Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00203 011974 7452401 na godz. na dobę w sumie
Gminne rady seniorów - wykładnia przepisów i efekty ich stosowania. Wzory i schematy działań - ebook/pdf
Gminne rady seniorów - wykładnia przepisów i efekty ich stosowania. Wzory i schematy działań - ebook/pdf
Autor: , , , , Liczba stron: 268
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-307-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Książka w całościowy sposób odnosi się do problematyki gminnych rad seniorów - począwszy od przedstawienia genezy rozwiązań, przez analizę normatywną, a skończywszy na praktycznym aspekcie ich funkcjonowania w skali kraju. Omawia ona aspekty prawnofinansowe oraz funkcjonalne ich działania i odpowiada na pytania:
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Monika Augustyniak – doktor nauk prawnych, adiunkt, prodziekan Wy- działu Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie; specjalizuje się w zagadnieniach prawa samorządu terytorialnego, autorka wielu publikacji z tego zakresu. Agata Barczewska-Dziobek – doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Nauki Administracji na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego; specjalizuje się w zagadnieniach współdziałania organów administracji publicznej z podmiotami niepublicznymi, szczególnie z „trze- cim sektorem”, oraz tworzonych między nimi więzi i struktur zarówno praw- nych, jak i nieformalnych. Jarosław Czerw – doktor nauk prawnych, adiunkt na Wydziale Administracji Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie; sekretarz gminy i radny rady powiatu (czwarta kadencja); pełnił m.in. funkcje: sekretarza miasta, wicestarosty oraz przewodniczącego rady powiatu. Grzegorz Maroń – doktor nauk prawnych (specjalność: teoria i filozofia pra- wa), adiunkt w Katedrze Historii Prawa i Doktryn Polityczno-Prawnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego; autor trzech książek i ponad 50 artykułów naukowych – głównie z zakresu teorii prawa, prawa konstytucyjnego i prawa wyznaniowego. Anna Wójtowicz-Dawid – asystent na Uniwersytecie Rzeszowskim; zajmuje się zagadnieniami prawa zamówień publicznych, pomocy publicznej, kontroli zarządczej oraz prawa finansowego, a także obsługą prawną projektów reali- zowanych przez jednostki samorządu terytorialnego; wieloletni trener z za- kresu zamówień publicznych i pomocy publicznej; autorka wielu publikacji ze wskazanego zakresu. Gminne rady seniorów – wykładnia przepisów i efekty ich stosowania Wzory i schematy działań Monika Augustyniak, Agata Barczewska-Dziobek Jarosław Czerw, Grzegorz Maroń Anna Wójtowicz-Dawid WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 stycznia 2016 r. Recenzent Prof. nadzw. dr hab. Paweł Chmielnicki Wydawca Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Redaktor prowadzący Grażyna Polkowska-Nowak Opracowanie redakcyjne Opracowanie redakcyjne Anna Krzesz Łamanie Łamanie Violet Design Projekt gra czny okładki i stron tytułowych Niniejsza publikacja jest efektem prac badawczych podjętych w Stowarzyszeniu Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa FONTES Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁ ASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl PLK IB ��K © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 © Copyright by ISBN: 978-83-264-9925-8 Wolters Kluwer SA, 2013 ISBN: Wydane przez: Wolters Kluwer SA Wydane przez: Dział Praw Autorskich Wolters Kluwer SA 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 Dział Praw Autorskich e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 www.wolterskluwer.pl e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie I. Determinanty wprowadzenia regulacji dotyczącej powoływania gminnych rad seniorów 1. Źródła i cele 2. Uczestnicy procesu ustawodawczego i jego przebieg 3. Beneficjenci regulacji II. Zakres stosowania norm o powoływaniu gminnych rad seniorów 1. Zakres podmiotowy regulacji 1.1. pojęcie seniora 1.2. inne uprawnione podmioty 2. Zakres przedmiotowy regulacji 2.1. status prawny rady seniorów 2.2. rada seniorów jako ciało konsultacyjne, doradcze i inicjatywne 2.3. rada seniorów jako jednostka organizacyjna 2.4. rada seniorów jako podmiot trzeci 9 11 15 17 24 54 57 59 59 64 68 68 71 85 88 6 Spis treści III. Schemat działania mającego na celu powołanie gminnej rady seniorów w okresie poprzedzającym wprowadzenie przepisu 91 1. podstawy prawne powoływania gminnych rad seniorów 93 2. skład osobowy i kadencja gminnych rad seniorów przed dniem 30 listopada 2013 roku 3. Kompetencje rady seniorów IV. Schemat działania mającego na celu powołanie gminnej rady seniorów po wejściu w życie ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów 1. Uchwała powołująca gminną radę seniorów 1.1. Uchwała powołująca gminną radę seniorów jako akt prawa miejscowego 1.2. podstawa prawna uchwały powołującej gminną radę seniorów 1.3. statut gminnej rady seniorów 1.4. Nowelizacja statutu gminnej rady seniorów 2. Liczba członków rady seniorów 3. Kadencja rady seniorów 4. Kryteria członkostwa w gminnej radzie seniorów 5. skład gminnej rady seniorów 6. tryb wyboru członków gminnej rady seniorów 7. powołanie składu osobowego gminnej rady seniorów 8. Ukonstytuowanie się gminnej rady seniorów 9. przyczyny ustania członkostwa w gminnej radzie seniorów (wygaśnięcia członkostwa) 10. Zadania, organizacja i funkcjonowanie gminnej rady seniorów 11. Kwestie intertemporalne 12. Likwidacja gminnej rady seniorów 13. schematy działań 13.1. Utworzenie gminnej rady seniorów i nadanie  jej statutu 13.2. rozwiązanie gminnej rady seniorów 13.3. Utworzenie rady seniorów jednostki pomocniczej gminy (nazwanej i nienazwanej) i nadanie jej statutu 99 103 107 110 110 116 117 120 122 125 128 135 143 150 152 154 160 163 167 168 168 172 173 Spis treści 7 V. Finansowanie działalności gminnych rad seniorów 1. Zasady finansowania funkcjonowania rad seniorów 2. przekazywanie środków na realizację zadań rad 3. Wydatkowanie środków związanych z funkcjonowaniem seniorów rad seniorów VI. Ocena skutków regulacji – funkcjonowanie rad seniorów w praktyce Podsumowanie Wzory pism z wyjaśnieniami 1. Wzory statutów gminnej rady seniorów 2. Wzory statutów rady seniorów jednostki pomocniczej Wzór 1 Wzór 2 (np. nazwanej – dzielnicy) Wzór 1 Wzór 2 3. Wzory zarządzeń organu wykonawczego gminy w sprawie określania składu osobowego gminnej rady seniorów Wzór 1 4. Wzory dokumentów dotyczących posiedzeń gminnej rady seniorów Wzór porządku obrad Wzór uchwały gminnej rady seniorów Wzór wniosku gminnej rady seniorów Wzór uchwały w sprawie powołania zespołu problemowego gminnej rady seniorów Bibliografia 177 179 187 193 197 207 213 215 215 217 230 230 232 238 238 240 240 241 242 243 249 Wykaz SkrótóW akty praWne Konstytucja rp u.d.p.p.w. u.f.p. u.s.g. – Konstytucja rzeczypospolitej polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działal- ności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn.: Dz.  U. z  2014  r. poz.  1118 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.  U. z  2013  r. poz. 885 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 8  marca 1990  r. o  samorzą- dzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1515 z późn. zm.) ustawa wprowadzająca gminne rady seniorów – ustawa z  dnia 11  października 2013  r. o  zmianie ustawy o  samorządzie gminnym (Dz. U. poz. 1318) 10 Wykaz skrótów ustawa wprowadzająca młodzieżowe rady gmin Inne Dz. U. Dz. Urz. nSa Otk tk tSUe UtW WSa – ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o  samorządzie gminnym, o  samorzą- dzie powiatowym, o samorządzie wojewódz- twa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 45, poz. 497 z późn. zm.) – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy – Naczelny sąd Administracyjny – Orzecznictwo trybunału Konstytucyjnego – trybunał Konstytucyjny – trybunał sprawiedliwości Unii europejskiej – uniwersytet trzeciego wieku – wojewódzki sąd administracyjny WprOWADZeNie rada europy w strategii europa 2020 podkreśliła, że rozwój gospodarczy Unii europejskiej nie może zostać zrealizowany bez trwałego procesu włączania społeczności w procesy zarzą- dzania publicznego na wszystkich jego poziomach. W ramach upowszechniania idei partycypacyjnego zarządzania lokalnego oraz promocji polityk przeciwdziałających wykluczeniu róż- nych grup społecznych z  życia publicznego rok 2012  ogło- szony został europejskim rokiem Aktywności Osób starszych i solidarności Międzypokoleniowej. Doświadczenia inicjatyw podjętych na szczeblu unijnym zaowocowały wypracowaniem trwałych zasad „polityki otwarcia” władz na  problemy osób starszych i wzrostem zainteresowania decydentów oraz part- nerów społecznych i instytucji społeczeństwa obywatelskiego tą problematyką. W efekcie w  ramach struktur administracji szczebla cen- tralnego w  polsce powstały wyspecjalizowane organy, któ- rych przedmiotem działania jest tworzenie mechanizmów współpracy w celu rozwiązywania problemów osób starszych. Głównymi obszarami tej działalności jest –  prócz stymulo- wania rozwoju klasycznych form socjalnej funkcji państwa 12 Wprowadzenie –  prowadzenie działań innowacyjnych w  zakresie tworzenia mechanizmów włączania osób starszych w procesy decyzyjne. efektem działań podjętych na szczeblu rządowym było zreali- zowanie w latach 2012–2013 rządowego programu na rzecz Aktywności Osób starszych, a  w  jego ramach promowanie mechanizmów partycypacyjnego udziału seniorów w  życiu publicznym. Jednocześnie w  październiku 2013  r. zostały zmienione przepisy ustawy o  samorządzie gminnym, które umożliwiły tworzenie rad seniorów jako organów urzeczywistniających postulat „prawa mieszkańców do współdecydowania”. Wpro- wadzenie normy dającej jasną podstawę prawną umożliwiającą przedstawicielstwo i wpływ osób starszych na decyzje lokalne stało się impulsem do  upowszechnienia dialogu społecznego na  poziomie gmin w  wymiarze międzypokoleniowym w  for- mie organu opiniodawczo-doradczego, którego zadaniem jest m.in. wyrażanie stanowiska wobec zamierzeń władz samorzą- dowych dotyczących zarówno działań na rzecz seniorów, jak i  innych decyzji publicznych. Mechanizm ten ma  zapewnić udział doświadczonych mieszkańców realizujących aspiracje społeczne w procesie zarządzania lokalnego, a także sprzyjać procesowi legitymizacji władzy. Niniejsza publikacja jest efektem zespołowych działań dotyczących oceny rozwiązań funkcjonujących przed wpro- wadzeniem regulacji prawnych dających podstawę do  two- rzenia gminnych rad seniorów, jak też oceny funkcjonowania po  wprowadzeniu omawianej normy w  skali kraju. Badanie zostało przeprowadzone w ramach stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami prawa FONtes i obejmowało analizę wieloobszarową skutków prawnych, ekonomicznych i  spo- łecznych działania tego przepisu, jak też efektów sprawno- ściowych w  celu ukazania schematu działania prowadzącego do tworzenia rad seniorów, począwszy od źródeł wprowadze- nia normy poprzez jej analizę aż po praktyczne działanie wraz ze wskazaniem beneficjentów. W badaniu została wykorzystana Wprowadzenie 13 metodologia opracowana i stosowana w ramach prac badaw- czych stowarzyszenia FONtes1. prowadzone badania obejmowały rozpoznanie i ocenę przy- czyn wprowadzenia określonych uregulowań. Opis wyników zawarty jest w  części pierwszej monografii, w  której ukazane są cele regulacji nie tylko w ujęciu uzasadnień logiczno-teore- tycznych, zawartych w uzasadnieniu do projektu ustawy o zmia- nie ustawy o samorządzie gminnym – wprowadzającej gminne rady seniorów, ale też z punktu widzenia ustalenia określonych grup zaangażowanych w przedstawiony proces legislacyjny. Ze względu na  funkcjonowanie w  praktyce w  warunkach braku wyraźnej podstawy normatywnej rad seniorów w polsce poddane zostały analizie także – funkcjonujące przed wejściem w  życie przepisu –  akty normatywne tworzące rady seniorów wraz z oceną przez pryzmat dopuszczalności stosowanych roz- wiązań, jak też z punktu widzenia swobody organów tworzących te podmioty i jej zakresu. treści te zostały uzupełnione o teore- tyczne refleksje nad pozycją ustrojową tego typu organów. Kolejny etap badań obejmował ocenę zebranego materiału – statutów rad seniorów uchwalanych po wejściu w życie prze- pisów –  na  płaszczyźnie teoretyczno-prawnej, wraz z  ich wy- kładnią, uzupełnioną o oceny legalności przyjętych rozwiązań. Zebrany i zbadany materiał normatywny obejmuje sto pięćdzie- siąt jeden uchwał i statutów gminnych rad seniorów. rozważania uzupełniono omówieniem aspektu finansowa- nia działalności gminnych rad seniorów. Opracowanie zawiera również opis praktyki stosowa- nia regulacji w  samorządzie gminnym z  punktu widzenia wy- pracowanego schematu działania w  trakcie tworzenia rady, 1 p. chmielnicki, Metodyka badań nad materialnymi źródłami prawa, cz. 1, Podstawy, przegląd prawa publicznego 2012, nr  3, s.  90–101; tenże, Metodyka badań nad materialnymi źródłami prawa, cz. 2, Uzasadnienie i objaśnienie poszcze- gólnych faz badań, przegląd prawa publicznego 2012, nr 4, s. 72–101; tenże, Kon- spekt badań nad źródłami pochodzenia prawa, przegląd prawa publicznego 2012, nr 11, s. 84–96. 14 Wprowadzenie projektowania jej statutu, rzeczywistego udziału podmiotów wskazanych w  przepisie, zaangażowania, ewentualnych skut- ków działania rad seniorów, ich relacji z organami gminy, jak też podmiotami działającymi na rzecz osób starszych. Książkę kończą praktyczne wzorce działania, wyznaczają- ce ścieżkę postępowania przy tworzeniu nowych rozwiązań, w tym przykładowe dokumenty niezbędne do powoływania rad seniorów. I. DeterMiNANty WprOWADZeNiA reGULAcJi DOtycZąceJ pOWOłyWANiA GMiNNych rAD seNiOróW 1. ŹróDła I cele rady seniorów nie są w polsce zjawiskiem nowym, funkcjonują bowiem w naszym kraju już od 2006 r. początkowo były one tworzone bez wyraźnej podstawy prawnej, najczęściej zarządze- niem wójta, burmistrza, prezydenta miasta, pełniąc rolę dorad- czą dla tych organów. stąd też większość z nich funkcjonowała w  gminach, chociaż istniały także rady seniorów obejmujące swoim zasięgiem działania dzielnicę (Warszawa Białołęka), po- wiat (powiat koniński) czy województwo (dolnośląskie, pomor- skie, podlaskie). Od  2006  r. powstało w  ten sposób 46  rad seniorów2. Dopiero jednak przyjęcie przez sejm  rp w  dniu 11 października 2013 r. ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym3 (ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów), do- dającej do ustawy o samorządzie gminnym art. 5c, dało radom gmin podstawę prawną do tworzenia gminnych rad seniorów4. efektem tej nowelizacji było utworzenie kolejnych rad senio- rów, tak że  ich liczba w  2014  r. osiągnęła osiemdziesiąt trzy jednostki5. Najwięcej rad seniorów funkcjonuje w  wojewódz- twie śląskim (dziewiętnaście) i  wielkopolskim (osiemnaście), a najmniej (po trzy) w województwach: podlaskim, lubuskim, 2 Zoom na  rady seniorów. Diagnoza funkcjonowania, opracowanie zbiorowe, s. 11–12, http://zoomnaradyseniorow.pl/wp-content/uploads/2014/12/ZOOM-www_ ost.pdf. 3 Ustawa z  dnia 11  października 2013  r. o  zmianie ustawy o  samorządzie gminnym (Dz. U. poz. 1318). 4 przepisy te weszły w życie w dniu 30 listopada 2013 r. 5 Zoom na rady seniorów…, s. 12. 18 I. Determinanty wprowadzenia regulacji… łódzkim, świętokrzyskim i  podkarpackim. przy tym w  woje- wództwie podlaskim funkcjonuje rada wojewódzka seniorów, nie ma tam natomiast żadnej gminnej rady seniorów6. Jak wyjaśniali wnioskodawcy projektu ustawy wprowadza- jącej gminne rady seniorów w uzasadnieniu do projektu usta- wy7 (dalej: uzasadnienie do  projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów): „inspiracją do przygotowania zmiany ustawy o  samorządzie gminnym jest zidentyfikowanie sytuacji osób starszych, jak i  pogłębiona analiza dotycząca procesów społecznych i demograficznych zachodzących w naszym kraju”. celowość projektowanej nowelizacji była przedmiotem publicz- nej debaty prowadzonej w 2012 r. w związku z licznymi wyda- rzeniami podczas obchodów europejskiego roku Aktywności Osób starszych i solidarności Międzypokoleniowej oraz roku Uniwersytetów trzeciego Wieku8. cele nowelizacji opracowane zostały przez parlamentarny Zespół ds.  Uniwersytetów trze- ciego Wieku, a jej założenia publicznie przedstawione podczas i  Kongresu UtW (19  marca 2012  r.). Kolejnym argumentem podnoszonym przez wnioskodawców w uzasadnieniu do pro- jektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów jest postę- pujące starzenie się społeczeństwa polskiego: „Wzrost odsetka osób starszych w  polskim społeczeństwie nabiera coraz więk- szego tempa. Do 2035 r. udział osób w wieku 65 lat i więcej zbliży się do 1/4”9. Dlatego też, co podkreślili wnioskodawcy w uzasadnieniu do projektu ustawy: „Jednym z najważniejszych długofalowych wyzwań rozwojowych wobec osób starszych jest ich aktywizacja obywatelska w środowisku miejsca zamieszka- nia, która powinna się stać samoistnym celem polityki wobec 6 tamże, s. 13–14. 7 Uzasadnienie do  projektu ustawy o  zmianie ustawy o  samorządzie gmin- nym, sejm rp Vii kadencji, druk nr 1572, http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/druk. xsp?nr=1572. 8 Zob. deklarację końcową Ogólnopolskiej Konferencji Uniwersytetów trze- ciego Wieku „pakt na  rzecz seniorów”, która odbyła się w  sejmie 19  listopada 2012 r., www.mpips.gov.pl. 9 Uzasadnienie do projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów. 1. Źródła i cele 19 osób starszych. Dialog społeczny stanowi podstawę samorząd- ności i  zaangażowania obywatelskiego. Nie wystarczy jednak stwierdzić, że jest on potrzebny, ale trzeba wykształcić właści- we jego formy, nawiązujące do ustroju władz publicznych. Za- daniem ustawodawcy w tym zakresie powinno być stworzenie jasnych podstaw prawnych umożliwiających praktyczne popu- laryzowanie idei przedstawicielstwa seniorów przy organach sa- morządu terytorialnego i powoływanie gminnych rad seniorów. rady te będą reprezentować interesy i potrzeby starszych miesz- kańców wobec władz samorządowych i brać udział w formuło- waniu oraz przekazywaniu opinii i stanowisk dotyczących nie tylko strategicznych, ale i bieżących planów rozwoju gminy”10. Oprócz wyżej opisanych celów ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów jej celem zasadniczym było wprowadze- nie podstaw prawnych tworzenia przez rady gmin gminnych rad seniorów. podkreślił to wyraźnie na posiedzeniu Komisji samo- rządu terytorialnego i polityki regionalnej w dniu 28 sierpnia 2013 r. poseł Michał szczerba reprezentujący wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy, stwierdzając: „chodzi o to, aby jednostki samorządu terytorialnego i środowiska seniorskie posiadały możliwość tworzenia gminnych rad seniorów. chodzi o to, aby brak prawa, które ma zresztą charakter fakultatywny, nie był wykorzystywany przez samorządy do  odmawiania se- niorom powoływania rad gminnych. to jest sedno proponowa- nej nowelizacji (…)”11. podobnie na  taki sam cel nowelizacji, czyli stworzenie podstawy prawnej dla tworzenia rad seniorów, wskazała w swoim wystąpieniu na tym samym posiedzeniu Ko- misji samorządu terytorialnego i  polityki regionalnej prezes Ogólnopolskiego porozumienia UtW, Krystyna Lewkowicz, stwierdzając między innymi: „Napływają do nas głosy z terenu, 10 tamże. 11 pełny zapis posiedzenia Komisji samorządu terytorialnego i polityki regional- nej (nr 166) z dnia 28 sierpnia 2013 r., Kancelaria sejmu, Biuro Komisji sejmowych, Biuletyn nr  2208/Vii, http://orka.sejm.gov.pl/zapisy7.nsf/0/01F577B63F3cDFec- c1257BDc004A5096/ 24File/0220807.pdf. 20 I. Determinanty wprowadzenia regulacji… że szereg gmin, które najnormalniej w świecie chcą się pozbyć problemu, powołuje się na brak regulacji prawnej. Nie ma regu- lacji, nie tworzymy żadnych rad. takie jest ich stanowisko. Jeżeli taka regulacja się pojawi, a nastąpi to w wyniku przyjęcia ustawy, powstanie podstawa prawna, ale nic nie będzie narzucane siłą. Zostaną jedynie określone instytucjonalne ramy działania”12. czynnikiem, który stał się niewątpliwie dodatkowym im- pulsem do  przygotowania projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów, było obowiązywanie wprowadzonych do ustawy o samorządzie gminnym ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorzą- dzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w  województwie oraz o  zmianie niektórych innych ustaw13 (ustawą wprowadzającą młodzieżowe rady gmin) prze- pisów umożliwiających tworzenie młodzieżowych rad gmin. Na podstawie art. 1 pkt 7 ustawy wprowadzającej młodzieżowe rady gmin w ustawie o samorządzie gminnym po art. 5a dodany został art. 5b w brzmieniu: „Art. 5b. 1. Gmina podejmuje działania na  rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy, w tym zwłaszcza wśród młodzieży. 2. rada gminy na  wniosek zainteresowanych środowisk może wyrazić zgodę na  utworzenie młodzieżowej rady gminy mającej charakter konsultacyjny. 3. rada gminy, powołując młodzieżową radę gminy, nadaje jej sta- tut określający tryb wyboru jej członków i zasady działania”. powyższa zmiana weszła w życie w dniu 30 maja 2001 r. Dodany do ustawy o samorządzie gminnym art. 5b umożli- wił radom gmin powoływanie młodzieżowych rad gmin. Warto 12 tamże. 13 Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gmin- nym, o  samorządzie powiatowym, o  samorządzie województwa, o  administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 45, poz. 497 z późn. zm.). 1. Źródła i cele 21 jednak wspomnieć, że  młodzieżowe rady gmin, podobnie jak gminne rady seniorów, powstawały dużo wcześniej przed poja- wieniem się wyraźnej podstawy prawnej dającej możliwość ich tworzenia, bowiem pierwsza młodzieżowa rada gminy (młodzie- żowa rada miasta) powstała we wrześniu 1990 r. w częstocho- wie. W 2012 r. istniało w polsce około dwustu młodzieżowych rad w gminach, ale także i w powiatach14. Jak słusznie zauważył A.  szewc, działalność młodzieżo- wych rad gmin „ma charakter konsultacyjny, nie jest więc tyl- ko «zabawą w samorząd», ale ma pewne znaczenie prawne”15. Warto podkreślić, że ustawodawca przyznał radom gmin pra- wo, a nie obowiązek tworzenia młodzieżowych rad gmin, rada gminy podejmuje więc uchwałę o  utworzeniu młodzieżowej rady gminy fakultatywnie (może, ale nie musi powołać mło- dzieżową radę gminy). Jednakże rada gminy może powołać młodzieżową radę gminy jedynie na  wniosek zainteresowa- nych środowisk (art. 5b ust. 2 i 3 u.s.g.), co oznacza, że nie może powołać młodzieżowej rady gminy na wniosek podmio- tów tradycyjnie korzystających z  prawa inicjatywy uchwało- dawczej, czyli wójta, radnych czy komisji rady gminy. Ważne jest jednak, że ustawodawca przyznał radzie gminy samodziel- ność w kształtowaniu ustroju młodzieżowej rady gminy, dając jej kompetencję do  nadania młodzieżowej radzie gminy sta- tutu określającego tryb wyboru jej członków i zasady działa- nia (art. 5b ust. 3 u.s.g.). Jak słusznie zauważyły M. Ofiarska i  A.  Ziółkowska: „podstawowe zadania rad mieszczą się w trzech płaszczyznach: aktywizacja młodzieży lokalnej, roz- powszechnianie wiedzy o  samorządzie terytorialnym oraz działalność konsultacyjna. ideą przyświecającą istnieniu tego typu organów konsultacyjnych było wspieranie samorządnoś- ci i zapewnienie młodym członkom wspólnot samorządowych 14 M. Owczarek, J.  pietrasik, J.  radzewicz, Partycypacja obywatelska mło- dzieży. Przykład młodzieżowych rad gmin, Warszawa 2012, s. 55–56. 15 A. szewc, komentarz do art. 5b (w:) G. Jyż, Z. pławecki, A. szewc, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, LeX/el. 2012. 22 I. Determinanty wprowadzenia regulacji… udziału w  decyzjach, które ich dotyczą”16. Z  całą pewnością młodzieżowe rady gmin i  przyjęte przez ustawodawcę roz- wiązania ich dotyczące stały się pierwowzorem dla instytucji gminnych rad seniorów. Na zakończenie powyższych rozważań warto wspomnieć, że  poselski projekt ustawy wprowadzającej gminne rady se- niorów nie był pierwszym projektem ustawy odnoszącym się do kwestii tworzenia rad seniorów w gminach, bowiem projekt ustawy zmieniającej ustawę o samorządzie gminnym umożliwia- jący tworzenie rad seniorów w gminach (dalej: senacki projekt ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów) został złożony już w dniu 14 stycznia 2009 r. do Marszałka senatu przez sena- torów platformy Obywatelskiej17. projekt ten zakładał nadanie nowego brzmienia art.  5b u.s.g., wprowadzając w  ten sposób instytucję gminnych rad seniorów. senatorowie zaproponowali nadanie temu przepisowi następujące brzmienie: „Art. 5b. 1. Gmina podejmuje działania na  rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy, w tym zwłaszcza wśród młodzieży i osób starszych. 2. rada gminy na wniosek zainteresowanych środowisk może wy- razić zgodę na utworzenie młodzieżowej rady gminy lub gminnej rady seniorów, mającej charakter konsultacyjny. 3. rada gminy, powołując młodzieżową radę gminy lub gminną radę seniorów nadaje jej statut określający tryb wyboru jej człon- ków i zasady działania”. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad senac- kim projektem ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów 16 M. Ofiarska, A.  Ziółkowska, Komisje, zespoły, rady jako forma partycy- pacji obywateli w samorządzie terytorialnym (w:) B. Dolnicki (red.), Partycypacja społeczna w samorządzie terytorialnym, LeX/el. 2014. 17 posłami wnioskodawcami byli: łukasz Abgarowicz, Mieczysław Augustyn, stanisław Bisztyga, Barbara Borys-Damięcka, piotr Głowski, paweł Klimowicz, Zbigniew Meres, Antoni Motyczka, Krzysztof piesiewicz, Jan rulewski, Włady- sław sidorowicz, Mariusz Witczak i Marek Ziółkowski. 1. Źródła i cele 23 został upoważniony senator Mieczysław Augustyn18. Marszałek senatu w  dniu 20  stycznia 2009  r. skierował senacki projekt ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów do Komisji Usta- wodawczej, Komisji rodziny i polityki społecznej oraz do Ko- misji samorządu terytorialnego i  Administracji państwowej. Wspólne posiedzenie komisji w tej sprawie odbyło się w dniu 6 maja 2009 r. Komisje wniosły o przyjęcie senackiego projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów bez poprawek19. projekt powyższej ustawy był rozpatrywany na  34.  posie- dzeniu senatu rzeczypospolitej polskiej Vii kadencji, które od- było się w dniach 27 i 28 maja 2009 r.20 senat w dniu 28 maja 2009 r. przyjął senacki projekt ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów i podjął uchwałę w sprawie wniesienia do sejmu tego projektu ustawy21. Do końca Vi kadencji sejmu rp (to jest do dnia 7 listopada 2011 r.) odbyło się jedynie pierwsze czyta- nie senackiego projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów na  posiedzeniu Komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej w dniu 9 września 2009 r.22 tym samym zgodnie z  zasadą dyskontynuacji prac parlamentu byt senac- kiego projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów uległ zakończeniu wraz z końcem Vi kadencji sejmu rp. 18 Zob. senat rp Vii kadencji, druk nr 434, www.senat.gov.pl. 19 Zob.  sprawozdanie Komisji Ustawodawczej, Komisji rodziny i  polityki społecznej oraz Komisji samorządu terytorialnego i  Administracji państwowej o  projekcie ustawy zmieniającej ustawę o  samorządzie gminnym (druk nr  434), senat rp Vii kadencji, www.senat.gov.pl. 20 Zob.  porządek obrad 34.  posiedzenia senatu rzeczypospolitej polskiej Vii kadencji z dnia 27 i 28 maja 2009 r., senat rp Vii kadencji, www.senat.gov.pl. 21 Zob. uchwałę senatu z dnia 28 maja 2009 r. w sprawie wniesienia do sej- mu projektu ustawy zmieniającej ustawę o samorządzie gminnym, senat rp Vii ka- dencji, www.senat.gov.pl. Zob. także: sejm rp Vi kadencji, druk nr 2112, www. sejm.gov.pl. 22 pełny zapis posiedzenia Komisji samorządu terytorialnego i polityki regio- nalnej (nr 162) z dnia 9 września 2009 r., Biuletyn nr 2673/Vi, http://orka.sejm. gov.pl/Biuletyn.nsf/0/4BDD50B53BAF6De1c125763500459B5A/$file/0267306. pdf. 24 I. Determinanty wprowadzenia regulacji… 2. UcZeStnIcy prOceSU UStaWODaWcZegO I jegO prZeBIeg projekt ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów jako po- selski projekt ustawy platformy Obywatelskiej rp został złożony do Marszałek sejmu rp w dniu 28 maja 2013 r.23 część posłów wnioskodawców była w  momencie składania wniosku człon- kami parlamentarnego Zespołu ds.  Uniwersytetów trzeciego Wieku24. posłowie wnioskodawcy projektu ustawy upoważnili do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy posła Michała szczerbę (pO), będącego między innymi przewodniczącym parlamentarnego Zespołu ds.  UtW. Miało to niewątpliwie związek ze wspominanym już faktem, że cele nowelizacji opracowane zostały przez parlamentarny Zespół ds.  UtW. tematyka 7.  posiedzenia Zespołu w  dniu 24  maja 2013 r. dotyczyła inicjatywy legislacyjnej w sprawie gminnych rad seniorów25. również wniosek w  sprawie projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów adresowany do  Mar- szałek sejmu opatrzony jest datą 24 maja 2013 r., co pozwala 23 posłami wnioskodawcami projektu ustawy byli: elżbieta Achinger, Małgo- rzata Adamczak, Urszula Augustyn, Joanna Bobowska, łukasz Borowiak, Krzysz- tof Brejza, Jacek Brzezinka, Beata Bublewicz, Andrzej Buła, renata Butryn, piotr cieśliński, Marian cycoń, czesław czechyra, ewa Drozd, Krzysztof Gadowski, elżbieta Gapińska, Artur Gierada, Andrzej Gut-Mostowy, Andrzej Kania, Małgo- rzata Kidawa-Błońska, Krystyna Kłosin, Zbigniew Konwiński, sławomir Kowalski, iwona Kozłowska, Ligia Krajewska, Krzysztof Kwiatkowski, Józef Lassota, Arka- diusz Litwiński, Zofia ławrynowicz, Katarzyna Matusik-Lipiec, rajmund Miller, izabela Katarzyna Mrzygłocka, Małgorzata Niemczyk, Marzena Okła-Drewno- wicz, Janina Okrągły, Lucjan Marek pietrzczyk, Julia pitera, Dorota rutkowska, Marek rząsa, Wojciech saługa, henryk siedlaczek, Krystyna skowrońska, Bożena sławiak, Michał szczerba, Adam szejnfeld, Bożena szydłowska, iwona śledziń- ska-Katarasińska, Marcin święcicki, robert tyszkiewicz, Marek Wojtkowski, ewa Wolak, ryszard Zawadzki i ewa Żmuda-trzebiatowska. 24 pełny zapis posiedzenia Komisji samorządu terytorialnego i polityki regio- nalnej (nr 162) z dnia 9 września 2009 r., Biuletyn nr 2673/Vi, http://orka.sejm. gov.pl/Biuletyn.nsf/0/4BDD50B53BAF6De1c125763500459B5A/$file/0267306. pdf. 25 tamże. 2. Uczestnicy procesu ustawodawczego i jego przebieg 25 domniemywać, że  część posłów wnioskodawców –  członków parlamentarnego Zespołu ds. UtW – podpisało go w czasie lub też po zakończeniu posiedzenia Zespołu. W przedłożonym projekcie ustawy wnioskodawcy zapropo- nowali zmianę w  ustawie o  samorządzie gminnym polegającą na dodaniu art. 5c po art. 5b w brzmieniu: „Art. 5c. 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do  pobudzania aktywności obywatelskiej senio- rów w społeczności lokalnej. 2. rada gminy, z  własnej inicjatywy lub na  wniosek zaintereso- wanych środowisk seniorskich, może utworzyć gminną radę se- niorów mającą charakter konsultacyjny, doradczy i  inicjatywny, a na wniosek organu jednostki pomocniczej lub zainteresowanych środowisk seniorskich może utworzyć także radę seniorów jed- nostki pomocniczej. 3. Gminna rada seniorów składa się z przedstawicieli grup senio- rów, organizacji pozarządowych, zainteresowanych środowisk se- niorskich oraz podmiotów prowadzących uniwersytety trzeciego wieku. 4. rada gminy, powołując gminną radę seniorów, określi, w dro- dze uchwały, jej statut, tryb wyłaniania składu oraz kompetencje i  zasady działania, dążąc przy wyłanianiu składu gminnej rady seniorów do  wykorzystania potencjału działających organizacji seniorskich oraz organizacji pozarządowych i podmiotów działa- jących na rzecz seniorów, a także zapewnienia sprawnego sposobu wyłaniania członków gminnej rady seniorów. 5. rada gminy może przekazać zadanie utworzenia rady seniorów jednostki pomocniczej, o której mowa w ust. 2, organowi uchwa- łodawczemu jednostki pomocniczej. 6. Do rad seniorów jednostki pomocniczej stosuje się odpowied- nio przepisy ust.  3  i  4 (art.  1  projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów)”26. 26 projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, sejm rp Vii ka- dencji, druk nr 1572, http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/przebiegproc.xsp?id=9eF3c- B923010A8F4c1257BAc0023Dc4D. 26 I. Determinanty wprowadzenia regulacji… Gminne rady seniorów lub inne podobne formy korzystania przez społeczności lokalne z potencjału osób starszych, działają- ce w dniu wejścia w życie ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów, utworzone przez rady gmin, zgodnie z art. 2 projek- tu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów miały działać na  dotychczasowych zasadach do  końca ustalonej przez rady gmin kadencji, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia wejścia w życie tej ustawy27. W dniu 16 lipca 2013 r. Marszałek sejmu skierowała pro- jekt ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów do  pierw- szego czytania w Komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej. pierwsze czytanie projektu ustawy wprowadzającej gminne rady seniorów odbyło się w dniu 28 sierpnia 2013 r. na posie- dzeniu Komisji samorządu terytorialnego i polityki regionalnej, obradującej pod przewodnictwem posła piotra Zgorzelskiego (psL28). Oprócz członków komisji w posiedzeniu uczestniczyli: poseł Michał szczerba (pO29) – reprezentujący wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy, Małgorzata Marcińska – pod- sekretarz stanu w  Ministerstwie pracy i  polityki społecznej, Krystyna Lewkowicz –  prezes Ogólnopolskiego porozumienia Uniwersytetów trzeciego Wieku, Joanna Dolińska-Dobek – za- stępca dyrektora Biura pomocy i projektów społecznych mia- sta stołecznego Warszawy oraz pracownicy Kancelarii sejmu: sławomir Jakubczak, Dariusz Myrcha – z sekretariatu Komisji w  Biurze Komisji sejmowych, przemysław sadłoń, Wojciech Miller, piotr świat – legislatorzy z Biura Legislacyjnego30. 27 tamże. 28 Klub parlamentarny polskiego stronnictwa Ludowego. 29 Klub parlamentarny platforma Obywatelska. 30 pełny zapis posiedzenia Komisji samorządu terytorialnego i  poli- tyki regionalnej (nr  166) z  dnia 28  sierpnia 2013  r., Kancelaria sejmu, Biuro Komisji sejmowych, Biuletyn nr  2208/Vii, http://orka.sejm.gov.pl/zapisy7. nsf/0/01F577B63F3cDFecc1257BDc004A5096/ 24File/0220807.pdf. 2. Uczestnicy procesu ustawodawczego i jego przebieg 27 W trakcie posiedzenia komisji poseł Michał szczerba za- proponował nowe brzmienie art. 5c u.s.g. dodawanym ustawą wprowadzającą gminne rady seniorów: „Art. 5c. 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do  pobudzania aktywności obywatelskiej osób starszych w społeczności lokalnej. 2. rada gminy z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowa- nych środowisk może utworzyć gminną radę seniorów. 3. Gminna rada seniorów ma charakter konsultacyjny, doradczy i inicjatywny. 4. Gminna rada seniorów składa się z przedstawicieli osób star- szych, organizacji pozarządowych oraz podmiotów prowadzących uniwersytety trzeciego wieku. 5. W przypadku powołania gminnej rady seniorów rada gminy określi w drodze uchwały tryb wyboru jej składu oraz statut okre- ślający zasady jej działania, dążąc przy wyłanianiu składu gminnej rady seniorów do wykorzystania potencjału działających organi- zacji osób starszych oraz organizacji pozarządowych i podmiotów działających na rzecz osób starszych, a także zapewnienia spraw- nego sposobu wyłaniania członków gminnej rady seniorów. 6. rada gminy może w statucie jednostki pomocniczej upoważnić ją do utworzenia rady seniorów jednostki pomocniczej. przepisy ust. 3–5 stosuje się odpowiednio”31. Jak stwierdził w trakcie posiedzenia komisji legislator prze- mysław sadłoń: „celem poprawki jest uporządkowanie przepi- su projektowanego art. 5c. Zmiany sprowadzają się do kwestii terminologicznych. Biuro Legislacyjne zaproponowało, aby używany w  projekcie wyraz «senior» został zastąpiony okre- śleniem «osoba starsza». to  określenie występuje w  aktach prawnych znacznie częściej i  jest obarczone mniejszą wadą niedookreśloności”32. 31 tamże. 32 tamże.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gminne rady seniorów - wykładnia przepisów i efekty ich stosowania. Wzory i schematy działań
Autor:
, , , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: