Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00299 005353 12767193 na godz. na dobę w sumie
Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej - ebook/pdf
Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 445
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3809-0162-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże >> polityka
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).
Analizy zawarte w książce opierają się na założeniu, że gospodarowanie jest społecznym procesem kulturowym. Decyzje indywidualnych i zbiorowych podmiotów mogą być zatem podejmowane nie tylko przez pryzmat racjonalności ekonomicznej, ale i etycznej, ugruntowanej niekiedy religijnie. Rozważania dotyczące m.in.: pracy, własności, kryzysu finansowego, różnych gospodarczych trudności i wynaturzeń, społecznej odpowiedzialności biznesu, globalizacji, integralnej ekologii, gospodarczego znaczenia religii, ducha kapitalizmu czy sensu świętowania pokazują, że perspektywa etyczna i religijna w spoglądaniu na gospodarkę jest jak najbardziej uprawniona.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

SPIS TREŚCI Wstęp .............................................................................................. I. „PRACA KLUCZEM DO KWESTII SPOŁECZNEJ” ........................... 1. Praca w ujęciu Stefana Wyszyńskiego ....................................... 2. Praca w nauczaniu Jana Pawła II. Treści partykularne i uniwer- salne ........................................................................................ 3. Partycypacja pracowników we własności. Stara idea na nowe czasy? (współautor: Helmut Juros) ........................................ II. KRYZYS FINANSOWY I GOSPODARCZY 2008+ ......................... 1. Przyczyny kryzysu na rynkach finansowych .............................. 2. Krytyka kapitalizmu w czasach kryzysu .................................... 3. Myśl religijna w dyskursie wokół współczesnego kryzysu go- spodarczego ............................................................................ 7 13 15 36 65 85 87 96 107 III. NIEKTÓRE TRUDNOŚCI I WYNATURZENIA W GOSPODARCE .... 131 1. O mobilności i zakorzenieniu. Znaczenie w życiu gospodarczym 133 2. Dumping i działania antydumpingowe. Implikacje społeczno- -etyczne................................................................................... 3. Przejawy dyskryminacji seniorów w życiu zawodowym ........... 4. „Ta gospodarka zabija”. Papieża Franciszka krytyka (wynaturzeń) wolnego rynku ........................................................................ 147 173 191 IV. O MORALNOŚCI W BIZNESIE I ETYCE GOSPODARCZEJ ............ 1. Biznes a moralność ..................................................................... 2. O etyce gospodarczej .................................................................. 213 215 224 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 5 10.10.2016 13:04:54 SPiS tReśCi 3. Wokół społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR): geneza, istota, zastrzeżenia .................................................................. 4. Problematyka etyki gospodarczej w zarysie .............................. V. ETYKA GOSPODARCZA (ETYKA BIZNESU) – ZAGADNIENIA WY- BRANE ............................................................................................. 1. Między prawem a etyką: compliance management. Charaktery- styka i warunki powodzenia ................................................... 2. Etyka biznesu w warunkach globalizacji ................................... 3. Integralna ekologia papieża Franciszka. Perspektywa etyki od- powiedzialności ...................................................................... VI. GOSPODARKA A RELIGIA ......................................................... 1. Gospodarcze znaczenie religii. Trzy zastrzeżenia i cztery drogo- wskazy .................................................................................... 2. Gospodarka a religia. Typologia możliwych relacji ................... 3. W poszukiwaniu „rezerw duchowych” europejskiej gospodarki VII. KATOLICYZM A KAPITALIZM ................................................... 1. Wyznaniowe zróżnicowanie kultury gospodarczej. O ideologicz- nym nadużyciu znanej tezy .................................................... 2. Etyka katolicka a duch kapitalizmu. Ujęcie polskich liberałów 3. Katolicyzm: anty- czy prokapitalistyczny? Na marginesie dys- kursu wokół współczesnego kryzysu ekonomicznego ........... VIII. O SENSIE ŚWIĘTOWANIA I PRAWNEJ OCHRONIE NIEDZIELI .. 1. Kapitał społeczny świąt religijnych ........................................... 2. Ochrona prawna niedzieli. Próba uzasadnienia .......................... Dane bibliograficzne ....................................................................... Skróty ............................................................................................. 236 252 271 273 286 299 317 319 325 342 353 355 369 384 403 405 418 441 444 6 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 6 10.10.2016 13:04:54 WSTĘP Polityka i gospodarka to te sfery życia ludzkiego, w odniesie- niu do których ciągle pokutuje stary neopozytywistyczny przesąd o ich pożądanej aksjologicznej i religijnej neutralności. Nawet jeśli w oficjalnych deklaracjach polityków czy ludzi biznesu dominują inne tony, a w kręgach naukowych metodologiczny postulat „nauki wolnej od wartości” przestał być „imperatywem kategorycznym” naukowości, to praktyka polityczna i biznesowa oraz teoretyczne jej ujmowanie często pozostają na starych pozycjach. Na co dzień „twarda” polityczna skuteczność i poprawność oraz ekonomiczna efektywność (bussines is bussines) wygrywają z „miękką” etycz- nością. Nie chodzi przy tym o ludzką słabość i zawodność (na którą skarżył się już św. Paweł: „Nie czynię bowiem dobra, którego chcę, ale czynię to zło, którego nie chcę” – Rz 7,19), ale o głębokie prze- świadczenie o istotowej nieprzystawalności tych odmiennych typów racjonalności. Stary liberalny dogmat o naturalnej dobroci rynku i rządzących nim praw, których śmiertelnym wrogiem zakłócającym rynkową logikę jest dodana z zewnątrz moralność, w powszechnej świadomości bynajmniej nie został przezwyciężony. Właśnie w na- wiązaniu do tego dogmatu, który zakłada, że rynek sam rozwiąże kwestię nierówności, w polityce gospodarczej wysuwa się postulat nieingerencji. Na ideologiczny charakter tzw. „teorii samoistnego przepływu dobrobytu w dół” (trickle down theory), uzasadniającej redystrybucyjną bezczynność państwa, wskazywał nawet papież Franciszek w adhortacji Evangelii gaudium (54). 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 7 10.10.2016 13:04:54 WStęP Na założeniu, że perspektywa etyczna i religijna w spoglądaniu na politykę jest jak najbardziej uprawniona, została oparta moja po- przednia książka1. Próbowałam w niej pokazać, że wartości etyczne i religijne nie tylko nie są obcym ciałem w polityce, ale zdecydowanie ubogacają refleksję politologiczną, pomagają odkrywać nowe per- spektywy w docieraniu do istoty tego, co polityczne. Na podobnym założeniu, ale odniesionym do gospodarki, opierają się rozważania zawarte w niniejszej książce. Jest ona zatem poniekąd dalszym ciągiem refleksji, w której rzeczywistość szeroko rozumianego życia społecz- nego ujmuje się z p e r s p e k t y w y e t y c z n e j i r e l i g i j n e j. Dopowiedzieć tu trzeba, że obecna na kartach tej książki p e r- s p e k t y w a r e l i g i j n a ma wieloraki sens. Oznacza najpierw przyjęcie istnienia punktów stycznych między obszarami gospodarki i religii oraz współzależności między nimi. Przez analogię do relacji między państwem a Kościołem odrzuca się tu zatem wrogą separację. Religijna perspektywa spoglądania na gospodarkę wiąże się następnie z perspektywą etyczną. Owszem, w punkcie wyjścia poznanie wartości i powinności życia gospodarczego jest autonomiczne, niezależne od światopoglądu i religii. W ramach przyjętej w tej książce „chrześci- jańskiej” perspektywy etycznej nie odrzucamy jednak teologicznego uzasadniania norm etyki gospodarczej. Przeciwnie, ich ostateczne wyjaśnienie oparte zostało niekiedy o prawdy teologiczne. Taka też jest – jak się wydaje – opcja nauczania społecznego Kościoła na tematy gospodarcze. Choć skierowane do wszystkich ludzi dobrej woli, nie ukrywa swego religijnego zakotwiczenia. Ponieważ jest ono przywoły- wane w niektórych rozdziałach tej książki, tytułowa p e r s p e k t y w a r e l i g i j n a znajduje dodatkowe uzasadnienie. Zakładając, że praca rzeczywiście jest „kluczem do kwestii spo- łecznej”, refleksja na jej temat otwiera tekst książki (rozdział I). Przy- pomniane tu zostanie przysypane patyną i nieco zapomniane ujęcie Stefana Wyszyńskiego oraz nauczanie o pracy Jana Pawła II. Po 35 latach od ogłoszenia encykliki Laborem exercens warto zapytać o ak- tualność tego nauczania, o jego partykularne i uniwersalne treści. 1 Por. A. Dylus, Polityka w perspektywie etycznej i religijnej, Warszawa 2016. 8 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 8 10.10.2016 13:04:54 WStęP To samo dotyczy „starej idei” katolickiej nauki społecznej łączenia pracy z własnością. Czy partycypacja pracowników we własności jest ideą na nowe czasy? Bodaj najważniejszym wydarzeniem ostatniej dekady w gospodar- ce światowej, które nie tylko odbiło się na poziomie życia szerokich rzesz konsumentów, spowodowało daleko idące zmiany w polityce gospodarczej, ale też sfalsyfikowało niektóre zastarzałe ekonomiczne przesądy i wymusiło radykalną zmianę paradygmatów w podejściu do rynku, był rozpoczęty w 2008 r. kryzys finansowy i gospodarczy. Nic dziwnego, że wywołał on szeroką debatę nie tylko wśród ekonomistów. W kolejnym rozdziale (II) zapytamy o jego przyczyny, o kondycję kapitalizmu i wywołaną kryzysem krytykę tego systemu oraz o wkład myśli religijnej (zwłaszcza encykliki Benedykta XVI Caritas in veri- tate) do dyskursu wokół kryzysu. Różnym innym trudnościom i wynaturzeniom w gospodarce, wy- stępującym nie tylko w czasach kryzysu, jest poświęcony rozdział III. Będzie tu mowa o gospodarczym znaczeniu mobilności i zakorzenienia oraz o zgubnym zachwianiu proporcji między nimi. Oczywiste jest, że dumping narusza zasady uczciwej konkurencji. Okazuje się jednak, że i niektóre działania antydumpingowe powodują co najmniej ambiwa- lentne skutki. Do wynaturzeń w życiu gospodarczym gwałtownie dziś zwalczanych należy wszelka dyskryminacja. Wobec systematycznego starzenia się społeczeństw europejskich, w tym w Polsce, chcemy zapytać o przejawy dyskryminacji seniorów i o potencjał zawodowy starszych pracowników. Tę część książki zamknie charakterystyka nie przebierającej w słowach krytyki wynaturzeń wolnego rynku papieża Franciszka. Choć – jak już wspomniano – w całej książce spogląda się na go- spodarkę z p e r s p e k t y w y e t y c z n e j, bezpośrednio moralności w biznesie i etyce gospodarczej poświęcone są dwa kolejne rozdziały. W rozdziale IV podjęta zostanie najpierw próba (wielokrotnie już po- dejmowana w literaturze przedmiotu) systematycznego zestawienia ze sobą obszarów: biznesu i moralności oraz metaetycznej identyfikacji etyki gospodarczej. Będzie tu również mowa o genezie i istocie spo- łecznej odpowiedzialności biznesu oraz o zastrzeżeniach wysuwanych 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 9 10.10.2016 13:04:54 9 WStęP wobec tej koncepcji. Tekst zamykający ten rozdział będzie prezentacją zarysu problematyki etyki gospodarczej. Charakteryzowane w rozdziale V wybrane zagadnienia etyki go- spodarczej (etyki biznesu – jak zamiennie nazywa się tę subdyscyplinę etyczną) otwiera problematyka z pogranicza prawa i etyki: zarządza- nia zgodnością z prawem, tzw. compliance management. Ponieważ w XXI w. gospodarowanie odbywa się w warunkach globalizacji, warto zapytać o związane z tym dylematy i nowe wyzwania etyczne. Prezentowana w encyklice Laudato si’ etyka ekologiczna papieża Franciszka rozwijana jest, jak się wydaje, w paradygmacie etyki od- powiedzialności. W tekście zamykającym tę część książki, oprócz charakterystyki Franciszkowej „integralnej ekologii”, będzie mowa o pułapkach i potencjale takiego ujęcia. Kolejne dwa rozdziały są wprost poświęcone relacji gospodarki i religii. Rozdział VI otworzy refleksja wokół gospodarczego znaczenia religii. Po niej nastąpi prezentacja typologii możliwych relacji między gospodarką a religią. Wreszcie spróbujemy się zastanowić, czy religia należy jeszcze do „rezerw duchowych” zdolnych ożywić europejską gospodarkę. Bogata problematyka relacji między katolicyzmem a kapitali- zmem wyczerpuje treść rozdziału VII. W nawiązaniu do niekończą- cego się sporu wokół tezy Maxa Webera o znaczeniu protestantyzmu dla rozwoju kapitalizmu podjęte tu zostanie najpierw pytanie, czy chrześcijańska kultura gospodarcza rzeczywiście jest zróżnicowana wyznaniowo. Może zasadna jest parafraza tezy Webera, tj. zestawie- nie ze sobą etyki katolickiej i ducha kapitalizmu? Wracając jeszcze raz do dyskusji toczonych wokół trwającego od 2008 r. kryzysu ekonomicznego, tym razem w ich części odbywającej się w środowi- skach katolickich, zapytamy wreszcie o anty- albo prokapitalistyczną identyfikację katolicyzmu. Książkę rozpoczętą rozważaniami na temat pracy kończy reflek- sja o sensie świętowania i ochronie niedzieli (rozdział VIII). Będzie tu mowa o trudnym do przecenienia kapitale społecznym generowanym w trakcie obchodzenia świąt religijnych oraz o uzasadnieniu koniecz- ności prawnej ochrony niedzieli i świąt. 10 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 10 10.10.2016 13:04:54 WStęP Na treść niniejszej książki składają się teksty już publikowane (często rozproszone w różnych niskonakładowych wydawnictwach) lub referaty wygłoszone na konferencjach. Po ich niezbędnej modyfi- kacji, aktualizacji i odpowiednim uporządkowaniu, bynajmniej nie są zlepkiem niepowiązanych ze sobą wątków treściowych. Przeciwnie, tworzą – jak się wydaje – spójną całość zakreśloną tytułowym sfor- mułowaniem. W tym miejscu serdecznie dziękuję wszystkim, którzy wyrazili zgodę na ich powtórną publikację. 2016 - Dylus - Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej.indd 11 10.10.2016 13:04:54 11
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gospodarka w perspektywie etycznej i religijnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: