Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00052 007285 12250734 na godz. na dobę w sumie
Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie. Szkice o dwudziestowiecznej kulturze literackiej regionów - ebook/pdf
Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie. Szkice o dwudziestowiecznej kulturze literackiej regionów - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 232
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2734-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Książka zawiera interpretacje utworów ludzi pióra związanych z Górnym Śląskiem i Zagłębiem Dąbrowskim. Znalazły się tutaj szkice poświęcone poezji (m.in. Lecha Piwowara, Stanisława Wygodzkiego, Wacława Stacherskiego, Stanisława Krawczyka), powieści Edwarda Kudelskiego Sosnowiec jest takim miastem jak Londyn, Paryż, Wiedeń..., ale również rozpoznaniom badaczy literatury i - jak w przypadku Jana Pierzchały – mechanizmów funkcjonowania najszerzej pojętej 'pamięci miejsc'. Autora interesuje poetyka tekstów, ich miejsce w dwudziestowiecznej kulturze literackiej – w ujęciach szczegółowych i panoramicznych uwzględnia więc nie tylko ściśle regionalne konteksty historyczne. Książka może zainteresować tak czytelników związanych z Górnym Śląskiem i Zagłębiem Dąbrowskim, jak i obserwatorów artystycznych wydarzeń z innych 'okolic', podejmujących próby scalenia różnych doświadczeń naszej literatury współczesnej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dla Ali Szkice o dwudziestowiecznejkulturze literackiej regionówGórny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie NR 3439 Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej Marek Piechota Recenzent Jerzy Smulski Spis treści Od Autora 7 Część 1 „W poezji nie można powracać”. Notatki o wierszach Lecha Piwowara 13 Milcząc w skowycie. Wokół Drzewa ciemności Stanisława Wygodzkiego Młody, idący… O Wacławie Stacherskim 47 Część 2 „Realista metafizyczny”. O wierszach Stanisława Krawczyka 29 65 78 „Ze strzępów strzępy”. O wierszu Błądzę Stanisława Krawczyka „Podróż do przystani potrzebnych słów”. Na marginesach wierszy Grzegorza Słobodnika 85 Wyobraźnia urealniona? Kilka uwag o poezji „nowej i nowszej” 93 Część 3 Legenda Zagłębia – reaktywacja? 113 Urodzeni sosnowiczanie. O bohaterach zagłębiowskiej powieści Edwarda Kudelskiego 124 Poezja w Sosnowcu i o Sosnowcu 134 Przewodnik. O Włodzimierzu Wójciku 159 Część 4 Górnośląski ruch literacki po 1989 roku 169 Misja i pasja. Uwagi o krytyce literackiej na Górnym Śląskim 186 Dwa rozdziały. O Pracowniach Życia Literackiego na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 201 Bibliografia (wybór) 209 Nota bibliograficzna 213 Indeks nazwisk 215 Summary 227 Zusammenfassung 229 Od Autora We wprowadzeniu do tomu Nowy regionalizm w  badaniach literackich Elżbieta Rybicka notowała: rozpoznanie sytuacji pozwala […] mówić Wstępne o nowym regionalizmie w badaniach literackich – nowość wynika przede wszystkim z  zaakcentowania aktualnych parametrów wpływających na jego kształt, zarówno tych o charakterze politycznym, historycznym, społecznym, jak i tych, które odnoszą się do nowej świadomości badawczej po zwrocie kulturowym.1 Owe „parametry” rzeczywiście wiążą się w  ostatnich latach z wykorzystaniem rozmaitych narzędzi badawczych z wielu obsza- rów współczesnych dyscyplin humanistycznych (na przykład an- tropologii, geopoetyki, komparatystyki). Od pewnego czasu widać wyraźnie dążenie do odkrywania – czasami kosztem badawczego niespełnienia projektu, zabrnięcia w  ślepe uliczki rozmaitych subteorii – nowych możliwości opisu kultur regionów i regionów kultur. To wszystko ważne jest w  poszukiwaniu znamion od- rębności, specyfiki miejsca i czasu, trwałości i stref nieciągłości tradycji, a także dialogowych współbrzmień „ponad granicami”. 1 E. Rybicka: Wprowadzenie. W: Nowy regionalizm w  badaniach lite‑ rackich. Badawczy rekonesans i  zarys perspektyw. Red. M. Mikołajczak, E. Rybicka. Kraków 2012, s. 26. 7 Oczywiście, obyśmy w  tych rozpoznawczych wyprawach nie porzucili „minionego”, nie poddali się – by tak rzec – efek- townemu prezentyzmowi, gubiącemu pamięć o  bardziej lub mniej odległej przeszłości. Mam tu na myśli i kulturoznawcze projekty sprzed wielu lat, i  minione opisy kultury literackiej będące dziś zbiorem fragmentów do uważnej rekonstrukcji, i  archiwalia oczekująca na rzetelne, wymagające cierpliwości, ocalenia. We wspomnianej książce Zbigniew Chojnowski za- uważył: „Literaturoznawstwo regionów ma szansę uzupełnienia historii literatury polskiej, jak i  jej nowego oświetlenia od jej początków do czasów najnowszych”2. Całości nie ogarniemy, ale wyznaczymy punkty orientacyjne na mapie, podążając nie tylko głównymi traktami, ale też zarośniętymi ścieżkami naszej „trudnej” literatury współczesnej3. Niniejsza książka składa się z kilku – takie było założenie – korespondujących ze sobą części, poświęconych kulturze litera- ckiej Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, m.in. poetom, prozaikom, ruchowi wydawniczemu. Część pierwszą tworzą szkice o  twórczości Lecha Piwowara, Stanisława Wygodz- kiego i Wacława Stacherskiego. Tutaj – by krótko zasygnalizo- wać podejmowaną problematykę i  sposób tematycznego uję- cia – skierowałem uwagę na poetykę tekstu, także to, w jakiej mierze obecność w  regionie (a  przecież biografie prezentowa- nych twórców są świadectwem albo zakorzenienia, obecności „totalnej”, albo obecności chwilowej, „niepełnej”) wpływa na wyraz lokalnego patriotyzmu, tudzież gesty obywateli świata poszukujących swojego miejsca. By powtórzyć: w  ujęciach 2 Z. Chojnowski: Literaturoznawstwo regionów (w  poszukiwaniu sku‑ tecznych perspektyw badawczych). W: Nowy regionalizm…, s. 28. W tym zda- niu autor odsyła nas zresztą do uwagi Jacka Kolbuszewskiego o roli regiona- lizmu w komponowaniu „całościowego obrazu dziejów dwudziestowiecznej literatury polskiej”. 3 W  kontekście jednego z  interesujących mnie regionów o  „sposobach istnienia w  utworach literackich konkretnej okolicy” instruktywnie pisała ostatnio Elżbieta Dutka w swojej książce Zapisywanie miejsca. Szkice o Ślą‑ sku w literaturze przełomu wieków XX i XXI. Katowice 2011. 8 szczegółowych czy przeglądach panoramicznych uwzględniam nie tylko ściśle regionalne konteksty. Część druga, również po- święcona poetom, nie ma już „historycznego” wymiaru przed- wojennej i  wojennej obecności. „Śląsko -zagłębiowski” Stani- sław Krawczyk, współtwórca Reduty 56 – Grzegorz Słobodnik, wybrani poeci „młodej generacji” – wszyscy oni pracowali nad dykcją obecni tutaj, lecz otwierający kolejne furtki umożli- wiające wyglądanie „poza”. Część trzecia może być określona mianem sosnowieckiego rekonesansu. Jan Pierzchała, autor Le‑ gendy Zagłębia, przez lata mierzył się z najszerzej pojętą pamię- cią zagłębiowskich miejsc. Edward Kudelski, pisząc powieść Sosnowiec jest takim miastem jak Londyn, Paryż, Wiedeń…, we- dług swoich możliwości szkicował regionalną topografię, figurę losu ludzi stąd. Sylwetkowo przypomniana jest postać Włodzi- mierza Wójcika, autora m.in. Spotkań zagłębiowskich i  Zagłę‑ biowskich impresji, dokumentujących życiowe przywiązanie do miejsca urodzenia, powiedziałbym – niestrudzone „miejscopi- sanie”. Część czwarta zawiera przeglądy „dynamiczne”, ujęte w  planie socjologii faktów literackich. Tu znajduje się tekst podsumowujący, w  którym pojawiają się informacje o  dwóch pracowniach Uniwersytetu Śląskiego w  Katowicach podejmu- jących badania nad życiem literackim Śląska i Zagłębia. Jednak to zamknięcie jest równocześnie swoistym otwarciem – zapro- szeniem do debaty o perspektywach regionalistyki, strategiach badań, instytucjonalnej systematyzacji naukowych planów. Po prostu o potrzebach, możliwościach i konsekwencji w rozsąd- nym myśleniu o regionie. 9 Indeks nazwisk A Adam zob. Piwowar Adam Adorno Theodor W. 180 Andrzejewski Jerzy 194 Anka, żona Stanisława Wygodzkiego 32 Antoniak Edyta 156 Antyporowicz Aleksander 49 Apollinaire Guillaume (właśc. Wilhelm Apollinaris Kostrowicki) 81, 83 Apostata zob. Apostata Julian Apostata Julian 19 Araszkiewicz Jerzy 138, Arystoteles 81 Augustyński Henryk 48 Autuchiewicz Stanisław 141 B Bachelard Gaston 94 Baczyński Krzysztof Kamil 52, 62 Bahr Janina 125 Bajer Piotr 205 Bajorowicz Karol 155 Baliński Stanisław 159 Bańcer Stefania 16 Baranek Monika 171 Baranowska Małgorzata 94 Barański Marek 114, 126, 157, 212 Barański Paweł 155, 173 Bartelski Lesław Marian 42, 59, 75 Bartkiewicz Zygmunt 51 Bartonez Jan (pseud. Szary) 57 Bartoszyński Kazimierz 187 BASZ 62 Baudelaire Charles Pierre 156 Bąk Magdalena 198 Bense Max 180 Bereza Henryk 93 Bergerová Eva 65 Bernard Krystyna 30, 45, 212 Będkowski Ryszard 145, 148, 156 Bialik Chaim Nachman 148, 149 Biała Anna 138 Bieniasz Stanisław 182 Bieńkowski Zbigniew 24 Błoński Jan 98 Bock Jerzy 190 Boczkowska Magdalena 58, 65, 80, 142, 147, 155, 204, 209, 210 Bogucka Teresa 146 Bonczar Renata 89 215 Bonczyk Norbert 190 Borkowska Grażyna 196 Borkowska Krystyna 152 Borowski Tadeusz 31–34, 44, 159 Botticelli Sandro (właśc. Alessandro Filipepi) 98 Brandstaetter Roman 45 Bratny Roman (właśc. Roman Mularczyk) 191 Breitner Irena 32 Brémond Henri 50 Brodzka Alina 148 Broniewski Władysław 41, 42, 120, 137, 138 Brown George Mackay 178 Brożek Ludwik 190 Bruder Franziska 46 Brudnicki Jan Zdzisław 147 Brzeski Kazimierz 14 Brzękowski Jan 16, 51, 108 Brzoska Wojciech 103, 104, 155, 173, 176, 209 Brzozowski Stanisław 56, 186 Bugajski Leszek 198 Bujnicki Tadeusz 25, 42 Bukko Aleksander 49, 50, 61, 140 Bukowiecka Zofia 119 Byszewski Władysław 117 C Cendrars Blaise (właśc. Frédéric Sauser) 81, 82 Chefer Chaim 145 Chojecka Ewa 202 Chojnowski Zbigniew 8 Choromański Michał 51 Choynowski Piotr 51 Cichla-Czarniawska Elżbieta 140, 156 Ciepliński Czesław 120 Ciesielczuk Jadwiga 141 Ciesielczuk Stanisław 140, 141, Cieślak-Sokołowski Tomasz 16, 209 Ciszewski Stanisław 117 Cudak Romuald 192 Cygan Jacek 145, 148 Cyra Adam 59 Czachowska Jadwiga 25, 30 Czachowski Adam 44 Czajka-Stachowicz Izabela 145 Czakański-Sporek Piotr 183 Czapek zob. Čapek Karel Czapliński Przemysław 170 Czarnik Oskar Stanisław 44, 209 Czarnowski Teofil 138 Czarski Michał 24, 86, 134, 212 Czechow Anton P. 17, 156 Czechowicz Józef 17 Czernik Stanisław 45 Czeszek Jadwiga 203 Czubala Dionizjusz 117, 127, 132 Czubalowie Marianna i Dionizjusz 116, 209 Czuchnowski Marian 49 Ć Ćwierk Konstanty 139, 140, 210 Č Čapek Karel 132 D Damrot Konstanty 191 Daniłowski Gustaw 55, 57, 137, 156, 203, 204, 210, 213 Dante Alighieri 198 Dawidek Gryglicka Małgorzata 149 216 Dąbrowska Maria 51 Derda Zbigniew Jerzy 152, 171 Descartes René (Kartezjusz) 82 Dobrowolski Tadeusz 138 Domiński Henryk 16 Dostojewski Fiodor M. 156 Drewnowski Taeusz 31, 32 Drozdowski Bohdan 109 Dróżdż Stanisław 66, 149 Drzewucki Janusz 196 Duda January 145 Dulemba Wodzimierz 145, 147 Durski Jacek 150, 151, 152 Dutka Elżbieta 8, 209 Dybciak Krzysztof 30, 187 Dymowski Eligiusz Dziadek Adam 156 E Eile Stefan 191 Elin Mila 16, 209 Engels Fryderyk 44 F Fajner zob. Chefer Chaim Falda Beata 152 Famulska-Ciesielska Karolina 30 Fast Piotr 155 Fazan Mirosław 144, 189, 191, 193 Federowski Michał 117 Ficowski Jerzy 34 Fik Ignacy 49 Fik Marta 44, 209 Flaczyk Roman 57 Fokkema Douwe 198 Formanowicz Leon 202 Fox Dorota 205 Fox Marta 155, 179 Frajlich Anna 36, 45 Frania Arkadiusz 151 Frasik Józef Aleksander 18 Fryde Ludwik 186 Fuks Marian 148 Fusiarski Leszek 57 G Gajcy Tadeusz 52 Gajewska Małgorzata 171 Galskỳ Desider 191 Gałczyński Konstanty Ildefons 118 Gałuszka Krystian 152, 174 Gawliński Stanisław 46, 93 Gawroński Dominik 155 Gągorowski Jan 57 Gębołyś Zdzisław 139 Gibas Jarosław 183, 184 Gleizes Albert 83 Głębicka Ewa 144, 147 Głogowski Tomasz M. 116, 198, Głowiński Michał 39, 94, 109, 206, 214 116, 210 Goetel Ferdynand 120 Golonka Jacek 171 Gombrowicz Witold 194 Gondek Elżbieta 138, 139, 142, 203, 205, 209, 210 Gosiewski Jerzy 47, 48 Górdziałek Józef 123, 170 Grabowski Marek 83 Grajewska Krystyna 144 Grądziel-Wójcik Joanna 153 Grochowiak Stanisław 96 Grodowska Iza 144 Gross Natan 32, 43, 40, 45, 210 Gruszecki Artur 119 Grygierczyk Mariusz 152 217 Grynberg Henryk 34 Grządziel Jerzy 142, 210 Grzeniewski Ludwik Bohdan 43 Gruszka-Zych Barbara 175 Gutkowska Barbara 160 Guzek Karol Franciszek 152 Gwiazda Zdzisława 145 H h.d. zob. Domiński Henryk Hałaś Marcin 152, 171, 199 Hašek Jaroslav 192 Hemingway Ernest Miller 130 Heska-Kwaśniewicz Krystyna 61, 62, 142, 193, 214 Janke Zygmunt 57 Jankowski Jerzy 25 Jankowski S.M. 57 Jaroń Jan N. 190 Jarosz Adam zob. Jarosz Adam W. Jarosz Adam W. 30, 48, 49, 122, 125, 126, 134, 138, 139, 201–203, 205, 207, 210, 211 Jarzębski Jerzy 170 Jasieński Bruno (pierwotnie Wiktor Zysman) 14, 15, 23, 27, 30, 44, 82 Jaskółowa Ewa 141, 205 Jastrun Mieczysław 45, 76, 82, 109 Jastrzębiec-Kozłowski Hierowski Zdzisław 144, 187–191, Czesław 155 193 Hoesick Ferdynand 126 Horov Pavol 191 Hutnikiewicz Artur 30, 207 I Inka, córka Stanisława Wygodzkiego 32 Irzykowski Karol 125, 186, 190 Iwaszkiewicz Jarosław 43, 148 Iwaszkiewicz Maria 43 Izdebski Witold 180, 181 J J.P-Z zob. Zieliński Jan Jacob Max 81 Jadwiga Andegaweńska 181 Jan z Czarnolasu zob. Kochanowski Jan Jan, św. 60 Janáček Josef 191 Janaszek-Ivaničkova Halina 132, 198 Jastrzębski Zdzisław 54, 61 Jaworski Krzysztof 27 Jaworski Stanisław 24, 26, 42, 210 jd zob. Šajtar Drahomír Jesionowski Alfred 190 Jędrosz Piotr 171 Jędrzejko Krzysztof 152 K Kabat-Georgijewa Elwira 204 Kaczmarczyk Michał 68, 136, 138, 140, 210 Kaden-Bandrowski Juliusz 119 Kafka Franz 183, 184 Kaliński Leszek 144 Kaliski Bartosz 39, 210 Kantor-Mirski Marian 117, 127 Kantyka Jan 48 Kapała Zbigniew 58 Kartezjusz zob. Descartes René Kasztelowicz Stanisław 190, 191 Kazimierz III Wielki 117 Kądziela Paweł 43 218 Kątski Marcin 55 Kęder Cezary Konrad 174, 176, 183, 193, 194, 198 Kijonka Tadeusz 171, 176, 192, 193 Kisiel Marian 24, 25, 45, 59, 65, 68, 75, 80, 81, 86, 87, 116, 122, 126, 134, 137, 143, 152–154, 155– 157, 160–162, 171, 174, 175, 177, 182, 187, 194, 195–198, 201, 202, 204–207, 209–214 Kisielowa Joanna 160 Klejnocki Jarosław 96 Kłak Tadeusz 13, 18, 19, 21, 23, 25, 27, 136, 137, 140, 141, 193, 210, 211 Kłoniecki Edward 138, 139 Kłosinski Krzysztof 157, 193, 205, 210 Kłosińska Krystyna 154 Kobiela Ludwik 190 Koch Gabriel 152 Kochanowski Jan (Jan z Czarnolasu) 35 Kolarz Aleksandra 204 Kolberg Oskar 117 Kolbuszewski Jacek 8 Konieczny Andrzej 156 Konieczny Marian 137 Koniusz Janusz 145, 146, 156 Konopacki Leszek 94 Konopnicka Maria 119 Kopaliński Władysław (właśc. Jan Stefczyk) 116 Koperski Jerzy (Jerzy Leszin- Koperski) 27 Kornhauser Julian 196 Korzeniewska Ewa 30 Korzeńska Zofia 156 Kosińska Kazimiera zob. Warneńska Monika Kosowska Ewa 157 Kossak-Szczucka Zofia 189 Kostkiewiczowa Teresa 116 Koszyc Maria 142 Kościuszko Tadeusz 143 Kowalska Anka 145, 146 Kownacki Hipolit 119 Koyš Pavel 192 Kozicka Dorota 16, 209 Kozłowski Czesław 139, 155 Krajewski Witalis 49, 50 Krasnodębski Jan Paweł 178, 181 Krasuski Krzysztof 193, 194 Krawczyk Stanisław 9, 65–84, 120, 156, 177, 189, 209, 210, 212, 213 Kremza Arkadiusz 172 Kridl Manfred 187 Krommenau Jerzy 47, 48 Kruczkowski Leon 27, 44, 49, 119, 120, 136, 137, 159 Kryszak Janusz 15 Krzemień-Ojak Krystyna 180 Krzysztofczyk Jan 120 Krzyżanowski Julian 119 Kucharski Jan Edward 143 Kuczok Wojciech 172, 173, 176 Kudelski Edward 9, 124–128, 130, 132, 133, 138, 210, 214 Kudelski Zdzisław 30 Kudliński Tadeusz 49 Kuglin Jan 59 Kulik-Jęsiek Agnieszka 86 Kulka Jan 144 Kuncewiczowa Maria 159 Kurek Jalu (właśc. Franciszek Kurek) 17, 51, 56 Kusiak Adam (pseud. Mosquito) 155 219 Kuśniewicz Andrzej 45 Kwiatkowski Jerzy 21, 109, 186 L Lam Andrzej 30, 207 Lech zob. Piwowar Lech Lechoń Jan (właśc. Leszek Serafinowicz) 159 Lee Stephen Richard 16, 42 Lekszycki Paweł 103, 104, 173, 174, 176, 210 Lempert Wolfgang 47–49 Lenartowicz Teofil 119 Leszin-Koperski Jerzy zob. Koperski Jerzy Leśmian Bolesław (właśc. Bolesław Lesman) 75, 88 Lewandowski Jan Franciszek 57 Lichodziejewska Feliksa 42, 138 Lichỳ Saša 191 Ligęza Wojciech 35 Ligoń Jan 181, 191 Linert Andrzej 144 Lompa Józef 117, 119 Lorenc Dorota 203 Löw Ryszard 45 Lubas Regina 16, 18, 27, 51, 61, 211 Lubaś Władysław 202 Lubosz Bolesław 61, 121, 183, 192 Luter Marcin 73 Łastik Salomon 148 Łaszowski Alfred 16 Łączkowski Zdzisław Tadeusz 156 Łempicki Zygmunt 187 Łęcki Krzysztof 181 Łobzowski August 119 Łokas Helena 202 Łubowicz Elżbieta 149 Ł Łukasiński Walerian 48 Łuszczykiewicz Piotr 96 M Macha Joanna 89 Machnik-Skwara Anita 171 Maciąg Włodzimierz 109 Majakowski Włodzimierz 82 Majchrowski Witold 47–51 Majchrzycki Zygmunt 49, 210 Majerski Paweł (P.M.) 15, 24, 25, 30, 33, 48, 50, 65, 68, 74, 78, 80, 81, 83, 85, 86, 122, 125, 126, 134, 135, 137, 142, 143, 155, 156, 160, 171, 189, 193, 198, 201, 202, 204, 205, 207, 209, 210–214 Majzel Bartłomiej 106–108, 172, 173, 210 Makowiecki Andrzej Z. 118 Makowska Jadwiga 48 Maliszewski Karol 196 Mallarmé Stéphane 50 Marcinkowa Janina 117 Marcinów Zdzisław 160, 210 Markiewicz Henryk 187 Marx Jan 140 Maślarz Antoni 115, 119, 120, 136 Matusz Sławomir 152, 154, 156, 174, 175 Matuszewski Ryszard 43 Max zob. Świerczyna Bernard Melecki Maciej 100–103, 172, 211 Metzinger Jean 83 Michalski Hieronim 15 Michał Anioł (właśc. Michelangiolo di Ludovico Buonarotti Simoni) 60 Miciński Bolesław 186 220 Mickiewicz Adam 137 Micur Danuta 25, 211 Miczulski Stanisław 202 Mikołajczak Małgorzata 7 Mikołajewski Jarosław 95–97, 211 Mikrut Izabela 204, 209 Milewski Zbigniew 145 Miłaszewski Stanisław 94 Mitzner Piotr 27 Młynarczyk Katarzyna 179 Monroe Marilyn (właśc. Norma Jean Baker) 180 Morcinek Gustaw 49, 59, 60, 62, 144, 191 Morcinek-Cudak Barbara 214 Mosquito zob. Kusiak Adam Musiał Władysław 139 Musioł Paweł 190 N Nałkowska Zofia 159, 160, 163 Nawrocki Witold 115, 144, 189, Netz Feliks 170, 181, 182, 192 Nęcka Agnieszka 174, 176, 189, 191 204, 205 Niekrasz Juliusz 57 Niemojewski Andrzej 119, 120, 123, 135, 136 Norwid Cyprian Kamil 96 Nowacki Dariusz 170, 194, 195, 197, 199, 200 „Nowina” zob. Stacherski Wacław Nowak Zbigniew Jerzy Nowara Lesław Nowicki Bogdan Nowina-Stacherski Wacław zob. Stacherski Wacław Nycz Ryszard 196 O Obrzud Zdzisław 191 Ocieczek Renarda 202 Ogrodziński Wincenty 190 Okopień-Sławińska Aleksandra 116 Olejniczak Józef 197, 198 Oleksiak Elżbieta 48, 125 Olszański Grzegorz 172 Olszewski Kazimierz 115 Opacki Ireneusz 193 Opalski Józef 86 P P.M. zob. Majerski Paweł Paliwoda Alicja 58, 142, 209 Pańta Andrzej 179 Parma Ewa 171 Paszek Jerzy 136, 137, 142, 193, 205, 210 Paukszta Eugeniusz 191 Pawelec Dariusz 170, 194 Paźniewski Włodzimierz 180, 183, 193 Blasco) 74 Picasso Pablo (właśc. Pablo Ruiz Piechala Marian 15 Pierzchała Jan 9, 25, 48, 49, 51, 55, 59, 60, 61, 68, 114–123, 132, 135, 139, 142–144, 156, 192, 204, 211, 214 Pieszczachowicz Jan 194 Pietrzak Włodzimierz 186 Piłsudski Józef 122, 123, 159 Piotrowiak Jan 141 Piskor Stanisław 193, 198 Piwowar Adam 211 Piwowar Lech 8, 13–21, 23–28, 120, 209–213 221 Rokosz Beata 171 Romanowiczowa Zofia 159–161 Rott Dariusz 205 Roździeński Walenty 119, 202 Różanowicz Andrzej 62 Różewicz Tadeusz 159, 160162, 195, 198 Rubcow Nikołaj M. 155 Rudnicki Adolf 56, 130 Ruta Przemysław 136 Rybicka Elżbieta 7, 15 Rychter Zygmunt 138, 139 Rydzewska Nina 15 Rzemieniecki Karol 143 S Sandauer Artur 148, 186 Sarna Paweł 103, 123, 143, 173, 176, 205, 211 Sartre Jean-Paul 94 Sarzyński Piotr 30 Sauerland Karol 180 Sebyła Władysław 140, 141 Shakespeare William 156 Siemiginowski Antoni 57 Sierny Tadeusz 177, 182 Sikora Grzegorz 152 Sitkowa Anna 48, 58, 59, 62 Siwczyk Krzysztof 100–102, 172, Skręt Rościsław 21 Skutnik Franciszek 119 Sławek Tadeusz 155, 178, 180, 193, 173, 211 202 Piwowarowie, rodzina 25, 211 Plater Emilia 146, 157, 171 Płatek Piotr 58, 62 Podgórnik Marta 172, 173 Podleśny Robert 139 Podoska Teresa 42 Podsiadło Jacek 152 Pol Wincenty 119 Poleski Michał zob. Federowski Michał Polewka Adam 49 Pollak Seweryn 43, 82 Polok Mirosław 171 Prejs Bogdan 152, 171 Promiński Marian 186 Prus Bolesław (właśc. Aleksander Głowacki) 48, 62 Przemsza-Zieliński Jan zob. Zieliński Jan Przeździecki Jerzy 156 Przyboś Julian 14, 15, 16, 20, 21, 23, 33, 45, 51, 83, 136, 189 Przybyszewski Stanisław 118 Ptaszyńska Jolanta (pseud. Jola Trela) 175 Pytasz Marek 36, 193 R Racinowska Ludmiła 62 Ratoń Kazimierz 145–147 Rechowicz Henryk 122, 132 Remarque Erich Maria (właśc. Erich Paul Remark) 130 Reverdy Pierre 81 Reymont Władysław Stanisław (właśc. Stanisław Władysław Rejment) 119 Rimbaud Jean Arthur 20 Rogoziński Julian 82 Sławiński Janusz 116, 187 Słobodnik Grzegorz 9, 85–92, 144, 145, 177, 211, 213 Słobodnik Włodzimierz 82 Słonimski Antoni 159 222 Słowacki Juliusz 180 Słucki Arnold 148 Sobczyńska Krystyna 117 Socha Irena 49, 203, 211 Sokołowska Janina Barbara 68 Sporoń Michał 198, 206 Stacherska Bogumiła 48, 58, 59 Stacherski Wacław (pseud. Nowina, Uważny) 8, 47, 48–62, 120, 142, 209, 211, 213 Staff Leopold 19, 156, 159, 160, 162 Staff Ludwik Maria 94 Stala Marian 98 Stalin Józef (właśc. Józef Wissarionowicz Dżugaszwili) 27, 42 Stankowska Agata 109, 211 Starobinski Jean 94 Starościak Włodzimierz 25, 212 Staszic Stanisław 49, 51 Stern Anatol 14, 15, 22, 43, 66, 67, 82 Stępień Marian 16, 18, 42, 193 Stroiński Leon Zdzisław zob. Stroiński Zdzisław Stroiński (Leon) Zdzisław 75 Strządała Jan 178, 179 Suchanek Jerzy 152, 153, 156 Szabłowska-Zaremba Monika 34, 211 Szałagan Alicja 25, 30 Szaruga Leszek (właśc. Leszek Wirpsza) 196 Szary-Bartonez Jan zob. Bartonez Jan Szawerna-Dyrszka Anna 35 Szczawiński Maciej M. 171, 194 Szczęsny Aleksander 94 Szczygieł Bogdan 156 Szekspir William zob. Shakespeare William Szelburg-Zarembina Ewa 51 Szewczyk Wilhelm 16, 48, 144, 179, 192 Szewczyka Grażyna Barbara 205 Szlosarek Artur 98–100, 105, 211 Szopa Edward 181 Szuba Andrzej 68, 154, 155, 178, 193 Szymanowski Karol 86 Szymańska Adriana 75 Szymborska Wisława 45 Szymutko Stefan 194, 197 Ś Ślepowron-Byrska Renata 68 Śmiałek Małgorzata 48 Śpiewak Jan 23, 24, 26, 27 Świerczyna Bernard 59 Š Šajtar Drahomír 68 T Taczanowski Stanisław 30 Tatarkiewicz Władysław 94 Telatycki Adam 51 Tkaczyszyn-Dycki Eugeniusz 105 Tokarz Bożena 192, 193, 198 Tołstoj Lew N. 156 Torbus Andrzej Krzysztof 145, 147 Torbus Wacław 25 Tramer Maciej 35, 198 Trela Jola zob. Ptaszyńska Jolanta Troczyński Konstanty 186 Trznadel Jacek 75 Tutaj Ewa 160 Tuwim Julian 15, 45, 49, 51, 52, 94 223 Tuziak Andrzej 176, 184 Twardoń Ryszard 153, 174 U Ujejski Kornel 119 Uniłowski Krzysztof 170, 183, 194–196, 198 Uniłowski Zbigniew 56, 130 Urgacz Tadeusz 120, 145, 156 Ursyn-Niemcewicz Julian 119 „Uważny” zob. Stacherski Wacław W Waczków Józef 191 Waksmański Jerzy 156 Walczak Jan 121, 125, 138, 209 Walinowska E. zob. Zieliński Jan Walter-Janke Zygmunt zob. Janke Zygmunt Wańkowicz Melchior 149 Warneńska Monika (właśc. Kazimiera Jelonkiewicz) 25, 136–138, 143, 156, 212 Wasylewski Stanisław 191 Waśkiewicz Andrzej Krzysztof 14, 26, 27, 66 Waśniewski Jan 120 Wat Aleksander (właśc. Aleksander Chwat) 14, 45 Ważyk Adam 81, 82 Werner Andrzej 31 Węgrzyniakowa Anna 177 Wieczorek Feliks 55 Wierzyński Kazimierz 15, 22, 159 Wilczek Piotr 152, 175, 194, 197 Wilczek Stanisław 49, 115, 210 Wilkoń Aleksander 93, 150, 214 Winter Krzysztof 190 Witkacy zob. Witkiewicz Stanisław Ignacy Witkiewicz Stanisław Ignacy (Witkacy) 93, 118 Wittlin Józef 56, 130, 159 Władysław I Łokietek 117 Włosek Czesław 145 Wolicki Stanisław 139 Wolski Jan 58, 142, 209 Woźniak Jerzy Lucjan 150, 151, 156 Woźniakowski Krzysztof 42, 44 Wójcik Mirosław 142, 143 Wójcik Włodzimierz 9, 24, 35, 36, 86, 115, 134, 137, 156, 159, 160–163, 165, 193, 205, 207, 210, 212, 214 Wygodzki Stanisław (Jehoszua, Szaja) 8, 29–46, 120, 137, 138, 210–213 Wyka Kazimierz 33, 83, 186 Wyspiański Stanisław 48, 142 Wysznacki Leszek 142 Z Zabierowski Stefan 193 Zaczkowski Piotr 152 Zaczyk Eugeniusz 181 Zagórski Jerzy 45 Zalec Stefan 51 Zamoyski Karol 56 Zapolska Gabriela 119 Zawada Andrzej 196 Zawadzka Ewa 89 Zegadłowicz Emil 49, 142, 143, 189, 210 Zieliński Jan (Jan Przemsza- Zieliński) 30, 59, 113, 114, 125, 144, 145, 156 Zieliński Wadysław 48 224 Ziemba Jan 115 Ziemny Aleksander (ur. Keiner) 149 Zimand Roman 119 Zych Stanisław 142 Zyman Edward 171 Ż Żeleński Tadeusz, pseud. Boy 119, 186 Żeromski Stefan 119, 191 Żmij Danuta 115 Żurek Sławomir J. 30, 34, 45, 211 Paweł Majerski Upper Silesia and the Dąbrowa Basin Essays on the 20th‑century Literary Culture of the Regions S u m m a r y The monograph is comprised of four interrelated parts devoted to the literary culture of Upper Silesia and the Dąbrowa Basin, including poets, prose writ- ers and publishing industry. In the first part, the author touches upon the oeuvre of Lech Piwowar, Stanisław Wygodzki and Wacław Stacherski. Both in these as well as the following essays, the author focuses first and foremost on the poetics of the poems and the question of how much the extent to which the writers in question resided in the region (their biographies testify to their roots in small communities or “temporary” residence) influences the manifestations of local patriotism as well as the manifestations of the need to step outside of the local framework. Thus, both specific and general over- views go beyond the strictly regional context. The second part, also devoted to poetry, lacks the “historical” dimension of pre-war and wartime presence of the writers. Stanisław Krawczyk, who existed and created on the border between Upper Silesia and the Dąbrowa Basin, Grzegorz Słobodnik, who was the co-founder of Reduta 56, as well as other poets of the “younger gen- erations” (e.g. Bartłomiej Majzel, Paweł Lekszycki, Wojciech Brzoska) at the same time emphasized their place in the region and attempted to gain popu- larity beyond Upper Silesia and the Dąbrowa Basin. The third part of the monograph can be described as a Sosnowiec reconnaissance. Jan Pierzchała, the author of Legenda Zagłębia (“The Legend of the Dąbrowa Basin”) for years engaged with the general collective memory of local places. Edward Kudelski, writing his novel Sosnowiec jest takim miastem jak Londyn, Paryż, Wiedeń… (“Sosnowiec is a City Just Like London, Paris, Vienna…”), attempted to sketch out the local topography and painted the fates of the inhabitants of the Dąbrowa Basin. Moreover, in this part, the author recalls the figure of Włodzimerz Wójcik, the author of Spotkania Zagłebiowskie (“Meetings in the Dąbrowa Basin”) and Zagłębiowskie impresje (“Impres- sions of the Dąbrowa Basin”), which documented his life-long attachment to 227 the place of his birth. Part four constitutes a “dynamic” overview from the perspective of sociology of literature. This part of the monographs includes also a summary essay, which contains information concerning two depart- ments at the University of Silesia in Katowice which conduct research into the literary life of Upper Silesia and the Dąbrowa Basin. This conclusion, however, constitutes at the same time an introduction of sorts – an invita- tion to a debate concerning the prospects of regional studies, strategy of research, and institutional systematization of research plans. Paweł Majerski Oberschlesien und Zagłębie Dąbrowskie (Dombrowaer Kohlenbecken) Beiträge zu literarischer Kultur der beiden Regionen im 20. Jh. Z u s a m m e n f a s s u n g Das Buch besteht aus vier miteinander in Einklang stehenden Teilen, die der literarischen Kultur des Oberschlesiens und des Zagłębie Dąbrowskie- Ge- biets, u.a.: den Dichtern, Prosaikern und dem Verlagswesen gewidmet sind. Den ersten Teil bilden Beiträge zum Werk der Schriftsteller: Lech Piwowar, Stanisław Wygodzki und Wacław Stacherski. In dem und in anderen Texten befasst sich der Verfasser mit der Poetik der Werke und mit der Frage, inwie- weit die Präsenz der Schriftsteller in der Region (die Biografien der Schöpfer bestätigen ihre Verwurzelung in kleiner Heimat oder ihren „zeitweiligen“ Aufenthalt dort) ihre Manifestation, den Lokalpatriotismus zu äußern und den Bedarf außerhalb der Region zu leben, beeinflussen. In groben Zügen und sehr detailliert werden nicht nur strikte regionale Kontexte dargestellt. Der zweite auch den Dichtern gewidmete Teil handelt schon nicht mehr vom „historischen” Ausmaß deren schöpferischen Tätigkeit in der Vor- kriegs- und Kriegszeit. Der sowohl mit Oberschlesien als auch mit Zagłębie Dąbrowskie verbundene Stanisław Krawczyk, Mitbegründer der Organisa- tion Reduta 56 – Grzegorz Słobodnik, ausgewählte Dichter der „jüngeren Generationen” (u.a.: Bartłomiej Majzel, Paweł Lekszycki, Wojciech Brzoska) – bemühten sich, ihre Verwurzelung in der Region hervorzuhebend auch im gesamtpolnischen Umlauf in Erscheinung zu treten. Der dritte Teil darf als eine Erkundung über Sosnowiec gelten. Jan Pierzchała, Urheber des Werkes Legenda Zagłębia („Die Legende von Zagłębie”) befasste sich jahrelang mit dem Gedenken an bestimmte Orte in Sosnowiec. In seinem Roman Sosno‑ wiec jest takim miastem jak Londyn, Paryż, Wiedeń… („Sosnowiec ist die gleiche Stadt wie London, Paris, Wien…”) schilderte Edward Kudelski die regionale Topografie und das Leben der in Zagłębie Dąbrowskie wohnen- den Einwohner. In dem Teil wird Włodzimierz Wójcik in Erinnerung ge- bracht, dessen Werke: Spotkania Zagłębiowskie („Treffen in Zagłębie”) und Zagłębiowskie impresje („Impressionen von Zagłębie”) die Bindung an den 229 Geburtsort dokumentieren. Der vierte Teil beinhaltet einen „dynamischen“ Überblick über soziologisch betrachtete literarische Fakten. Hier findet man auch ein Resümee mit den Informationen über zwei Forschungsinstitute der Schlesischen Universität in Katowice, die das literarische Leben auf dem Gebiet des Oberschlesiens und des Dombrowaer Kohlenbeckens erforschen. Das Resümee ist aber zugleich eine gewisse Eröffnung, eine Einladung zur Diskussion über Perspektiven der Regionalkunde, über Forschungsstrate- gien und institutionelle Systematisierung der wissenschaftlichen Pläne. Redakcja: Anna U. Pilśniak Projekt okładki, stron tytułowych i działowych: Anna Krasnodębska-Okręglicka Redakcja techniczna: Małgorzata Pleśniar Korekta: Anna Zaczkowska Łamanie: Marek Zagniński Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑8012‑733‑3 (wersja drukowana) ISBN 978 ‑83‑8012‑734‑0 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12b, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e -mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 13,5. Ark. wyd. 13,0. Papier offset. kl. III. 90 g Cena 22 zł (+VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp. z o. o.” Sp. K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie. Szkice o dwudziestowiecznej kulturze literackiej regionów
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: