Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00065 007040 13412901 na godz. na dobę w sumie
Grecja dla żeglarzy. Tom 2 - ebook/pdf
Grecja dla żeglarzy. Tom 2 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 172
Wydawca: Alma - Press Sp. z o.o. Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7020-727-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Grecja, pomimo że nie oferuje żeglarzom doskonałych marin ani bogatej infrastruktury w swoich portach jest bardzo popularna wśród wodniaków z całego świata. Dzieje się tak głównie za sprawą przepięknych widoków, kryształowo czystego morza i niesamowicie sympatycznych i otwartych ludzi.

Celem przewodnika jest zachęcenie do odwiedzenia tego kraju, a dla tych, których zachęcać nie trzeba, próba pokazania najciekawszych, wartych odwiedzenia w czasie rejsu miejsc.

Przewodnik oferuje propozycje 37 tras żeglarskich a także informacje o portach i zatokach wysp i lądowej części Morza Jońskiego, Zatok Patraskiej i Korynckiej  oraz Peloponezu.

Piotr Kasperaszek pływa jachtem po wodach Grecji od 25 lat i zasłużenie zyskał sobie status eksperta w sprawach żeglowania po tych akwenach. Jego pierwsza książka Grecja. Najlepsze trasy dla żeglarzyotrzymała dwie bardzo prestiżowe nagrody: Nagrodę redakcji Żagli im. Leonida Teligi oraz Nagrodę Magellana „Magazynu literackiego KSIĄŻKI” w konkursie „Najlepsze publikacje turystyczne roku 2015”.

W pierwszym tomie autorzy omówili Cyklady i Zatoki: Sarońską i Argolidzką. W przygotowaniu tom trzeci, obejmujący Dodekanez oraz Sporady Północne i Evię.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wyspy Jo(cid:276)skie 81 Ithaca, Itaka, Ithaki I PRAKTYCZNE (cid:81)(cid:3) INFORMACJE OGÓLNE Ithaca to legendarna ojczyzna Odyseusza i cho(cid:252) brak na to jakichkolwiek dowodów, to (cid:286)lady jego bytno(cid:286)ci spotykamy tu na ka(cid:298)dym kro- ku. (cid:295)ród(cid:225)o Aretuzy – to miejsce, gdzie wierny (cid:286)winiopas Odyseusza poi(cid:225) swoje (cid:286)winie, grota Nimf – miejsce, w którym Odyseusz ukry(cid:225) dary od króla Alkinoosa (niestety grota jest obecnie zamkni(cid:266)ta). Brak lotniska uchroni(cid:225) Ithak(cid:266) przed nap(cid:225)ywem masowej turystyki. G(cid:225)ówny port i za- razem stolica wyspy – Vathi le(cid:298)y w g(cid:225)(cid:266)bokiej zatoce. Trz(cid:266)sienie ziemi, które nawiedzi(cid:225)o ten re- gion w roku 1953, równie(cid:298) i tu poczyni(cid:225)o wiel- kie szkody. Powierzchnia wyspy wynosi 96 km2, a ludno(cid:286)(cid:252) liczy 3650 mieszka(cid:276)ców. Warto wy- bra(cid:252) si(cid:266) w g(cid:225)(cid:261)b Ithaki, by oprócz zabytków czy ruin podziwia(cid:252) niezwyk(cid:225)e widoki roztaczaj(cid:261)ce si(cid:266) z tej górzystej wyspy. Pozosta(cid:225)o(cid:286)ci staro(cid:298)yt- nego miasta Alalkomenai, które odkry(cid:225) arche- olog Schlieman zosta(cid:225)y przez niego, jak i miesz- ka(cid:276)ców uznane za zamek Odyseusza. Warto uda(cid:252) si(cid:266) do ruin (cid:286)redniowiecznej stolicy wyspy Paleochory. (cid:81)(cid:3) TROCH(cid:265) HISTORII (cid:285)lady osadnictwa pochodz(cid:261) z okresu neoli- tycznego. Ok. 1000 r. p.n.e., Myke(cid:276)czycy (dru- ga po Minojczykach pot(cid:266)ga na tych terenach) stworzyli tu swoje królestwo i nazwali wysp(cid:266) – Ithaca. W nast(cid:266)pnych latach wysp(cid:266) podbija- li Macedo(cid:276)czycy, Rzymianie i Wenecjanie. Ci ostatni, w obawie przed atakami Turków, wybu- dowali twierdz(cid:266) z murami obronnymi w dzisiej- szej stolicy. Wenecjanie zorganizowali te(cid:298) bar- dzo siln(cid:261) armi(cid:266) i (cid:192) ot(cid:266), która bardzo d(cid:225)ugo opie- ra(cid:225)a si(cid:266) najazdom tureckim. Po wyzwoleniu spod jarzma tureckiego, trwaj(cid:261)cego tylko 20 lat, Ithaca zacz(cid:266)(cid:225)a odbudowywa(cid:252) sw(cid:261) pot(cid:266)g(cid:266) gos- podarcz(cid:261), zacz(cid:266)to uprawia(cid:252) winoro(cid:286)l i oliwki, co znacznie polepszy(cid:225)o jej warunki ekono- miczne. W 1797 r. w(cid:225)adz(cid:266) nad wysp(cid:261) przej(cid:266)li Francuzi, a po nich Brytyjczycy. Tak jak pozosta- (cid:225)e wyspy archipelagu, od roku 1864 Ithaca sta- (cid:225)a si(cid:266) cz(cid:266)(cid:286)ci(cid:261) powsta(cid:225)ego pa(cid:276)stwa greckiego. Podczas II wojny (cid:286)wiatowej Ithac(cid:266) okupowa(cid:225)y wojska niemieckie i w(cid:225)oskie, a mieszka(cid:276)cy mu- sieli ukrywa(cid:252) si(cid:266) w górach przed prze(cid:286)ladowa- niami. Nazwa wyspy pochodzi od imienia syna Neptuna i Am(cid:191) milis, inna wersja g(cid:225)osi, (cid:298)e pocho- dzi od s(cid:225)owa ithi, czyli radosny. W dawnym j(cid:266)zy- ku Wenecjan s(cid:225)owo utika oznacza(cid:225)o koloni(cid:266). (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc – Vathi, tel.: +30 26740 32222, 26740 31207. Apteka – Vathi, tel.: +30 26740 32251, 26740 33105. Policja – Vathi , tel.: +30 26740 33205. Policja portowa – Vathi, tel.: +30 26740 32909. (cid:81)(cid:3) WARTO POSMAKOWA(cid:251) Oddalona o 3 km od Vathi wioska Perahori s(cid:225)ynie z doskona(cid:225)ego wina. Co roku odbywa si(cid:266) tu bar- dzo hucznie obchodzony festiwal wina. Typow(cid:261) specjalno(cid:286)ci(cid:261) pochodz(cid:261)c(cid:261) z Ithaki jest savoro – sma(cid:298)ona i marynowana ryba oraz rovanni – potrawa z ry(cid:298)u na s(cid:225)odko. Na kotwicy w Vathi 82 Grecja. Najlepsze trasy dla (cid:298)eglarzy Vathi 38°21,95’N 020°43,15’E Zapewne ze wzgl(cid:266)du na po(cid:225)o(cid:298)enie w doskonale os(cid:225)oni(cid:266)tej zatoce, Vathi ju(cid:298) od czasów Wenecjan by(cid:225)o g(cid:225)ównym portem wyspy. Wp(cid:225)ywaj(cid:261)c do por- tu, po prawej stronie wida(cid:252) male(cid:276)k(cid:261) wysepk(cid:266) Lazaretto, która od 1864 r. spe(cid:225)nia(cid:225)a rol(cid:266) wi(cid:266)zie- nia, dzi(cid:286) jest tam tylko kapliczka. Wej(cid:286)cie do por- tu jest bardzo (cid:225)atwe, a port widoczny ju(cid:298) z daleka. Jachty cumuj(cid:261) w trzech miejscach. W g(cid:225)(cid:266)bi zato- Przy kei wschodniej w Vathi ki, przy po(cid:225)udniowej kei lub wcze(cid:286)niej, przy kei zachodniej, zaraz za promami. We wszystkich tych miejscach nie ma dost(cid:266)pu do pr(cid:261)du i wody. Paliwo dostarczane jest autocystern(cid:261). Ostatnio rozbudowana zosta(cid:225)a keja pó(cid:225)nocna, jednak da- leko stamt(cid:261)d do miasta. W zatoce bardzo du(cid:298)o miejsc do kotwiczenia. Nale(cid:298)y uwa(cid:298)a(cid:252), bowiem wzd(cid:225)u(cid:298) pó(cid:225)nocno-wschodniej kei jest p(cid:225)ytko. Na wysoko(cid:286)ci wysepki Lazaretto, na pó(cid:225)nocno- -wschodniej kei jest stacja paliw. W miasteczku jest bardzo du(cid:298)o tawern, kawiarni, barów i mar- ketów, czynnych przez ca(cid:225)y rok. Warto odwiedzi(cid:252) grobowiec z czasów myke(cid:276)skich oraz muzeum archeologiczne. Vathi Stacja paliw w Vathi Wyspy Jo(cid:276)skie Wyspy Jo(cid:276)skie 83 Kioni 38°26,93’N 020°41,45’E Bardzo urokliwe miasteczko, którego nie do- tkn(cid:266)(cid:225)o trz(cid:266)sienie ziemi. Dobre miejsca do cumo- wania znajduj(cid:261) si(cid:266) przy kei pó(cid:225)nocnej, zaraz za falochronem. Zacumowa(cid:252) mo(cid:298)na te(cid:298) poda- j(cid:261)c d(cid:225)ugie cumy na brzeg w po(cid:225)udniowej cz(cid:266)(cid:286)ci portu. Wcze(cid:286)niej, w zatoce mo(cid:298)na stan(cid:261)(cid:252) na kotwicy. W Kioni znajduj(cid:261) si(cid:266) liczne tawerny, kawiarnie i market. Woda dost(cid:266)pna jest na kei u „watermana”. Postój na d(cid:225)ugich cumach w Kioni nej ostatnio pó(cid:225)nocnej kei (w drugim przypadku, nara(cid:298)one s(cid:261) na fale powstaj(cid:261)ce od przep(cid:225)ywa- j(cid:261)cych promów). Postój przy dwóch p(cid:225)ywaj(cid:261)cych pomostach jest niebezpieczny, poniewa(cid:298) fale od wspomnianych wy(cid:298)ej promów powoduj(cid:261) znacz- ny rozko(cid:225)ys tych(cid:298)e pomostów, co w konsekwencji prowadzi(cid:252) mo(cid:298)e do powa(cid:298)nych uszkodze(cid:276) jach- tów. Uwaga, w g(cid:225)(cid:266)bi portu jest p(cid:225)ytko. W porcie znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na kilka dobrych tawern, kawiarni i marketów. W ca(cid:225)ym porcie brak dost(cid:266)pu do pr(cid:261)- du i wody, paliwo dowo(cid:298)one jest autocystern(cid:261). Frikes 38°27,57’N 020°39,88’E Le(cid:298)(cid:261)ce nieca(cid:225)e 2,5 km drog(cid:261) l(cid:261)dow(cid:261) na pó(cid:225)noc od Kioni, miasteczko Frikes zlokalizowane jest w zatoce o tej samej nazwie. Jachty cumuj(cid:261) do we- wn(cid:266)trznej strony falochronu lub przy rozbudowa- Frikes, port 84 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Kastos Wyspa Kastos le(cid:298)y obok Kalamos i ma niespe(cid:225)na 6 km2. Wysp(cid:266) zamieszkuje ok. 50 osób, które (cid:298)yj(cid:261) w jedynej miejscowo(cid:286)ci – porcie Kastos. G(cid:225)ównym zaj(cid:266)ciem mieszka(cid:276)ców jest rybo(cid:225)ówstwo i obs(cid:225)uga turystów, g(cid:225)ównie (cid:298)eglarzy. Wyspy Jo(cid:276)skie 85 (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc, tel.: +30 26460 91231. Kastos 38°35,9’N 020°53,15’E Kastos to ma(cid:225)y i dobrze os(cid:225)oni(cid:266)ty port. Jachty cumuj(cid:261) do wewn(cid:266)trznej strony obu falochronów, a je(cid:286)li zabraknie miejsc, mo(cid:298)na wy(cid:225)o(cid:298)y(cid:252) d(cid:225)ugie cumy na brzeg. Uwaga, w zachodniej cz(cid:266)(cid:286)ci por- tu jest p(cid:225)ytko. Je(cid:286)li i tych miejsc zabraknie, przed portem jest du(cid:298)e kotwicowisko. W osadzie s(cid:261) 3 tawerny i kawiarnia. Widok na port Kastos 86 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Kalamos I PRAKTYCZNE (cid:81)(cid:3) INFORMACJE OGÓLNE Ta górzysta wyspa (najwy(cid:298)szy szczyt Vouni – 745 m) ma 25 km2, a na sta(cid:225)e zamieszkuje j(cid:261) nieca(cid:225)e 550 osób. Na Kalamos s(cid:261) dwie miej- scowo(cid:286)ci: Kalamos i Episkopi. Stromo opada- j(cid:261)ce brzegi sprawiaj(cid:261) wra(cid:298)enie, (cid:298)e wyspa jest nieprzyjazna, jednak w po(cid:225)udniowo-wschodniej cz(cid:266)(cid:286)ci Kalamos znajduje si(cid:266) du(cid:298)a, wygodna, doskona(cid:225)a do kotwiczenia zatoka. (cid:81)(cid:3) TROCH(cid:265) HISTORII Pierwsze (cid:286)lady (cid:298)ycia, jak w przypadku wi(cid:266)kszo- (cid:286)ci Wysp Jo(cid:276)skich, pochodz(cid:261) z okresu neolitycz- nego. W staro(cid:298)ytnej Grecji wyspa pe(cid:225)ni(cid:225)a wa(cid:298)n(cid:261), strategiczn(cid:261) rol(cid:266). Forteca zbudowana na szczy- cie Ksylokastro, wraz z systemem wie(cid:298) chroni- (cid:225)a i kontrolowa(cid:225)a ruch w cie(cid:286)ninie Mytikas. Rol(cid:266) t(cid:266) Kalamos kontynuowa(cid:225)a równie(cid:298) w czasach rzymskich, a tak(cid:298)e pó(cid:296)niej. Pó(cid:296)niejsze dzieje wyspy s(cid:261) takie same jak s(cid:261)siednich, rz(cid:261)dzili na niej Wenecjanie, Francuzi i Brytyjczycy. Wyspa odzyska(cid:225)a niepodleg(cid:225)o(cid:286)(cid:252) w roku 1864 roku. (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc, tel.: +30 26460 91231. Port Kalamos z góry Wyspy Jo(cid:276)skie 87 Zatoka Port Leone na Kalamos Kalamos 38°37,38’N 020°55,94’E Bardzo popularny port w(cid:286)ród p(cid:225)ywaj(cid:261)cych po tym akwenie (cid:192) otylli jachtowych, dlatego do(cid:286)(cid:252) trudno znale(cid:296)(cid:252) w nim miejsce. Jachty staj(cid:261) po kilka burta w burt(cid:266), a w czasie cumowania pa- nuje tu do(cid:286)(cid:252) du(cid:298)y rozgardiasz. Jednak poza se- zonem jest to bardzo ciche i spokojne miejsce. Na brzegu tawerny, kawiarnie, bary i market. Jachty cumuj(cid:261) do wewn(cid:266)trznej strony falochro- nu oraz do zachodniej kei. Uwaga, w g(cid:225)(cid:266)bi por- tu jest p(cid:225)ytko. Ormos Port Leone 38°35,9’N 020°53,15’E Du(cid:298)a, do(cid:286)(cid:252) dobrze os(cid:225)oni(cid:266)ta zatoka, le(cid:298)(cid:261)ca w po(cid:225)udniowo-wschodniej cz(cid:266)(cid:286)ci wyspy. Jachty staj(cid:261) tu na kotwicy z d(cid:225)ugimi cumami wy(cid:225)o(cid:298)onymi na brzeg. Przy cyplu, na wysoko(cid:286)ci starych do- mów dwa ma(cid:225)e betonowe pomosty, przy których cumuj(cid:261) jachty z mniejszym zanurzeniem (poni- (cid:298)ej 2 m). Ponadto jest tu du(cid:298)o miejsca na po- stój na kotwicy. 88 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Meganisi, Meganissi I PRAKTYCZNE (cid:81)(cid:3) INFORMACJE OGÓLNE Meganisi ma 20 km2 powierzchni i zamieszkuje j(cid:261) 2 tys. osób. Stolica i g(cid:225)ówne miasto to le(cid:298)(cid:261)ce w zatoce – Vathi. Niedawno zbudowano tu ma(cid:225)(cid:261) namiastk(cid:266) mariny. Wyspa zapewnia cisz(cid:266) i spo- kój, jednak w sezonie port Vathi jest ulubionym miejscem postoju (cid:192) otylli jachtowych. Na Meganisi mo(cid:298)na znale(cid:296)(cid:252) mnóstwo zatoczek i dost(cid:266)pnych wy(cid:225)(cid:261)cznie od strony wody przepi(cid:266)knych jaski(cid:276). Le(cid:298)(cid:261)ca na po(cid:225)udniu wyspy – Jaskinia Papanikoli jest obowi(cid:261)zkowym 38°37,15’N 020°45,37’E punktem licznych wycieczek z Nidri. (cid:81)(cid:3) TROCH(cid:265) HISTORII Pierwsze (cid:286)lady (cid:298)ycia na Meganisi pochodz(cid:261) z czasów neolitycznych. Pierwotnie wyspa na- zywa(cid:225)a si(cid:266) Taphos, od imienia syna Posejdona Wyspy Jo(cid:276)skie 89 Odyseas Marina Vathi 38°39,9’N 020°46,9’E Niedawno otwarta marina oferuje stacj(cid:266) paliw, s(cid:261) muringi, jest woda i pr(cid:261)d na kei, s(cid:261) toalety i prysznice oraz ma(cid:225)a kawiarnia. Tawerny, ka- wiarnie, bary i markety znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na w odle- g(cid:225)ym o 500 m Vathi. Uwaga, obok mariny cumu- je prom, który jest (cid:296)ród(cid:225)em ha(cid:225)asu i falowania. Marina jest ca(cid:225)y czas rozbudowywana, na razie posiada tylko 72 miejsca postojowe. Odyseas Marina, VHF 72, www.odyseasmarina.com, tel.: +30 26450 51084. Odyseas Marina w Vathi Jaskinia Papanikoli i Ippothois. Ówcze(cid:286)ni mieszka(cid:276)cy wyspy byli do- skona(cid:225)ymi kupcami oraz dzielnymi marynarza- mi. Meganisi i jej historia od pocz(cid:261)tku by(cid:225)a (cid:286)ci(cid:286)le powi(cid:261)zana z Levkas. (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc – Vathi, tel.: +30 26450 51031. Pierwsza pomoc – Spartochori, tel.: +30 26450 51032. Apteka, tel.: +30 26450 51200. Policja, tel.: +30 26450 51406. Vathi 38°39,85’ N 020°47,05’E Port w Vathi sta(cid:225) si(cid:266) po wybudowaniu nowej ma- riny troch(cid:266) lu(cid:296)niejszy. Jednak nadal do(cid:286)(cid:252) trud- no w nim o miejsce (szczególnie w sezonie), a to za spraw(cid:261) (cid:192) otylli, które upodoba(cid:225)y sobie ten port. Przy po(cid:225)udniowej i wschodniej kei miesz- cz(cid:261) si(cid:266) liczne tawerny, bary, kawiarnie i marke- ty. Zazwyczaj spokojna miejscowo(cid:286)(cid:252), w dniu cu- mowania (cid:192) otylli staje si(cid:266) g(cid:225)o(cid:286)na i zat(cid:225)oczona. Uwaga, przy pó(cid:225)nocnej kei jest p(cid:225)ytko. Vathi, widok na port i marin(cid:266) 90 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Spartochori, Ormos Spiliou 38°39,75’N 020°45,65’E W zatoce mie(cid:286)ci si(cid:266) kilka tawern, które dyspo- nuj(cid:261) w(cid:225)asnymi pomostami wyposa(cid:298)onymi nawet w muringi. Mo(cid:298)na zacumowa(cid:252) równie(cid:298) przy pó(cid:225)- nocnej kei, ale nale(cid:298)y pozostawi(cid:252) wolne miejsce dla promu. W g(cid:225)(cid:266)bi zatoki porcik rybacki, w którym jest te(cid:298) tawerna. Zakupy mo(cid:298)na zrobi(cid:252) w oddalonym o 20 minut drogi od portu – miasteczku Spartochori. Ormos Ambelike 38°39,95’N 020°47,40’E Jedna z licznych, uroczych zatok na Meganisi. Kryszta(cid:225)owo czysta woda i spokój to niew(cid:261)tpliwe zalety kotwiczenia w nich. W zatoce Ambelike s(cid:261) dwie tawerny, dysponuj(cid:261) one pomostem, ale ze wzgl(cid:266)du na ma(cid:225)(cid:261) g(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)(cid:252) mo(cid:298)na do niego do- p(cid:225)yn(cid:261)(cid:252) tylko jachtem z ma(cid:225)ym zanurzeniem (poni- (cid:298)ej 1,5 m) lub pontonem. Z kotwicowiska mo(cid:298)na doj(cid:286)(cid:252) pieszo (ok. 20 minut) do miasteczka Vathi. Uwaga na zaznaczone na mapach liczne ska(cid:225)- ki przy podej(cid:286)ciu do zatok Ambelike, Atherinos i Kapali. Zatoka Ambelike Spartochori, zatoka i port Wyspy Jo(cid:276)skie 91 Skorpios, Scorpios Nieca(cid:225)e 5 Mm od Nidri le(cid:298)y nale(cid:298)(cid:261)ca niegdy(cid:286) do s(cid:225)awnej rodziny Onasisów prywatna wyspa Skorpios. Jest ona celem popularnych wycieczek, w czasie których statek op(cid:225)ywa wysepk(cid:266). Nale(cid:298)y tylko pami(cid:266)ta(cid:252), (cid:298)e wyspa jest prywatna i nie wolno wychodzi(cid:252) na l(cid:261)d, a tym bardziej dobija(cid:252) i cumowa(cid:252) do ma(cid:225)ego porciku. Uwaga, wyspa jest strze(cid:298)ona przez ochron(cid:266). 92 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Levkas, Levkada, Leukada I PRAKTYCZNE (cid:81)(cid:3) INFORMACJE OGÓLNE Wyspa o powierzchni 305 km2, liczy ok. 23 tys. mieszka(cid:276)ców. Najwy(cid:298)szym jest Stavrota – 1182 m n.p.m. Levkas sta(cid:225)a si(cid:266) wy- sp(cid:261), kiedy Koryntianie, w VII w. p.n.e. przeko- pali kana(cid:225) oddzielaj(cid:261)cy Levkas od sta(cid:225)ego l(cid:261)du. szczytem Gdy w 1986 r. wybudowano zwodzony most, Levkas sta(cid:225)a si(cid:266) drug(cid:261) po Eubei wysp(cid:261) po(cid:225)(cid:261)czo- n(cid:261) z l(cid:261)dem. Nazwa wyspy pochodzi od s(cid:225)owa lefkos – bia(cid:225)y i nawi(cid:261)zuje do koloru ska(cid:225) zachod- niego wybrze(cid:298)a. Najbardziej na po(cid:225)udnie wysuni(cid:266)- ty przyl(cid:261)dek Levkas – Akrotiri Dhoukato, opisywa- ny by(cid:225) ju(cid:298) w Odysei – to majestatyczne, budz(cid:261)ce groz(cid:266) 80-metrowe urwisko, gdzie sta(cid:225)a (cid:286)wi(cid:261)tynia Wyspy Jo(cid:276)skie Wyspy Jo(cid:276)skie 93 Apolla. Tutaj te(cid:298) wed(cid:225)ug legendy zakochana Safona rzuci(cid:225)a si(cid:266) ze ska(cid:225) w morze, by wyleczy(cid:252) si(cid:266) z nieszcz(cid:266)(cid:286)liwej mi(cid:225)o(cid:286)ci do pasterza Faona. Dzi(cid:286) organizowane s(cid:261) tu zawody paralotniarskie. Mieszka(cid:276)cy wyspy s(cid:261) przekonani, (cid:298)e to z Levkas, a nie z Ithaki pochodzi Odyseusz, a utwierdzi(cid:225) ich w tym niemiecki archeolog Wilhelm Dorpfeld. Atrakcj(cid:261) wyspy s(cid:261) malownicze wodospady, ka- niony i bajeczne pla(cid:298)e. Le(cid:298)(cid:261)ca na zachodnim wy- brze(cid:298)u pla(cid:298)a Porto Katsiki (uwieczniana, obok Santorini na prawie ka(cid:298)dym greckim kalenda- rzu), uznawana jest za jedn(cid:261) z najpi(cid:266)kniejszych na (cid:286)wiecie. Levkas upodobali sobie jako miejsce letniego wypoczynku Brytyjczycy. Przez ca(cid:225)e lato odbywaj(cid:261) si(cid:266) tu liczne festiwale. (cid:81)(cid:3) TROCH(cid:265) HISTORII Pierwsze (cid:286)lady osadnictwa pochodz(cid:261) z okresu pa- leolitycznego i neolitycznego (znaleziska mo(cid:298)na zo- baczy(cid:252) w muzeum archeologicznym w Levkas). Wysp(cid:261) rz(cid:261)dzili kolejno Macedo(cid:276)czycy, Rzymianie i Wenecjanie. To Wenecjanie zbudowali le(cid:298)(cid:261)cy w stolicy zamek Santa Maura, który wraz z fortami mia(cid:225) broni(cid:252) ich przed piratami. W roku 1479 Levkas jako jedyn(cid:261) wysp(cid:266) w tym archipelagu opanowa- li Turcy. Po niemal 300 latach tureckiej okupacji, w 1797 r. Levkas zosta(cid:225)a zdobyta przez wojska napo- leo(cid:276)skie. W 1948 i 1953 roku wysp(cid:266) nawiedzi(cid:225)y trz(cid:266)- sienia ziemi, które mocno zniszczy(cid:225)y obecn(cid:261) stolic(cid:266). Miasto odbudowano redukuj(cid:261)c odleg(cid:225)o(cid:286)ci mi(cid:266)dzy do- mami do minimum, równie(cid:298) uliczki s(cid:261) bardzo w(cid:261)skie, a centrum jest wy(cid:225)(cid:261)czone z ruchu ko(cid:225)owego. (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc – Levkas, tel.: +30 166, 26450 31065, 26450 25371, 26450 38200. Pierwsza pomoc – Nidri, tel.: +30 26450 92228. Pierwsza pomoc – Vasiliki, tel.: +30 26450 31065. Apteka – Levkas, tel.: +30 26450 23864, 26450 24567, 26450 22290. Apteka – Nidri, tel.: +30 26450 92500, 26450 92522. Apteka – Vasiliki, tel.: +30 26450 31200. Policja – Levkas, tel.: +30 26450 29375. Policja – Vasiliki, tel.: +30 26450 31218. Policja portowa – Levkas, tel.: +30 26450 22176, 26450 22322. Policja portowa – Nidri, tel. +30 26450 92509. (cid:81)(cid:3) WARTO POSMAKOWA(cid:251) Wina z Levkas nie s(cid:261) tak znane jak po- chodz(cid:261)ca z pobliskiej Kafalonii – Robola, ale warto posmakowa(cid:252) lokalnych wyrobów. Warto zwróci(cid:252) szczególn(cid:261) uwag(cid:266) na wina wyprodukowane z lokalnych szczepów ber- jami lub berzamino sprowadzonych na wy- sp(cid:266) przez Wenecjan. Inne wina, których war- to spróbowa(cid:252) to Giomatari (czerwone s(cid:225)od- kie) i Keropi ((cid:225)agodne bia(cid:225)e). Ponadto Levkas s(cid:225)ynie z miodu tymiankowego, likierów zio- (cid:225)owych, doskona(cid:225)ych ciastek ladopita i lado- kouloura. Levkas – Akrotiri Dhoukato 94 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Levkas 39°50,9’N 020°43,3’E Miasto Levkas le(cid:298)y w pó(cid:225)nocnej cz(cid:266)(cid:286)ci wyspy. Jachty cumuj(cid:261) przy miejskiej kei, ci(cid:261)gn(cid:261)cej si(cid:266) wzd(cid:225)u(cid:298) kana(cid:225)u. Do czasu wybudowania mariny, by(cid:225)a to jedyna mo(cid:298)liwo(cid:286)(cid:252) postoju w stolicy, a (cid:298)e Levkas jest baz(cid:261) wielu (cid:191) rm czarterowych, by(cid:225)o tu trudno o miejsce. Gdy czartery przenios(cid:225)y si(cid:266) do mariny, o miejsce (cid:225)atwiej. W mie(cid:286)cie du(cid:298)o ta- wern, kawiarni, barów i marketów. Na kei jest do- st(cid:266)p do wody, a paliwo dowo(cid:298)one jest autocyster- n(cid:261), ale najwygodniej zatankowa(cid:252) na stacji paliw w marinie. Z dworca autobusowego KTEL mo(cid:298)na dojecha(cid:252) bezpo(cid:286)rednim autobusem do Aten i Salonik. Warto odwiedzi(cid:252): fortec(cid:266) Santa Maura i ruiny staro(cid:298)ytnej Levkas. Levkas Marina 38°49,9’N 020°42,7’E Marina usytuowana jest w zatoce przy kanale oddzielaj(cid:261)cym wysp(cid:266) od sta(cid:225)ego l(cid:261)du, nieopo- dal miasteczka Levkas i ok. 20 km od lotniska w Prevezie. Oferuje ponad 600 miejsc do cu- mowania. Na kei jest woda, pr(cid:261)d i s(cid:261) muringi. Na miejscu travellift, stacja paliw, supermarket, bar, sklep (cid:298)eglarski, serwis jachtowy i inne udo- godnienia. W oddalonym o nieca(cid:225)y kilometr mia- steczku znajduj(cid:261) si(cid:266) tawerny, bary, kawiarnie i supermarkety. Przed wej(cid:286)ciem do mariny najle- piej jest zg(cid:225)osi(cid:252) si(cid:266) na kanale 69 VHF i dalej po- st(cid:266)powa(cid:252) zgodnie ze wskazówkami obs(cid:225)ugi. Levkas Marina: www.medmarinas.com, tel.: +30 26450 26645. Levkas przy kei miejskiej Lefkas Marina Wyspy Jo(cid:276)skie 95 Levkas Kana(cid:225) Wykopany w VII w. p.n.e. przez Koryntian ka- na(cid:225) oddzieli(cid:225) Levkas od l(cid:261)du sta(cid:225)ego i uczyni(cid:225) z niej wysp(cid:266). G(cid:225)ównym celem budowy kana- (cid:225)u by(cid:225)o skrócenie drogi morskiej oraz uczynie- nie jej bezpieczn(cid:261). Zachodnie wybrze(cid:298)e Levkas jest skaliste, pozbawione portów i zatok, nara- (cid:298)one na silne wiatry, wi(cid:266)c kana(cid:225) umo(cid:298)liwi(cid:225) (cid:298)e- glug(cid:266) po bezpiecznych wodach wschodniego wybrze(cid:298)a. Kana(cid:225) istnieje do dzi(cid:286) i jest nadal (cid:298)eglowny. Stanowi aktualnie jedn(cid:261) z atrakcji tego regionu. Wej(cid:286)cie do kana(cid:225)u od po(cid:225)udnia 38°47,55’N 020°43,58’E jest (cid:225)atwe, tor wodny jest szeroki, a wyznaczaj(cid:261) go p(cid:225)awy (cid:286)wietlne. Nale(cid:298)y bezwzgl(cid:266)dnie przestrzega(cid:252) wyznaczo- nego toru, poniewa(cid:298) poza nim jest bardzo p(cid:225)yt- ko. Pó(cid:225)nocne wej(cid:286)cie 38°50,76’N 020°43,41’E zosta(cid:225)o w roku 2016 przebudowane i teraz wej- (cid:286)cie do kana(cid:225)u jest du(cid:298)o (cid:225)atwiejsze, ale nadal wskazana jest uwaga przy wp(cid:225)ywaniu. Zbli(cid:298)aj(cid:261)c si(cid:266) do brzegu bardzo d(cid:225)ugo wida(cid:252) tylko piasz- czyst(cid:261) pla(cid:298)(cid:266). Po podej(cid:286)ciu bli(cid:298)ej do wej(cid:286)cia, wi- da(cid:252) zlokalizowane na wschodnim cyplu zielone (cid:286)wiat(cid:225)o (stan na rok 2016), które nale(cid:298)y min(cid:261)(cid:252) z zapasem. Po okr(cid:261)(cid:298)eniu cypla powinno by(cid:252) ju(cid:298) wida(cid:252) dwie nast(cid:266)pne p(cid:225)awy (stan na rok 2016), wytyczaj(cid:261)ce tor wodny. Dalej, a(cid:298) do mostu zwodzonego nale(cid:298)y p(cid:225)yn(cid:261)(cid:252) wyznaczon(cid:261) tras(cid:261). Most otwierany jest w ci(cid:261)gu dnia, o pe(cid:225)nych go- dzinach. Noc(cid:261) mo(cid:298)na prosi(cid:252) o otwarcie, wywo- (cid:225)uj(cid:261)c obs(cid:225)ug(cid:266) przez VHF na kanale 12, jednak (pami(cid:266)taj(cid:261)c, (cid:298)e to Grecja) mo(cid:298)e okaza(cid:252) si(cid:266), (cid:298)e trzeba b(cid:266)dzie czeka(cid:252) do rana. W roku 2016 trwa(cid:225)y intensywne prace nad pog(cid:225)(cid:266)- bianiem i przebudow(cid:261) kana(cid:225)u. Levkas, most Levkas, kana(cid:225) 96 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Nidri 38°42,3’N 020°42,7’E Nidri to typowo turystyczne miasteczko. Wzd(cid:225)u(cid:298) nadmorskiej promenady mie(cid:286)ci si(cid:266) niezliczo- na ilo(cid:286)(cid:252) tawern, kawiarni i barów. Markety, pie- karnie, ciastkarnie, biura podró(cid:298)y, wypo(cid:298)yczal- nie samochodów i gyrosownie znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)- na na le(cid:298)(cid:261)cej równolegle do promenady g(cid:225)ów- nej ulicy miasta. Ok. 500 m na po(cid:225)udnie od Nidri (w kierunku Vlicho) znajduje si(cid:266) serwis jachto- wy. Jachty cumuj(cid:261) tu do miejskiej kei. Poniewa(cid:298) jest to bardzo popularny port, trudno znale(cid:296)(cid:252) w nim miejsce. Zdarza si(cid:266) te(cid:298), (cid:298)e po zacumowa- niu, miejsce oka(cid:298)e si(cid:266) zarezerwowane i trzeba b(cid:266)dzie odp(cid:225)yn(cid:261)(cid:252). Na po(cid:225)udnie od Nidri zlokalizo- wane s(cid:261) pomosty (cid:191) rm czarterowych, przy któ- rych mo(cid:298)na zacumowa(cid:252). W zatoce bardzo du(cid:298)o miejsca do kotwiczenia, jednak nale(cid:298)y liczy(cid:252) si(cid:266) du(cid:298)ym ruchem jachtów, promów i wszelkiego ro- dzaju jednostek p(cid:225)ywaj(cid:261)cych. Nidri, g(cid:225)ówna keja Levkas, widok na Nidri i Vlicho Sivota, wej(cid:286)cie do zatoki Ormos Vlicho 38°41’N 020°42’E Spokojna zatoka z du(cid:298)(cid:261) liczb(cid:261) miejsc do ko- twiczenia. Uwaga, w po(cid:225)udniowej i wschodniej cz(cid:266)(cid:286)ci zatoki jest p(cid:225)ytko. Wzd(cid:225)u(cid:298) zachodniego, rozbudowanego wybrze(cid:298)a cumuje du(cid:298)o jach- tów, jednak mo(cid:298)na tam znale(cid:296)(cid:252) miejsce. W mia- steczku s(cid:261) tawerny, jest market i serwis jachto- wy. Miejsce to zosta(cid:225)o zdominowane przez jach- ty rezydenckie. Ormos Sivota 38°37’N 020°41,4’E Bardzo (cid:225)adna i dobrze os(cid:225)oni(cid:266)ta zatoka, w której mo(cid:298)na znale(cid:296)(cid:252) kilka miejsc przy kei. Przy bra- ku miejsc do zacumowania mo(cid:298)na tu spokojnie stan(cid:261)(cid:252) na kotwicy. Na brzegu tawerny, kawiar- nie i bary. Wyspy Jo(cid:276)skie 97 Vasiliki 38°37,6’N 020°36,4’E W roku 2016 trwa(cid:225)y bardzo intensywne prace nad przebudow(cid:261) portu. Budowane by(cid:225)y nowe falochrony i trwa(cid:225)a budowa nowego terminalu promowego w porcie zewn(cid:266)trznym. Port sk(cid:225)a- da si(cid:266) z dwu cz(cid:266)(cid:286)ci. W mniejszym porcie zacu- mowa(cid:252) mo(cid:298)na tylko przy pirsie po(cid:225)udniowym. W miasteczku jest du(cid:298)o tawern, s(cid:261) kawiarnie, bary i markety. W zatoce Vasiliki jest du(cid:298)o miejsc do kotwiczenia. Pla(cid:298)a Vasiliki to ulubione miej- sce windsurferów. Vasiliki, port Vlicho, zatoka 98 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Paxi, Paxos, Paxoi i Antipaxi I PRAKTYCZNE (cid:81)(cid:3) INFORMACJE OGÓLNE Wyspa Paxi ma 19 km2, jej d(cid:225)ugo(cid:286)(cid:252) wynosi ok. 10 km, a szeroko(cid:286)(cid:252) w najszerszym miejscu – 3 km. Liczba sta(cid:225)ych mieszka(cid:276)ców to ok. 2300 osób. Trzy g(cid:225)ówne miejscowo(cid:286)ci wy- spy to: Lakka, Longos i stolica Gaios. God(cid:225)em Paxi jest trójz(cid:261)b, który wed(cid:225)ug legendy wypad(cid:225) Posejdonowi, gdy ten od(cid:225)upa(cid:225) nim po(cid:225)udnio- wy kraniec Korfu. Zrobi(cid:225) to, poniewa(cid:298) potrzebo- wa(cid:225) pi(cid:266)knego i spokojnego miejsca do spotka(cid:276) z ukochan(cid:261) Am(cid:191) tryt(cid:261). Tak z mi(cid:225)o(cid:286)ci powsta(cid:225)a ta ma(cid:225)a, zielona wyspa. Podstaw(cid:261) gospodarki Paxi s(cid:261) bardzo cenione w Europie oliwki. Na wyspie wyst(cid:266)puj(cid:261) problemy z wod(cid:261). Zachodnie wybrze- (cid:298)e charakteryzuje si(cid:266) licznymi klifami z pi(cid:266)kny- mi grotami. W jednej z nich – Ipapandi, g(cid:225)(cid:266)bokiej na 90 m, w czasie II wojny (cid:286)wiatowej ukrywa(cid:225)a si(cid:266) podobno grecka (cid:225)ód(cid:296) podwodna. Wyspa jest ch(cid:266)tnie i cz(cid:266)sto odwiedzana przez (cid:298)eglarzy, a jej porty s(cid:261) bardzo bezpieczne. (cid:81)(cid:3) TROCH(cid:265) HISTORII Historia wyspy (cid:286)ci(cid:286)le zwi(cid:261)zana jest z Korfu. Tak(cid:298)e i tutaj przez 400 lat panowali Wenecjanie, dzi(cid:266)ki Wyspy Jo(cid:276)skie Wyspy Jo(cid:276)skie 99 99 Paxi, jaskinie którym ca(cid:225)a niemal wyspa pokryta jest drzewami oliwnymi (do dzi(cid:286) podstawa gospodarki – obok turystyki). Po tym okresie nast(cid:261)pi(cid:225)y kolejno rz(cid:261)dy Francuzów i Brytyjczyków. Najstarsze osady na wyspie to Ozias i Vellanitatika. Nazwa wyspy po- chodzi od fenickiego s(cid:225)owa paks (trapez) – taki kszta(cid:225)t ma wyspa widziana z lotu ptaka. (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc, tel.: +30 26620 31466, 26620 32555, 6977837700. Apteka – Gaios, tel.: +30 26620 32200. Policja, tel. +30 26620 32222, +30 26620 32566. Policja portowa – Gaios, tel.: +30 26620 32258, 26620 32259. (cid:81)(cid:3) WARTO POSMAKOWA(cid:251) Paxi s(cid:225)ynie z doskona(cid:225)ych oliwek, wi(cid:266)c na pew- no warto kupi(cid:252) na pami(cid:261)tk(cid:266) butelk(cid:266) dobrej oliwy, oczywi(cid:286)cie extra vergine. Lakka 39°14,65’N 020°07,75’E Miasteczko ze (cid:286)licznymi weneckimi rezydencja- mi, le(cid:298)y w zatoce o takiej samej nazwie. Port jest doskonale chroniony przed wiatrami ze wszyst- kich kierunków. Przy kei mie(cid:286)ci si(cid:266) kilkana(cid:286)cie jachtów. Nale(cid:298)y uwa(cid:298)a(cid:252) na g(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)(cid:252) przy pó(cid:225)- nocno-wschodniej kei oraz na miejsce zarezer- wowane dla promów. Przy braku miejsc przy kei, mo(cid:298)na znale(cid:296)(cid:252) du(cid:298)o miejsc na kotwiczenie w zatoce. W miasteczku znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na doskona(cid:225)e tawerny, bary, kawiarnie i markety. Zatoka Lakka Przy kei w porcie Lakka 100 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Kotwicowisko przy Kaltonisi Nisos Kaltonisi 39°10,73’N 020°12,65’E Nisos Kaltonisi 339°9 1010 73’3 N 02020°12 65’E W kanale pomi(cid:266)dzy wyspami Paxi (Mongonisi) a Kaltonisi znajduje si(cid:266) doskona(cid:225)e kotwicowi- sko. G(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)(cid:252) wynosi tam ok. 3 m, a krysz- ta(cid:225)owo czysta woda jest idealna do k(cid:261)pieli. Niew(cid:261)tpliwym atutem tego miejsca jest fakt, (cid:298)e jest tam zazwyczaj pusto. Nale(cid:298)y tylko pami(cid:266)- ta(cid:252), (cid:298)e Kaltonisi jest prywatn(cid:261) wysp(cid:261) i obowi(cid:261)- zuje tam zakaz wst(cid:266)pu. Na wysepce, na brzegu kapliczka. Bezpieczne wej(cid:286)cie do kana(cid:225)u znajdu- je si(cid:266) od strony pó(cid:225)nocnej, ale przy bardzo spo- kojnym morzu, zachowuj(cid:261)c jednak ostro(cid:298)no(cid:286)(cid:252) (uwaga na liczne ska(cid:225)ki) mo(cid:298)na wyp(cid:225)yn(cid:261)(cid:252) z ka- na(cid:225)u od strony po(cid:225)udniowej. Ormos Spuzzo, Mongonisi 39°11,1’N 020°12,3’E Kana(cid:225) oddzielaj(cid:261)cy wysp(cid:266) Paxi od wyspy Mongonisi zosta(cid:225) w po(cid:225)udniowej cz(cid:266)(cid:286)ci zasypany grobl(cid:261), wi(cid:266)c faktycznie Mongonisi przesta(cid:225)a by(cid:252) wysp(cid:261), a kana(cid:225) sta(cid:225) si(cid:266) zatok(cid:261). Zatoka os(cid:225)oni(cid:266)- ta jest przed wiatrami ze wszystkich kierunków. Jachty staj(cid:261) tu na kotwicy, ewentualnie mo(cid:298)na poda(cid:252) d(cid:225)ugie cumy na l(cid:261)d. Na brzegu jest pla- (cid:298)a i tawerna. Spuzzo, zatoka Wyspy Jo(cid:276)skie 101 Gaios 39°11,8’N 020°11,3’E Stolica wyspy – Gaios, to najwi(cid:266)ksze miasto na Paxi. Znale(cid:296)(cid:252) tu mo(cid:298)na du(cid:298)o sklepów, butików, tawern, restauracji, barów i klubów. Kana(cid:225), w któ- rym cumuj(cid:261) jachty, oddziela Paxi od dwóch wy- sepek – Aghios Nikolaos z ruinami twierdzy, któ- r(cid:261) zbudowali Wenecjanie w 1423 roku, by broni(cid:252) wej(cid:286)cia do portu i Panagia z ko(cid:286)cio(cid:225)em i latar- ni(cid:261) morsk(cid:261). Warto odwiedzi(cid:252) tutejsze muzeum, gdzie obok eksponatów archeologicznych, cera- miki i broni z ró(cid:298)nych epok znajduj(cid:261) si(cid:266) te(cid:298) zbio- ry przedmiotów codziennego u(cid:298)ytku z ró(cid:298)nych epok. We wspomnianym wy(cid:298)ej d(cid:225)ugim kanale, przy kei mie(cid:286)ci si(cid:266) kilkadziesi(cid:261)t jachtów, a i tak w sezonie bywa, (cid:298)e brak miejsc do cumowania. Wej(cid:286)cie do kana(cid:225)u mo(cid:298)liwe jest z dwu stron, od pó(cid:225)nocy lub od wschodu. Wej(cid:286)cie pó(cid:225)nocne jest g(cid:225)(cid:266)bokie, bezpieczne i wygodne, a chc(cid:261)c unik- n(cid:261)(cid:252) zgie(cid:225)ku i ha(cid:225)asu panuj(cid:261)cego w g(cid:225)ównej cz(cid:266)- (cid:286)ci portu, mo(cid:298)na zacumowa(cid:252) zaraz za nabrze- (cid:298)em promowym. Wej(cid:286)cie wschodnie jest p(cid:225)ytkie i w(cid:261)skie, wi(cid:266)c mo(cid:298)na z niego korzysta(cid:252) tylko przy spokojnym morzu. Dobre kotwicowiska znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na pod os(cid:225)on(cid:261) wysepki Ag. Nikolaos. Przy kei w porcie Gaios W porcie Gaios 102 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Longos, Loggos 39°13,7’N 020°09,8’E Longos to naj(cid:225)adniejsza miejscowo(cid:286)(cid:252) na Paxi. Znajduje si(cid:266) tu ma(cid:225)a pla(cid:298)a ze (cid:296)ród(cid:225)ami siarko- wymi o w(cid:225)a(cid:286)ciwo(cid:286)ciach leczniczych. Jachty cu- muj(cid:261) do zewn(cid:266)trznej strony falochronu lub do fa- lochronu pó(cid:225)nocnego, ale do(cid:286)(cid:252) trudno znale(cid:296)(cid:252) miejsce w porcie. Mo(cid:298)na te(cid:298) stan(cid:261)(cid:252) na kotwi- cy podaj(cid:261)c d(cid:225)ugie cumy na brzeg. W porcie zna- le(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na tawerny, kawiarnie i market. Dobrym punktem orientacyjnym przy wp(cid:225)ywaniu do tego portu jest komin dawnej fabryki myd(cid:225)a. Paxi, port Longos 103 Wyspy Jo(cid:276)skie Antipaxi Le(cid:298)(cid:261)ca na po(cid:225)udnie od Paxi – wyspa Antipaxi ma ok. 3,5 km d(cid:225)ugo(cid:286)ci i ok. 1,5 km szeroko(cid:286)ci. Na sta(cid:225)e mieszka na niej ok. 50 osób, w wi(cid:266)kszo- (cid:286)ci zajmuj(cid:261)cych si(cid:266) upraw(cid:261) winoro(cid:286)li i oliwek. W sezonie letnim wyspa jest celem licznych, jed- nodniowych wycieczek z Paxi. Turystów i (cid:298)egla- rzy przyci(cid:261)gaj(cid:261) tu liczne, malownicze zatoczki z pi(cid:266)knymi, piaszczystymi pla(cid:298)ami. Niektórzy porównuj(cid:261) je do Karaibów. Warto, przy sprzy- jaj(cid:261)cej pogodzie, pozosta(cid:252) w której(cid:286) z zatoczek na noc. Po odp(cid:225)yni(cid:266)ciu ostatnich turystów za- toczka pozostaje cicha i pusta. Antipaxi w sezonie 104 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Korfu, Kerkira, Korkyra I PRAKTYCZNE (cid:81)(cid:3) INFORMACJE OGÓLNE Ta druga co do wielko(cid:286)ci wyspa Morza Jo(cid:276)- skiego, jest stolic(cid:261) ca(cid:225)ego archipelagu. Ma ok. 580 km2, a miejscowa ludno(cid:286)(cid:252) liczy ok. 110 tys. osób. W okresach wakacyjnych liczba ta wzrasta do ponad pó(cid:225) miliona. Grecy zamiast Korfu u(cid:298)y- waj(cid:261) nazwy Kerkira, która pochodzi od imienia nimfy, któr(cid:261) uwiód(cid:225) zakochany w niej Posejdon. Wyspa jest warta zwiedzenia, a mi(cid:225)o(cid:286)nicy przy- rody zachwyc(cid:261) si(cid:266) bogactwem jej (cid:286)wiata ro(cid:286)lin- nego. Mo(cid:298)na tu znale(cid:296)(cid:252) np. 50 gatunków orchi- dei. Korfu s(cid:225)ynie z wy(cid:286)mienitej oliwy z oliwek (ro- (cid:286)nie tu ok. 3 mln drzew oliwnych) oraz likieru kumquat (ma(cid:225)e, chi(cid:276)skie mandarynki o cierpkim smaku). Wp(cid:225)ywy weneckie, francuskie czy bry- tyjskie wida(cid:252) przede wszystkim w architekturze Wyspy Jo(cid:276)skie 105 – stolica Korfu bardziej przypomina zachodnio- europejskie miasta (cid:286)ródziemnomorskie ni(cid:298) mia- sto greckie. (cid:81)(cid:3) TROCH(cid:265) HISTORII Wyspa Korfu ma bardzo d(cid:225)ug(cid:261) i ciekaw(cid:261) histo- ri(cid:266). Pierwsi mieszka(cid:276)cy pojawili si(cid:266) tu w okre- sie paleolitycznym (30 000–7000 p.n.e.) – (cid:286)lady odnalezionej w pobli(cid:298)u Sidarii osady pocho- dz(cid:261) z roku 6000 p.n.e. Pó(cid:296)niejsze (cid:286)lady osad- ników, pochodz(cid:261)ce z lat 3000–1000 p.n.e. od- naleziono w okolicach: A(cid:191) ones, Ermones i Ag. Stefanos. Oko(cid:225)o 734 roku p.n.e. wyspa zosta- (cid:225)a skolonizowana przez Koryntian, jednak dum- ni mieszka(cid:276)cy nie poddali si(cid:266) i wkrótce odzyska- li niepodleg(cid:225)o(cid:286)(cid:252). Po wybuchu wojny pelopone- skiej Korfu stan(cid:266)(cid:225)a po stronie Aten. W kolejnych wiekach wyspa znajdowa(cid:225)a si(cid:266) pod rz(cid:261)dami: Rzymu, Bizancjum, Wenecji i Turcji Osma(cid:276)skiej. W latach 1800–1807 by(cid:225)a cz(cid:266)(cid:286)ci(cid:261) Heptanezu – Republiki Siedmiu Wysp. Potem nast(cid:261)pi(cid:225)y rz(cid:261)- dy brytyjskie, by wreszcie w 1864 roku wyspa wesz(cid:225)a w sk(cid:225)ad odrodzonego pa(cid:276)stwa greckie- go. Wed(cid:225)ug mitologii greckiej, Korfu to znane z eposu Homera królestwo Feaków, gdzie Odyseusz zosta(cid:225) wyrzucony na pla(cid:298)(cid:266). To tak- (cid:298)e na Korfu wyl(cid:261)dowali Argonauci pod wodz(cid:261) Jazona, powracaj(cid:261)c ze Z(cid:225)otym Runem z Kol- chidy. Mitycznymi mieszka(cid:276)cami wyspy byli po- tomkowie Kerkiry i Posejdona. Na wyspie wy- poczywali: Napoleon, cesarzowa Sisi, cesarz Wilhelm II i co powinno zainteresowa(cid:252) polskich turystów – Juliusz S(cid:225)owacki. (cid:81)(cid:3) PRZYDATNE NUMERY TELEFONÓW Pierwsza pomoc – Korfu, tel.: +30 166, 26610 41000. Pierwsza pomoc – Szpital Korfu, tel.: +30 26610 30562, 26610 88200. Apteka – Korfu, tel.: +30 26610 33333. Policja – Korfu, tel.: +30 100, +30 26610 39509, 26620 41203, 26610 22340. Policja portowa – Gouvia, tel.: +30 26610 91475, 26610 91376. Policja portowa – Korfu, tel.: +30 26610 32655, 26610 33108. (cid:81)(cid:3) WARTO POSMAKOWA(cid:251) tradycyjnych da(cid:276) pochodz(cid:261)cych Jednym z z Korfu jest sofrito – ciel(cid:266)cina gotowana z bia- (cid:225)ym winem, czosnkiem i bia(cid:225)ym pieprzem, poda- wana najcz(cid:266)(cid:286)ciej z purre ziemniaczanym. Inny specja(cid:225) to pastisada – ciel(cid:266)cina lub kurczak go- towany ze (cid:286)wie(cid:298)ymi pomidorami, cynamonem, bia(cid:225)ym winem i cebul(cid:261). Danie to podawane jest z makaronem. Ze s(cid:225)odyczy warto spróbowa(cid:252) sikomada – ciastko z suszonymi (cid:191) gami, migda- (cid:225)ami, skórk(cid:261) pomara(cid:276)czow(cid:261), pieprzem, cyna- monem, winem i ouzo. Tsaletia – rodzaj chleba z rodzynkami, fogatsa – rodzaj croissanta. Korfu, to jedyne miejsce w Europie, obok Sycylii, gdzie ro(cid:286)nie kumquat, rodzaj mandarynki. Ten ma(cid:225)y owoc, przywieziony na wysp(cid:266) w 1850 roku jest u(cid:298)ywany do produkcji najs(cid:225)awniejszego miejsco- wego likieru – kumquat. Inny, znany na Korfu napój, to tsitsibira – piwo imbirowe z cytryn(cid:261). W czasach staro(cid:298)ytnych wyspa s(cid:225)yn(cid:266)(cid:225)a z produk- cji doskona(cid:225)ych win. Jednak podczas panowa- nia Wenecjan, drzewa oliwkowe wypar(cid:225)y upra- wy winoro(cid:286)li. Dzi(cid:286) powoli odbudowuje si(cid:266) stare winnice. Najlepsze wina produkowane przez ro- dziny Grammenos i Livadiotis bazuj(cid:261) na lokal- nych szczepach: kakotryghis – bia(cid:225)e wina i pe- trokorithos – czerwone wina. Na degustacj(cid:266), po wcze(cid:286)niejszym umówieniu si(cid:266), mo(cid:298)na pojecha(cid:252) do winiarni Grammenos Family, Sinarades, tel.: +30 26610 54687, +30 6944 475 702. Korfu, Kerkira, Kerkyra 39°37,6’N 019°55,1’E Najwi(cid:266)ksze miasto, stolica i g(cid:225)ówny port wyspy – Korfu le(cid:298)y na pó(cid:225)wyspie, na wschodnim wy- brze(cid:298)u. Ludno(cid:286)(cid:252) stolicy liczy ponad 40 tys. osób. Miasto Korfu zosta(cid:225)o wpisane na list(cid:266) (cid:286)wiato- Korfu, widok na miasto 106 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... wego dziedzictwa UNESCO i uchodzi za jedno z najpi(cid:266)kniejszych miast w Europie. Lista za- bytków i miejsc wartych odwiedzenia jest im- ponuj(cid:261)ca i (cid:298)eby móc to wszystko zobaczy(cid:252) trzeba by sp(cid:266)dzi(cid:252) w mie(cid:286)cie co najmniej ty- dzie(cid:276). Dla jachtów przewidziano w porcie trzy miejsca postojowe, aczkolwiek zdecy- dowanie najlepiej jest skorzysta(cid:252) z le(cid:298)(cid:261)cej o nieca(cid:225)e 3 Mm na pó(cid:225)nocny wschód – mariny Gouvia. Krótki postój w porcie Korfu mo(cid:298)liwy Miasto Korfu, port Mandraki Nowa cz(cid:266)(cid:286)(cid:252) portu Paleo Limeni Wyspy Jo(cid:276)skie 107 Miasto Korfu, port jachtowy NAOK jest w starym porcie – Paleo Limani 39°37,6’N 019°55,1’E. Mo(cid:298)na tu zacumowa(cid:252) burt(cid:261) do wewn(cid:266)trznej strony falochronu lub w nowej cz(cid:266)(cid:286)ci tego portu, w typowy dla Grecji sposób, ruf(cid:261) do kei. Brak jakiejkolwiek infrastruktury, ale blisko do miasta. Nale(cid:298)y liczy(cid:252) si(cid:266) z ha- (cid:225)asem cumuj(cid:261)cych niedaleko promów, p(cid:225)ywa- j(cid:261)cych ca(cid:225)(cid:261) dob(cid:266) i nieprzyjemnymi zapacha- mi pochodz(cid:261)cymi z wypuszczanych noc(cid:261) (cid:286)cie- ków. Nast(cid:266)pne miejsce, gdzie mo(cid:298)na zacumo- wa(cid:252), to port Mandraki 39°37,6’N 019°55,7’E, mieszcz(cid:261)cy si(cid:266) u podnó(cid:298)a weneckiej Cytadeli. Jest to przysta(cid:276) klubowa, ale w miar(cid:266) wol- nych miejsc mo(cid:298)na si(cid:266) tu zatrzyma(cid:252). W trze- cim porcie nale(cid:298)(cid:261)cym do Jacht Klubu NAOK 39°37,3’N 019°55,6’E, najtrudniej znale(cid:296)(cid:252) wolne miejsce. W pobli(cid:298)u znajduje si(cid:266) wygod- ne kotwicowisko. Marina Gouvia 39°39’N 019°51,1’E Marina oddalona jest o ok. 6 km od miasta Korfu i ok. 7 km od lotniska. Oferuje ponad 1200 wygod- nych miejsc do cumowania. Na kei woda, pr(cid:261)d i muringi. Na miejscu travellift, stacja paliw, su- permarket, bar, sklep (cid:298)eglarski, serwis jachtowy i inne udogodnienia. W oddalonym o nieca(cid:225)y ki- lometr od mariny miasteczku znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na ta- werny, kawiarnie i du(cid:298)y supermarket. Wej(cid:286)cie do zatoki Gouvion, w której zlokalizowana jest ma- rina wymaga szczególnej uwagi. Ze wzgl(cid:266)du na g(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)ci, nale(cid:298)y obowi(cid:261)zkowo trzyma(cid:252) si(cid:266) wy- 108 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... znaczonego przez p(cid:225)awy toru wodnego. Przed wej(cid:286)ciem do mariny warto zg(cid:225)osi(cid:252) si(cid:266) na kanale 69 VHF i dalej post(cid:266)powa(cid:252) zgodnie ze wskazów- kami obs(cid:225)ugi. W zatoce Gouvion obowi(cid:261)zuje za- kaz kotwiczenia, a jedyne miejsce gdzie mo(cid:298)- na zakotwiczy(cid:252) znajduje si(cid:266) w ma(cid:225)ej zatoczce Kammeno, le(cid:298)(cid:261)cej po prawej stronie, przed wej- (cid:286)ciem do zatoki. Marina Gouvia, www.medmarinas.com, tel.: +30 26610 91900. Ormos Agni 39°44,1’N 019°55,9’E Ma(cid:225)a zatoczka doskona(cid:225)a do kotwiczenia. G(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)ci od 2 do 10 m. W po(cid:225)udniowej cz(cid:266)(cid:286)ci zatoki s(cid:261) pomosty, do których cumuj(cid:261) (cid:225)odzie ry- backie. Przy ko(cid:276)cu tych pomostów jest ok. 2 m g(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)ci i zachowuj(cid:261)c ostro(cid:298)no(cid:286)(cid:252) mo(cid:298)na tam zacumowa(cid:252). Na brzegu jest pla(cid:298)a i s(cid:261) tawerny. Marina Gouvia Zatoka Agni Wyspy Jo(cid:276)skie 109 Ormos Kalami 39°44,5’N 019°56,15’E Oddalona o nieca(cid:225)e 0,5 Mm na pó(cid:225)noc od Agni, zatoka Kalami oferuje bardzo dobre warunki do kotwiczenia. Praktykuje si(cid:266) tu równie(cid:298) postój na kotwicy z d(cid:225)ugimi cumami do pó(cid:225)nocnego brzegu. Na brzegu pla(cid:298)a, s(cid:261) tawerny i bary. Ormos Aghios Stefanou 39°45,95’N 019°57,02’E W zatoce le(cid:298)y miasteczko Aghios Stefanos, od którego zatoka wzi(cid:266)(cid:225)a nazw(cid:266). Od strony pla(cid:298)y liczne pomosty, na ko(cid:276)cu których mog(cid:261) cumowa(cid:252) jachty z zanurzeniem poni(cid:298)ej 2 m. Jachty z zanu- rzeniem ok. 2 m mog(cid:261) cumowa(cid:252) do wewn(cid:266)trznej strony falochronu. Ponadto, w zatoce jest du(cid:298)o miejsc do kotwiczenia. W miasteczku znale(cid:296)(cid:252) mo(cid:298)na liczne tawerny, bary i market. Zatoka Kalami Ormos Kouloura 39°44,75’N 019°56,45’E W zatoce le(cid:298)y ma(cid:225)y port rybacki, jednak g(cid:225)(cid:266)bo- ko(cid:286)(cid:252) w nim wynosi tylko ok. 1,5 m. Wp(cid:225)ywaj(cid:261)c do zatoki nale(cid:298)y uwa(cid:298)a(cid:252) na si(cid:266)gaj(cid:261)c(cid:261) daleko poza falochron mielizn(cid:266). Najbezpieczniej jest zakotwi- czy(cid:252) na wysoko(cid:286)ci pla(cid:298)y. Brak tu tawerny. Ormos Kerasia 39°45,15’N 019°56,6’E Nast(cid:266)pna z grupy kilku zatok le(cid:298)(cid:261)cych na wschod- nim wybrze(cid:298)u wyspy. Dobre warunki do kotwicze- nia, na brzegu jest pla(cid:298)a i s(cid:261) tawerny. Zatoka Aghios Stefanou Zatoka Kerasia Kouloura, port 110 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Kassiopi 39°47,45’N 019°55,39’E Z ma(cid:225)ej, sennej wioski, miejscowo(cid:286)(cid:252) Kassiopi za- mieni(cid:225)a si(cid:266) w modny obecnie kurort. W porcie jest ma(cid:225)o miejsc do cumowania, bo stacjonuj(cid:261) tu (cid:225)o- dzie wycieczkowe. Miejsca dla jachtów przewi- dziano od wewn(cid:266)trznej strony zachodniego falo- chronu oraz przy wschodniej kei. W miasteczku bardzo du(cid:298)o tawern, barów, kawiarni i marketów. Cz(cid:266)(cid:286)(cid:252) lokali oferuje w sezonie muzyk(cid:266) na (cid:298)ywo. Na wzgórzu nad miastem pozosta(cid:225)o(cid:286)ci zamku. Kassiopi port Pó(cid:225)nocne wybrze(cid:298)e wyspy Sidari 39°47,52’N 019°42,6’E Sidari s(cid:225)ynie g(cid:225)ównie z pla(cid:298) oraz niezwyk(cid:225)ych for- macji skalnych na wyspie Diapondia i na przy- l(cid:261)dku Drastis. To w(cid:225)a(cid:286)nie tam znajduje si(cid:266) s(cid:225)ynny „kana(cid:225) mi(cid:225)o(cid:286)ci”. W ma(cid:225)ym i zat(cid:225)oczonym przez (cid:225)o- dzie wycieczkowe porcie Sidari nie ma szans na znalezienie miejsca. Mo(cid:298)na jedynie zakotwiczy(cid:252) w zatoce, na wysoko(cid:286)ci portu. (cid:297)egluj(cid:261)c w tym re- jonie nale(cid:298)y uwa(cid:298)a(cid:252) na du(cid:298)y ruch wszelkiego ro- dzaju jednostek p(cid:225)ywaj(cid:261)cych. Ponadto ca(cid:225)y czas trzeba kontrolowa(cid:252) g(cid:225)(cid:266)boko(cid:286)(cid:252). Jednak pi(cid:266)kna, urozmaicona linia brzegowa oraz liczne piaszczy- Wyspy Jo(cid:276)skie 111 Sidari, port Przyl(cid:261)dek Drastis Akrotiri ste pla(cid:298)e powoduj(cid:261), (cid:298)e warto zatrzyma(cid:252) si(cid:266) tu na krótki postój. W Sidari jest bardzo du(cid:298)o tawern, restauracji, barów, kawiarni i marketów. Ormos Aghios Georgiou 39°42,7’N 019°40,1’E Zatoka Ag. Georgiou le(cid:298)y na zachodnim wy- brze(cid:298)u wyspy, ok. 3 Mm na pó(cid:225)noc od portu Paleokastritsa. W zatoce doskona(cid:225)a pla(cid:298)a i do- bre warunki do kotwiczenia. Na pla(cid:298)y tawerny i bary. Przed wej(cid:286)ciem do zatoki Ag. Georgiou le(cid:298)y male(cid:276)ka zatoczka Port Timoni (39°42,95’N 019°39,15’E), warto tam zajrze(cid:252), a przy wiatrach z po(cid:225)udnia jest ona doskona(cid:225)(cid:261) alternatyw(cid:261) do po- stoju w zatoce Ag. Georgiou. Zatoka Aghios Georgiou 112 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Ormos Liapades, Paleokastritsa 39°39,95’N 019°44,95’E Paleokastritsa to bez w(cid:261)tpienia jedna z najpi(cid:266)k- niejszych miejscowo(cid:286)ci na Korfu. To mityczna Scheria, gdzie wed(cid:225)ug mitologii sztorm wyrzuci(cid:225) Odyseusza na l(cid:261)d. Jedna ze ska(cid:225) to podobno ska- mienia(cid:225)y statek Odyseusza. W porcie obleganym przez wszelkiego rodzaju p(cid:225)ywaj(cid:261)ce jednostki wy- cieczkowe, permanentnie brak miejsc do cumo- wania. Jachty powinny cumowa(cid:252) do wewn(cid:266)trznej strony falochronu. Uwaga, w g(cid:225)(cid:266)bi portu jest p(cid:225)yt- ko. Na szcz(cid:266)(cid:286)cie w pobli(cid:298)u jest bardzo du(cid:298)o za- tok i zatoczek, gdzie bez problemu mo(cid:298)na zna- le(cid:296)(cid:252) miejsce do kotwiczenia. S(cid:261) tu pi(cid:266)kne pla(cid:298)e, a na brzegu tawerny, bary i kawiarnie. Uwaga na liczne ska(cid:225)ki i rafy. Kavos, Lefkimmi 39°24,85’N 020°06,02’E Port Kavos to zdecydowanie najbrzydszy port na Korfu. Jedyny powód jego przedstawienia w prze- wodniku to fakt, (cid:298)e jest to ostatni port na Korfu w drodze na wysp(cid:266) Paxi. Ten rozbudowany nie- dawno port s(cid:225)u(cid:298)y g(cid:225)ównie promom i statkom wy- cieczkowym. Jachty cumuj(cid:261) tu przy po(cid:225)udniowym pirsie. W porcie ma(cid:225)y kefeneon (lokal serwuj(cid:261)- cy kaw(cid:266), greckie alkohole i drobne przek(cid:261)ski), a najbli(cid:298)sze tawerny mo(cid:298)na znale(cid:296)(cid:252) w oddalonym Wyspy Jo(cid:276)skie 113 o nieca(cid:225)e 2 km miasteczku Lefkimmi. Warto do niego zajrze(cid:252), bo jest to chyba ostatnie miastecz- ko na Korfu, które opar(cid:225)o si(cid:266) wp(cid:225)ywom masowej turystyki. Petriti 39°27,15’N 020°00,15’E Ma(cid:225)y, ale t(cid:266)tni(cid:261)cy (cid:298)yciem port Petriti to bardzo „kli- matyczna” miejscowo(cid:286)(cid:252). Nie ma tu t(cid:225)umów tury- stów, a w porcie dominuj(cid:261) (cid:225)odzie rybackie. Jachty cumuj(cid:261) do wewn(cid:266)trznej strony falochronu. Je(cid:286)li nie ma miejsc w porcie, mo(cid:298)na stan(cid:261)(cid:252) na kotwi- cy w zatoce. Uwaga, w g(cid:225)(cid:266)bi zatoki jest p(cid:225)ytko. W miasteczku s(cid:261) tawerny i jest market. Petriti, port Port Paleokastritsa Port Kavos (Lefkimmi) Zatoka Liapades 114 Grecja dla (cid:298)eglarzy. Tom 2. Morze Jo(cid:276)skie... Strofades, Strophades 37°15,5’N 021°00,8’E Archipelag Strophades to dwie ma(cid:225)e wysepki le- (cid:298)(cid:261)ce 25 Mm na po(cid:225)udnie od Zakinthos i 28 Mm na zachód od Peloponezu. Wi(cid:266)ksza – Stamfani znana jest g(cid:225)ównie z le(cid:298)(cid:261)cego na niej monasteru Metamorphosis. Budow(cid:266) klasztoru powsta(cid:225)ego w roku 1241, sfinansowa(cid:225)a cesarzowa Bizan- cjum. Ten imponuj(cid:261)cy, szczególnie z perspek- tywy ma(cid:225)ej wyspy, budynek opar(cid:225) si(cid:266) ci(cid:261)g(cid:225)ym atakom wrogów, czasu i pogody i stoi tam na- dal. W czasach jego (cid:286)wietno(cid:286)ci mieszka(cid:225)o w nim 100 mnichów. Druga wyspa archipela- gu to Arpia. Trzeba pami(cid:266)ta(cid:252), (cid:298)e obie nale(cid:298)(cid:261) do Narodowego Parku Morskiego Zakinthos (wa- runki pobytu na terenie parku omówione zosta(cid:225)y w cz(cid:266)(cid:286)ci po(cid:286)wi(cid:266)conej Zakinthos). Zamieszkuje tu du(cid:298)o ptaków oraz (cid:298)ó(cid:225)wie morskie. Pomimo kil- ku zatok, gdzie mo(cid:298)na zakotwiczy(cid:252), nie ma tu dobrego schronienia i w przypadku znacznego pogorszenia si(cid:266) pogody postój mo(cid:298)e okaza(cid:252) si(cid:266) niebezpieczny. Nale(cid:298)y uwa(cid:298)a(cid:252) na liczne ska(cid:225)ki podwodne. Wyspa Stamfani Wysepka Arpia Wyspa Stamfani
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Grecja dla żeglarzy. Tom 2
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: