Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00183 005962 13103840 na godz. na dobę w sumie
Grupy dyspozycyjne społeczeństwa w świetle potrzeb bezpieczeństwa państwa. Tom 3 Praktyczne aspekty przygotowania grup dyspozycyjnych państw... - ebook/pdf
Grupy dyspozycyjne społeczeństwa w świetle potrzeb bezpieczeństwa państwa. Tom 3 Praktyczne aspekty przygotowania grup dyspozycyjnych państw... - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7462-448-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Bezpieczeństwo od zarania ludzkości było przedmiotem zainteresowania człowieka, społeczeństwa i organizacji państwowych, głównie
w wymiarze doktrynalnym i praktycznym. Zapewnienie bezpieczeństwa wymagało od państwa powołania i utrzymania wielu instytucji wykonawczych
z odpowiednimi kompetencjami. Ponieważ zagrożenia bezpieczeństwa, niezależnie od ich źródeł, mogą wystąpić obecnie w każdej sytuacji, miejscu i czasie, koniecznością jest utrzymywanie części tych wyspecjalizowanych instytucji w ciągłej zdolności do reagowania. Instytucje te
w swoich ramach do bezpośrednich działań powołują grupy dyspozycyjne, które są różnie ujmowane i interpretowane w literaturze, ale ich wspólnym
celem jest bezpośrednia, bezzwłoczna ochrona i obrona społeczeństwa przed wszelkimi zagrożeniami, niezależnie czy są to grupy militarne, paramilitarne, cywilne czy ochotnicze. Specyfiką tych grup jest to, że ich członkami są zazwyczaj osoby wyróżniające się poświęceniem i zaangażowaniem w realizację zadań w sytuacjach trudnych, wymagających odwagi, poświęcenia i dyspozycyjności. Ze względu na trudne warunki działania wymagają one specyficznych procedur, doboru personelu i sposobów przygotowania.
Jednym z bardzo istotnych aspektów tego bezpieczeństwa jest odpowiednie przygotowanie wszystkich podmiotów do efektywnej realizacji
przypisanych im zadań.
Bezpieczeństwo było również od wieków przedmiotem poznania naukowego, ale dopiero kilka lat temu doczekało się w Polsce wyodrębnienia jako samodzielna dyscyplina naukowa. Wydarzenie to zintensyfikowało badania naukowe związane z wszelkimi aspektami poznania naukowego
bezpieczeństwa, w tym zapoczątkowało porządkowanie języka jego opisu, tworzenie specyficznych metodyk poznania, usprawnianie funkcjonowania wszelkich podmiotów bezpieczeństwa i kierowanie nimi. Owocem tego jest liczący się dorobek naukowy związany zarówno z aspektami teoretycznymi, jak i praktycznymi grup dyspozycyjnych.
Niniejsza trzytomowa publikacja jest zarówno wyrazem samodzielnej aktywności przedstawicieli polskich środowisk naukowych, jak i tej pod
auspicjami Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie posiadającej znaczący dorobek badawczy, szczególnie w obszarze bezpieczeństwa i porządku publicznego. Od wielu lat prowadzone są tu badania związane z wieloma aspektami bezpieczeństwa wewnętrznego państwa oraz publikuje się ich wyniki.
Właśnie przygotowaniu służb dyspozycyjnych do działań w sytuacjach kryzysowych poświęcony jest niniejszy zbiór opracowań, artykułów i referatów
konferencyjnych, zawierający wyniki badań znaczących ośrodków naukowych w Polsce. Stanowi on ważny głos naukowców w rozwoju nauk o bezpieczeństwie.
W niniejszym tomie przedstawione zostały praktyczne aspekty przygotowania grup dyspozycyjnych państwa.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Grupy dyspozycyjne społeczeństwa w świetle potrzeb bezpieczeństwa państwa Tom 3 Praktyczne aspekty przygotowania grup dyspozycyjnych państwa Pod redakcją: Piotra Bogdalskiego, Danuty Bukowieckiej Roberta Częścika, Bogdana Zdrodowskiego Szczytno 2014 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzent prof. zw. dr hab. Roman Maciej Kalina prof. zw. dr hab. Jarosław Wołejszo dr hab. Ryszard Olszewski Redakcja Wydawcy Justyna Zaryczna Robert Ocipiński Projekt okładki Jan Napiórkowski © Wszelkie prawa zastrzeżone — WSPol Szczytno 2014 978-83-7462-409-1 ISBN 978-83-7462-410-7 e-ISBN ISBN tomu 3 978-83-7462-445-9 e-ISBN tomu 3 978-83-7462-448-0 Druk i oprawa: Wydział Wydawnictw i Poligrafii Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie 12-100 Szczytno, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 111 tel. 89 621 51 02, fax 89 621 54 48 e-mail: wwip@wspol.edu.pl Objętość: 15,59 ark. wyd. (1 ark. wyd. = 40 tys. znaków typograficznych) ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Wprowadzenie ........................................................................................................ Robert Częścik Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie — trudna sztuka interweniowania ................................................................................................ Legally, Effectively, Safely — Difficult Art of Intervention 5 7 Kuba Jałoszyński Realizm szkolenia taktycznego policyjnych sił specjalnych warunkiem wysokiego poziomu umiejętności bojowych policjantów ... 21 Realism in Tactical Training of Police Special Forces — as a Condition of High Level of Police’s Combat Skills Marek Stefański Wybrane zagadnienia przeprowadzania interwencji policyjnej z uwzględnieniem doświadczeń w Niemczech i Stanach Zjednoczonych 35 Chosen Issues of Performing Police Intervention Based on the Experience of German and American Police Officers Robert Gwardyński Profesjonalny trening policjantów jako istotny element w kształtowaniu podstawowych czynności służbowych ........................... 57 Professional Training of Police Officers as an Important Element of Forming the Basic Duties Jan Harasymowicz Utylitarne i aksjologiczno-etyczne zalety unifight w szkoleniu funkcjonariuszy policji i wojska ..................................................................... 75 Utilitarian and Axiological-ethical Advantages of Unifight in the Training of Police and Army Officers Jarosław Cymerski Przygotowanie Biura Ochrony Rządu do przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa państwa w wymiarach wewnętrznym i międzynarodowym ......................................................................................... 91 Preparation of the Government Protection Bureau to Act Against Internal and International State Security Threats Piotr Łapiński, Leszek Markuszewski Kształtowanie umiejętności psychospołecznych funkcjonariuszy Służby Więziennej ............................................................................................. 109 The Development of Psychosocial Skills of Prison Service Officers Mariusz Nepelski Wsparcie działań antykryzysowych przez wykorzystanie systemów symulacyjnych w działaniach realnych ......................................................... 123 Support Through the Use of Anti-crisis Measures Simulation Systems in Real Activities ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Jarosław Kamiński, Jarosław Struniawski Profesjonalizacja kadr dowódczych w zakresie dowodzenia operacjami policyjnymi z wykorzystaniem symulatora działań policji w sytuacjach kryzysowych jako integralnego elementu podnoszenia kompetencji dowódczych ......................................................... 137 The Police Operations Simulator of Crisis Situation as an Integral Element Used in the Professionalization Process of Police Commanders’ Skills Roman Jan Głąbowski Nordic walking jako element kształtowania sprawności fizycznej policjantów ......................................................................................................... 149 Nordic Walking as an Element of Improving the Physical Fitness of Police Officers Marcin Nowak Crossfit — nowa forma treningu w Policji ................................................... 161 Crossfit — a New Form of Training in the Police Andrzej Chodała Wpływ długotrwałego wysiłku fizycznego o umiarkowanej intensywności na skuteczność strzelania — raport z badań pilotażowych....................................................................................................... 175 Influence of a Long-term Physical Effort of Moderate Intensity on the Effectivess of Shooting — Report from Pilot Research Bartłomiej Szrajber, Krzysztof Klukowski, Jolanta Kujawa, Andrzej Czamara Urazy narządu ruchu związane z aktywnością fizyczną i szkoleniową 187 Injuries of Musculoskeletal System Connected with Physical Training Activities Aleksandra Nowak Zadania służby zdrowia w zapobieganiu narkomanii. Szkolenie w dziedzinie uzależnień ................................................................................... 209 Tasks of the Health Care in Preventing Drug Addiction. Training in the Field of Addiction Jakub Parobczy, Tomasz Zalewski Europejskie ramy kwalifikacji w dziedzinie kształcenia medycznego dla zawodu ratownika wodnego ..................................................................... 223 European Qualifications Framework in the Area of Medical Training for Lifeguards Adam Płaczek Szkolenie i doskonalenie zawodowe policjantów w zakresie pierwszej pomocy ................................................................................................................ 249 Professional Education and Training of Police Officers in Providing First Aid Danuta Bukowiecka, Ireneusz Bukowiecki Pomiar sprawności fizycznej w procesie doboru kandydatów do wybranych służb dyspozycyjnych społeczeństwa odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne państwa .................... 267 Measurement of Fitness Level in the Recruitment Process to Selected Public Services Responsible for Internal Security ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Bezpieczeństwo od  zarania ludzkości było przedmiotem zaintere- sowania człowieka, społeczeństwa i organizacji państwowych, głównie w wymiarze doktrynalnym i praktycznym. Zapewnienie bezpieczeństwa wymagało od państwa powołania i utrzymania wielu instytucji wykonaw- czych z odpowiednimi kompetencjami. Ponieważ zagrożenia bezpieczeń- stwa, niezależnie od ich źródeł, mogą wystąpić obecnie w każdej sytuacji, miejscu i czasie, koniecznością jest utrzymywanie części tych wyspecja- lizowanych instytucji w ciągłej zdolności do reagowania. Instytucje te w swoich ramach do bezpośrednich działań powołują grupy dyspozycyjne, które są różnie ujmowane i interpretowane w literaturze, ale ich wspól- nym celem jest bezpośrednia, bezzwłoczna ochrona i obrona społeczeń- stwa przed wszelkimi zagrożeniami, niezależnie czy są to grupy militarne, paramilitarne, cywilne czy ochotnicze. Specyfiką tych grup jest to, że ich członkami są zazwyczaj osoby wyróżniające się poświęceniem i zaangażo- waniem w realizację zadań w sytuacjach trudnych, wymagających odwagi, poświęcenia i dyspozycyjności. Ze względu na trudne warunki działania wymagają one specyficznych procedur, doboru personelu i sposobów przy- gotowania. Jednym z bardzo istotnych aspektów tego bezpieczeństwa jest odpowiednie przygotowanie wszystkich podmiotów do efektywnej realiza- cji przypisanych im zadań. Bezpieczeństwo było również od  wieków przedmiotem poznania naukowego, ale dopiero kilka lat temu doczekało się w Polsce wyodrębnie- nia jako samodzielna dyscyplina naukowa. Wydarzenie to zintensyfikowało badania naukowe związane z wszelkimi aspektami poznania naukowego bezpieczeństwa, w tym zapoczątkowało porządkowanie języka jego opisu, tworzenie specyficznych metodyk poznania, usprawnianie funkcjonowania wszelkich podmiotów bezpieczeństwa i kierowanie nimi. Owocem tego jest liczący się dorobek naukowy związany zarówno z aspektami teoretycznymi, jak i praktycznymi grup dyspozycyjnych. Niniejsza trzytomowa publikacja jest zarówno wyrazem samodzielnej aktywności przedstawicieli polskich środowisk naukowych, jak i tej pod auspicjami Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie posiadającej znaczący doro- bek badawczy, szczególnie w obszarze bezpieczeństwa i porządku publicz- nego. Od wielu lat prowadzone są tu badania związane z wieloma aspek- tami bezpieczeństwa wewnętrznego państwa oraz publikuje się ich wyniki. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 5 Właśnie przygotowaniu służb dyspozycyjnych do działań w sytuacjach kry- zysowych poświęcony jest niniejszy zbiór opracowań, artykułów i referatów konferencyjnych, zawierający wyniki badań znaczących ośrodków nauko- wych w Polsce. Stanowi on ważny głos naukowców w rozwoju nauk o bez- pieczeństwie. W niniejszym tomie przedstawione zostały praktyczne aspekty przygo- towania grup dyspozycyjnych państwa. Redaktorzy 6 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== insp. dr Robert Częścik Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie — trudna sztuka interweniowania Streszczenie. W rozdziale autor omówił trudną sztukę przepro- wadzania interwencji policyjnej jako działanie na rzecz ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz bezpieczeństwa i  porządku publicznego. Pamiętać należy, że w trakcie wykonywania czyn- ności służbowych policjanci korzystają z wielu przysługujących im uprawnień, między innymi legitymują, przeszukują i stosują środki przymusu bezpośredniego — w tym broń palną. Obec- nie rośnie liczba zdarzeń, których ofiarami są funkcjonariusze Policji. W związku z tym podejmowane przez nich interwencje muszą zmierzać w jak najkrótszym czasie do ustalenia charak- teru, rodzaju i okoliczności powstałego zdarzenia i co się z tym wiąże przedsięwzięcia bezpiecznych, a zarazem skutecznych czynności przywracających porządek prawny. Autor zwró- cił szczególną uwagę na to, jak ważną rolę w zagwarantowaniu bezpieczeństwa odgrywa system szkolnictwa policyjnego i jakie rozwiązania należałoby wprowadzić, by w zdecydowany sposób wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa fizycznego interweniują- cych policjantów, a także osób postronnych. Słowa kluczowe: Policja, interwencja, bezpieczeństwo, informacja, zdarzenie Abstract. In this article the author discusses the difficult art of police intervention as an action to protect the safety of citi- zens and the security and public order. It should be remembered that in the performance of official duties police officers use a  variety of  their rights, among others they check, search and use means of force — including firearms. Today the num- ber of incidents in which the victims are police officers is still growing. Therefore, the interventions undertaken by them must lead in the shortest time to establish the nature, type and cir- cumstances of the resulting events and what is connected with this take safe and effective action to restore the legal order. The author pays special attention to the important role of police education system in ensuring the safety and what solutions should be implemented to decisively improve the physical safety of the intervening police officers and bystanders. Keywords: police, intervention, security, information, event „[Policjant — dopisek R.C.] Musi umieć bić się z dwoma mężczyznami, dwukrotnie wyższymi od niego i młodszymi i to w ten sposób, by nie zniszczyć munduru i nie być brutalnym. Gdy ktoś go uderzy — jest tchórzem, gdy odda uderzenie — jest chamem”. „Kim jest policjant?” — glosa amerykańskiego komentatora radiowego Paula Harveya Skuteczna realizacja ustawowych zadań Policji wymaga doboru różnych form i środków działania. Niejednokrotnie zadania te, zwłaszcza bezpo- średnio związane z ochroną życia, zdrowia i mienia obywateli, realizowane są w trybie interwencyjnym. Tryb ten charakteryzuje przede wszystkim konieczność podejmowania działań bezpośrednich — face to face — oraz duże tempo działania. Z kolei duża różnorodność zdarzeń realizowanych w tym trybie wymaga wszechstronności od podejmujących interwencje 7 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Robert Częścik policjantów i wymusza niejako ich aktywność i zaangażowanie, zwłaszcza że interwencja może przebiegać w skrajnie niebezpiecznych warunkach. Oczywiście postulat szybkości w odniesieniu do podejmowanych działań, mimo że niejako bezpośrednio zaspokaja społeczne „zapotrzebowanie” na sprawną pracę policji, nie oznacza bynajmniej postępowania chaotycz- nego, żywiołowego i bezmyślnego. Postulat ten już od kilku lat posiada rangę jednego z priorytetów i zadań priorytetowych komendanta głów- nego Policji. W latach 2013–2015 zdefiniowano go jako jeden z sześciu priorytetów pod nazwą: „Doskonalenie obsługi obywatela poprzez szybką i skuteczną reakcję Policji na zdarzenie”. Do jego realizacji służą przede wszystkim działania polegające na kierowaniu większej liczby policjantów do służby patrolowo -obchodowej, doskonalenie przepływu informacji mię- dzy służbą kryminalną a prewencyjną i usprawnianie procesów komuniko- wania się ze społeczeństwem1. Miarą stopnia realizacji zadań z tego obszaru są opracowane mierniki odnoszące się przede wszystkim do bezwzględnej liczby policjantów skierowanych do służby patrolowej i obchodowej danej jednostki Policji oraz czas reakcji na zdarzenie jako wskaźnik optymal- nego wykorzystania dysponowanych przez dyżurnego jednostki Policji sił i środków. Czas reakcji oznacza w tym wypadku średni czas, jaki upływa od momentu przyjęcia zgłoszenia o zdarzeniu do chwili przybycia na miej- sce policjantów i przekazania przez nich informacji o rozpoczęciu czynno- ści. W zależności od terenu, referencyjny średni czas reakcji na zdarzenie wynosi: dla terenu wiejskiego — 15 minut, zaś dla terenu miejskiego — 10 minut2. W podsumowaniu zbiorczym dla terenu całego kraju za 2013 r. średni czas reakcji na zdarzenie w terenie miejskim wyniósł 10 minut i 21 sekund, zaś w terenie wiejskim — 13 minut i 3 sekundy3. Podczas przepro- wadzania interwencji policjanci korzystają z całego spektrum przysługują- cych im uprawnień: legitymują, przeszukują, dokonują kontroli osobistej, stosują środki przymusu bezpośredniego — w tym broń palną, represję kar- noadministracyjną, a nawet zatrzymują osobę, pozbawiając ja możliwości swobodnego poruszania się. Lektura przepisów policyjnych normujących realizację zadań policji o charakterze prewencyjnym pozwala interwencję policyjną postrzegać również w kategorii stanu stałej gotowości formacji 1 Komenda Główna Policji, Priorytety i zadania priorytetowe Komendanta Głów- nego Policji na lata 2013–2015, Warszawa 2012. 2 Zob. szerzej: Katalog mierników dla komend wojewódzkich (stołecznej) Policji na 2013 rok, Warszawa 2013. 3 Zestawienie statystyczne osiągniętych wartości dotyczących czasu reakcji na zdarzenie przez jednostki podrzędne do WA KGP Warszawa w okresie od 01.01.2013 do 31.12.2013, formularz IV/3, wydruk z 17 stycznia 2014 r. 8 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie… do działań na rzecz ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz bezpieczeń- stwa i porządku publicznego. Ilustracją tej permanentnej i deklarowanej gotowości mogą być chociażby nazwy nadawane od lat wyspecjalizowa- nym komórkom, takim jak: Pogotowie 997, Referat Patrolowo-Interwen- cyjny (RPI), Ogniwo Patrolowo-Interwencyjne (OPI), Grupa Szybkiego Reagowania (GSzR) itp. Zgodnie z definicją słownikową „interwencja” oznacza „włączenie się w bieg jakiejś sprawy, mieszanie się w coś dla osiągnięcia jakiegoś celu”4. W literaturze przedmiotu pojęcie „interwencja policyjna” jest definiowane na wiele sposobów. Mimo że cokolwiek leciwe (lecz nie archaiczne!), szcze- gólną uwagę zwracają dwie definicje. Wincenty Bednarek i Zdzisław Stocki określają interwencję jako „szybkie włączenie się policjanta(-ów) w tok społecznego zdarzenia, naruszającego normy prawa lub zasady współży- cia społecznego w celu czynnego przeciwdziałania mu lub wywarcia nań wpływu i przywrócenia stanu poprzedniego”5. Z kolei Zbigniew Wierny definiuje interwencję jako „przybycie funkcjonariusza Policji na miej- sce zdarzenia, podjęcie działań zmierzających do ustalenia charakteru, rodzaju i okoliczności powstałego zdarzenia i przedsięwzięcie czynności przywracających porządek prawny”6. W literaturze i różnych przepisach odnoszących się do podstawowych form służby prewencyjnej interwen- cję policyjną określa się też jako takie działanie Policji, które umożliwia natychmiastowe wystąpienia jej funkcjonariuszy na rzecz ochrony bezpie- czeństwa i porządku publicznego. W praktyce policyjnej często utożsamia się interwencje z czynnościami przypisanymi ściśle do służby prewencyj- nej. W szczególności zaś, odnosi się je do mniej lub bardziej wyodrębnio- nych komórek patrolowo -interwencyjnych, względnie oddziałów prewencji Policji, choć obowiązujące przepisy nie określają jednoznacznie ich wyko- nawcy. W zasadzie interwencję może przeprowadzić każdy policjant, który ukończył szkolenie podstawowe. Niezależnie jednak od prób definiowania tego pojęcia — choćby intuicyjnie — sytuacje wymagające wdrożenia trybu interwencyjnego należy najczęściej kojarzyć z sytuacją nadzwyczajną, defi- cytem informacji, presją czasu czy — z pewnością — stanem zagrożenia interweniujących policjantów. Poziom zagrożenia policjantów wykonujących czynności służ- bowe należałoby rozpatrywać na tle ogólnej charakterystyki zagrożenia 4 Hasło: interwencja [w:] B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996. 5 W. Bednarek, Z. Stocki, Służba zewnętrzna — zasady, formy i koordynacja służby prewencyjnej. Wybrane zagadnienia, Warszawa 1974, s. 34. 6 Z. Wierny, Interwencje funkcjonariuszy MO, Warszawa 1972, s. 7. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 9 Robert Częścik przestępczością. Wzrost liczby przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, bezwzględność i determinacja sprawców, brutalizacja działań wyrażająca się stale rosnącą liczbą przestępstw dokonywanych z użyciem broni palnej i materiałów wybuchowych, przestępstwa na tle porachunkowym, umię- dzynaradawianie się grup przestępczych to główne tendencje rozwoju prze- stępczości w Polsce w ciągu ostatnich lat. Nasilenie się tych zjawisk znaj- duje bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo policjantów. Z roku na rok rośnie liczba zdarzeń, w których ofiarami są policjanci. Niebezpieczne są zwłaszcza przestępstwa czynnej napaści (w tym z uży- ciem broni). Zdarzenia takie są nagłaśniane przez media i podobnie jak coraz liczniejsze przypadki nieudolnych interwencji czy ucieczek prze- stępców z aresztów policyjnych, konwojów, sądów — kształtują opinię na temat Policji, żeby wprost nie powiedzieć, że ją ośmieszają! Funkcjo- nariusze Policji podejmujący czynności interwencyjne nagminnie są znie- ważani, szarpani, opluwani, są podmiotem gróźb, co w konsekwencji rodzi agresję, frustracje i jest źródłem stresu. Sprawcy takich zachowań z reguły pozostają bezkarni, natomiast przełożeni uświadamiają podwładnym, że służba w Policji nieodłącznie wiąże się z takimi zachowaniami, reagowa- nie zaś na nie i próby przedstawiania zarzutów sprawcom są nieskuteczne, czego zresztą dowodzą statystyki. Bardzo często policjantom zostaje tylko nadzieja, że krzywdzące ich zarzuty prokuratorskie i wyroki sądów I instan- cji zostaną uchylone i ostatecznie pozostaje im jedynie ona, gdyż jako funk- cjonariusze publiczni w szczególną ochronę ze strony państwa zdają się już nie bardzo wierzyć. Rozczarowanie, obawy i frustracje policjantów niejed- nokrotnie znajdują ujście w przestrzeni Internetu. Użytkownik Interneto- wego Forum Policyjnego o nicku „qrpiana” w poście napisał: „w naszym kraju (ten) agresor wie, że jak pójdzie do Prokuratury to bardziej będzie tłumaczył się policjant a nie on”7. Na koniec konstatuje: „słowa »nawet z narażeniem życia« — życie wielokrotnie pokazało, że nie zawsze brak techniki, a po prostu strach przed obiciem buźki oraz możliwymi zarzu- tami za przekroczenie uprawnień, bierze górę. Dlatego za często interwen- cje wyglądają jak wyglądają”8. W tym samym wątku „Pablo M” diagnozuje problem skuteczności w następujący sposób: „To właśnie bajanie o złych fundacjach Helsińskich, strachu i zagrożeniu powoduje, że policjant przy biernym oporze nie wie co ma począć — zagrożenie to fakt, strach to decyzja. Sam decydujesz czego się boisz”9. Z drugiej zaś strony sytuacje, 7 www.ifp.pl . 8 Tamże. 9 Tamże. 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie… w których policjanci postępują stanowczo i konsekwentnie, nie wahając się skorzystać z uprawnień do zastosowania przymusu bezpośredniego, czę- sto interpretowane są zarówno przez media, jak i prokuratorów jako bru- talne, nazbyt inwazyjne i kwalifikowane jako przekroczenie uprawnień10. W tym samym czasie, kiedy zarzuca się policji nieudolność, brak zdecydo- wania wobec sprawców różnego rodzaju burd stadionowych i towarzyszą- cych „patriotycznym” manifestacjom czy też bezsilność wobec sprawców przestępstw o podłożu rasistowskim, Rzecznik Praw Obywatelskich alar- muje o stosowaniu przez policję przemocy. W piśmie do prokuratora gene- ralnego z 16 grudnia 2013 r. pani rzecznik, powołując się na informacje medialne, wyraża „poważne zaniepokojenie” z powodu „stosowania przez funkcjonariuszy Policji przemocy — w tym nadużywaniu środków przy- musu bezpośredniego — w wyniku czego dochodzi do powstania obrażeń u osób, wobec których podejmowane są czynności”11. Obok mediów źró- dłem wiedzy rzecznika o zdarzeniach tego rodzaju są raporty z postępowań skargowych, wnioski osób bezpośrednio zainteresowanych oraz meldunki z wydarzeń nadzwyczajnych przekazywane z Komendy Głównej Policji. Toczące się sprawy sądowe przeciwko policjantom stale potwierdzają potrzebę regulacji przypadków użycia broni palnej — ostrej, amunicji nie- penetracyjnej czy wreszcie siły fizycznej w postaci uderzeń i kopnięć. Spe- cyficzny charakter służby w Policji zmusza jej funkcjonariuszy do podejmo- wania decyzji w ułamku sekundy. Społeczeństwo, prokuratorzy i sędziowie oczekują, że będą to decyzje trafne oraz zgodne z przepisami. Policjanci często posądzani o działanie brutalne, pochopne i niezgodne z przepisami tylko w kwestii wsparcia technicznego swoich działań wybierają z 40 przy- padków użycia 13 środków przymusu bezpośredniego! Nadużycie przy- sługujących uprawnień (najczęściej ich przekroczenie), złamanie zakazów użycia środków przymusu bezpośredniego o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, naruszenie zasad może skutkować odpowiedzialno- ścią dyscyplinarną, karną, cywilną. Osobną kwestią pozostaje odpowie- dzialność za złamanie zasad etyki zawodowej. Istotą przymusu bezpośredniego i źródłem jego skuteczności jest prze- moc fizyczna zmierzająca do prawidłowej realizacji ustawowych zadań sta- wianych między innymi przed policją. Ze względu jednak na jego dolegliwość 10 W  sierpniu 2013  r. swoistą histerię polityczno -medialną wywołała wypo- wiedź ministra spraw wewnętrznych o monopolu państwa na legalną przemoc fizyczną, będąca w istocie cytatem z Maxa Webera — niemieckiego socjologa, historyka, ekonomisty i prawnika. 11 Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich, RPO-747187-II/13/EK z 16 grudnia 2013 r. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 11 Robert Częścik i towarzyszące jego użyciu naruszenie niejako „w majestacie prawa” gwa- rantowanych konstytucyjnie swobód obywatelskich musi podlegać rygo- rystycznym ograniczeniom. Naruszenie zasad, warunków lub przypadków użycia środków przymusu bezpośredniego może prowadzić do popełnienia przez policjantów „przestępstw przemocowych”. W wypadku realizowanych czynności interwencyjnych mogą np. zostać wypełnione znamiona takich czynów zabronionych, kwalifikowanych przez ustawodawcę w ustawie z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny12 (dalej: k.k.) jako przestępstwo, jak: — nieumyślne spowodowanie śmierci (art. 155 k.k.), — ciężki uszczerbek na zdrowiu (art. 156 k.k.), — pobicie (art. 158 k.k.), w tym z użyciem broni palnej lub innego podob- nie niebezpiecznego przedmiotu (art. 159 k.k.), — naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 k.k.), — zmuszanie do określonego zachowania (art. 191 k.k.). Interesujący wydaje się fakt, że mimo skodyfikowania przez ustawo- dawcę wielu czynów zabronionych, których istotnym znamieniem jest przemoc, pojęcie to nie zostało ustawowo doprecyzowane (!). W słow- niku języka polskiego przemoc jest zdefiniowana jako „przewaga, zwykle fizyczna, wykorzystywana w celu narzucenia komuś swojej woli, wymusze- nia czegoś na kimś; także narzucona komuś bezprawnie władza; gwałt”13. Słownik socjologiczny opisuje przemoc jako „jeden z głównych, obok groźby, środków przymusu, polegający na użyciu siły fizycznej przez jed- nostkę czy grupę, często wbrew obowiązującemu prawu, w celu zmuszenia jakiejś osoby czy członków grupy do określonego działania czy też unie- możliwienie podjęcia działań lub do zaprzestania wykonywania czynności już rozpoczętej”14. Z kolei komentarz do art. 197 k.k. określa jeden ze środ- ków prowadzących do popełnienia przestępstwa, jakim jest przemoc, jako „zachowanie sprawcy polegające na oddziaływanie środkami, które unie- możliwia lub przełamuje opór ofiary”15. Sfery funkcjonowania policji, w których mogą występować zagrożenia związane z przekroczeniem uprawnień podczas realizacji czynności służ- bowych, w szczególności przestępstwa z użyciem przemocy, są stale przed- miotem zainteresowania i analiz Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji. Analiza dokonanych przez ustawodawcę opisów sposobu, 12 DzU z 1997 r., nr 88, poz. 553. 13 Hasło: przemoc [w:] S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 3, 14 Hasło: przemoc [w:] K. Olechnicki, P. Załęcki, Słownik socjologiczny, Toruń Warszawa 2003, s. 698. 1997, s. 167. 15 A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010, s. 449. 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie… w jaki mogą być dokonane wyżej wymienione przestępstwa, w zestawieniu z wydarzeniami, w których doszło do nadużyć w związku z zastosowaniem siły fizycznej, pozwala wyodrębnić trzy zasadnicze obszary ryzyka: — interwencje wymagające zastosowania środków przymusu bezpośred- — czynności procesowe w sprawach o przestępstwa i wykroczenia oraz o czyny karalne nieletnich, niego, — czynności służbowe wykonywane z osobami pozbawionymi wolności i wobec takich osób. Mimo że, jak wcześniej wspomniano, do przeprowadzania interwencji, a zatem i użycia środków przymusu bezpośredniego, uprawniony jest każdy policjant, można przypuszczać, że nadużycia te najczęściej jednak będą się zdarzać podczas czynności administracyjno -porządkowych. Do wniosku takiego muszą prowadzić rozważania prowadzone na gruncie statystycz- nym, biorąc pod uwagę choćby liczbę czynności prowadzonych w tym try- bie i ich udział w ogólnej liczbie czynności policyjnych — obok operacyjno- -rozpoznawczych i  dochodzeniowo -śledczych16. W  latach 2008–2013 (I–IX) odnotowano łącznie 183 zdarzenia nadzwyczajne, które zawierały lub mogły zawierać elementy stosowania przemocy fizycznej. W rozbiciu na podkategorie: pobicie w czasie interwencji/ w związku z wymusza- niem zeznań lub wyjaśnień rozkład w poszczególnych latach przedsta- wiał się następująco: w 2008 r. — 31/1, w 2009 r. — 32/2, w 2010 r. — 22/6, w 2011 r. — 24/6, w 2012 r. — 13/2, w 2013 r. (I–IX) — 29/15. Dane te dotyczą zdarzeń, w których rozpoczęto czynności procesowe w związku z podejrzeniem przestępstwa17. Na podstawie przytoczonych danych statystycznych można uznać, że biorąc pod uwagę skalę działań prowadzonych przez policję, przypadki bezprawnego stosowania przez policjantów przemocy podczas wykony- wania zadań służbowych mają incydentalny charakter. W ocenie Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji również „liczba zawia- domień dotyczących tego typu przestępstw nie odzwierciedla faktycznej 16 W pierwszych trzech kwartałach 2013 r. policjanci przeprowadzili 4 655 990 interwencji, 4 251 383 kontroli drogowych, zatrzymali na gorącym uczynku 157 153 sprawców i  osadzili w  pomieszczeniach dla osób zatrzymanych 221 226 osób. Dane: Biuro Prewencji i Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji. 17 Na podstawie: Komenda Główna Policji, Biuro Spraw Wewnętrznych, Charak- ter i zakres potencjalnych zagrożeń w aspekcie stosowania przez funkcjonariuszy Policji przemocy fizycznej podczas pełnienia służby na podstawie danych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 września 2013 r., Warszawa 2013. 13 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Robert Częścik skali zjawiska, a jedynie poziom społecznego uwrażliwienia na zachowa- nia funkcjonariuszy, które mogą nasuwać przypuszczenia stosowania prze- mocy”18. Przy czym ze względu na fakt, że „każdy przypadek przemocy jest przedmiotem doniesień medialnych i stanowi realne zagrożenie dla wize- runku Policji oraz podważa zaufanie do naszej formacji, dlatego wymaga wszechstronnego wyjaśnienia”19. W procesie szkolenia policjantów, a na pewno w części dotyczącej taktyki i technik interwencji, największą rolę odgrywają dwa elementy: bezpieczeń- stwo i skuteczność działania. Niejednokrotnie zdarza się, że policjant, wyka- zując nadmierną troskę o własne bezpieczeństwo (mimo ryzyka wpisanego w ten zawód), jest w swoim działaniu mało skuteczny. Dzieje się tak głównie za sprawą niskiej sprawności fizycznej, braku wiedzy i umiejętności prak- tycznych, braku zaufania do partnera i jego walorów zawodowych, co w kon- sekwencji rodzi obawę niesprostania sytuacji i odstępowanie od czynności. Równie często policjant w pogoni za wynikami — do czego zmusza go cho- ciażby polityka premiowania przez przełożonych — zapomina o własnym bezpieczeństwie, chcąc za wszelką cenę osiągnąć zamierzony cel. Sztuka polega na zachowaniu równowagi między tymi elementami, a punktem wyj- ścia powinna być rzeczowa ocena własnych możliwości, wsparcia udziela- nego przez innych policjantów oraz posiadanego uzbrojenia i wyposażenia. Na bezpieczne postępowanie składa się wiele czynników, które bezpo- średnio lub pośrednio wpływają na poziom bezpieczeństwa zarówno wyko- nujących czynności policjantów, jak i osób postronnych. Niektóre z nich mają charakter obiektywny, np. rodzaj zdarzenia, miejsce, czas, uczest- nicy, zadania do realizacji, posiadane wyposażenie techniczne, inne zaś, takie jak: posiadana wiedza zawodowa, sprawność fizyczna, znajomość technik posługiwania się środkami przymusu bezpośredniego, odporność na stres, komunikatywność, sposób wykorzystania posiadanego wyposaże- nia i uzbrojenia mają charakter subiektywny. Na czynniki obiektywne policjant oczywiście nie ma wpływu. Można też mówić o granicach ludzkich możliwości w wypadku sprawności fizycz- nej, ale mimo wszystko nasuwa się pytanie: jak przebiegałyby przynaj- mniej niektóre z tragicznych zdarzeń, gdyby ich ofiary — policjanci polegli w służbie — dysponowali lepszym uzbrojeniem, informacjami na temat osób, w stosunku do których podejmowali czynności, mieli kamizelki kulo- odporne lub w maksymalnym stopniu potrafili wykorzystać posiadane wyposażenie i zastosować właściwą taktykę? 18 Tamże, s. 19. 19 Tamże, s. 23–24. 14 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie… Nie mniej ważne i decydujące o skuteczności działania policjanta jest jego bezpieczeństwo prawne, a więc przepisy ustanawiające ochronę prawną oraz dające policjantowi możliwości określonego działania, np. w zakresie użycia środków przymusu bezpośredniego, legitymowania, zatrzymywania, przeszukiwania itd. Wielu policjantów uważa posiadane uprawnienia za niewystarczające, lecz prawdą też jest, że wielu z nich nie potrafi ze swo- ich uprawnień korzystać. Często przyczyną bywa, no cóż, zwykła niekom- petencja wywołana brakami w wyszkoleniu, ale równie często powodem są zawiłości interpretacyjne przepisów prawa czy wręcz ich sprzeczność. Niejednokrotnie mało czytelne i trudne do interpretacji przepisy prawa powodują powstanie bariery psychologiczno -prawnej i paraliżują zdol- ność policjanta do działania. Przykład? Od kilku lat na łamach periodyków zawodowych i nie tylko trwa polemika zmierzająca do rozstrzygnięcia kwe- stii, kiedy tak naprawdę policjant działa w warunkach obrony koniecznej? W służbie czy też po jej zakończeniu? Czy wtedy, gdy wykonuje czynno- ści służbowe jako funkcjonariusz Policji, czy tylko wówczas, kiedy wystę- puje jako osoba prywatna? Przypadki użycia broni i ich „nadzwyczajna” interpretacja czy też tocząca się od tragedii w Magdalence w 2003 r. jałowa dyskusja na temat „strzału ratunkowego” nie wymagają raczej komentarza. Zdarzenia, w których śmierć ponoszą policjanci, natychmiast powinny być przedmiotem wnikliwej analizy, a  wnioski z  niej — publikowane w obiegu wewnętrznym i uwzględniane w programach szkolenia. Najczę- ściej nie jest to niestety łatwe zadanie i odtworzenie rzeczywistego prze- biegu zdarzenia jest praktycznie niemożliwe, zaś media w takich wypad- kach najczęściej spekulują na temat przyczyn zaistniałych zdarzeń i w różny, nie zawsze rzetelny, sposób relacjonują ich przypuszczalny przebieg, często z udziałem mało wiarygodnych „świadków”. Niegdyś dobrą praktyką było włączanie w skład zespołów rekonstruujących zdarzenia nadzwyczajne przedstawicieli szkół policyjnych. Systematycznie w Wyższej Szkole Poli- cji w Szczytnie analizie poddawane są telefonogramy i informacje z biu- letynów dotyczące wydarzeń nadzwyczajnych i niestety nie jest to dla nas — szkoleniowców — pokrzepiająca lektura. Meldunki sporządzane przez dyżurnych są opisem dramatycznych wydarzeń, w których ofiarami są poli- cjanci. Ofiary te bardzo często jawią się jako policjanci bez wyobraźni, ruty- niarze podejmujący interwencje bez zapewnienia sobie przewagi taktycz- nej, wierzący nadmiernie w swoje umiejętności i możliwości fizyczne, jak również niezbyt biegle posługujący się bronią w warunkach stresu. Dopeł- nieniem tego obrazu są nie tylko amatorskie „filmiki” umieszczane w Inter- necie, lecz niestety także mające tradycję programy pokazujące pracę policji — najczęściej drogowej. 15 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Robert Częścik O armii mówi się żartobliwie, że przygotowuje się do wojny, której nigdy nie będzie. Dla policji wojna na ulicach toczy się stale i pociąga za sobą wiele ofiar. Czy i na ile nasze programy szkolenia, warunki, w jakich realizowane jest szkolenie, odpowiadają rzeczywistości? Czy uczymy pro- wadzenia skutecznej „walki”? Czy nasi instruktorzy są do tego przygoto- wani? Na to i na wiele innych pytań trudno udzielić jednoznacznej odpo- wiedzi, chociażby ze względu na dużą liczbę czynników determinujących skuteczność szkolenia. Do czynników tych z pewnością należałoby zaliczyć: — predyspozycje psychofizyczne szkolonych, — przygotowanie instruktorów, — filozofię szkolenia, — jasno postawione cele, — stosunek szkolonych do treści szkolenia. Na dobrą sprawę każdy z  tych czynników mógłby stanowić temat odrębnej publikacji. Mimo stałej ewolucji programów szkolenia i doskonalenia zawodo- wego i coraz lepszej bazy szkoleniowej, głębsza analiza systemu szkolenia i doskonalenia zawodowego policjantów nakazuje poszukiwać odpowiedzi na kilka podstawowych pytań: — Czy policjanci podstawowych struktur Policji mają możliwość uczest- niczenia w szkoleniach dotyczących procedur działania zespołowego w warunkach zbliżonych do rzeczywistych realiów służby? — Czy struktury organizacyjne polskiej Policji odpowiedzialne za szkole- nie mają odpowiednio wyszkolonych instruktorów, bazę dydaktyczną oraz techniczne środki nauczania umożliwiające kształtowanie umie- jętności i nawyków zapewniających bezpieczne wykonywanie obowiąz- ków służbowych? — Czy programy nauczania w sposób właściwy przygotowują policjantów do skutecznego, a zarazem bezpiecznego wykonywania zadań służ- bowych? W systemie szkolnictwa policyjnego odpowiedzialność za szkolenie i doskonalenie zawodowe spoczywa głównie na szkołach policji, zaś uzupeł- nieniem jest doskonalenie o charakterze lokalnym. Problematyką bezpie- czeństwa fizycznego funkcjonariuszy w szkołach zajmują się zakłady tak- tyki i techniki interwencji, natomiast w jednostkach Policji — posiadający uprawnienia instruktorzy. Zajęcia z dziedziny rozlegle pojętego wychowa- nia fizycznego, obejmujące sprawność fizyczną ogólną i specjalną, prowa- dzone są zgodnie z programami nauczania zatwierdzonymi przez Komendę Główną Policji. Określają one treści nauczania oraz liczbę godzin przezna- czoną na realizację programu. 16 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie… Z analizy programów nauczania wynika, że zdecydowany nacisk poło- żono na kształtowanie sprawności fizycznej policjantów. Znaczenie spraw- ności fizycznej dla policjanta nie podlega żadnej dyskusji. Należy posta- wić jedynie pytanie: czy sprawność fizyczna i umiejętności indywidualne z samoobrony oraz posługiwania się pałką służbową gwarantują bezpie- czeństwo osobiste policjantowi? Treści zawarte w programach naucza- nia przygotowują policjanta do stosowania siły fizycznej w przypadkach pokonywania biernego i czynnego oporu oraz odpierania czynnej napaści. Natomiast podstawowe zasady taktyki mające zapewnić policjantom mak- symalne bezpieczeństwo w czasie działań nakazują odchodzenie od sto- sowania siły fizycznej wymagającej fizycznego kontaktu z uzbrojonym napastnikiem na rzecz stosowania środków technicznych, takich jak: pałka, RMG (ręczny miotacz gazowy), broń gładkolufowa, siatka obezwładnia- jąca czy broń krótka. Wiele szkoleń tylko w nazwie zawiera pojęcie taktyki działania zespołowego, ograniczając się do podstaw asekuracji i działania zespołowego podczas obezwładniania osób. Standardem w trakcie szkoleń powinno być także uczestniczenie w zajęciach w pełnym wyposażeniu służ- bowym i odpowiednim umundurowaniu. Przykładem jednostek szkolonych w pełnym wyposażeniu z zachowa- niem zasad współpracy zespołowej są pododdziały antyterrorystyczne Poli- cji lub grupy realizacyjne policji kryminalnej. W formacjach tych odnoto- wuje się znikomy procent śmiertelnych lub ciężkich wypadków w służbie. Wnioski wydają się oczywiste. Profesjonalne, systematyczne szkolenie połączone z odpowiednim wyposażeniem technicznym w sposób znaczący zwiększa szanse policjantów w starciu z brutalnymi bandytami. Ponadto działania prowadzone przy wsparciu innych funkcjonariuszy podnoszą skuteczność interwencji i mają ogromny wpływ na bezpieczeństwo inter- weniujących funkcjonariuszy. Przeprowadzone przeze mnie w  latach 1998–2000 i  2003–2008 w komendach miejskich i powiatowych Policji badania ankietowe nt. oceny zawartości programów szkoleń z zakresu taktyki i techniki inter- wencji oraz poczynione obserwacje podczas służby na stanowiskach kie- rowniczych i dowódczych pozwalają na sformułowanie następujących wniosków: — duża liczba technik samoobrony dla przeciętnego policjanta jest zbęd- na w czasie wykonywania czynności służbowych ze względu na małą skuteczność i duże zagrożenie wynikające z bezpośredniego kontaktu z przeciwnikiem; — w programach szkolenia należy zróżnicować procedury taktyczne dla policjantów służb prewencyjnej i kryminalnej ze względu na różnice ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 17 Robert Częścik w umundurowaniu i wyposażeniu w czasie wykonywania zadań służ- bowych; — w jak największym zakresie należy realizować zajęcia dotyczące działań zespołowych, współdziałania w patrolach dwuosobowych, kładąc jed- nocześnie szczególny nacisk na elementy asekuracji i współpracy przy realizowanych czynnościach interwencyjnych. Analiza programów szkolenia strzeleckiego i konstrukcji obiektów, w których prowadzone są zajęcia, pozwala na sformułowanie następują- cych wniosków: — strzelnice, na których realizowane jest lokalne doskonalenie strzeleckie, to często obiekty do tego niedostosowane (strzelnice sportowe, wojsko- we, komercyjne itd.); — dają się stale zauważyć spore rozbieżności między warunkami bezpie- czeństwa a warunkami użycia broni w sytuacjach bojowych; — utrzymuje się tendencja ograniczania dostępu do broni i zdejmowa- nia za nią odpowiedzialności, broń stale jest „fetyszyzowana”; zjawisko to nasila każdy incydent związany z nieostrożnym obchodzeniem się z bronią; — w czasie strzelań policjanci nie posługują się swoją bronią, lecz jednost- kami pozostającymi w wyposażeniu szkół (ośrodka szkolenia); — poprawa stanu bezpieczeństwa to bardzo złożony proces wymagający podjęcia wielu inicjatyw i dokonania wielu istotnych zmian w policji. Tragiczne wydarzenia kilkunastu minionych lat uruchomiły pozy- tywne i oczekiwane procesy zmian mających na celu uproszczenie proce- dur użycia środków przymusu bezpośredniego i broni w sytuacjach zagro- żenia życia i zdrowia policjanta. Był to sygnał dla środowiska policyjnego i osób odpowiedzialnych za szkolenie policjantów do podejmowania dzia- łań zapobiegających kolejnym tragediom. Mając na względzie podniesienie skuteczności szkolenia, wśród propozycji zmian, które mogą w zdecydo- wany sposób wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa fizycznego interweniu- jących policjantów, w pierwszej kolejności należałoby wprowadzić kolejne rozwiązania: — w ramach nauczanie praktycznych umiejętności i nawyków ograniczyć maksymalnie liczbę zajęć kształtujących umiejętności indywidualne, zastępując je inscenizacjami lub symulacjami interwencji policyjnych; — zajęcia te realizować nieschematycznie — o  różnych porach doby, w różnym terenie i warunkach oświetleniowych; — podczas zajęć ze strzelania i taktyki interwencji obligatoryjnie używać broni będącej w wyposażeniu jednostki macierzystej policjanta (dziś regułą jest posługiwanie się na zajęciach bronią będącą na stanie szko- 18 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praworządnie, skutecznie, bezpiecznie… ły policyjnej — kształtuje to zbędne nawyki i bezużyteczne umiejęt- ności); — położyć większy nacisk na  doposażenie jednostek szkoleniowych w środki techniczne gwarantujące kształtowanie umiejętności i nawy- ków mających wpływ na bezpieczeństwo fizyczne policjanta (środki ochrony osobistej, nowoczesne wyposażenie techniczne, systemy ak- tywnego treningu strzeleckiego z użyciem trenażerów, amunicji bar- wiącej itp.); — szkoły policji, ośrodki szkolenia oraz komórki „szkoleniowe” komend wojewódzkich Policji i Komendy Stołecznej Policji powinny dokony- wać analiz stanu bezpieczeństwa, wykorzystując do tego celu dokumen- tację wydarzeń nadzwyczajnych — pozwoli to określać bieżące zagroże- nia i przeciwdziałać przyczynom utraty życia i zdrowia funkcjonariuszy, w tym celu należałoby określić zasady współpracy i dostępu do doku- mentacji zdarzeń; — należy poszukiwać nowych możliwości w lepszej organizacji służby związanych z wykorzystaniem środków technicznych oraz zasobów ludzkich polegających na wypracowaniu algorytmów postępowania w szczególnie niebezpiecznych interwencjach; — należy stosować intensywne bieżące kontrole obowiązkowego wyposa- żenia w służbie oraz realizacji zaleceń dotyczących sposobu pełnienia służby w określonych porach dnia i rejonach służbowych (dyscyplina służbowa); — większy nacisk położyć na trening bezstrzałowy i czynności związane z obsługą broni (duża liczba wypadków w służbie wiąże się z brakiem podstawowych nawyków obsługi broni, co świadczy o tym, że broń sta- le stanowi duże zagrożenie zarówno dla przestępców, jak i samych poli- cjantów); — należałoby dokonać stosownych zmian w systemie oceny sprawności fizycznej funkcjonariuszy, uwzględniając zajmowane stanowisko i re- alizowane zadania. Z całą pewnością można stwierdzić, że w niektórych przypadkach sami policjanci, lekceważąco podchodząc do wykonywanych czynności służbo- wych, przyczyniają się do powstania lub eskalacji zagrożenia, a lista tych grzechów jest niestety długa. Przez wiele lat w salach, gdzie realizowałem swoje zadania służbowe jako instruktor, na widocznym miejscu ekspono- wałem myśl, od której rozpoczynałem pierwsze zajęcia: „Rozsądek nie jest tchórzostwem, brak rozsądku jest głupotą” autor nieznany 19 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Robert Częścik Literatura 1. Bednarek W., Stocki Z., Służba zewnętrzna — zasady, formy i koor- dynacja służby prewencyjnej. Wybrane zagadnienia, Wyd. Akademia Spraw Wewnętrznych, Warszawa 1974. 2. Dubisz S.  (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t.  3, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003. 3. Dunaj B. (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Wyd. Wilga, 4. Katalog mierników dla komend wojewódzkich (stołecznej) Policji Warszawa 1996. na 2013 rok, Warszawa 2013. 10. Wierny Z., Interwencje funkcjonariuszy MO, Wyd. Departamentu Szkolnictwa i  Doskonalenia Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Warszawa 1972. 11. Zestawienie statystyczne osiągniętych wartości dotyczących czasu reakcji na zdarzenie przez jednostki podrzędne do WA KGP War- szawa w okresie od 01.01.2013 do 31.12.2013, formularz IV/3, wydruk z 17 stycznia 2014 r. 5. Komenda Główna Policji, Biuro Spraw Wewnętrznych, Charakter i zakres potencjalnych zagrożeń w aspekcie stosowania przez funkcjo- nariuszy Policji przemocy fizycznej podczas pełnienia służby na podsta- wie danych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 września 2013 r., Warszawa 2013. 6. Komenda Główna Policji, Priorytety i zadania priorytetowe Komen- danta Głównego Policji na lata 2013–2015, KGP, Warszawa 2012. 7. Marek A., Kodeks karny. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer Polska, 8. Olechnicki K., Załęcki P., Słownik socjologiczny, Wyd. Graffiti BC, 9. Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich, RPO-747187-II/13/EK z 16 grud- Warszawa 2010. Toruń 1997. nia 2013 r. 20 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== prof. dr hab. Kuba Jałoszyński Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie Realizm szkolenia taktycznego policyjnych sił specjalnych warunkiem wysokiego poziomu umiejętności bojowych policjantów Streszczenie. Szkolenie jednostki kontrterrorystycznej policji to podstawowa i priorytetowa kwestia warunkująca jej funkcjonowa- nie. Służba w niej to praktycznie permanentne szkolenie. Cały proces szkolenia jest podporządkowany taktyce walki bezpośredniej w miej- scach i obiektach, w których w przyszłości funkcjonariusze tych jednostek mogą podejmować działania bojowe. Najistotniejszym ele- mentem w każdym podmiocie organizacyjnym jest człowiek. Zakres zadań, wykonywane i przewidywane sposoby działania wymagają od policjantów służących w jednostkach specjalnych szczególnych predyspozycji psychofizycznych. Aby przejść do procesu wyszkole- nia taktycznego, w pierwszej kolejności dąży się do uzyskania przez policjantów jednostki specjalnej najwyższych umiejętności w posłu- giwaniu się bronią. Efektem szkolenia jest wyrobienie u ćwiczących nawyków „pamięci mięśniowej” — wykonywania ruchów automa- tycznie. Niezwykle istotny jest pierwszy etap szkolenia związany ze szkoleniem podstawowym — przygotowującym policjantów jednostki kontrterrorystycznej do działań bojowych w ramach tak- tyki kontrterrorystycznej. Ośrodki szkolenia taktycznego znajdują się przy każdym pododdziale kontrterrorystycznym. Niemiecka jednostka GSG-9 (Grenzschutzgruppe 9) posiada kompleks obiek- tów do treningów taktycznych, wśród których znajduje się duży hangar, do którego na szynach wprowadzane są makiety wyko- nane z drewna, naturalnej wielkości — samolot, pociąg, autobus. Izraelscy agenci ochrony, pełniący służbę na pokładach samolo- tów lotniczych linii EL-AL, a także chroniący najważniejsze osoby w państwie (VIP), korzystają z bardzo prostych w swej konstrukcji obiektów, które jednocześnie oddają realizm możliwych wydarzeń związanych z zagrożeniem bezpieczeństwa w samolocie. W Polsce jedynie Biuro Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głównej Policji posiada na swoim terenie profesjonalną bazę szkoleniową, odpowiadającą europejskim i światowym standardom. Infrastruk- tura szkoleniowa jednostek kontrterrorystycznych jest inwestycją kosztowną i trudną w wykonaniu. Zainwestowane środki finansowe zwracają się w postaci poziomu wyszkolenia policjantów takiej for- macji, a także bezpieczeństwa tych funkcjonariuszy i osób będących ofiarami ataku terrorystycznego. Słowa kluczowe: szkolenie taktyczne, pododdział kontrterrorystyczny, Policja, bezpieczeństwo wewnętrzne Abstract. Training is the basic and priority issue in counterter- rorism police unit. Service is practically permanent training. The whole process of training is directly subordinated to direct combat tactics in places and facilities where the future may take combat action. The most important element in any organ- izational entity is  the  man. The  range of  performed tasks and the expected ways of acting require special psychophysi- cal predispositions of police officers serving in special units. To go to the tactical training process, the first aim is to obtain the highest skills in the use of weapons by police officers of the special unit. The result of the training is to develop muscle memory habits — doing movements automatically. Extremely important is the first stage of training, which is connected with basic training — preparing police officers of counterterrorism units for combat operations in the context of counterterrorism tactics. Tactical training centers are located at each subdivi- sion of counterterrorism. German unit GSG-9 has a complex of facilities for tactical training, among which there is a large hangar where they put on the  rails a  full-scale model of a plane, train, bus — made of wood. Israeli security agents who are on duty on board of air line EL-AL, as well as pro- tecting the most important people in the country (VIP) use objects which are very simple in its construction and give the realism of possible events related to the risk security on an airplane too. In Poland, only the Anti-Terrorist Operations Bureau of Police Headquarters, has on its premises a profes- sional training base corresponding to the European and world standards. Training infrastructure of counterterrorism units is costly and difficult to build investment. The invested funds return in the form of the level of training of police officers from this kind of forces, as well as their safety and the safety of people who are the victims of a terrorist attack. Keywords: tactical training, counterterrorism subdivision, police, internal security 21 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński Szkolenie jednostki kontrterrorystycznej policji to podstawowa i prio- rytetowa kwestia warunkująca jej funkcjonowanie. Służba w niej to prak- tycznie permanentne szkolenie. Cały proces szkolenia jest podporząd- kowany taktyce walki bezpośredniej w miejscach i obiektach, w których w przyszłości funkcjonariusze tych jednostek mogą podejmować działa- nia bojowe (rycina 1). Najistotniejszym elementem w każdym podmiocie organizacyjnym jest człowiek. Zakres zadań, wykonywane i przewidywane sposoby działania wymagają od policjantów służących w jednostkach spe- cjalnych szczególnych predyspozycji psychofizycznych. Rycina 1. Obszary procesu przygotowania do działań bojowych policjantów jednostki kontrterrorystycznej BUDYNKI ŚRODKI TRANSPORTU AGLOMERACJA MIEJSKA TERENY OTWARTE/LEŚNE TAKTYKA WALKI BEZPOŚREDNIEJ PRZYGOTOWANIE FIZYCZNE KONDYCJA SIŁA SPRAWNOŚĆ PŁYWANIE WALKA WRĘCZ KARATE JUDO BOKS ZAPASY WYSZKOLENIE STRZELECKIE WYSZKOLENIE SPECJALISTYCZNE TEORIA TECHNIKA CELNOŚĆ SZYBKOŚĆ TECHNIKA PARAMEDYKA NURKOWANIE ALPINIZM Źródło: opracowanie własne Proces szkolenia, aby był skuteczny i przynosił efekty, musi przebiegać zgodnie z pewnymi zasadami, a przekazywanie wiedzy powinno się odby- wać w ściśle określonej kolejności (rycina 2). Proces szkolenia składa się z czterech podstawowych faz: — szkolenia podstawowego, — szkolenia specjalistycznego, — szkolenia doskonalącego, — szkolenia podtrzymującego. 22 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Realizm szkolenia taktycznego policyjnych sił specjalnych… Rycina 2. Przebieg procesu szkolenia jednostki kontrterrorystycznej P Pm Po Pw ODRUCHY NAWYKI UMIEJĘTNOŚCI WIEDZA TEORETYCZNA Podstawowe Specjalistyczne Doskonalące Podtrzymujące T P — poziom wyszkolenia (w — wyjściowy, o — oczekiwany, m — modelowy) T — czas realizacji szkolenia Źródło: K. Jałoszyński, S. Kulczyński, Dobór i szkolenie żołnierzy/policjantów jednostek przeznaczonych do walki z terroryzmem [w:] K. Jałoszyński (red.), Zagadnienia fizycznej walki z terroryzmem. Aspekty organizacyjne i prawne, Warszawa 2010, s. 144 Jednostka kontrterrorystyczna to organizm złożony z ludzi, którzy muszą na sobie wzajemnie polegać. W dowodzeniu tego typu pododdzia- łem nie ma miejsca na słabości. Aby stworzyć silny i zgrany zespół, poli- cjanci powinni mieć wpojoną odpowiedzialność za kolegę, zadanie, jakie mają wykonać, ludzi, którym mają pomóc. Wzorzec, jakiemu powinien podlegać proces kierowania/dowodzenia jednostką kontrterrorystyczną najlepiej oddają słowa twórcy i pierwszego dowódcy niemieckiej jednostki kontrterrorystycznej GSG-9, generała Urilcha K. Wegenera: „GSG-9 była dowodzona przeze mnie według wytycznych taktyki typu pruskiego, co oznacza, że jeśli zostaje przekazane członkowi GSG-9 zadanie, musi on być w stanie wypełnić misję lub wypełnić rozkaz na własną odpowiedzialność poprzez dostosowanie się do sytuacji, jeśli tego wymagają okoliczności”1. 1 R. Tophoven, Mogadishu — 30 Years After, “Safety and Security International” 2007, No. 6, s. 6 (tłum. K. Maniszewska). 23 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński Najistotniejszym elementem w każdym podmiocie organizacyjnym jest człowiek. Od tego, jakich ludzi przyjmiemy do jednostki kontrterrory- stycznej zależeć będzie jej poziom wyszkolenia, co ma bezpośrednie prze- łożeni na możliwości realizacji zadań bojowych. Idealny typ funkcjonariu- sza GSG-9 tak opisywany jest przez byłego głównego psychologa grupy, Wolfganga Salewskiego: „Potrzebujemy idealisty, który chce zaangażować wszystkie swoje zdolności fizyczne i psychiczne w zmienianie rzeczy, które są w naszym społeczeństwie złe i przywracanie porządku, ale nie potrzebu- jemy kogoś, kto mówi, że sam jest w stanie bronić naszych wolnych, demo- kratycznych struktur. GSG-9 potrzebuje mądrych ludzi, którzy mają prak- tyczną inteligencję”2. Służba w jednostce specjalnej policji jest wyjątkowo ciężka i uciążliwa, zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym. Każdy, kto wstępuje do jednostki kontrterrorystycznej, musi mieć świadomość, że będzie wyko- nywał zadania szczególnie niebezpieczne3 i uczestniczył w szkoleniu nio- sącym ze sobą ryzyko kontuzji, trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet śmierci. Podejmując służbę w tego typu jednostce, trzeba zatem godzić się na ponoszenie związanego z tym ryzyka. Elitarność nie wynika bowiem jedynie z nazwy „jednostka specjalna”, ale przede wszystkim z niecodzien- ności wykonywanych zadań oraz formy przygotowania się do nich (procesu szkolenia). Działania, w realizacji których uczestniczą policjanci jednostek kontrterrorystycznych, wynikają z wydarzeń nagłych (np. wzięcie zakład- ników, podłożenie ładunku wybuchowego) lub też podyktowane są wyso- kim stopniem niebezpieczeństwa, wynikającym ze zbyt wysokiego ryzyka dla przeciętnego policjanta (np. zatrzymanie uzbrojonego przestępcy)4. Wymagania, jakie stawiane są jednostkom specjalnym, do których należy jednostka kontrterrorystyczna, sprawiają, że trafiają do nich wyselekcjono- wani policjanci, dysponujący atrybutami, które odróżniają ich od kolegów z jednostek typowych. Wpływają na to następujące czynniki5: 2 R. Scholzen, Anti-Terror Special Forces of the Police, “Safety and Security Inter- national” 2007, No. 6, s. 8 (tłum. K. Maniszewska). 3 K. Jałoszyński, Uwagi na temat niektórych aspektów szkolenia specjalistycz- nego oraz taktyki specjalnej krajowych formacji antyterrorystycznych, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej w Szczytnie” 1988, nr 1/60, s. 23. 4 Biuro Prewencji Komendy Głównej Policji, Program szkolenia i doskonalenia zawodowego etatowych pododdziałów antyterrorystycznych Policji, Warszawa 1995, s. 3. 5 D. Zawadka, Sumienie czy rozkaz — wyznacznikiem działania w operacjach spe- cjalnych [w:] A. Szerauc (red.), Służyć w ochronie i obronie wartości. Aksjolo- giczne fundamenty służb mundurowych, Płock 2010, s. 167–168. 24 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Realizm szkolenia taktycznego policyjnych sił specjalnych… — jednostki specjalne są formowane z dojrzałych, doświadczonych poli- cjantów, kompetentnych, często posiadających umiejętności w więcej niż jednej specjalności (są to wyselekcjonowani specjaliści dysponujący zdolnościami precyzyjnych działań uderzeniowych, stąd ryzyko podej- mowania błędnych decyzji czy też wydawania błędnych rozkazów jest maksymalnie zminimalizowane); — policjanci jednostek specjalnych są przygotowani do działania w ma- łych, samowystarczalnych zespołach, są poddawani permanentnej we- ryfikacji poziomu wyszkolenia bojowego, a także efektywności działa- nia zespołowego w sytuacji najwyższego ryzyka i stresu. Zakres zadań, wykonywane i przewidywane sposoby działania wyma- gają od policjantów służących w jednostkach specjalnych szczególnych pre- dyspozycji psychofizycznych, wyrażających się w odwadze, ofiarności, opa- nowaniu, odporności na stresy w trudnych warunkach i w bardzo wysokiej sprawności fizycznej, w pełni tego słowa znaczeniu6. Podstawowym warunkiem pracy, a przez to również uczestniczenia w szkoleniu oraz działaniach bojowych policjantów jednostki specjalnej jest bardzo dobry stan ich zdrowia. Od stanu zdrowia zależy w głównej mierze dyspozycja i chęć do udziału w treningach, jak również utrzymanie w pełni sprawnego organizmu podlegającego często submaksymalnym lub maksymalnym obciążeniom7. Znaczenie budowy somatycznej (wraz z jej cechami charakterystycz- nymi) dla efektywności uzyskiwanych rezultatów jest bezdyskusyjne, wynikające z wieloletnich doświadczeń teorii i praktyki sportu. W zakre- sie służby w jednostkach antyterrorystycznych najbardziej pożądane są osoby o harmonijnej budowie ciała. Przesadna muskulatura występu- jąca zwłaszcza u kulturystów nie jest cechą, która ma pozytywne zna- czenie dla sprawności fizycznej komandosa. Rozbudowane partie mięśni powodują ograniczenie ruchliwości, spowolnienie i mniejszą koordyna- cję ruchową. Podstawowym twierdzeniem teorii sportu jest to, że sprawność ogólna stanowi podstawę do wszelkiej sprawności specjalnej8. Dlatego też tak duży nacisk kładzie się na poznanie (określenie) jej poziomu w trakcie wybie- rania kandydatów do służby w formacjach kontrterrorystycznych. Znajo- 6 M. Żywczyk, Szkolenie funkcjonariuszy pododdziałów specjalnych MO prze- znaczonych do fizycznego zwalczania terroryzmu, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej w Szczytnie” 1988, nr 1/60, s. 141. 7 J. Hybiński, Szkolenie sportowe w pododdziale antyterrorystycznym, Wydział Antyterrorystyczny Komendy Stołecznej Policji, 1991 (maszynopis). 8 Tamże. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 25 Kuba Jałoszyński mość dokładnych możliwości w dziedzinie sprawności ogólnej żołnierza czy policjanta umożliwia dalsze kształtowanie jego sprawności specjalnej, z uwzględnieniem kształtowania cech motorycznych wymagających więk- szego wysiłku, określenia stopnia swobody przy organizacji zajęć indywi- dualnych i zespołowych. Nie mniej ważnym niż poziom sprawności ogólnej jest poziom odpor- ności psychicznej podczas wysiłku fizycznego. Można wyodrębnić dwa aspekty tego zagadnienia: pierwszy związany jest z reakcją na wzrastające obciążenie treningowe, drugi, z zachowaniem w momentach decydujących mającym wpływ na uzyskany wynik (zdolność do krótkotrwałego dodatko- wego wysiłku, umiejętność opanowanego reagowania na przegraną). Reak- cja psychiczna, która jest możliwa do zaobserwowania podczas wysiłku fizycznego, stanowi bardzo ważny element przy określaniu odporności komandosa na stres podczas działań bojowych. Wytrzymałość specjalną kształtuje się na bazie wytrzymałości ogólnej. W zależności od wymagań stawianych służącym w pododdziale, wytrzyma- łość ta może być kształtowana w kierunku bardzo intensywnego, krótko- trwałego wysiłku bądź też nastawiona na wysiłek długotrwały. Intensywny, krótkotrwały wysiłek będzie domeną policyjnych jednostek specjalnych, natomiast wysiłek długotrwały (np. marsze wielokilometrowe z pełnym obciążeniem) będzie bardziej pożądany w pododdziałach wojskowych. Wynika to między innymi z zadań dywersyjnych, jakie mają jednostki woj- skowe. Formy treningowe, jakie mają zastosowanie w tego typu jednostkach, można umownie kwalifikować według różnych układów: — według pracy nad poszczególnymi elementami podlegającymi wytreno- — według kształtowania cech motorycznych: waniu: • • • trening sprawnościowy, trening techniczny, trening taktyczny; • • • • • trening ogólnorozwojowy, trening specjalistyczny, trening siłowy, trening wytrzymałościowy, trening szybkościo
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Grupy dyspozycyjne społeczeństwa w świetle potrzeb bezpieczeństwa państwa. Tom 3 Praktyczne aspekty przygotowania grup dyspozycyjnych państw...
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: