 61/295, United Nations Declara- tion on the Rights of Indigenous Peoples, Annexed to UN Doc. A/61/295, http://www.un.org/esa/ socdev/unpfii/documents/DRIPS_en.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 12 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja dzynarodowej Organizacji Pracy Nr 169 w sprawie ludności rdzennej i ple- miennej (1989)52, w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Poli- tycznych53, jak i w Afrykańskiej Karcie Praw Człowieka i Ludów54. Wszystkie powyższe akty ustanawiają obowiązek rządów do podejmowania środków, we współpracy z ludami, których to dotyczy, mających na celu ochronę i za- chowanie środowiska naturalnego terytoriów przez te ludy zamieszkiwanych55. Rządy mają nie tylko obowiązek przestrzegania tych praw, lecz spoczywa na nich także pozytywny obowiązek prowadzenia polityki mającej na celu za- równo poszanowanie, jak i ochronę praw ludności rdzennej. Ponadto, realiza- cja i ochrona praw ludności rdzennej powinna przebiegać w drodze rzetelnego, niezależnego, otwartego i bezstronnego procesu, w którym ludność rdzenna ma mieć pełne prawo do uczestnictwa w odniesieniu do kwestii, które mogą mieć wpływ na ich prawa do ich ziemi, terytoriów i zasobów naturalnych56. Zasada stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi została włączona do prawa traktatowego, głównie dotyczącego ochrony inwestycji i środowiska na- turalnego. Traktat w sprawie Międzynarodowej Karty Energetycznej57 zapew- nia wielostronne ramy dla współpracy w dziedzinie energetyki i ma na celu promowanie bezpieczeństwa energetycznego poprzez współdziałanie otwar- tych i konkurencyjnych rynków energii, przy jednoczesnym przestrzeganiu za- sad zrównoważonego rozwoju i suwerenności nad zasobami energetycznymi. Dokument ten, początkowo traktowany jako przyszła podstawa relacji z za- sobnymi w ropę i gaz byłymi republikami radzieckimi, podkreśla uznanie dla suwerenności państw nad ich zasobami energetycznymi, stanowiąc fundament 52 International Labour Organization (ILO), Convention No. 169 concerning Indigenous and Tribal Peoples in Independent Countries, przyjęta 27.6.1989 r., weszła w życie 25.9.1991 r., 72 ILO Official Bull. 59; 28 ILM 1382 (1989). 53 International Convenant on Civil and Political Rights, przyjęty 16.12.1966 r., wszedł w życie 23.3.1976 r., http://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx (dostęp: 15.6.2016 r.). 54 The African Charter on Human and Peoples Rights, przyjęta 27.7.1981 r., OAU Doc. CAB/ LEG/67/3/Rev. 5, 21 ILM 58 (1982), weszła w życie 21.10.1986 r., http://www.achpr.org/files/in- struments/achpr/banjul_charter.pdf (dostęp: 15.6.2016 r.). 55 ILO Convention No. 169..., op. cit: art. 7 (4): Governments shall take measures, in co- operation with the peoples concerned, to protect and preserve the environment of the territories they inhabit. 56 United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples..., op. cit., art. 27. Zob. także: S. Rombouts, Having a say, indigenous peoples, international law and free, prior and informed consent Wolf Legal Publishers, Oisterwijk 2014. 57 Energy Charter Treaty, 17 December 1994, 2080 UNTS 95; 34 ILM 360 (1995); Internatio- nal Energy Charter, http://www.energycharter.org/fileadmin/DocumentsMedia/Legal/IEC_Certi- fied_Adopted_Copy.pdf (dostęp: 27.11.2016 r.). 13 Rozdział I. Zasada stałej suwerenności nad zasobami... prawny i polityczny dla stworzenia otwartego międzynarodowego rynku ener- gii. Z zakresu środowiska można przywołać wspomniane już konwencje: Kon- wencję ramową w sprawie zmian klimatu58 oraz Konwencję w sprawie różno- rodności biologicznej59. Wśród rozwiązań regionalnych można wskazać Proto- kół przeciwko nielegalnemu wykorzystywaniu zasobów naturalnych, przyjęty w 2006 r. przez Międzynarodową Konferencję w sprawie Regionu Wielkich Jezior60. Protokół definiuje pojęcie nielegalnej eksploatacji, rozumianej jako każda eksploracja, rozwój, nabywanie, dysponowanie zasobami naturalnymi z naruszeniem prawa, zwyczajów, praktyk lub zasady stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi (art. 1). Potwierdza także, że członkowie tej konferen- cji państw z Regionu Wielkich Jezior mogą swobodnie rozporządzać ich zaso- bami naturalnymi (art. 3). Zasada stałej suwerenności nad zasobami natural- nymi została również włączona do Konwencji wiedeńskiej z 1978 r. o sukce- sji państw w odniesieniu do traktatów61 oraz Konwencji wiedeńskiej z 1983 r. w sprawie sukcesji państw w zakresie własności państw, archiwów państwo- wych i długów państwowych62. Zasada stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi była też wielokrot- nie przywoływana w orzecznictwie sądów i trybunałów międzynarodowych, a także w orzeczeniach quasi-sądowych instytucji traktatowych, przede wszyst- kim tych dotyczących praw człowieka. Odnośnie do międzynarodowych orze- czeń arbitrażowych, wskazać należy zapadłe w 1978 r. orzeczenie w sprawie Texaco63 oraz orzeczenie w sprawie Liamco64 z 1981 r. w sprawie nacjonali- 58 United Nations Framework Convention On Climate Change, FCCC/INFOR- MAL/84 GE.05-62220 (E) 200705, https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.). 59 Convention on Biological Diversity, Rio de Janeiro, 5 June 1992, https://www.cbd.int/co- nvention/text/default.shtml (dostęp: 29.11.2016 r.). 60 Protocol Against the Illicit Exploitation of Natural Resources, adopted by the International Conference on the Great Lakes Region on 30 November 2006, http://www.icglr.org/index.php/en/ rinr (dostęp: 27.11.2016 r.). 61 Vienna Convention of 1978 on State Succession to Treaties, Done at Vienna on 23 August 1978. Entered into force on 6 November 1996, United Nations, Treaty Series, t. 1946, s. 3. 62 Vienna Convention on Succession of States in Respect of State Property, Archives and Debts, done at Vienna on 8 April 1983. Official Records of the United Nations Conference on Succession of States in Respect of State Property, Archives and Debts, t. II (United Nations publi- cation, Sales No. E.94.V.6). 63 Sole arbitrator R.-J. Dupuy, Texaco Overseas Petroleum Co. and California Asiatic Oil Co. v. Government of Libyan Arab Republic..., op. cit., pkt 29–30, pkt 84–88. 64 Iran-United States Claims Tribunal, Libyan American Oil Company (LIAMCO) v. Go- vernment of Libyan Arab Republic, Revue de l Arbitrage 1980, s. 132–191, reprinted in 20 ILM 14 § 1. Kontekst historyczny i ewolucja zacji przedsiębiorstw naftowych w Libii. Obydwa te orzeczenia odwołują się do zasady stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi i jej sformułowa- nia w Rezolucji Nr 1803 (XVII) w sprawie stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi65. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzekał w sprawie jurysdykcji dotyczącej rybołówstwa, jak również rozgraniczenia szelfu kon- tynentalnego. Zasada stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi została explicite przywołana w jego wyroku w sprawie Demokratycznej Republiki Kongo przeciwko Ugandzie, w którym Trybunał stwierdził, że zasada ta jest częścią zwyczajowego prawa międzynarodowego66. Ponadto, elementy tej za- sady wynikają z niektórych opinii doradczych, takich jak w sprawie Nami- bii (1971)67, w sprawie Sahary Zachodniej (1975)68 i w sprawie konsekwencji prawnych budowy muru na Okupowanych Terytoriach Palestyńskich (2004)69. Także w orzecznictwie z zakresu praw człowieka obecna jest zasada stałej su- werenności nad zasobami naturalnymi. Międzyamerykańska Komisja i Mię- dzyamerykański Trybunał Praw Człowieka orzekały w sprawach dotyczących ludności rdzennej, wniesionych, m.in. przeciwko Gwatemali (Bamaca–Vela- squez, 2000)70, Surinamowi (lud Saramaka, 2007)71 oraz Ekwadorowi (lud Ki- chwa z Sarayaku, 2012)72. Afrykańska Komisja wypowiedziała się w kontekście 1981, s. 53, Judgment of 12 April 1977, https://www.trans-lex.org/261400 (dostęp: 24.6.2017 r.), s. 53, pkt 100. 65 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 14.12.1962 r., Nr 1803 (XVII), Permanent sovereignty over natural resources, http://www.un.org/documents/ga/res/17/ares17.htm (dostęp: 26.11.2015 r.). 66 International Court of Justice, Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), Judgment of 19 December 2005..., op. cit., pkt 18. 67 International Court of Justice, Legal Consequences for States of the Continued Presence of South Africa in Namibia (South West Africa) notwithstanding Security Council Resolution 276 (1970), Advisory Opinion, ICJ Reports 1971, s. 16. 68 International Court of Justice, Western Sahara, Advisory Opinion, ICJ Reports 1975, s. 12. 69 International Court of Justice, Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Oc- cupied Palestinian Territory, Advisory Opinion, ICJ Reports 2004, s. 136, pkt 111, http://www.icj- cij.org/docket/files/131/1671.pdf (dostęp: 26.11.2016 r.); pkt 36. 70 Inter-American Court of Human Rights, Case of Bámaca-Velásquez v. Guatemala, Judg- ment of 25 November 2000, Series C, No. 70, http://www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/se- riec_70_ing.pdf (dostęp: 15.6.2017 r.). 71 Inter-American Court of Human Rights, Saramaka People v. Suriname, Judgment of 28 No- vember 2007 (Preliminary Objections, Merits, Reparations, and Costs) Series C, No. 172, http:// www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_172_ing.pdf (dostęp: 15.6.2017 r.). 72 Inter-American Court of Human Rights, Case of the Kichwa Indigenous People of Sarayaku v. Ecuador, Judgment of 27 June 2012, http://corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_245_in- g.pdf (dostęp: 27.11.2016 r.). 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Globalne zarządzanie zasobami ropy i gazu w perspektywie prawnomiędzynarodowej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: