Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00806 010671 7469735 na godz. na dobę w sumie
Gospodarowanie kapitałem ludzkim. Wyzwania organizacyjne i prawne - ebook/pdf
Gospodarowanie kapitałem ludzkim. Wyzwania organizacyjne i prawne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 204
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9891-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zasoby ludzkie (hr)
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Monografia wpisuje się w szeroki nurt publikacji naukowych dotyczących problematyki gospodarowania kapitałem ludzkim w organizacjach. Podejmuje wiele wątków szczegółowych układających się w obszary, w ramach których poszukuje się odpowiedzi na kluczowe pytania: jak tworzyć i kumulować kapitał ludzki w organizacji? jak skutecznie chronić jego wartość przed różnymi formami deprecjacji? jak wreszcie wykorzystywać posiadany do osiągania strategicznych celów organizacyjnych (m.in. poprzez podejmowanie właściwych działań z zakresu szeroko rozumianego motywowania)? Żywotność problematyki gospodarowania kapitałem ludzkim sprawia, że – mimo znacznej aktywności różnych oficyn wydawniczych w tym obszarze – ustawicznie obserwuje się niesłabnące zapotrzebowanie rynku czytelniczego na książki dotyczące tych zagadnień. 
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Gospodarowanie kapitałem ludzkim Wyzwania organizacyjne i prawne Ekonomia Gospodarowanie kapitałem ludzkim Wyzwania organizacyjne i prawne pod redakcją Anny Rogozińskiej-Pawełczyk Anna Rogozińska-Pawełczyk – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Pracy i Polityki Społecznej, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 39 RECENZENT Piotr Bohdziewicz SKŁAD, ŁAMANIE I KOREKTA Oficyna Wydawnicza Edytor.org Lidia Ciecierska PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com Publikacja bez opracowania redakcyjnego w Wydawnictwie UŁ © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.6935.15.0.K Ark. wyd. 12,5; ark. druk. 12,75 ISBN 978-83-7969-890-5 e-ISBN 978-83-7969-891-2 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści AnnA RogozińskA-PAwełczyk Nowe wyzwania w zarządzaniu kapitałem ludzkim 7 Część pierwsza: WYZWANIA ORGANIZACYJNE MARiA olejniczAk Gospodarowanie kapitałem ludzkim w świetle organizacyjno-prawnym. Szanse i zagrożenia PiotR chojnAcki Niepewność zatrudnienia i jej skutki – wybrane ujęcia teoretyczne ewelinA stAsiAk Gospodarowanie kapitałem ludzkim w jednostkach samorządu terytorialnego MichAł sobczAk Specyfika uwarunkowań gospodarowania kapitałem ludzkim w spółdzielniach socjalnych henRyk wojtAszek Zarządzanie wiekiem jako wyzwanie dla gospodarowania kapitałem ludzkim w latach 2015– 2035 wiktoRiA DoMAgAłA Gospodarowanie kapitałem ludzkim z uwzględnieniem perspektywy płci MAłgoRzAtA ADAMczyk, MAgDAlenA jAszczAk Sylwetka kobiet na polskim rynku pracy 21 33 47 57 69 81 95 kAtARzynA RybińskA Kreatywne zarządzanie własnym życiem – produktywne gospodarowanie osobistymi zasobami w życiu prywatnym i zawodowym AleksAnDRA stRojnA System motywacji jako kluczowy czynnik kształtowania kapitału ludzkiego PAulinA koPAckA Rola lidera w efektywnym zarządzaniu zespołem projektowym 107 117 129 6 Spis treści Część druga: WYZWANIA PRAWNE kAMil MiśtAl Kilka uwag o instytucjach rynku pracy 145 AleksAnDRA PietRAs Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracowników jako inwestycja w kapitał ludzki 153 iRMinA MiReckA Elastyczne formy zatrudnienia jako element gospodarowania kapitałem ludzkim 163 RobeRt wilczyński Kontrolowana liberalizacja prawa pracy jako koncepcja rozwoju rynku zatrudnienia na przy- kładzie zatrudnienia pracowników tymczasowych przez agencje pracy tymczasowej 175 ARtuR AleksAnDeR DąbRowski Karnoprawna ochrona przed mobbingiem w prawie polskim – uwagi de lege lata i postulaty de lege ferenda 183 ARtuR tiM Zapobieganie podwójnemu opodatkowaniu dochodów z pracy najemnej w kontekście unijnej swobody przepływu pracowników 191 ANNA ROGOZIŃSKA-PAWEŁCZYK Nowe wyzwania w gospodarowaniu kapitałem ludzkim We współczesnym świecie coraz istotniejszym czynnikiem rozwoju staje się ja- kość kapitału ludzkiego i odpowiednie gospodarowanie nim na rynku pracy. Ponadto kwestią kluczową dla rozwoju funkcji personalnej jest dobra znajomość trendów ryn- kowych, obserwowanie działań realizowanych przez inne organizacje oraz wdrażanie nowych rozwiązań zwiększających poziom usług oferowanych w ramach funkcji za- rządzania zasobami ludzkimi (ZZL). Postępująca globalizacja i zmienność otoczenia biznesu zmusza firmy do dzia- łań zwiększających ich efektywność ekonomiczną i zdolność uzyskiwania przewag konkurencyjnych. Regulacje prawne pozwalają lokować firmy w krajach, gdzie kosz- ty prowadzenia działalności są niskie, a  postęp technologiczny umożliwia sprze- daż produktów i  usług tam, gdzie jest na nie popyt. Z  jednej strony sprawia to, iż rynkiem zbytu dla przedsiębiorstwa może być niemal cały świat, z drugiej jednak poszerza krąg potencjalnych konkurentów o ogromną liczbę podmiotów z różnych kontynentów. Wynika stąd imperatyw wzrostu efektywności, elastyczności i  krea- tywności pracowników. Waga tego imperatywu jest szczególnie duża w  przypadku naszego kraju. Po pierwsze dlatego, że poziom rozwoju gospodarczego Polski, w porównaniu z pozo- stałymi krajami Unii Europejskiej, powoli osiąga tendencję wzrostową. Na przykład polski produkt krajowy brutto (PKB), według parytetu siły nabywczej na 1  miesz- kańca (liczony w euro), sięgnął w 2014 r. kwoty 1724,7 mld zł, a w IV kwartale 2014 r. wzrósł o 3,1 . Skumulowany wzrost Polski od 2007 r. to 23,8 . To jeden z najlepszych wyników w Europie. Natomiast relatywnie na niskim poziomie pozo- staje w Polsce wydajność (liczona w euro na 1 godzinę). Stanowiła ona w 2013 r. tylko 55 średniego jej poziomu w UE-271. Po drugie, powolny rozwój gospodarczy odbija się niekorzystnie na poziomie życia Polaków. W Polsce średnie wynagrodzenie 1 Za: www.stat.gov.pl [dostęp: 2.06.2015]. 8 Anna Rogozińska-Pawełczyk brutto na 1 przepracowaną godzinę, liczone w euro, stanowi zaledwie 36,8 2. Po trzecie, wykwalifikowane zasoby ludzkie stanowią główny czynnik kreowania global- nego bogactwa, tymczasem w Raporcie Komisji Europejskiej European Scoreboard 2009 Polska została sklasyfikowana w grupie tzw. umiarkowanych innowatorów. Za silną stronę Polski uznano inwestycje w zasoby ludzkie (miejsce z wynikiem powy- żej średniej UE-27)3. Po czwarte, w latach 2014–2050, prognozowany jest spadek udziału ludności w wieku produkcyjnym, choć na tle krajów Unii Europejskiej Polska jest nadal krajem stosunkowo młodym. Według danych Eurostatu, mediana wieku populacji Polski w 2012 r. wyniosła 38,7 lat, podczas gdy wskaźnik ten dla krajów członkowskich Unii Europejskiej razem osiągnął wartość 41,9 lat (współczynnik obciążenia demograficznego dla Polski wynosił 20,1, zaś dla UE – 27,5). Jednak za- niechanie działań i niepodjęcie wyzwań, jakie stawia demografia, prowadzi do nie- odwracalnych zniekształceń struktury populacji. Jak wskazuje prognoza Eurostatu (EuroPop2013), po 2024 r. udział osób w wieku 65 lat i więcej w strukturze lud- ności Polski ogółem przekroczy 20 , zaś po 2060 r. – 33 . Według prognozy GUS w 2050 r., w porównaniu z rokiem 2007, odsetek osób w wieku do 17 roku życia spadnie o prawie 1/4 (do 75,2 ), a osób w wieku 18–44 lat do 71 . Natomiast wzrośnie udział osób w wieku 45–59 / 64 do 106,8 , a osób w wieku poproduk- cyjnym (60+/ 65+) aż do 158,2 w porównaniu do stanu z 2007 r. Oznacza to, że znacznie mniejsza liczba osób w wieku produkcyjnym będzie musiała pracować na utrzymanie nie tylko swoje i  swoich rodzin, ale też na zdecydowanie większą liczbę osób w wieku poprodukcyjnym4. Zarówno przyspieszenie tempa wzrostu gospodarczego i związany z tym wymóg wzrostu wydajności i kreatywności pracowników, jak też wydatnej poprawy poziomu życia ludności, stanowią wielkie wyzwanie i wymuszają nowe działania w zakresie ZZL oraz przemiany w zakresie dotychczas realizowanych funkcji personalnych orga- nizacji. W efekcie kapitał ludzki stanowi główne aktywa przedsiębiorstw i staje się nadrzędnym czynnikiem decydującym o przewadze konkurencyjnej na rynku. Alek- sy Pocztowski sugeruje, że organizacje, chcąc sprostać wyzwaniom, powinny sięgać po czynniki takie jak: tempo działania, elastyczność, zdolność szybkiego uczenia się i wysokie kompetencje pracowników5. Koncepcja pracownika jako najważniejszego aktywa organizacji jest obecnie bardzo rozpowszechniona zarówno w literaturze, dzięki rozwojowi nauk o zarządza- niu, jak i w praktyce zarządzania poprzez nową rolę kapitału ludzkiego, wynikają- 2 M.  Kabaj, Wpływ systemów kształcenia zawodowego na zatrudnienie i  bezrobocie mło- dzieży. Projekt wdrożenia dualnego systemu kształcenia zawodowego w Polsce, IPiSS, Warszawa 2012, s. 15. 3 European Innovation Scoreboard, European Union, Bruxelles 2010. 4 GUS, Prognoza ludności na lata 2014–2050, Warszawa 2014. 5 A. Pocztowski, Zarządzanie zasobami ludzkimi. Strategie – procesy – metody, Polskie Wy- dawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 38. Nowe wyzwania w gospodarowaniu kapitałem ludzkim… 9 cą z przekształcenia gospodarki w kierunku gospodarki opartej na wiedzy. Pozycja przedsiębiorstwa funkcjonującego w warunkach gospodarki opartej na wiedzy w co- raz większym zakresie zależy od jakości jego zasobów niematerialnych, czyli kapitału ludzkiego. W nowej gospodarce rozwój gospodarczy, jak i wzrost wartości przedsię- biorstw, zależy głównie od wiedzy pracowniczej i jej wykorzystania. Organizacje czer- pią głównie z intelektu i wiedzy pracowników, a więc coraz częściej w zarządzaniu stosują kompleksowe podejście oparte na kompetencjach. Współczesne organizacje są zatem zmuszone do poszukiwania narzędzi umożliwiających im właściwe diagno- zowanie, ocenianie i rozwijanie kompetencji pracowników, gdyż to właśnie wiedza pracowników stanowi w  dużej mierze o  przewadze konkurencyjnej firmy. Pozycję lidera rynku będzie się zatem osiągać nie dzięki posiadanym zasobom fizycznym czy finansowym, lecz dzięki potencjałowi tkwiącemu w kapitale ludzkim6. Jak zauważa Stanisława Borkowska, w erze gospodarki napędzanej wiedzą treść pracy ludzkiej oraz miejsce, czas, metody i narzędzia jej realizacji, ulegają bardzo szyb- kim zmianom. Można dostrzec, że w minionym stuleciu nastąpiła wielka ewolucja: 1. Od dominacji pracy fizycznej do dominacji pracy opartej na wiedzy (domina- cji pojmowanej nie w wymiarze ilościowym, ile wpływu na wartość organizacji i jej zdolność uzyskiwania przewagi konkurencyjnej na globalnych rynkach); 2. Od pracy prostej, rutynowej do pracy kreatywnej, zmiennej i zdywersyfikowa- nej (a w ślad za tym rozwojem kultury uczenia się, otwartości na zmiany, kreatywno- ści, a także kultury akceptacji niepewności, ryzyka i wielokulturowości); 3. Od przedmiotowego do podmiotowego traktowania pracownika (upełnomoc- nienia, wzrostu samodzielności i odpowiedzialności); 4. Od pracy indywidualnej i opartej na rywalizacji do pracy grupowej i opartej na współpracy oraz otwartej komunikacji; 5. Od pracy nieobjętej żadną ochroną prawną poprzez pracę opartą na kontrak- cie psychologicznym7. Na tym tle warto podkreślić współwystępowanie różnych form i  metod reali- zacji funkcji personalnych i  ich ewolucji. Dotyczy to głównie doboru kandydatów do zatrudnienia, utrzymywania pracowników w organizacji poprzez ich motywowa- nie z  odpowiednim uwzględnieniem cech rynku pracy, a  także rozwoju pracowni- ków, m.in. przez kształtowanie kompetencji przydatnych do realizacji misji, strategii, celów i zadań organizacji, według subiektywnych preferencji jej kierownictwa. Nieza- leżnie jednak od kontekstu, determinującego praktyki ukierunkowane na racjonalne 6 J.R. Perez, P. Ordonez de Pablos, Knowledge Management and Organizational Competitive- ness. A Framework for Fuman Capital Analysis, „Journal of Knowledge Management” 2003, vol. 7, no 3, s. 82; za: M.W. Staniewski, Zarządzanie zasobami ludzkimi a zarządzanie wiedzą w przed- siębiorstwie, VIZJA PRESS IT, Warszawa 2008, s. 17. 7 S. Borkowska, W sprawie tożsamości zzl, [w:] S. Borkowska (red.), Zarządzanie zasobami ludzkimi w Polsce. Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Oficyna a Wolters Kluwer business, Kra- ków 2007, s. 239–240. 10 Anna Rogozińska-Pawełczyk wykorzystanie człowieka w organizacji, ich istotą było, jest i prawdopodobnie będzie panowanie nad zdolnością pracowników do realizacji celów i zadań organizacji8. Zdzisława  Janowska proponuje odnieść się do  strategii rozwoju Polska 2030, w której wśród kluczowych wyzwań przyszłości znajduje się głównie rozwój zasobów ludzkich, dzięki kształceniu ustawicznemu oraz pełnemu wykorzystaniu kwalifikacji pracowniczych9. Wartą odnotowania jest lista najważniejszych wyzwań ZZL opartego na kompe- tencjach, autorstwa Tadeusza Oleksyna: X XXX zapewnienie niezbędnych kompetencji – ludziom, organizacjom i całemu spo- łeczeństwu – gwarantujących wysoką jakość pracy i życia; X XXX osiąganie wysokiego poziomu efektywności i konkurencyjności; X XXX zapewnienie i rozwijanie zdolności ludzi do wykonywania pracy zawodowej, a przez to umożliwienie im samorealizacji, utrzymania siebie i swoich rodzin oraz godziwej egzystencji we wszystkich wymiarach życia; X XXX dostosowanie kompetencji do zmieniających się potrzeb, co wymaga uzupeł- niania kwalifikacji, a  niekiedy przekwalifikowania, zmian miejsc pracy i  treści ról organizacyjnych, a także niezbędnej elastyczności10. W kontekście zmian w ZZL A. Pocztowski proponuje pięciofazowy model archi- tektury zasobów ludzkich (human resources, HR)11. Znajomość zewnętrznych uwa- runkowań biznesowych jako pierwsza faza modelu bezwzględnie wymaga posiadania wyspecjalizowanych pracowników w działach zarządzania zasobami ludzkimi, odpo- wiednio adaptujących praktyczne rozwiązania w procesie zarządzania ludźmi. Druga faza, związana z dostarczaniem usług zewnętrznym i wewnętrznym interesariuszom, oscyluje wokół tworzenia wartości dla inwestorów poprzez wzrost aktywów niemate- rialnych, zwiększania udziału w rynku poprzez relacje z klientami, wspierania mene- dżerów liniowych w realizacji strategii oraz dostarczania wartości pracownikom i roz- wijania ich zdolności. W kolejnej fazie następuje doskonalenie praktyk HR poprzez poprawę efektywności pracy, zarządzanie informacjami, projektowanie procesów pracy w sposób tworzący wartość. Czwarta faza modelu HR odnosi się do tworze- nia strategii i struktury personalnej jako narzędzi tworzenia wartości, poprzez dosto- sowanie formy organizacyjnej funkcji personalnej do strategii przedsiębiorstwa oraz praktykowanie planowania strategicznego w celu dostosowania inwestycji w zasoby 8 J. Szmbelańczyk, Kontrowersje wokół naukowej tożsamości zarządzania zasobami ludzkimi, [w:] S. Borkowska (red.), Zarządzanie zasobami…, s. 261. 9 Z. Janowska, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warsza- wa 2010, s. 263. 10 T. Oleksyn, Zarządzanie kompetencjami. Teoria i praktyka, Oficyna a Wolters Kluwer busi- ness, Warszawa 2010, s. 40. 11 A. Pocztowski, Zarządzanie zasobami ludzkimi. Strategie…, s. 82; I. Kołodziejczyk-Olczak, Zarządzanie pracownikami w dojrzałym wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014, s. 31. Nowe wyzwania w gospodarowaniu kapitałem ludzkim… 11 ludzkie do celów przedsiębiorstwa. Ostatnia faza zwraca uwagę na profesjonalizm funkcji personalnej, poprzez ciągły rozwój i doskonalenie specjalistycznych kompe- tencji osób zajmujących się zarządzaniem zasobami ludzkimi. Jak widać, wyzwania oraz kierunki stawiane współcześnie zarządzaniu zasobami ludzkimi są wyjątkowo złożone i wygórowane. Dla wszystkich firm, niezależnie od  wielkości i  rodzaju działalności, przyciąg- nięcie, utrzymanie i  rozwój kompetentnych pracowników stanowi istotny problem. Zmianie podlegają procesy zarządzania zasobami ludzkimi, których podstawą co- raz częściej jest tworzenie relacji z  pracownikami opartych na zaufaniu, wzajem- ności oraz tworzeniu możliwości rozwoju w ramach organizacji. Jak zatem sprawić, by organizacja przyciągała i zatrzymywała najlepszych pracowników, którzy pozwolą jej rozwijać się na tak wymagającym globalnym rynku? Odpowiedzi na to pytanie szuka gospodarowanie kapitałem ludzkim, czyli koncepcja, która stara się połączyć ekonomiczny punkt widzenia, zorientowany na wynik finansowy i zwrot z inwesty- cji, z odpowiedzialnością społeczną kładącą nacisk na samorealizację i satysfakcję pracowników. Jest to trudne zadanie, zwłaszcza w świetle wyzwań, które stawiają współczesne czasy. Fuzje i przejęcia, przenoszenie firm w obszary tańszej produkcji leżące poza krajem macierzystym, restrukturyzacje oraz upadłości – wszystkie te zja- wiska składają się na poczucie niepewności dotyczące przyszłości zatrudnienia oraz bytu organizacji. Z drugiej strony, pracownicy nie są już przywiązani do konkretnych przedsiębiorstw i bez większych rozterek zmieniają pracę, jeśli gdzie indziej znajdą ciekawsze projekty, wyższe wynagrodzenie lub lepsze szanse rozwoju. Jak w  tych warunkach budować zaangażowanie i  lojalność pracowników? Jak oceniać pracowników, wiązać wynagrodzenie z  efektami pracy, diagnozować i  niwelować potrzeby szkoleniowe? Jak wyglądają obecnie przepisy prawa pracy i innych aktów regulujących formy zatrudnienia czy też, szerzej ujmując, związki organizacji z jej członkami? Czy regulacje te nadążają za stanem faktycznym? Na te i pokrewne pytania stara się dać odpowiedź publikacja „Gospodarowanie kapitałem ludzkim – wyzwania organizacyjne i prawne”, która przyjmuje podejście interdyscy- plinarne, gdyż tylko wielość punktów widzenia pozwala uzyskać możliwie szeroki obraz tak złożonego zjawiska, jakim są współczesne wyzwania gospodarowania kapitałem ludzkim. Niniejsza monografia została przygotowana przez autorów będących członkami Studenckiego Koła Naukowego Human Resources Management, istniejącego przy Katedrze Pracy i  Polityki Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego oraz wyróżniających się interesującymi wystąpieniami uczestników I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej pt. „Gospodarowanie kapitałem ludzkim – wyzwania organizacyjne i prawne”, zor- ganizowanej przez Koło Naukowe HRM w listopadzie 2014 r. Jest to kolejna, piąta z kolei, publikacja opracowana przez SKN HRM dotycząca szerokiej tematyki kapita- łu ludzkiego na rynku pracy. 12 Anna Rogozińska-Pawełczyk Pierwszą publikacją związaną z  tym zagadnieniem była monografia, któ- ra ukazała się pod redakcją Anny Rogozińskiej-Pawełczyk i  Dominika Majewskie- go w 2010 roku, pt. „Dobry start kariery zawodowej”. Jej celem było skierowanie do ludzi młodych praktycznych wskazówek z zakresu wiedzy na temat zatrudnienia, zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej oraz procesu poszukiwania i do- boru pracowników. Wielkim sukcesem książki było wyróżnienie w kategorii „Publika- cja roku 2011”, w konkursie Studenckiego Ruchu Naukowego „StRuNa 2011”, od- bywającym się pod patronatem honorowym ówczesnej Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, profesor Barbary Kudryckiej. Kolejną monografią z  nurtu poradnikowego, która stała się pomocą dla osób wchodzących na rynek pracy i  tam rozpoczynających własną karierę zawodową była publikacja pt. „Absolwent na rynku pracy”. Wydana została w 2011 roku, pod tą samą redakcją, również nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego. Trzecią książką opublikowaną w 2013 w ramach pracy zespołowej Studenckiego Koła Naukowego „HRM” była publikacja pt. „Trendy na rynku pracy”. W tej mono- grafii autorzy skupili się głównie na wskazaniu tendencji występujących na polskim rynku pracy, jak i w krajach europejskich. Zaproponowali podjęcie konkretnych kie- runków działań i rozwiązań w celu poprawy sytuacji na rynku pracy głównie ludzi młodych, absolwentów studiów wyższych. Następną w kolejności, wydaną w 2014 roku, monografią naukową była publika- cja pt. „Pokolenia na rynku pracy” pod redakcją Anny Rogozińskiej-Pawełczyk. Książka ma charakter wielowątkowy, a jej tematyka oscyluje wokół problematyki współczesne- go rynku pracy i zatrudnienia, w kontekście podziałów pokoleniowych. Można w niej odnaleźć opracowania monograficzne poszczególnych generacji uczestników rynku bądź grup wyróżnionych w oparciu o inne kryteria (np. osoby niepełnosprawne). Studenckie Koło Naukowe Human Resources Management od 2004 roku dzia- ła przy Katedrze Pracy i Polityki Społecznej Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Działalność naukowa Koła skupia się wokół problematyki zarządzania zasobami ludzkimi, kładąc szczególny nacisk na naukę poprzez prak- tykę. Koło HRM rozwinęło swoją działalność przede wszystkim poprzez cykliczne spotkania z pracownikami UŁ oraz praktykami, specjalistami z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi, na których omawiane są różne problemy z  zakresu gospoda- rowania kapitałem ludzkim w nowoczesnych organizacjach. Członkowie SKN HRM organizują wiele wydarzeń naukowych, kulturalnych czy też społecznych oraz przy- gotowują i uczestniczą w konferencjach, a także publikują artykuły, czego wyrazem są wspomniane wyżej monografie naukowe. Kolejnym sukcesem Koła jest wydawanie od trzech lat w wersji elektronicznej magazynu studenckiego pt. „HR Gear”. Periodyk ten to pierwsze na Wydziale Eko- nomiczno-Socjologicznym czasopismo (kwartalnik) skupiające się wokół zagadnień z  zakresu zarządzania zasobami ludzkimi i  obszaru rynku pracy. Autorami artyku- Nowe wyzwania w gospodarowaniu kapitałem ludzkim… 13 łów są studenci, doktoranci oraz osoby, które zawodowo zajmują się HR-em. Celem magazynu jest rozpowszechnianie wiedzy dotyczącej szeroko pojętego rynku pracy wśród studentów Uniwersytetu Łódzkiego. Dzięki inspiracji opiekuna naukowego, dr Rogozińskiej-Pawełczyk, SKN HRM od ośmiu już lat cyklicznie organizuje obozy naukowe. Ich celem jest poznanie przez studentów praktycznych wskazówek przydatnych podczas prezentacji, rozmowy kwalifikacyjnej, pisania CV i  listów motywacyjnych, a  także wybranych aspektów prawa pracy i umiejętności zarządzania własną karierą zawodową. Obozy są także platformą wymiany poglądów, idei i  doświadczeń, jak również konfrontacją teorii z  praktyką. Po obozach powstają publikacje naukowe, poświęcone zagadnieniom związanym z rynkiem pracy oraz ze startem w karierę absolwentów szkół wyższych. Uczestnikami obozu są przede wszystkim studenci Uniwersytetu Łódzkiego, zapro- szeni przedstawiciele firm działających na terenie miasta Łodzi, członkowie Koła, jak również pracownicy Katedry Pracy i Polityki Społecznej. Do tej pory zorganizowano następujące obozy naukowe: 1) 11–13 kwietnia 2008 Grotniki k. Łodzi, tematyka „Przygotowanie studentów do wejścia na rynek pracy – jak się skutecznie wypromo- wać?”; 2) 3–5 kwietnia 2009 r., Rawa Mazowiecka, temat „Team building – efektyw- ne sposoby motywowania”; cyklicznie, pod tytułem „Dobry start kariery zawodowej”, w Rawie Mazowieckiej zorganizowano sześć obozów naukowych. Pomysłem, który narodził się i został zrealizowany w 2015 roku było zorganizowa- nie I Obozu Naukowego dla Członków SKN HRM pt. „Ostrzenie piły, rozwój kompetencji ogólnych i profesjonalnych”. Od tej pory, co roku, aktywni i wyróżniający się członkowie Koła będą mieli możliwość doskonalenia swoich kompetencji poprzez dwudniową sesję coachingową ze specjalistą – praktykiem i trenerem biznesu w tej dziedzinie. Redaktorem naukowym wszystkich powyżej wspomnianych monografii oraz ni- niejszej publikacji „Gospodarowanie kapitałem ludzkim – Wyzwania Organizacyjne i  Prawne” jest dr Anna Rogozińska-Pawełczyk. Piastuje ona stanowisko adiunkta w Katedrze Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego oraz w Zakładzie Za- rządzania Zasobami Ludzkimi w Instytucie Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie. Od  2006 roku pełni funkcję opiekuna naukowego SKN „HRM”, gdzie koordynuje organizację działalności Koła. Dr Rogozińska-Pawełczyk jest ponadto ekspertem ze- wnętrznym, koordynatorem oraz realizatorem kilku projektów badawczych Narodowe- go Centrum Nauki oraz projektów finansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Jest również autorką i współautorką kilkudziesięciu publikacji z zakresu Human Resources Management, High Performance Work Systems, Work Life Balance oraz Psychological Contract. Publikacja „Gospodarowanie kapitałem ludzkim – wyzwania organizacyjne i prawne” podzielona została na dwie części. Pierwsza z nich oscyluje wokół zagad- nień związanych z zarządzaniem zasobami ludzkimi na rynku pracy i w organizacji. Druga część monografii zajmuje się bliższym wyjaśnieniem uwarunkowań gospoda- rowania kapitałem ludzkim w świetle regulacji Kodeksu pracy. 14 Anna Rogozińska-Pawełczyk Pierwszy rozdział, autorstwa Marii Olejniczak, zatytułowany „Gospodarowanie kapitałem ludzkim w świetle organizacyjno-prawnym. Szanse i zagrożenia”, odwołuje się do  wzrostu znaczenia stosunków zatrudnienia we współczesnym świecie. Po- ruszono tutaj głównie tematykę związaną z  elastycznymi, nowoczesnymi formami zatrudnienia pracowników (freelancingiem) z perspektywy zachowań organizacyjnych oraz regulacji stosunków prawnych między pracodawcą a pracownikiem. „Niepewność zatrudnienia i jej skutki – wybrane ujęcia teoretyczne” to kolejny rozdział przedstawiający wyraźnie negatywne konsekwencje dla jednostek i organiza- cji wynikające ze zjawiska niepewności zatrudnienia. Autor, Piotr Chojnacki, dokonał przeglądu najpopularniejszych ujęć teoretycznych, wykorzystywanych w  światowej literaturze, na temat niepewności zatrudnienia, co może ułatwić dalszy rozwój syste- matycznych badań na ten temat w Polsce. W trzecim rozdziale, pt. „Gospodarowanie kapitałem ludzkim w jednostkach sa- morządu terytorialnego”, Ewelina Stasiak skupia uwagę Czytelników na specyfice kie- rowania i doskonalenia kapitału ludzkiego w jednostkach samorządu terytorialnego. Autorka wymienia elementy sprzyjające profesjonalnemu działaniu organizacji, wśród których wiedza i etyczne postawy urzędników odgrywają coraz większą rolę. Specyfika uwarunkowań zarządzania kapitałem ludzkim w  spółdzielniach so- cjalnych została interesująco zaprezentowana w czwartym rozdziale przez Michała Sobczaka. Autor wskazuje na samą specyfikę procesu zarządzania zasobami ludzki- mi w spółdzielniach socjalnych, która przebiega w odmienny sposób niż w sektorze przedsiębiorstw czy nawet organizacjach pozarządowych. Swoje teoretyczne wywody popiera wynikami badań ankietowych prowadzonych w 42 spółdzielniach socjalnych z województwa łódzkiego. Kolejny rozdział jest poświęcony prognozie zarządzania wiekiem w latach 2015– 2035. Henryk Wojtaszek, zarysowując skalę procesu starzenia się polskiego spo- łeczeństwa, sugeruje odpowiednie przygotowanie przedsiębiorców do  umiejętnego, właściwego zarządzania wiekiem w firmach w najbliższych dwóch dekadach. Szósty z kolei rozdział, pt. „Gospodarowanie kapitałem ludzkim z uwzględnie- niem perspektywy płci”, dotyczy analizy regulacji prawnych i rozwiązań funkcjonu- jących w polskim prawodawstwie, w kontekście uregulowań unijnych oraz między- narodowych wprowadzanych na rzecz równości płci. Autorka, Wiktoria Domagała, posługując się wynikami badań i  rezultatami zrealizowanych projektów, dokonuje analizy praktyk wyrównywania szans kobiet i mężczyzn oraz wdrażania zarządzania różnorodnością w organizacjach. Pozostając w obszarze gender, kolejny rozdział dedykowany jest kobietom – „Syl- wetka kobiet na polskim rynku pracy”. Współautorki, Małgorzata Adamczyk i Mag- dalena Jaszczak, omawiając sytuację na polskim rynku pracy, budują profil kobiety w wieku produkcyjnym (18–67 lat), wskazują na tendencje zmian w strukturze za- trudnienia, możliwości podjęcia pracy i realizacji kariery zawodowej. Prezentują także bariery i stereotypy, z jakimi borykają się kobiety na rodzimym rynku pracy. Nowe wyzwania w gospodarowaniu kapitałem ludzkim… 15 W  następnym rozdziale, zatytułowanym „Kreatywne zarządzanie własnym ży- ciem – produktywne gospodarowanie osobistymi zasobami w życiu prywatnym i za- wodowym”, Katarzyna Rybińska zwraca uwagę na bardzo istotny obecnie temat doty- czący świadomego zarządzania swoim czasem, życiem zawodowym oraz prywatnym. Autorka stara się uświadomić Czytelnikom, jak dzielić sprawy na naprawdę ważne i na takie, które można pominąć. Zachęca do wyrabiania w sobie dobrych nawyków, tak aby mieć kontrolę nad własnym życiem i być z niego zadowolonym, co staje się podstawą produktywnego i  harmonijnego gospodarowania własnymi zasobami za- równo w życiu zawodowym, jak i osobistym. Dziewiąty rozdział, pt. „System motywacji jako kluczowy czynnik kształtowania kapitału ludzkiego”, ukazuje czynniki wspomagające kształtowanie zasobów ludz- kich poprzez system motywacji. Odpowiednie motywowanie pracowników do pracy sprawia, że wzbudza się w nich poczucie odpowiedzialności za firmę, zapał do pracy i chęć wpływania na jej dobry wizerunek. Ważnym elementem, jaki wskazuje Autorka rozdziału, Aleksandra Strojna, jest też atmosfera pomiędzy pracownikami instytucji. Ostatni rozdział części pierwszej, „Rola lidera w efektywnym zarządzaniu zespo- łem projektowym”, autorstwa Pauliny Kopackiej, omawia pożądane umiejętności oraz cechy osobowościowe lidera. W opracowaniu znalazła się charakterystyka efektyw- nego lidera oraz predyktory produktywnej pracy zespołu projektowego. Drugą część, związaną z  wyzwaniami prawnymi gospodarowania kapitałem ludzkim, otwiera rozdział autorstwa Kamila Miśtala pt. „Kilka uwag o instytucjach rynku pracy”. Stanowi ono omówienie podstawowych kwestii związanych z mnogoś- cią instrumentów, jakimi dysponują organy zajmujące się pośrednictwem pracy. Na- leży potraktować to opracowanie jako zbiór rozwiązań instytucjonalnych i prawnych, jakie funkcjonują na polskim gruncie polityki zatrudnienia. Drugi rozdział, który napisała Aleksandra Pietras, skupia się wokół podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników jako inwestycji w kapitał ludzki w świetle regulacji Kodeksu pracy. Opracowanie w swoim zamyśle ma na celu przybliżyć Czytel- nikowi aktualnie obowiązujące regulacje prawne dotyczące problematyki zdobywania, uzupełniania wiedzy i umiejętności przez pracowników oraz prawa i obowiązki stron stosunku pracy wynikające z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych przez pracownika. Kolejny rozdział, pt.  „Elastyczne formy zatrudnienia jako element gospodaro- wania kapitałem ludzkim”, stanowi prawną analizę nietypowych form zatrudnienia w kontekście gospodarowania kapitałem ludzkim. Irmina Mirecka przedstawia również wybrane instytucje prawne zaliczane do elastycznych form zatrudnienia. Kładzie na- cisk na ukazanie zalet i wad każdej z nich, nie pomijając coraz popularniejszej kon- cepcji flexicuirity. W  czwartym rozdziale drugiej części, zatytułowanym „Kontrolowana liberali- zacja prawa pracy jako koncepcja rozwoju rynku zatrudnienia na przykładzie za- trudnienia pracowników tymczasowych przez agencje pracy tymczasowej”, Robert 16 Anna Rogozińska-Pawełczyk Wilczyński podjął rozważania dotyczące wzajemnych relacji pomiędzy doktryną i judykaturą prawa pracy a oczekiwaniami przedsiębiorców w ramach uregulowań prawnych zatrudnienia. W  artykule dominuje spojrzenie na zagadnienie rozwoju pracy tymczasowej z  punktu widzenia doktryny prawa pracy. Omówiona została rola zatrudnienia tymczasowego w świetle uregulowań normatywnych tego zjawi- ska, począwszy od  nowelizacji Kodeksu pracy w  2002  roku umożliwiającej po- wstanie rynku pracy tymczasowej, poprzez uchwalenie w 2003 roku ustawy o za- trudnianiu pracowników tymczasowych, a skończywszy na omówieniu rynku pracy tymczasowej w 2014 roku. W następnym rozdziale, pt. „Karnoprawna ochrona przed mobbingiem w prawie polskim – uwagi de lege lata i postulaty de lege ferenda”, Artur Aleksander Dąbrow- ski koncentruje się na problematyce odpowiedzialności karnej za działanie lub zacho- wanie zdefiniowane jako mobbing, w  świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawa polskiego. Ponadto kładzie nacisk na udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy obecny system karnoprawny daje rękojmię efektywnej ochrony przed mobbingiem, czy też wymaga on wprowadzenia ewentualnych nowelizacji, które zminimalizują występowanie sytuacji bezkarności mobbera. Ostatni rozdział, zamykający monografię, to opracowanie Artura Tima pt. „Za- pobieganie podwójnemu opodatkowaniu dochodów z pracy najemnej w kontekście unijnej swobody przepływu pracowników”. Stanowi ono asumpt do zarysowania zna- czenia swobody przepływu pracowników w krajach UE w powstawaniu zjawiska po- dwójnego opodatkowania dochodów osiąganych z pracy najemnej. Wskazuje też na mechanizm powstawania i wypracowywania na gruncie międzynarodowego prawa podatkowego metody przeciwdziałającej podwójnemu opodatkowaniu. Niniejsza książka nie powstałaby, gdyby nie finansowe wsparcie Rektora Uni- wersytetu Łódzkiego oraz Dziekanów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, którym składam szczególne wyrazy wdzięczności. Oddawana do  rąk Czytelników monografia nie jest wszechstronnym ujęciem organizacyjno-prawnym. Zawarte w nim opracowania wzbogacają naszą wiedzę na temat wyzwań gospodarowania kapitałem ludzkim w obydwu obszarach. Jeśli niniejsza publikacja skłoni Czytelnika, czy wręcz zachęci, do chwili refleksji nad tymi wyzwaniami, to podstawowy cel niniejszego opracowania zostanie osiągnię- ty, czego sobie i Państwu życzę. BIBLIOGRAFIA Borkowska S.  (red.), Zarządzanie zasobami ludzkimi w  Polsce. Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Oficyna a Wolters Kluwer business, Kraków 2007. European Union, European Innovation Scoreboard, Bruxelles 2010. GUS, Prognoza ludności na lata 2014–2050, Warszawa 2014. Nowe wyzwania w gospodarowaniu kapitałem ludzkim… 17 Janowska Z., Zarządzanie zasobami ludzkimi, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2010. Kabaj M., Wpływ systemów kształcenia zawodowego na zatrudnienie i bezrobocie młodzieży. Projekt wdrożenia dualnego systemu kształcenia zawodowego w Polsce, IPiSS, Warsza- wa 2012. Kołodziejczyk-Olczak I., Zarządzanie pracownikami w  dojrzałym  wieku, Wydawnictwo Uni- wersytetu Łódzkiego, Łódź 2014. Oleksyn T., Zarządzanie kompetencjami. Teoria i praktyka, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010. Pocztowski A., Zarządzanie zasobami ludzkimi. Strategie – procesy – metody, Polskie Wy- dawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007. Staniewski M.W., Zarządzanie zasobami ludzkimi a zarządzanie wiedzą w przedsiębiorstwie, VIZJA PRESS IT, Warszawa 2008. Źródła internetowe www.stat.gov.pl CZĘŚĆ PIERWSZA WYZWANIA ORGANIZACYJNE MARIA OLEJNICZAK* Gospodarowanie kapitałem ludzkim w świetle organizacyjno-prawnym szanse i zagrożenia WSTĘP Niniejszy referat podejmuje problematykę zarządzania ludźmi w  organizacji. Jego celem jest przedstawienie założeń dotyczących gospodarowania kapitałem ludz- kim, takich jak: budowanie lojalności pracowników, motywowanie, wspieranie. W re- feracie przedstawiono metody, a także rodzaje oceniania oraz wynagradzania. Została również poruszona tematyka związana z  elastycznymi, nowoczesnymi formami za- trudnienia pracowników. Problem ukazano z perspektywy zachowań organizacyjnych oraz regulacji stosunków prawnych między pracodawcą a pracownikiem. DEFINICJA KAPITAŁU LUDZKIEGO Kapitał ludzki to pojęcie bardzo szeroko omawiane, mimo to nie ma jedno- znacznej definicji, która określałaby ten termin. Definicja kapitału ludzkiego w ujęciu Schultza zakłada, że  „kapitał ludzki będą stanowić cechy ludzkie, które są cenio- ne i mogą być rozwijane dzięki odpowiednim inwestycjom”1. Według Bontisa i jego współpracowników, kapitał ludzki można rozumieć jako „odzwierciedlenie czynnika ludzkiego w organizacji. Kapitał ludzki stanowi połączenie inteligencji, umiejętności i fachowości”2. Natomiast J. Grodzicki wyróżnia kapitał ludzki sensu largo jako ogół walorów ludzkich, który jest efektem procesu adaptacji, cech własnych oraz procesu * Studentka, Uniwersytet Łódzki. 1 T.W. Schultz, Investment in Human Capital, „American Economic Review”, Vol. 1, No. 2, 1961, za: M. Armstrong, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Kraków 2007, s. 323. 2 N.  Bontis, N.C.  Dragonetti, K.  Jacobsen, G.  Roos, The  Knowledge Toolbox: A  Review of the Tools Available to Measure and Manage Intangible Resources, „European Management Journal”, Vol. 17, No. 4, 1999, s. 391–402, za: M. Armstrong, Zarządzanie…, s. 323. 22 Maria Olejniczak kształcenia, a także kapitał ludzki sensu stricto, który wyraża wartości wynikające z sumy nakładów na kształcenie jednostki. Suma ta składa się na potencjał eduka- cyjny całego społeczeństwa3. Zgodnie z  powyższymi definicjami, można uznać, że  kapitał ludzki to ludzie związani z daną organizacją. Z kolei gospodarowanie zasobami ludzkimi, to według Amstronga „strategiczne i spójne podejście do zarządzania najbardziej wartościowymi aktywami organizacji – ludźmi, którzy w danej organizacji pracują oraz indywidualnie i zbiorowo przyczyniają się do  realizacji jej celów”4. Z  kolei A.  Pocztowski proponuje określenie zasobów ludzkich jako „koncepcję zarządzania w obszarze funkcji personalnej przedsiębiorstw, w której pełnią rolę składnika aktywów firmy i źródła konkurencyjności”. Pocztowski twierdzi również, że „narzędziem do osiągania celów jest przede wszystkim budowa- nie zaangażowania pracowników”5. Współczesny świat stanowi duże wyzwanie dla powstających, rozwijających się i  istniejących już przedsiębiorstw na rynku. Wszyscy uczestnicy rynku pracy stają przed kluczowymi pytania: Jak zatrzymać najlepszych pracowników? Jak przyciągać nowych, kreatywnych? W jaki sposób budować lojalność i zaangażowanie zespołu w organizacji? Borykają się z trudnościami związanymi z efektywną metodą oceny pracowników, z właściwymi metodami wynagradzania. Trudności te w jakimś stop- niu mogą mieć wpływ na wzrost zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, a zmniejszeniem się liczby umów regulowanych stosunkiem pracy. DETERMINANTY WARUNKUJĄCE EFEKTYWNE ZWIĘKSZENIE ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Podstawą działania każdej firmy i organizacji powinno być wyrobienie silnej mar- ki, czyli budowanie wizerunku pracodawcy (employer branding). Jeśli przedsiębior- stwo zadba o odpowiednią prezentację marki oraz zapewni sobie dobrą reputację, wówczas osiągnie pierwszy stopień w zaistnieniu na rynku oraz w pozyskaniu pra- cowników. Kolejnym aspektem, który powinna uwzględnić organizacja, szczególnie pod kątem utrzymania oraz pozyskania najlepszych pracowników, jest komunikacja z  otoczeniem. Rozwijając to pojęcie warto nawiązać do  definicji public relations B. Rozwadowskiej, według której PR to „funkcja zarządzania komunikacją między organizacją a jej otoczeniem (zarówno wewnętrznym, jak i zewnętrznym), która ma 3 J. Grodzicki, Rola kapitału ludzkiego w rozwoju gospodarki globalnej, Wydawnictwo Uni- wersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2003, s. 50. 4 M. Armstrong, Zarządzanie…, s. 29. 5 H. Król, A. Ludwiczyński, Zarządzanie zasobami ludzkimi. Tworzenie kapitału ludzkiego organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s. 55.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gospodarowanie kapitałem ludzkim. Wyzwania organizacyjne i prawne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: