Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00076 006070 12228382 na godz. na dobę w sumie
Gramatyka języka bengalskiego - ebook/pdf
Gramatyka języka bengalskiego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 440
Wydawca: Wydawnictwo Akademickie Dialog Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8002-610-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'Patronat: Wydział Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego.
Język bengalski należy do indoeuropejskiej rodziny językowej, a literatura bengalska - zaliczana do najbogatszych na subkontynencie indyjskim – jako jedyna może się poszczycić laureatem Nagrody Nobla (Rabindranath Tagore, 1913). Języka bengalskiego używa się głównie w Bangladeszu i w Indiach (w stanie Bengal Zachodni).Pod względem liczby użytkowników język ten znajduje się w pierwszej dziesiątce języków świata - posługuje się nim bowiem blisko ćwierć miliarda ludzi. Mimo to opracowania gramatyki języka bengalskiego w językach europejskich są nieliczne.Gramatyka języka bengalskiego jest pierwszą tego typu publikacją w języku polskim. Przeznaczona zasadniczo dla osób uczących się języka bengalskiego, może też służyć szerszym kręgom czytelników, którzy chcieliby poznać strukturę tego ważnego języka nowoindyjskiego.'

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Gramatyka języka bengalskiego                                   uৎসগর্ আমার মােক Mojej Mamie Elżbieta Walter Gramatyka języka bengalskiego Wydawnictwo Akademickie DIALOG Warszawa 2008 Do druku opiniowali prof. dr hab. Joanna Sachse dr hab. Marzenna Czerniak-Dro(cid:289)d(cid:289)owicz dr hab. Romuald Huszcza Konsultacja j(cid:215)zykoznawcza dr Dorota Kopci(cid:244)ska Redakcja i korekta Anna Trynkowska Autork(cid:197) rozdzia(cid:242)u 19. jest Anna Trynkowska Ok(cid:242)adka Kinga White Sk(cid:242)ad i (cid:242)amanie Aneta Osipiak Podr(cid:215)cznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy(cid:289)szego Nak(cid:242)ad: 1000 egz. Obj(cid:215)to(cid:264)(cid:199): 17,5 ark. wyd. © Copyright by El(cid:289)bieta Walter and Wydawnictwo Akademickie Dialog 2008 ISBN 978-83-61203-06-3 ISBN 978-83-8002-610-0 Wydawnictwo Akademickie „DIALOG” Anna Parzymies Sp. z o.o. Wydawnictwo Akademickie DIALOG 00–112 Warszawa, ul. Bagno 3 m. 218 00-112 Warszawa, ul. Bagno 3/218 tel./faks 22 620 87 03 tel./faks: 0 22 620 87 03 e-mail: redakcja@wydawnictwodialog.pl e-mail: editions@dialog.edu.com.pl www.wydawnictwodialog.pl http://www.dialog.edu.com.pl SPIS TREŚCI 5 Spis treści Przedmowa ................................................................................................................. 21 Wykaz skrótów .......................................................................................................... 25 Spis map i ilustracji ................................................................................................... 26 1. DZIEJE JĘZYKA BENGALSKIEGO .............................................................. 27 1.1. Zasięg występowania i liczba użytkowników języka bengalskiego ................... 27 1.2. Nazwa języka ..................................................................................................... 30 1.3. Pierwsze gramatyki ............................................................................................ 31 1.4. Rozwój języka bengalskiego .............................................................................. 33 1.4.1. Wyodrębnienie się indoaryjskiej grupy dialektów wśród języków indoeuropejskich ............................................................ 33 1.4.2. Okres staroindoaryjski ........................................................................... 34 1.4.3. Okres średnioindoaryjski ........................................................................ 35 A. Etap najstarszy ..................................................................................... 35 B. Etap średni ........................................................................................... 35 C. Etap najmłodszy ................................................................................... 36 1.4.4. Powstanie języka bengalskiego ............................................................... 36 1.4.5. Periodyzacja języka bengalskiego .......................................................... 37 A. Okres starobengalski ............................................................................ 37 B. Okres średniobengalski ........................................................................ 39 Podokres wczesny średniobengalski (1350-1500) ........................... 39 Podokres późny średniobengalski (1500-1800) ............................... 40 C. Okres nowobengalski ........................................................................... 40 1.5. Dialekty .............................................................................................................. 42 1.5.1.Dialekty zachodnie ................................................................................... 44 A. Terytorium występowania dialektów zachodnich ............................... 45 B. Charakterystyczne cechy dialektów zachodnich .................................. 45 1.5.2. Dialekty wschodnie ......................................................................................... 45 A. Terytorium występowania dialektów wschodnich ............................... 46 B. Charakterystyczne cechy dialektów wschodnich ................................. 46 1.6. Style literackie .................................................................................................... 47 1.6.1. Styl klasyczny ......................................................................................... 47 1.6.2. Styl potoczny .......................................................................................... 47 1.6.3. Charakterystyczne cechy stylu potocznego ............................................. 47 1.6.4. Styl poezji ............................................................................................... 49 1.7. Słownictwo ......................................................................................................... 49 1.7.1. Tatsama ................................................................................................... 49 A. Ardha-tatsama ...................................................................................... 50 6 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO 1.7.2. Tadbhawa ............................................................................................... 51 1.7.3. Deśi ........................................................................................................ 52 1.7.4. Wideśi .................................................................................................... 52 A. Zapożyczenia z okresu średnioindoaryjskiego .................................... 53 B. Zapożyczenia perskie .......................................................................... 53 C. Zapożyczenia z języków europejskich ................................................ 54 Zapożyczenia portugalskie .............................................................. 54 Zapożyczenia holenderskie i francuskie ......................................... 55 Zapożyczenia angielskie .................................................................. 55 1.7.5. Zapożyczenia z języków nowoindyjskich .............................................. 57 1.7.6. Hybrydy .................................................................................................. 57 1.7.7. Chronologiczna klasyfikacja zasobów leksykalnych języka bengalskiego .............................................................................. 58 1.7.8. Proporcje poszczególnych elementów słownictwa bengalskiego .......... 59 2. PISMO ................................................................................................................. 60 2.1. Rys historyczny ................................................................................................. 60 2.2. Układ znaków pisma bengalskiego .................................................................... 62 2.3. Zapis znaków samogłoskowych ........................................................................ 63 2.3.1. Wyjątki od zapisu samogłosek ............................................................... 64 2.4. Zapis znaków spółgłoskowych .......................................................................... 64 2.4.1. Znaki spółgłosek zwartych ..................................................................... 65 2.4.2. Znaki spółgłosek półotwartych ............................................................... 66 2.4.3. Znaki spółgłosek szczelinowych ............................................................ 67 2.4.4. Znaki niewystępujące w piśmie sanskryckim ........................................ 67 2.4.5. Znaki dodatkowe .................................................................................... 68 2.5. Nazwy podstawowych znaków pisma bengalskiego ......................................... 68 2.5.1. Nazwy znaków samogłoskowych ........................................................... 68 2.5.2. Nazwy znaków spółgłosek zwartych ...................................................... 69 2.5.3. Nazwy znaków spółgłosek półotwartych ............................................... 69 2.5.4. Nazwy znaków spółgłosek szczelinowych ............................................. 70 2.5.5. Nazwy znaków niewystępujących w piśmie sanskryckim ..................... 70 2.5.6. Nazwy znaków dodatkowych ................................................................. 70 2.6. Znaki niewystępujące w nagłosie absolutnym ................................................... 70 2.7. Ligatury ............................................................................................................. 71 2.7.1. Charakterystyka ogólna ......................................................................... 71 2.7.2. Lista najważniejszych bengalskich ligatur (według kolejności znaków pisma bengalskiego) .............................................................................. 72 2.8. Wzory pisma ręcznego w języku bengalskim .................................................... 74 2.9. Jak należy pisać bengalskie znaki pisma i cyfry ................................................ 81 3. FONETYKA ........................................................................................................ 84 3.1. Charakterystyka systemu fonetycznego języka bengalskiego ........................... 84 SPIS TREŚCI 7 3.2. Samogłoski ......................................................................................................... 84 3.2.1. Podział samogłosek ze względu na położenie podniebienia miękkiego ......................................................................... 85 3.2.2. Podział samogłosek ze względu na ruchy języka .................................... 86 3.2.3. Podział samogłosek ze względu na układ warg ...................................... 86 3.2.4. Opis samogłosek ..................................................................................... 87 3.3. Spółgłoski ........................................................................................................... 94 3.3.1. Charakterystyka ogólna .......................................................................... 94 3.3.2. Podział spółgłosek ze względu na stopień zbliżenia narządów mowy ..................................................................................... 95 A. Obstruenty ........................................................................................... 95 B. Spółgłoski sonorne ............................................................................... 95 3.3.3. Podział spółgłosek ze względu na układ wiązadeł głosowych ................ 95 A. Spółgłoski bezdźwięczne ..................................................................... 95 B. Spółgłoski dźwięczne .......................................................................... 95 C. Spółgłoski nieprzydechowe ................................................................. 95 D. Spółgłoski przydechowe ...................................................................... 95 3.3.4. Podział spółgłosek ze względu na miejsce artykulacji ............................ 96 A. Spółgłoski wargowe ............................................................................ 96 B. Spółgłoski przedniojęzykowo-zębowe ................................................ 96 C. Spółgłoski przedniojęzykowo-dziąsłowe ............................................. 96 D. Spółgłoski przedniojęzykowo-zadziąsłowe ......................................... 96 E. Spółgłoski korono-zadziąsłowe ........................................................... 97 F. Spółgłoski tylnojęzykowo-podniebienne ............................................. 97 G. Spółgłoski krtaniowe ........................................................................... 97 3.3.5. Opis spółgłosek ....................................................................................... 98 3.4. Półsamogłoski .................................................................................................. 104 3.5. Dyftongi ........................................................................................................... 105 3.6. Połączenia spółgłoskowe .................................................................................. 106 3.7. Geminacja spółgłosek ....................................................................................... 109 3.8. Zasady wymowy niektórych ligatur ................................................................. 110 3.8.1. Zasady wymowy ligatur z ma-phalā ..................................................... 111 3.8.2. Zasady wymowy ligatur z ya-phalā ...................................................... 111 3.8.3. Zasady wymowy ligatur z ra-phalā ...................................................... 112 3.8.4. Zasady wymowy ligatur z la-phalā ...................................................... 112 3.8.5. Zasady wymowy ligatur z va-phalā ...................................................... 113 3.8.6. Zasady wymowy ligatury kṣa ............................................................... 113 3.8.7. Zasady wymowy ligatury jña ................................................................ 113 3.8.8. Zasady wymowy ligatur, których pierwszym członem jest znak spółgłoski h ................................................................................ 114 3.8.9. Zasady wymowy wisargi ḥ ................................................................... 114 3.9. Sylaba ............................................................................................................... 115 8 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO 3.10. Akcent ............................................................................................................ 116 3.11. Najważniejsze zjawiska fonetyczne w języku bengalskim ............................ 117 3.11.1. Wstawianie głosek .............................................................................. 118 A. Proteza .............................................................................................. 118 B. Anaptyksa .......................................................................................... 118 C. Wstawianie samogłosek w wygłosie absolutnym ............................. 119 D. Wstawianie ślizgów eufonicznych .................................................... 119 E. Wstawianie spółgłosek ...................................................................... 120 3.11.2. Redukcja głosek ................................................................................. 120 A. Redukcja samogłosek ........................................................................ 120 Synkopa ......................................................................................... 121 Apokopa ........................................................................................ 121 B. Redukcja spółgłosek .......................................................................... 122 Redukcja spółgłoski [V] ................................................................. 122 Redukcja spółgłoski [2] ................................................................. 122 3.11.3. Metateza ............................................................................................. 123 3.11.4. Epenteza ............................................................................................. 123 3.11.5. Przegłos .............................................................................................. 124 3.11.6. Upodobnienia ..................................................................................... 126 A. Upodobnienia wewnątrzwyrazowe samogłoskowe – harmonia wokaliczna ...................................................................... 126 B. Upodobnienia wewnątrzwyrazowe spółgłoskowe ............................. 130 C. Upodobnienia międzywyrazowe ....................................................... 130 D. Reguły sandhi bengalskiego .............................................................. 131 Upodobnienia pod względem dźwięczności .................................. 131 Upodobnienia pod względem sposobu artykulacji ........................ 132 Upodobnienia pod względem miejsca artykulacji ......................... 132 3.12. Mowa a pismo ................................................................................................ 132 3.12.1. Samogłoski ......................................................................................... 133 3.12.2. Półsamogłoski .................................................................................... 134 3.12.3. Dyftongi ............................................................................................. 134 3.12.4. Spółgłoski ........................................................................................... 135 3.12.5. Połączenia spółgłoskowe .................................................................... 136 3.12.6. Podsumowanie ................................................................................... 136 4. MORFOLOGIA ................................................................................................ 137 4.1. Wyraz ............................................................................................................... 137 4.2. Morfem ............................................................................................................ 137 4.2.1. Klasyfikacja dystrybucyjna morfemów ................................................ 137 4.2.2. Klasyfikacja funkcjonalna morfemów ................................................. 138 4.2.3. Klasyfikacja ze względu na tekstowe warianty morfemów .................. 139 4.3. Struktura wyrazów w języku bengalskim ........................................................ 140 4.3.1. Wyrazy rdzenne .................................................................................... 140 SPIS TREŚCI 9 4.3.2. Wyrazy pochodne ................................................................................. 140 A. Wyrazy rozwinięte ............................................................................. 141 B. Wyrazy złożone ................................................................................. 141 4.4. Klasyfikacja semantyczna wyrazów pochodnych ............................................ 142 4.5. Klasyfikacja afiksów ........................................................................................ 143 4.5.1. Klasyfikacja diachroniczna ................................................................... 143 4.5.2. Klasyfikacja dystrybucyjna ................................................................... 143 4.5.3. Klasyfikacja formalna ........................................................................... 144 4.5.4. Klasyfikacja funkcjonalna .................................................................... 146 A. Pratyaẏ .............................................................................................. 146 B. Vibhakti .............................................................................................. 147 4.6. Kryteria klasyfikacji części mowy ................................................................... 147 5. SŁOWOTWÓRSTWO – KLASYFIKACJA AFIKSÓW .............................. 149 5.1. Alternacje morfonologiczne ............................................................................. 149 5.2. Sposoby tworzenia nowych wyrazów .............................................................. 150 5.2.1. Derywacja ............................................................................................. 150 A. Sufiksacja .......................................................................................... 151 Sufiksy bengalskie ......................................................................... 151 Sufiksy tworzące rzeczowniki ............................................... 151 a) Sufiksy pierwotne ..................................................... 151 b) Sufiksy wtórne .......................................................... 152 Sufiksy tworzące przymiotniki .............................................. 153 a) Sufiksy pierwotne ..................................................... 153 b) Sufiksy wtórne .......................................................... 153 Sufiksy tworzące imiesłowy .................................................. 154 Sufiksy tworzące przysłówki, przymiotniki i liczebniki od tematów zaimkowych .......................................... 155 Sufiksy sanskryckie ....................................................................... 156 Sufiksy tworzące rzeczowniki ............................................... 156 a) Sufiksy pierwotne ..................................................... 156 b) Sufiksy wtórne .......................................................... 156 Sufiksy tworzące przymiotniki .............................................. 157 a) Sufiksy pierwotne ..................................................... 157 b) Sufiksy wtórne .......................................................... 157 Sufiksy tworzące imiesłowy .................................................. 158 Sufiksy tworzące przysłówki ................................................. 158 Sufiksy perskie ............................................................................... 159 Sposoby tworzenia rzeczowników rodzaju żeńskiego od rzeczowników rodzaju męskiego ................................................... 160 B. Prefiksacja ......................................................................................... 162 Prefiksy bengalskie ........................................................................ 162 Prefiksy sanskryckie ....................................................................... 163 10 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO Prefiksy pochodzenia perskiego i arabskiego ................................ 165 Prefiksy angielskie ........................................................................ 166 C. Reduplikacja ...................................................................................... 166 D. Konwersja ......................................................................................... 166 5.2.2. Kompozycja ......................................................................................... 166 A. Złożenia determinatywne .................................................................. 167 Tatpurusza ..................................................................................... 167 Bahuwrihi ...................................................................................... 168 Awjajibhawa .................................................................................. 168 B. Złożenia kopulatywne ....................................................................... 168 Dwandwa ....................................................................................... 168 6. RZECZOWNIK ................................................................................................ 169 6.1. Wprowadzenie do kategorii rzeczownika ........................................................ 169 6.2. Kategoria określoności .................................................................................... 170 6.2.1. Sufiksy określoności ............................................................................ 170 6.3. Kategoria liczby ............................................................................................... 171 6.3.1. Wykładniki wartości pojedyncza kategorii liczby ................................ 171 A. Morfologiczny sposób wyrażania liczby pojedynczej rzeczowników za pomocą sufiksów określoności ............................. 171 B. Składniowy sposób wyrażania liczby pojedynczej rzeczowników za pomocą przedimków nieokreśloności ................... 172 6.3.2. Wykładniki wartości mnoga kategorii liczby ....................................... 173 A. Morfologiczny sposób tworzenia form liczby mnogiej rzeczowników .................................................................................... 173 B. Składniowe sposoby tworzenia form liczby mnogiej rzeczowników .................................................................................... 174 C. Morfologiczno-składniowe sposoby wyrażania form liczby mnogiej rzeczowników ........................................................... 174 D. Słowotwórcze sposoby wyrażania form liczby mnogiej rzeczowników ..................................................................... 175 6.4. Kategoria przypadka ........................................................................................ 177 6.4.1. Przypadki syntetyczne .......................................................................... 178 6.4.2. Przypadki analityczne .......................................................................... 179 A. Tworzone za pomocą formy rzeczownika w mianowniku i postpozycji .............................................................. 179 B. Tworzone za pomocą formy rzeczownika w przypadku zależnym i postpozycji ................................................ 179 C. Wykładniki kategorii przypadka w liczbie pojedynczej .................... 180 D. Wykładniki kategorii przypadka w liczbie mnogiej ......................... 182 6.4.3. Paradygmaty rzeczowników ................................................................. 183 A. Liczba pojedyncza ............................................................................ 183 B. Liczba mnoga .................................................................................... 184 SPIS TREŚCI 11 6.4.4. Główne funkcje składniowe przypadków ............................................. 185 A. Mianownik ......................................................................................... 185 B. Przypadek dopełnienia ....................................................................... 186 C. Dopełniacz ......................................................................................... 187 D. Miejscownik ...................................................................................... 187 E. Narzędnik ........................................................................................... 189 F. Ablatiwus ........................................................................................... 189 6.5. Kategoria rodzaju ............................................................................................. 189 7. ZAIMEK ............................................................................................................ 191 7.1. Zaimki osobowe ............................................................................................... 192 7.2. Zaimki wskazujące ........................................................................................... 198 7.3. Zaimki nieokreślone ......................................................................................... 201 7.4. Zaimki pytające ................................................................................................ 203 7.5. Zaimki względne .............................................................................................. 204 7.6. Zaimki upowszechniające ................................................................................ 206 7.7. Zaimki zwrotne ................................................................................................ 207 7.8. Zaimki wzajemnozwrotne ................................................................................ 208 7.9. Uwagi końcowe ................................................................................................ 209 8. PRZYMIOTNIK ............................................................................................... 210 8.1. Podział przymiotników ze względu na funkcję w zdaniu ................................. 210 8.2. Podział przymiotników ze względu na znaczenie ............................................ 211 8.3. Podział przymiotników ze względu na formę .................................................. 211 8.4. Budowa słowotwórcza przymiotników ............................................................ 212 8.5. Stopniowanie przymiotników ........................................................................... 213 8.5.1. Stopniowanie analityczne ..................................................................... 213 A. Stopień wyższy .................................................................................. 213 B. Stopień najwyższy ............................................................................. 214 C. Porównywanie ................................................................................... 214 D. Konstrukcje porównawcze ................................................................ 215 8.5.2. Stopniowanie syntetyczne ..................................................................... 215 8.6. Inne cechy przymiotników ............................................................................... 216 9. LICZEBNIK ...................................................................................................... 217 9.1. Liczebniki główne ............................................................................................ 217 9.1.1. Podział liczebników głównych ze względu na budowę ........................ 217 A. Liczebniki proste ............................................................................... 217 B. Liczebniki złożone ............................................................................. 218 Lista bengalskich liczebników głównych złożonych ..................... 219 C. Liczebniki zestawione ........................................................................ 221 9.2. Liczebniki porządkowe .................................................................................... 222 9.3. Liczebniki ułamkowe ....................................................................................... 223 9.3.1. Tworzenie ułamków .............................................................................. 224 12 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO 9.4. Określanie wartości przybliżonych .................................................................. 224 9.5. Procenty ........................................................................................................... 224 9.6. Liczebniki zaimkowe ....................................................................................... 225 9.7. Użycie liczebników z sufiksami określoności ................................................. 225 9.8. Wyrażanie dat .................................................................................................. 226 9.9. Wyrażanie działań arytmetycznych ................................................................. 227 10. CZASOWNIK ................................................................................................. 228 10.1. Typy rdzeni .................................................................................................... 228 10.1.1. Budowa rdzeni .................................................................................... 229 A. Rdzenie pierwotne ............................................................................ 229 B. Rdzenie wtórne ................................................................................. 229 C. Rdzenie wielosylabowe nieznanego pochodzenia ............................. 230 10.2. Typy tematów koniugacyjnych czasownika .................................................. 231 10.2.1. Typy czasowników ze względu na barwę samogłoski tematu ........... 231 10.3. Czasowniki kauzatywne ................................................................................ 234 10.3.1. Budowa morfemowa czasowników kauzatywnych ............................ 234 10.3.2. Stopnie kauzacji ................................................................................. 235 10.3.3. Funkcje składniowe i semantyczne .................................................... 236 10.4. Finitywne formy czasownika ......................................................................... 237 10.4.1. Budowa osobowych form czasownika ............................................... 237 10.4.2. Kategoria osoby .................................................................................. 238 10.4.3. Kategoria czasu .................................................................................. 238 A. System czasów .................................................................................. 238 B. Sufiksy osoby .................................................................................... 241 C. Sposoby negacji osobowych form czasownika ................................. 241 D. Budowa i użycie czasów trybu oznajmującego ................................. 242 Czas teraźniejszy prosty ................................................................ 242 Budowa ................................................................................. 242 Funkcje znaczeniowe ............................................................ 244 Funkcje gramatyczne ............................................................ 244 Czas teraźniejszy ciągły ................................................................ 245 Budowa ................................................................................. 245 Funkcje znaczeniowe ............................................................ 245 Czas teraźniejszy dokonany .......................................................... 246 Budowa ................................................................................. 246 Funkcje znaczeniowe ............................................................ 247 Czas przeszły prosty ...................................................................... 248 Budowa ................................................................................. 248 Funkcje znaczeniowe ............................................................ 249 Czas przeszły ciągły ...................................................................... 250 Budowa ................................................................................. 250 Funkcje znaczeniowe ............................................................ 251 SPIS TREŚCI 13 Czas przeszły dokonany ................................................................. 252 Budowa .................................................................................. 252 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 252 Czas przeszły frekwentatywny ....................................................... 253 Budowa .................................................................................. 253 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 254 Funkcje gramatyczne ............................................................. 255 Czas przyszły prosty ...................................................................... 255 Budowa .................................................................................. 255 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 257 Funkcje gramatyczne ............................................................. 257 Czas przyszły ciągły ...................................................................... 257 Budowa .................................................................................. 257 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 258 Czas przyszły dokonany ................................................................. 259 Budowa .................................................................................. 259 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 259 10.4.4. Kategoria trybu ................................................................................... 260 A. Tryb oznajmujący .............................................................................. 260 B. Tryb rozkazujący ............................................................................... 260 Czas teraźniejszy trybu rozkazującego .......................................... 261 Budowa .................................................................................. 261 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 262 Użycie optatywne .................................................................. 264 Czas przyszły trybu rozkazującego ................................................ 264 Budowa .................................................................................. 264 Funkcje znaczeniowe ............................................................. 265 10.4.5. Kategoria strony .................................................................................. 266 Czasowniki przechodnie ................................................................. 266 Czasowniki nieprzechodnie ............................................................ 267 A. Strona czynna .................................................................................... 267 B. Strona bierno-czynna ......................................................................... 268 C. Strona bierna ...................................................................................... 269 Sposoby tworzenia strony biernej .................................................. 269 D. Strona neutralna ................................................................................. 271 Strona neutralna właściwa ............................................................. 271 Strona neutralna dopełniaczowa .................................................... 272 Strona neutralna obligatoryjna ....................................................... 273 E. Podsumowanie ................................................................................... 273 10.4.6. Czasowniki nieregularne ..................................................................... 274 A. Czasowniki o więcej niż dwóch tematach ......................................... 274 Czasownik āsā(cid:31) ............................................................................... 275 14 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO Czasowniki deoẏā i neoẏā(cid:31) ............................................................. 275 Czasowniki o temacie z dyftongiem .............................................. 276 B. Czasownik supletywny ...................................................................... 277 C. Czasowniki defektywne .................................................................... 278 Czasownik āch .............................................................................. 278 Funkcje czasownika āch ....................................................... 279 Funkcja absolutna ................................................................. 279 a) Znaczenie egzystencjalne ......................................... 279 b) Znaczenie lokatywne ................................................ 279 c) Znaczenie posesywne ............................................... 280 Funkcja łącznikowa .............................................................. 280 Konstrukcje modalne ............................................................ 281 Przeczenie .............................................................................. 282 Czasownik na ................................................................................ 283 Funkcje czasownika na ......................................................... 284 Czasownik baṭ ............................................................................... 284 10.4.7. Zestawienia czasownikowe ................................................................ 284 A. Zestawienia rzeczownikowo-czasownikowe .................................... 285 B. Zestawienia przymiotnikowo-czasownikowe ................................... 287 C. Zestawienia dźwiękonaśladowczo- i impresywno-czasownikowe ............................................................ 288 D. Zestawienia hybrydyczne .................................................................. 288 E. Zestawienia bezokolicznikowo-czasownikowe ................................. 289 Zestawienia bezokolicznikowo-czasownikowe z czasownikami modalnymi .......................................................... 289 Czasowniki wyrażające intencje podmiotu ........................... 289 Czasowniki wyrażające przyzwolenie .................................. 290 Czasowniki wyrażające możliwość, umiejętność ................. 290 Czasowniki wyrażające upodobanie, miłość ......................... 290 Czasowniki wyrażające konieczność, nakaz, powinność, przymus ......................................................... 291 Zestawienia bezokolicznikowo-czasownikowe z czasownikami fazowymi ............................................................ 291 F. Zestawienia imiesłowowo-czasownikowe – czasowniki złożone .......... 292 Typy modyfikatorów ..................................................................... 293 Najważniejsze czasowniki modyfikujące ...................................... 293 Funkcje znaczeniowe czasowników modyfikujących ................... 294 10.5. Nieosobowe formy czasownika ..................................................................... 304 10.5.1. Imiesłów dokonany ............................................................................ 305 A. Sposób tworzenia .............................................................................. 305 B. Funkcje składniowe ........................................................................... 306 C. Funkcje gramatyczne ........................................................................ 310 SPIS TREŚCI 15 10.5.2. Imiesłów niedokonany ........................................................................ 310 A. Sposób tworzenia ............................................................................... 311 B. Funkcje składniowe ........................................................................... 311 C. Funkcje gramatyczne ......................................................................... 313 D. Funkcje semantyczne ......................................................................... 313 10.5.3. Imiesłów przysłówkowy współczesny ................................................ 314 10.5.4. Imiesłów warunkowy .......................................................................... 314 A. Sposób tworzenia ............................................................................... 314 B. Funkcje .............................................................................................. 315 10.5.5. Bezokolicznik ..................................................................................... 317 A. Funkcje składniowe ........................................................................... 317 10.5.6. Rzeczownik odsłowny ........................................................................ 317 A. Sposób tworzenia ............................................................................... 317 B. Rzeczowniki odsłowne zakończone na -ā, -oẏā, -no .......................... 318 Cechy czasownikowe ..................................................................... 318 Cechy rzeczownikowe ................................................................... 319 C. Rzeczownik odsłowny zakończony na -bā(cid:31) ........................................ 320 D. Konstrukcje modalne ......................................................................... 322 10.5.7. Imiesłów przymiotnikowy uprzedni ................................................... 323 A. Funkcje składniowe ........................................................................... 323 10.5.8. Imiesłowy sanskryckie ........................................................................ 324 11. PRZYSŁÓWEK .............................................................................................. 325 11.1. Typy przysłówków ze względu na określaną część mowy ............................. 325 11.2. Typy przysłówków ze względu na znaczenie ................................................. 326 11.3. Klasyfikacja przysłówków ze względu na budowę ........................................ 327 11.3.1. Sposoby tworzenia przysłówków pochodnych ................................... 327 A. Sufiksacja .......................................................................................... 327 B. Reduplikacja ...................................................................................... 328 C. Konwersja .......................................................................................... 328 D. Inne sposoby ...................................................................................... 328 11.4. Stopniowanie przysłówków ............................................................................ 329 12. POSTPOZYCJA .............................................................................................. 330 12.1. Podział postpozycji ze względu na pochodzenie ............................................ 330 12.1.1. Postpozycje podstawowe .................................................................... 330 12.1.2. Postpozycje pochodne ......................................................................... 331 A. Postpozycje odrzeczownikowe .......................................................... 331 B. Postpozycje odczasownikowe ............................................................ 332 12.2. Postpozycje pochodzenia obcego ................................................................... 334 12.3. Postpozycje tworzące analityczne formy przypadków ................................... 335 12.4. Postpozycje złożone ....................................................................................... 336 12.5. Klasyfikacja postpozycji ze względu na znaczenie ........................................ 336 12.6. Uwagi końcowe .............................................................................................. 337 16 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO 13. SPÓJNIK ......................................................................................................... 338 13.1. Klasyfikacja spójników .................................................................................. 338 13.1.1. Spójniki pojedyncze ........................................................................... 338 A. Spójniki współrzędne ........................................................................ 338 B. Spójniki podrzędne ........................................................................... 339 13.1.2. Spójniki korelatywne .......................................................................... 339 14. PARTYKUŁA ................................................................................................. 340 14.1. Klasyfikacja partykuł ..................................................................................... 340 14.1.1. Partykuły potwierdzające ................................................................... 340 14.1.2. Partykuły zaprzeczające ..................................................................... 340 14.1.3. Partykuły pytajne ................................................................................ 341 14.1.4. Partykuły emfatyczne ......................................................................... 341 15. WYRAZY DŹWIĘKONAŚLADOWCZO-IMPRESYWNE ...................... 343 15.1. Podział wyrazów dźwiękonaśladowczo-impresywnych ................................ 343 15.2. Budowa wyrazów dźwiękonaśladowczo-impresywnych ............................... 344 15.3. Funkcje wyrazów dźwiękonaśladowczo-impresywnych ............................... 346 16. WYKRZYKNIK ............................................................................................. 347 16.1. Podział wykrzykników ze względu na funkcję .............................................. 347 16.1.1. Wykrzykniki wyrażające stany emocjonalne ..................................... 347 16.1.2.Wykrzykniki wyrażające przejawy woli ............................................. 348 17. KONSTRUKCJE PODWÓJNE .................................................................... 349 17.1. Klasyfikacja konstrukcji podwójnych ............................................................ 349 17.2. Reduplikacje zupełne ..................................................................................... 350 17.2.1 Funkcje gramatyczne ........................................................................... 350 A. Wyrażanie liczby mnogiej ................................................................ 350 B. Wyrażanie czynności równoczesnej .................................................. 350 17.2.2. Funkcje semantyczne ......................................................................... 351 A. Wyrażanie powtarzalności ................................................................ 351 B. Wyrażanie niepewności i zamiaru ..................................................... 351 17.2.3. Funkcje słowotwórcze ........................................................................ 351 A. Osłabienie znaczenia ......................................................................... 351 B. Wzmocnienie znaczenia .................................................................... 352 17.3. Konstrukcje ze słowem echem ...................................................................... 352 17.4. Konstrukcje z reduplikacją rdzenia ................................................................ 353 17.4.1. Reduplikacje z prefiksami .................................................................. 354 17.5. Pary wyrazów ................................................................................................ 355 17.5.1. Typy par wyrazów ze względu na znaczenie ..................................... 355 A. Złożenia wyrazów bliskoznacznych lub synonimicznych ................ 355 B. Złożenia wyrazów przeciwstawnych ................................................. 355 17.5.2. Reguły budowy par wyrazów ............................................................. 356 A. Reguły fonetyczne ............................................................................ 356 SPIS TREŚCI 17 B. Reguły pozafonetyczne ...................................................................... 357 18. SKŁADNIA ...................................................................................................... 358 18.1. Definicja zdania .............................................................................................. 358 18.2. Klasyfikacja wypowiedzeń ............................................................................. 360 18.2.1. Kryterium semantyczne ...................................................................... 360 18.2.2. Kryterium formalne ............................................................................ 361 18.3. Zdanie pojedyncze .......................................................................................... 361 18.3.1. Typy zdań pojedynczych .................................................................... 362 18.3.2. Szyk zdania ......................................................................................... 362 18.3.3. Struktura zdania pojedynczego ........................................................... 364 A. Grupa podmiotu ................................................................................. 364 Podmiot .......................................................................................... 364 Podmiot gramatyczny ............................................................ 365 Podmiot logiczny ................................................................... 365 Miejsce podmiotu w zdaniu ................................................... 366 B. Grupa orzeczenia ............................................................................... 367 Orzeczenie ..................................................................................... 367 Typy orzeczeń złożonych ...................................................... 367 Sposoby łączenia orzeczenia z podmiotem ........................... 369 Miejsce orzeczenia w zdaniu ................................................. 369 Dopełnienie .................................................................................... 369 Miejsce dopełnienia w zdaniu ............................................... 370 Okolicznik ...................................................................................... 371 Okolicznik czasu ................................................................... 371 Okolicznik miejsca ............................................................. 371 Okolicznik sposobu ............................................................ 372 Okolicznik stopnia i miary .................................................. 372 Okolicznik celu ................................................................... 372 Okolicznik przyczyny ......................................................... 373 Okolicznik przyzwolenia .................................................... 373 Miejsce okoliczników w zdaniu ......................................... 374 C. Przydawka ................................................................................... 374 Przydawka przymiotna ............................................................... 375 Przydawka rzeczowna ................................................................ 376 Miejsce przydawki w zdaniu ...................................................... 376 18.4. Wypowiedzenia złożone ................................................................................. 377 18.4.1. Zdania złożone podrzędnie ................................................................. 377 A. Klasyfikacja ze względu na wskaźniki zespolenia ............................ 377 B. Klasyfikacja ze względu na znaczenie ............................................... 379 C. Typy zdań składowych podrzędnych ................................................. 379 Zdania podmiotowe ....................................................................... 379 Zdania orzecznikowe ..................................................................... 380 18 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO Zdania przydawkowe .................................................................... 381 Zdania dopełnieniowe ................................................................... 381 Zdania dopełnieniowe względne ........................................... 382 Zdania dopełnieniowe spójnikowe ........................................ 382 Zdania dopełnieniowe bezspójnikowe .................................. 383 Podsumowanie ...................................................................... 383 Zdania okolicznikowe ................................................................... 383 Zdania okolicznikowe czasu ................................................. 384 Zdania okolicznikowe miejsca .............................................. 384 Zdania okolicznikowe sposobu ............................................. 384 Zdania okolicznikowe stopnia i miary .................................. 385 Zdania okolicznikowe celu ................................................... 385 Zdania okolicznikowe przyczyny ......................................... 386 Zdania okolicznikowe warunku ............................................ 387 Okresy warunkowe w języku bengalskim .................... 387 Zdania okolicznikowe przyzwolenia ..................................... 389 D. Imiesłowowe równoważniki zdań podrzędnych jako składniki wypowiedzeń złożonych ................................................................... 390 Imiesłowowy równoważnik zdania czasowego ............................. 391 Imiesłowowy równoważnik zdania sposobowego ......................... 393 Imiesłowowy równoważnik zdania przyczynowego ..................... 393 Imiesłowowy równoważnik zdania warunkowego ........................ 393 Imiesłowowy równoważnik zdania przyzwalającego .................... 394 18.4.2. Wypowiedzenia złożone współrzędnie .............................................. 394 A. Zdania łączne .................................................................................... 395 B. Zdania rozłączne ............................................................................... 395 C. Zdania przeciwstawne ....................................................................... 396 D. Zdania wynikowe .............................................................................. 396 18.4.3. Zdania wielokrotnie złożone ............................................................. 397 18.5. Mowa niezależna i mowa zależna .................................................................. 397 18.6. Główne cechy składni bengalskiej ................................................................. 401 19. RÓŻNICE POMIĘDZY STYLEM POTOCZNYM I KLASYCZNYM (Anna Trynkowska) .......................................................... 403 19.1. Różnice fonetyczne ........................................................................................ 403 19.2. Różnice leksykalne ........................................................................................ 403 19.3. Różnice morfologiczne .................................................................................. 406 19.3.1. Rzeczowniki ....................................................................................... 406 19.3.2. Zaimki ................................................................................................ 409 A. Zaimki osobowe ................................................................................ 410 B. Zaimki wskazujące ............................................................................ 413 C. Zaimki nieokreślone .......................................................................... 414 D. Zaimki pytające ................................................................................. 414 SPIS TREŚCI 19 E. Zaimki względne ................................................................................ 415 19.3.3. Przymiotniki ........................................................................................ 416 A. Stopniowanie przymiotników ............................................................ 416 B. Rodzaj żeński przymiotników ............................................................ 417 19.3.4. Czasowniki .......................................................................................... 418 A. Formy osobowe ................................................................................. 420 Tryb oznajmujący .......................................................................... 421 Czas teraźniejszy prosty ........................................................ 421 Czas teraźniejszy ciągły ......................................................... 422 Czas teraźniejszy dokonany ................................................... 422 Czas przeszły prosty .............................................................. 422 Czas przeszły ciągły .............................................................. 423 Czas przeszły dokonany ........................................................ 423 Czas przeszły frekwentatywny .............................................. 424 Czas przyszły prosty .............................................................. 424 Czas przyszły ciągły .............................................................. 424 Czas przyszły dokonany ........................................................ 425 Tryb rozkazujący ........................................................................... 425 Czas teraźniejszy ................................................................... 425 Czas przyszły ......................................................................... 426 Strona bierna .................................................................................. 426 B. Formy nieosobowe ............................................................................. 426 19.4. Różnice składniowe ........................................................................................ 427 19.5. Teksty w stylu klasycznym i potocznym – zestawienie i porównanie ............................................................................ 428 20. BIBLIOGRAFIA ............................................................................................. 434 20 GRAMATYKA JĘZYKA BENGALSKIEGO PRZEDMOWA 21 Przedmowa Język bengalski pod względem liczby użytkowników znajduje się w pierwszej dziesiątce języków świata – posługuje się nim blisko ćwierć mi- liarda ludzi. Używa się go głównie, choć nie wyłącznie, w dwóch krajach (Indiach i Bangladeszu), a literatura bengalska należy do najbogatszych lite- ratur subkontynentu indyjskiego i jako jedyna może się poszczycić laureatem Nagrody Nobla (Rabindranath Tagore, 1913). Mimo to opracowania gra- matyki tego języka w językach europejskich są nieliczne. Najsławniejsze, fun- damentalne dzieło na ten temat The Origin and Development of the Bengali Language autorstwa wybitnego bengalskiego językoznawcy Suniti Kumara Chatterjiego pochodzi z 1926 roku i zgodnie ze swym tytułem jest raczej hi- storią języka i gramatyką historyczno-porównawczą niż opisową. Nowszych opracowań praktycznie nie ma. Elementy gramatyki pojawiają się co prawda w podręcznikach do nauki języka bengalskiego (również nielicznych), ale nie zawierają opisu języka jako całości, a jedynie poszczególne zagadnienia wy- brane na potrzeby kursu językowego. Oczywiście istnieją podręczniki grama- tyki bengalskiej w języku bengalskim, ale są one niedostępne dla osób niezna- jących tego języka. Niniejsza Gramatyka języka bengalskiego jest pierwszą tego typu publi- kacją w języku polskim. Przeznaczona zasadniczo dla osób uczących się ję- zyka bengalskiego, może też służyć szerszym kręgom czytelników, którzy chcieliby poznać strukturę tego ważnego języka nowoindyjskiego. Nie jest to książka do nauki języka, lecz podręcznik omawiający w sposób syste- matyczny reguły gramatyczne języka bengalskiego. Publikacja nie ma charak- teru gramatyki konfrontatywnej, ale niekiedy – by ułatwić zrozumienie ben- galskich reguł gramatycznych
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gramatyka języka bengalskiego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: