Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00044 005327 19042136 na godz. na dobę w sumie
Gruzja. Travelbook. Wydanie 3 - książka
Gruzja. Travelbook. Wydanie 3 - książka
Autor: Liczba stron: 224
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-2825-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po kontynentach i regionach
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Gruzja należąca geograficznie do Azji, a mentalnie i kulturowo do Europy, to kraj ludzi niezwykle gościnnych i otwartych - prawdziwy raj dla turystów. Zaprasza ich na czarnomorskie wybrzeże, w doliny, gdzie rosną figi i palmy, uprawiane są kiwi i banany, oraz w dzikie góry, w najwyższym kaukaskim pasmie przekraczające pięć tysięcy metrów, niżej zaś stwarzające niezliczone możliwości emocjonujących wędrówek. Gruzja słynie z żywiołowych tańców, dobrego wina i wybornej kuchni. I mimo swojej coraz większej popularności nadal jest krainą do odkrycia.

Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Gruzja Autor przewodnika: Krzysztof Kamiński Współpraca: Szymon Opryszek, Magdalena Paluchowska, Ewelina Rzeszódko, Maciej Żemojtel Aktualizacja: Regina Skibińska, Maciej Żemojtel Autor przewodnika: Krzysztof Kamiński Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Współpraca: Szymon Opryszek, Magdalena Paluchowska, Ewelina Rzeszódko, Maciej Żemojtel Aktualizacja: Regina Skibińska, Maciej Żemojtel Redakcja: Aurelia Hołubowska Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja techniczna: Katarzyna Leja Aktualizacja: Regina Skibińska, Maciej Żemojtel Redakcja: Aurelia Hołubowska Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja techniczna: Katarzyna Leja Redakcja: Aurelia Hołubowska Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za Redakcja techniczna: Katarzyna Leja Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC zgodą Shutterstock Images LLC zgodą Shutterstock Images LLC Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej pu- blikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej pu- autorskich niniejszej publikacji. blikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej pu- właścicieli. autorskich niniejszej publikacji. blikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za zwią- właścicieli. autorskich niniejszej publikacji. zane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania infor- kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za zwią- właścicieli. macji zawartych w książce. zane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania infor- kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za zwią- macji zawartych w książce. zane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania infor- macji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice Wydawnictwo Helion tel.: 32 2309863 ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice e-mail: redakcja@bezdroza.pl Wydawnictwo Helion tel.: 32 2309863 księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice e-mail: redakcja@bezdroza.pl tel.: 32 2309863 księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl e-mail: redakcja@bezdroza.pl Drogi Czytelniku! księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: Drogi Czytelniku! http://bezdroza.pl/user/opinie/?begrz3 Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Drogi Czytelniku! http://bezdroza.pl/user/opinie/?begrz3 Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. http://bezdroza.pl/user/opinie/?begrz3 Wydanie III Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. ISBN: 978-83-283-2825-9 Wydanie III Copyright © Helion, 2018 ISBN: 978-83-283-2825-9 Wydanie III Copyright © Helion, 2018 ISBN: 978-83-283-2825-9 Copyright © Helion, 2018 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Lubię to! • Księgarnia internetowa Nasza społeczność 3 I C Ś E R T I S P S Spis treści ATRAKCJE GRUZJI _______________________________________ 8 INFORMACJE PRAKTYCZNE _______________________15 PRZED WYJAZDEM ___________________________________________16 Wybór czasu podróży _________________________________________ 16 Źródła informacji _____________________________________________ 18 Formalności ________________________________________________20 DOJAZD _____________________________________________________22 Samolotem _________________________________________________22 Pociągiem i promem __________________________________________23 Autobusem _________________________________________________23 Samochodem _______________________________________________26 Powrót ____________________________________________________26 NA MIEJSCU __________________________________________________27 Komunikacja ________________________________________________27 Noclegi ____________________________________________________28 Wyżywienie ________________________________________________29 INFORMATOR A–Z ____________________________________________31 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE __________________39 KRAJOZNAWCZE ABC _________________________________________40 Krajobrazy __________________________________________________40 Klimat _____________________________________________________ 41 Flora i fauna ________________________________________________43 Ustrój i gospodarka ___________________________________________ 47 SPOŁECZEŃSTWO ____________________________________________47 Język ______________________________________________________47 Religia _____________________________________________________49 Obyczaje ___________________________________________________50 KULTURA I SZTUKA ___________________________________________54 Architektura ________________________________________________54 Kup książkę Poleć książkę 4 I C Ś E R T I S P S Literatura __________________________________________________55 Kino ______________________________________________________56 Muzyka ____________________________________________________57 WINA ______________________________________________________58 KUCHNIA ____________________________________________________62 GRUZJA __________________________________________________65 TBILISI _______________________________________________________66 ŚWIĘTY JERZY ______________________________________________96 MEGRELIA ___________________________________________________98 Poti _______________________________________________________98 Anaklia ___________________________________________________ 100 Zugdidi ___________________________________________________ 100 SWANETIA __________________________________________________ 102 Lentechi __________________________________________________ 104 Mestia ____________________________________________________ 105 Uszguli ___________________________________________________ 110 RACZA-LECZCHUMI _________________________________________ 113 Ambrolauri ________________________________________________ 113 IMERETIA ___________________________________________________ 114 Kutaisi ____________________________________________________ 116 WEWNĘTRZNA KARTLIA _____________________________________ 127 Gori ______________________________________________________ 127 Surami____________________________________________________ 134 MCCHETA-MTIANETIA _______________________________________ 136 Mccheta __________________________________________________ 137 Gruzińska Droga Wojenna _____________________________________ 146 Kazbegi ___________________________________________________ 148 CHEWSURETIA ______________________________________________ 153 KACHETIA ___________________________________________________ 157 Dawid Garedża _____________________________________________ 158 Signagi ___________________________________________________ 160 Telawi ____________________________________________________ 163 Udżarma __________________________________________________ 168 Park Narodowy Lagodechi ____________________________________ 168 TUSZETIA ___________________________________________________ 170 Omalo ____________________________________________________ 171 Trekking Omalo – Szatili _____________________________________ 175 Kup książkę Poleć książkę GURIA ______________________________________________________ 182 ADŻARIA ____________________________________________________ 184 Batumi ___________________________________________________ 185 ZŁOTE RUNO ______________________________________________ 192 Park Narodowy Mtirala _______________________________________ 196 SAMCCHE-DŻAWACHETIA ___________________________________ 197 Achalciche _________________________________________________ 198 Bordżomi _________________________________________________ 203 Bakuriani __________________________________________________ 206 Park Narodowy Bordżomi-Charagauli ____________________________ 208 Wardzia ___________________________________________________ 212 DOLNA KARTLIA ____________________________________________ 216 SŁOWNICZEK POLSKO-GRUZIŃSKI ___________________________ 218 INDEKS _____________________________________________________ 222 5 K E M A R S P S | I I C Ś E R T I S P S Spis ramek Książka w podróży _______________________________________________ 17 Co zabrać w podróż? _____________________________________________ 18 Placówki dyplomatyczne _________________________________________20 Gruzja w internecie ______________________________________________ 21 Gruzińskie przejścia graniczne _____________________________________22 Wjazd do Osetii Południowej – stanowczo odradzamy! _________________25 Orientacyjne ceny produktów spożywczych __________________________30 Święta i dni wolne od pracy w Gruzji ________________________________32 Telefony alarmowe_______________________________________________36 Co włożyć do apteczki? ___________________________________________38 Dlaczego „Gruzja”? ______________________________________________40 Legenda o powstaniu Gruzji _______________________________________ 41 Gruzja (Sakartwelo, საქართველო) – dane encyklopedyczne____________ 42 Początki ochrony środowiska ______________________________________43 Kalendarium historyczne ______________________________________45–46 Megrelowie i Swanowie __________________________________________48 Kup książkę Poleć książkę 6 P A M S P S | I K E M A R S P S I Gruziński Kościół Prawosławny _____________________________________49 Witeź w tygrysiej skórze ____________________________________________ 55 Gurgenidze _____________________________________________________57 Przepis na chinkali _______________________________________________63 Legenda o powstaniu Tbilisi _______________________________________ 67 Tyfliskie łaźnie __________________________________________________69 Stare Tbilisi _____________________________________________________ 75 Jeden dzień w Tbilisi _____________________________________________80 Przydrożne ołtarzyki ____________________________________________ 103 Kartlis dgeebi ___________________________________________________ 128 Drzewo życia i osiedla dla uchodźców ______________________________ 129 Legenda o Sweti Cchoweli _______________________________________140 Kazibek i Kazbegi _______________________________________________148 Zachód słońca nad Kazbekiem ____________________________________ 152 Chewsurowie – potomkowie rycerzy-krzyżowców ____________________ 153 Wycieczki w Chewsuretii i Tuszetii _________________________________ 154 Kamienie z Jerozolimy ___________________________________________ 158 Park Narodowy Waszlowani ______________________________________ 169 Isindi i znakomici jeźdźcy z Gurii ___________________________________ 182 Adżarowie _____________________________________________________184 Trochę Polski w Adżarii __________________________________________188 Gruzińskie przyprawy ___________________________________________ 189 Wódka z morwy ________________________________________________ 197 Najsłynniejsza woda mineralna w ZSRR _____________________________203 Legenda o powstaniu Wardzi _____________________________________ 212 Spis map Gruzja ____________________________________________ przednia okładka Tbilisi ______________________________________________________70–73 Plan metra w Tbilisi ______________________________________________88 Kutaisi ________________________________________________________ 118 Batumi____________________________________________________ 186–187 Tbilisi – stare miasto i okolice ____________________________ tylna okładka Kup książkę Poleć książkę ARCHITEKTURA SAKRALNA Bazylika Anczischati w Tbilisi Świątynia wzniesiona na przełomie V i  VI w. to jedna z najstarszych bu- dowli w Gruzji i wspaniały pomnik wczesnogruzińskiej architektury. Katedra Sioni w Tbilisi To jeden z najważniejszych obiektów sakralnych w kraju. Przez wieki była główną katedrą Gruzji oraz siedzibą zwierzchnika Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego. Obecna XIII-wieczna świątynia to serce starego miasta w Tbilisi i miejsce przechowywania krzyża św. Nino – najcenniejszej reli- kwii Kościoła gruzińskiego. Katedra w Nikorcmindzie Świątynię z XI stulecia zdobią niezwy- kłe freski z XVII w. Ich bogactwo i róż- norodność są unikatowe i sprawiają, że katedra uważana jest za jeden z naj- cenniejszych zabytków w Gruzji. Katedra Alawerdi Monumentalna świątynia z XI w., jedna z najwyższych na Kaukazie, stanowi centrum religijne Kachetii. Należy ona do kompleksu klasztornego składa- jącego się z różnych budowli, m.in. refektarza, łaźni, dzwonnicy, pocho- dzących przeważnie z przełomu XVII i XVIII w. Katedra Bolnisi Trójnawowa bazylika z kamienia ciosa- nego pochodzi z końca V w. Warto zo- baczyć zwłaszcza nieco mroczne wnę- trze świątyni – można się tam poczuć jak podczas podróży w czasie. Monaster Dawid Garedża Średniowieczny kompleks klasztorny na półpustynnych zboczach góry Ga- redża składa się z kilkunastu monaste- rów, kilkudziesięciu cerkwi oraz setek kaplic i komnat skalnych powstałych w okresie od VI do XIII w. Kup książkę Poleć książkę POMNIKI HISTORII Szatili Najsłynniejsza miejscowość Chew- suretii to maleńka XII-wieczna wieś- -twierdza w wąwozie rzeki Argun. Ze- spół zabudowy składa się z ok. 60 wież mieszkalno-obronnych połączo- nych ze sobą i tworzących niezwy- kłą fortecę. Kutaisi Drugie co do wielkości miasto Gruzji to również dawna stolica kraju i jedno z najstarszych miast na świecie. Jego początki datowane są na czasy legen- darnego króla Minosa, czyli XVII–XV w. p.n.e. W mitologi greckiej Kutaisi opi- sane zostało jako miasto Ai w Kolchi- dzie, do którego po złote runo wyru- szyli Argonauci. Gori W rodzinnym mieście Józefa Stalina warto zobaczyć nie tylko poświęcone mu muzeum, ale też wspaniałą twier- dzę Gori i bogate zbiory Narodowego Muzeum Historyczno-Etnograficznego. Uplisciche Skalne miasto założone w epoce brązu i zarazem dawna rezydencja gruzińskich królów zachwyca roz- miarami, wspaniałą lokalizacją i pięk- nem zdobień. Dmanisi Pośród ruin tego miasta-fortecy odna- leziono skamieniałości czaszek i szczęk istoty człekokształtnej, znanej jako Homo georgicus, sprzed 1,8 mln lat! Wardzia Miasto-klasztor zostało wydrążone w zboczach góry Eruszezti. Pierwot- nie kompleks składał się z ponad 3000 pomieszczeń na 13 poziomach. Do dziś zachowało się ponad 250 kom- nat oraz fragmenty sieci tuneli i sys- temu wodno-kanalizacyjnego. Kup książkę Poleć książkę NAJCIEKAWSZE MUZEA Muzeum Sztuki Gruzji w Tbilisi Przechowywane są tu tak cenne eks- ponaty, jak złoty krzyżyk królowej Ta- mary (XII w.) czy Tryptyk Chachulski wykuty w XII w. w szczerym złocie. Warty odwiedzenia jest również dział malarstwa, przezentujący m.in. prace gruzińskiego prymitywisty Nika Piro- smanaszwilego. Gruzińskie Muzeum Narodowe w Tbilisi Na bogate zbiory placówki – ok. 10 tys. eksponatów – składają się przedmioty przybliżające dzieje ziem gruzińskich od paleolitu aż po współczesność. Można tu zobaczyć m.in. pochodzące z Kolchidy klejnoty liczące sobie kilka tysięcy lat. Narodowe Muzeum Historyczno- -Etnograficzne w Gori W zbiorach placówki znajdują się m.in. narzędzia rolnicze z wczesnej epoki brązu, dokumenty pochodzące z  IX–XI w., a także eksponaty zwią- zane z gruzińską kulturą, muzyką, architekturą itd. Muzeum Stalina w Gori To kontrowersyjne muzeum groma- dzi pamiątki po jednym z najsłynniej- szych Gruzinów. Można tu zobaczyć np. jedną z dziewięciu pośmiertnych masek Stalina, prezenty, które wódz otrzymał z okazji swoich 70. urodzin, i jego zestaw do golenia. Obok bu- dynku muzeum stoi 84-tonowy wa- gon pociągu, którym Stalin podró- żował m.in. na konferencję w Jałcie. Muzeum Sztuki Adżarii w Batumi Na parterze tej placówki umieszczono galerię sztuki współczesnej z regionu Adżarii, natomiast na pierwszym pię- trze można obejrzeć obrazy z XIX i XX w. Kup książkę Poleć książkę 136 i i a t e n a t M - a t e h c c M MCCHETA-MTIANETIA Mccheta-Mtianetia (მცხეთა-მთიანეთის) to jeden z najpiękniej położonych regionów Gruzji. Północna część tego obszaru to pa- sma Kaukazu Wielkiego, ze szczytami się- gającymi od 3500 do ponad 5000 m n.p.m., malowniczymi jeziorami i izolowanymi wio- skami oraz budzącą podziw górą Kazbek (5033 m n.p.m.). Region przecina Gruziń- ska Droga Wojenna z głównym ośrodkiem narciarskim kraju – Gudauri. Stolicą krainy jest Mccheta, dawna stolica Gruzji, w 1994 r. wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Nazwa Mtianetia kryje w sobie gruzińskie słowo mta, czyli góra, co idealnie oddaje charakter tego regionu. ▼   Mccheta Kup książkę Poleć książkę 137 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M Mccheta Mccheta (მცხეთა), dawna stolica gruziń- skiego królestwa Iberii, oddalona jest od Tbi- lisi o 25 km i stanowi obowiązkowy punkt na trasie zwiedzania Gruzji. Jest jedną z najład- niejszych miejscowości w kraju. Znajduje się tu mnóstwo zabytków, z których trzy: kate- dra Sweti Cchoweli oraz monastery Dżwari i Samtawro objęte są ochroną UNESCO. warto zobaczyć Katedra Sweti cchoweli kate- Jeden z gruzińskich poetów napisał o drze Sweti Cchoweli (სვეტიცხოველი): „Patrząc na nią, wierzysz, że Bóg tu jest”. Sto- jąca w centrum Mcchety XI-wieczna świą- tynia wyróżnia się na tle innych obiektów o charakterze sakralnym nie tylko swoją wartością artystyczną, lecz również rolą, jaką odegrała w historii narodu gruzińskiego. Jako katedra patriarchalna – siedziba katolikosa, głowy Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego, była przez stulecia duchowym centrum Gru- zji. To tu odbywały się uroczystości konsekra- cyjne królów i przywódców Kościoła, śluby i chrzty koronowanych głów, tu wreszcie chowani byli najważniejsi dostojnicy religijni i świeccy (niektóre z grobowców w katedrze przetrwały do dzisiaj). Podczas najazdów na Gruzję Sweti Cchoweli służyła za schronie- Kup książkę Poleć książkę 138 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M nie mieszkańcom Mcchety i okolicznych wio- sek. Świątynia, ze swoją przebogatą biblio- teką, pełniła również ważną funkcję popu- laryzatora sztuki pisanej. Przetrwały dowody na to, że księgi wraz ze skarbami przechowy- wane były w specjalnych schowkach ukry- tych w ścianach. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał w tzw. świętym gaju – królewskim ogrodzie w widłach rzek Kura (Mtkwari) i Aragwi. Zbu- dowano go na polecenie pierwszego chrze- ścijańskiego króla Gruzji, Miriana, w latach 30. IV w. Był to drewniany niewielki obiekt, którego szczątki odkryto podczas prowa- dzonych na terenie katedry badań arche- ologicznych. W 2. poł. V w., za czasów rządów króla Wachtanga Gorgasalego, gruziński Kościół zyskał niezależność, tj. stał się Kościołem au- tokefalicznym (wcześniej podlegał patriar- chatowi Antiochii). W Mcchecie została usta- nowiona rezydencja patriarchy z ka- tedrą w Sweti Cchoweli. W cza- sach tych miasto pełniło funk- cję centrum chrześcijaństwa nie tylko dla Gruzji, ale i dla całego Kaukazu. Drewniany kościółek nie odpowiadał już rosnącemu autorytetowi religii chrześcijańskiej, z tego też powodu w końcu V w. król Wachtang Gorgasali wydał rozkaz budowy większej, kamiennej trójnawowej świątyni. Jej wymiary znacznie przekraczały wielkość innych słynnych kościołów tamtej epoki, takich jak Cilkani, Bolnisi czy Kchaszmi. Na początku XI w. na zlecenie patriarchy Melkisedeka I katedra została gruntownie przebudowana. Architekt Arsakidze prze- konstruował starą trójnawową bazylikę na charakterystyczny już wtedy dla Gruzji obiekt oparty na planie krzyża. Przyjmuje się, że bu- dowa trwała 19 lat (1010–29). Efekt pracy uta- lentowanego architekta przetrwał do dzisiaj jedynie z niewielkimi zmianami. Tragiczna historia Gruzji nie pozostała bez wpływu na katedrę: w wyniku niszczy- cielskiego trzęsienia ziemi w końcu XIII w. (1283) zawaliła się kopuła świątyni – została jednak odbudowana już w 1. poł. XIV w. przez Giorgia Wspaniałego. Ponownie kopuła le- gła w gruzach w wyniku ataku wojsk Ta- merlana (Timura Kulawego) pod ko- niec XIV w. ▼   Katedra Sweti Cchoweli Kup książkę Poleć książkę 139 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M wanym słońcem i przybiera złocistą barwę, natomiast po zmroku, pod niebem usianym gwiazdami, bryła katedry, pełna dostojeństwa i harmonii, zwraca się ku niebu”. Mury katedry zdobią też różnego rodzaju płaskorzeźby, często o znaczeniu symbo- licznym. I tak, bycze głowy symbolizowały rolnictwo (same byki były uważane za święte zwierzęta), a kiście winogron – urodzaj. Południową elewację katedry dekoruje interesująca kompozycja płaskorzeźb po- wstała w okresie budowy: winorośl – święta roślina Gruzji, św. Jerzy przebijający smoka, krzyż z opuszczonymi ramionami – symbol chrześcijańskiego zbawienia, dwa gołębie wzlatujące z jednego naczynia. Ponadto znajduje się tu symbol wieczności chrze- ścijaństwa – sześcioskrzydły anioł (serafin), a także scena ukrzyżowania Chrystusa. Ciekawostką jest znajdująca się na ścia- nie północnej płaskorzeźba przedstawia- jąca prawą rękę trzymającą kwadrat z pod- pisem: „Ręka sługi Arsakidze – wybacz mu”. Legenda, którą wykorzystał Konstantin Gamsachurdia w powieści Ręka wielkiego Król Aleksander I odtworzył kolumny, jednak dla wzmocnienia konstrukcji posta- nowił uczynić je masywniejszymi, co spowo- dowało, że utraciły oryginalne piękno. Nawet dziś łatwo dostrzec, jak bardzo różnią się od siebie filary z XI i z XV w. W XI w. sklepienie łukowe było wyższe, a kolumny piękniejsze. Niegdyś również odległości pomiędzy ko- lumnami były jednakowe, po XV-wiecznej odbudowie odstęp pomiędzy dwiema z nich zwiększył się dwukrotnie. Wzmocnienie ko- lumn można próbować usprawiedliwiać ob- ciążeniem, jakie każda z nich musi wytrzy- mać – ok. 700 ton na jedną kolumnę. Sweti Cchoweli zbudowana jest z pia- skowca i przykryta dachami z bazaltu przy- wiezionego tu z Algeti. Wzniesiono ją na planie krzyża, zwieńczonego na przecię- ciu ramion 16-okienną kopułą w kształcie ostrosłupa. Jest jedną z najwyższych świą- tyń w Gruzji (54 m). Każda elewacja Sweti Cchoweli zdobna jest już samą różnorodnością kamieni uży- tych do budowy. Bogata kolorystyka kate- dry zainspirowała sławnego gruzińskiego pisarza Konstantina Gamsachurdię do stwier- dzenia: „Spojrzenie na Sweti Cchoweli jest wspaniałym doznaniem w każdej porze dnia: o poranku przypomina kolor jaszczurki, gdy zapada zmrok, oświetlona jest niezmordo- Kup książkę Poleć książkę 140 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M Legenda o Sweti Cchoweli W I w. do Mcchety powrócił z Jerozo- limy, w której był świadkiem męczeńskiej śmierci Jezusa, Eliasz, żydowski mieszka- niec tego miasta. Przywiózł ze sobą chi- ton Chrystusa. Legenda mówi, że w mie- ście powitała Eliasza jego siostra, Sidonia. Gdy dowiedziała się, jak cenną rzecz przy- wiózł jej brat, przycisnęła szatę do piersi i padła rażona wielką trwogą. Pochowano ją wraz z szatą w królewskich ogrodach, później na jej grobie wyrósł cedr libań- ski. Po przyjęciu przez Gruzję chrześcijań- stwa w IV w., na polecenie króla Miriana drzewo zostało ścięte, a nad gro- bem Sidonii postanowiono wybu- dować chrześcijańską świątynię. Ze ścię- tego drzewa przygotowano siedem ko- lumn. Jedna z nich okazała się cudowna: sama wzniosła się w powietrze i nikt nie potrafił sprowadzić jej z powrotem na ziemię. Kolumna opadła dopiero po ca- łonocnych modlitwach św. Nino, umoż- liwiając tym samym budowę świątyni. Była to Sweti Cchoweli – „kolumna da- jąca życie”, od której katedra wzięła swoją nazwę. „Dająca życie”, gdyż wedle ludo- wych wierzeń kolumna ma właściwości uzdrawiające. mistrza, mówi o ucięciu prawej ręki architekta. Otóż w genialnym budowniczym, pochodzą- cym z ludu, zakochała się córka władcy, którą upatrzył sobie na żonę Giorgi I. W rezultacie nieszczęśliwej miłości ją zamknięto w klasz- torze, a architektowi ucięto rękę. Historia opo- wiedziana w tej legendzie jest dowodem bo- gatej wyobraźni jej twórców, ponieważ nie istnieją żadne przekazy historyczne, mogące potwierdzić jej prawdziwość. Kamienny mur katedry został odre- staurowany w XVIII w. na polecenie króla Herakliusza II. Sweti Cchoweli miała mur z bramą już w XI w. Brama w oryginalnej formie przetrwała do dzisiaj, sam mur zaś był burzony. Na lewo od bramy wejścio- wej stoi częściowo zniszczona dzwonnica z XVII w. (Kościelna dzwonnica, jako od- dzielny element architektoniczny, nie wy- stępuje w gruzińskiej architekturze świą- tynnej przed XIII–XIV w.). Z kolei w połu- dniowo-wschodnim rogu dziedzińca znaj- duje się dwukondygnacyjny kamienny bu- dynek, który wcześniej był rezydencją An- tona I, XVIII-wiecznego gruzińskiego kato- likosa – patriarchy. Wejście do kościoła zlokalizowano od strony zachodniej. We wnętrzu uwagę przy- kuwa kamienna chrzcielnica, pochodząca prawdopodobnie z IV w. Początkowo stała na świątynnym dziedzińcu, została jednak przeniesiona do środka katedry po jej roz- budowie. Podejrzewa się, że w związku z ogromnym znaczeniem Sweti Cchoweli w tej właśnie chrzcielnicy odbywały się chrzty gruzińskich książąt. Zgodnie z po- daniami, w pozłacanej wówczas chrzciel- nicy zostali ochrzczeni również pierwszy chrześcijański król Mirian i jego żona Nano. Uwagę zwracają także freski zdobiące ściany katedry. W połowie XIX w. przywódca gruzińskiego Kościoła, egzarcha Eugeniusz Bazchenow, polecił wybielić freski Sweti Cchoweli, pokrywając je kilkoma warstwami wapna. Władze Kościoła rosyjskiego nazwały ten proces „odrestaurowaniem”. Dopiero w latach 60. XX w. podczas prac konserwa- torskich podjęto próby usunięcia warstw wapna. W wielu jednak przypadkach ma- lowidła były nie do odratowania. Udało się ocalić jedynie część fresków datowanych głównie na XVI–XVII w. Kup książkę Poleć książkę 141 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M Absydę główną zdobi fresk przedsta- wiający Chrystusa, wykonany w XI w. i od- nowiony pod koniec XIX w. przez rosyj- skiego artystę Józefa Picza. W górnej czę- ści fresku widnieją aniołowie, w środkowej części siedzi na płonących kołach Chrystus w otoczeniu serafinów i cherubinów (scena ze snu Ezechiela, a także wizji proroka Izaja- sza). W dolnej części znajduje się przedsta- wienie Matki Bożej, Chrystusowych Aposto- łów, a także Jana Chrzciciela. Na ścianach wy- malowano archaniołów Michała i Gabriela. W całości kompozycja ta przedstawia glo- ryfikację Boga. Na gzymsie ołtarza znajduje się inskrypcja zapisana alfabetem starogru- zińskim (asomtawruli), będąca prośbą do Boga o opiekę nad kościołem. Freski w północnej części nawy głównej pochodzą z XVII w. Na łuku spinającym dwie kolumny w tej strefie kate- dry umieszczono portrety tych, którzy na początku IV w. byli torturowani na polecenie rzymskich ce- sarzy Dioklecjana i Mak- symiliana za odmówienie wyrzeczenia się chrześci- jaństwa. Na wewnętrznej stro- nie północno-zachod- niego filaru przedsta- wiona jest figura człowieka z głową zwierzęcia. To mę- czennik Krzysztof, który był torturowany w III w. za swą wiarę. Zgodnie z legendą Krzysztof był młodzieńcem o nieprzeciętnej urodzie i aby nie być przedmio-    Wnętrze katedry Sweti Cchoweli Kup książkę tem pokusy, zwrócił się do Boga z prośbą, by ten go oszpecił. W trójkącie ponad łukiem łączącym dwa północne filary znajdują się freski przed- stawiające biblijnych królów żydowskich, Dawida i Salomona, zwróconych twarzami do siebie. Malowidła na północnym łuku za- chodniej kolumny są podzielone na cztery poziomy: Kazanie Chrystusa w Jerozolimie (ludzie pisma i faryzeusze), Chrystus ule- czający nieszczęsnych, symboliczna scena zwyczajowo zwana „widzialnym okiem”, a w czwartej części przedstawiony jest Krzyż Święty i wizerunki chrześcijańskiego cesarza Konstantyna oraz jego matki Heleny. Freski pod kopułą pochodzą z XVII w. W środku przedstawiony jest Chrystus, obok umieszczono grecką inskrypcję. Malowidło jest mocno zniszczone – niestety, ono rów- Poleć książkę 142 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M nież zostało pokryte wapnem w XIX w. Na lewo znajduje się przedstawienie królo- wej Mariam stojącej ze swoim młodym sy- nem Otią. Sama władczyni pochowana jest przed freskiem. Ikonostas katedry jest współczesny, chociaż wzorowany na XI-wiecznym iko- nostasie z kościoła Speti. Z oryginalnego ikonostasu ze Sweti Cchoweli przetrwał do dzisiaj jedynie mały fragment. W centralnej części świątyni znajduje się mały, datowany na XVII w. budynek z łuko- watymi otworami. Zgodnie z zapisem histo- rycznym pod nim pochowana została szata Chrystusa (zob. ramka, s. 140). Zgodnie z  aktualną wiedzą histo- ryczną, w świątyni powinno spoczywać ponad 10 władców, m.in. Dawid Ulu, Deme- tre, Giorgi Wspaniały, Giorgi VII, Giorgi VIII, Aleksander Wielki, Szymon I i in., jednak do dzisiejszych czasów przetrwały jedynie płyty nagrobne Wachtanga Gorgasalego, Herakliusza II i ostatniego króla Gruzji, Gior- gia XII (zm. 1800). Według źródeł historycz- nych w katedrze spoczywa również katoli- kos Melkisedek. Kolejnym zabytkiem, który trzeba zoba- monaster Dżwari wzniesiony czyć, jest na szczycie stromego wzgórza górującego nad Mcchetą (dojazd taksówką 15–20 GEL w obie strony). Budowla jest dobrze wi- doczna z dużej odległości i z każdej strony. Trudno wyobrazić sobie krajobraz dzisiej- szej Mcchety bez Dżwari. Zgodnie z podaniem, w połowie IV w. na szczycie wzgórza ustawiono ogromny drew- niany krzyż, który stał się obiektem kultu nie tylko Gruzinów, ale wszystkich chrześcijań- skich ludów Kaukazu. W 545 r. na polecenie księcia Kartlii – Guarama w pobliżu krzyża wybudowano mały kościółek. Piwnice świą- tyni były używane jako krypta. Cerkiew zbu- dowano na planie krzyża z, jak się podej- rzewa, ścianami bogato zdobionymi mozai- kami. Pod koniec VI w. pojawiła się potrzeba wybudowania nowej, większej świątyni, po- nieważ dotychczas istniejąca nie mogła już pomieścić wszystkich chętnych wiernych. ▼   Monaster Dżwari Kup książkę Poleć książkę 143 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M Duża cerkiew została wzniesiona przez syna Guarama – Stefanoza I (także księcia Kar- tlii) i jego rodzinę. Zgodnie z zapisami hi- storycznymi, a także freskami na świątyn- nych murach, budowla ta powstała w la- tach 586–604. Architekt, przed którym po- stawiono trudne zadanie zaprojektowania monasteru, wzmocnił skałę i wzniósł cer- kiew nad samą przepaścią, a także skonstru- ował platformę łączącą budynki. Powstanie kościoła Dżwari położyło pod- waliny pod rozwój indywidualnego stylu w gruzińskiej architekturze. Każde ramię świą- tyni zakończone jest półkolistą absydą, a cen- tralną ośmiokątną część przykrywa kopuła. Budowla została wzniesiona z żółtawych, do- brze przyciętych kamiennych płyt. Ten sam materiał wykorzystano do budowy zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych ścian świątyni. Jedynie ramię ołtarzowe udekoro- wano mozaikami. Cerkiew ma 22,3 m dłu- gości, 19 m szerokości i jest wysoka na 25 m. Najbardziej ozdobna jest wschodnia fa- sada. Jej okna udekorowane są stylizowa- nymi liśćmi winorośli. Trzy okna ołtarzowe są połączone, ale okna skrajne posiadają swoje własne zdobienia. Nad oknem ołta- rzowym widać podobizny członków rodziny książęcej – fundatorów budynku i wyposa- żenia kościoła: pośrodku Stefanoz I oddaje pokłon Chrystusowi. Na płaskorzeźbie znaj- dują się też inskrypcje napisane starogruziń- skim alfabetem asomtawruli. Wejścia do cerkwi zlokalizowane są od strony północnej i południowej. Półkoli- sty tympanon ponad południowym wej- ściem do świątyni zawiera wspaniale wy- konaną kompozycję Wniebowzięcie Krzyża przez aniołów. Ruiny kamiennego muru dookoła cerkwi datuje się na okres od XVI do XVIII w. Sprzed katedry otwiera się wspaniały wi- dok: poniżej rozłożyła się dawna stolica Gru- zji Mccheta, po lewej stronie wyłaniają się pasmo górskie Bagineti z pozostałościami starożytnej cytadeli Armazisciche oraz staro- żytny monaster Zedazeni na szczycie wyso- kiego wzgórza na północ od Dżwari. Monaster Samtawro Znajdujący się nieopodal centrum miasteczka monaster Samtawro (სამთავრო) to trzeci z  najważniejszych zabytków Mcchety. Rękopisy informują, że niegdyś znajdował się tu ogród i pałac władcy (mtawra), stąd nazwa Samtawro. Według legendy to właśnie te strony wybrała św. Nino jako miejsce modlitwy – podobno spędziła tutaj trzy lata, modląc się pod krzewem jeżyny. Zespół architektoniczny Samtawro składa się z budynków o różnym charak- terze. Powstanie pierwszej budowli w tym miejscu należy datować na czas przyję- cia przez Gruzinów chrześcijaństwa, czyli lata 30. IV w. – to znajdująca się po prawej stronie od wejścia miniaturowa cerkiew. Pomimo licznych przebudów można do- strzec jej pierwotny kształt. Całość została ogrodzona murem z wieżami wzniesionymi w późnym średniowieczu. Główna cerkiew Samtawro, jak wiele innych świątyń, wielokrotnie była niszczona podczas wojen. Także mocne trzęsienie ziemi w 1283 r. znacznie uszkodziło budowlę. Dziś proporcje bryły świątyni zakłóca ciężki tam- bur kopuły, która po trzęsieniu ziemi została odbudowana na przełomie XIII i XIV w. Zdo- bienia elewacji cerkwi są zróżnicowane i re- prezentują różne style. Najskromniejsza jest fasada wschodnia, zaś elewacje południowa i północna są bogato zdobione i mogą sta- nowić wzór sztuki dekoratorskiej. W cerkwi z IV w. ocalały groby pierw- szego chrześcijańskiego króla Kartlii Miriana i jego małżonki królowej Nano. Kup książkę Poleć książkę 144 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M Informacja turystyczna Centrum Informacji Turystycznej, ul. Arsu- kidzis 3 (naprzeciwko katedry Sweti Cchoweli); tel.: +995 32 2512128, +995 598000110; ticmt- skheta@gmail.com; otwarte: 10.00–18.00. Dojazd Do Mchcety najłatwiej dojechać marszrutką z Tbilisi, z dworca Didube (stacja metra Di- dube; ok. 30 min; 1 GEL). Noclegi Baza noclegowa Mcchety jest bardzo do- brze rozwinięta i w większości pusta, turyści przybywają tu bowiem przeważnie z krótką wycieczką z Tbilisi. By znaleźć kwa- terę, wystarczy wejść w uliczki otacza- jące katedrę Sweti Cchoweli – niemal każdy gospodarz oferuje miejsca noclegowe.   ◆Guesthose Tamarindi, ul. Arsukidzis 23; tel.: +995 579037772, +995 32 2512764; www.hoteltamarindi.com; dwójki od 80 GEL. Bardzo dobra kwatera prywatna z tarasem oferującym widok na centrum Mcchety.   ◆Old Capital, ul. Erekle II 7; tel.: +995 593 631786; rezerwacja przez stronę www. booking.com; dwójki od 50 GEL. Zadbana kwatera, śniadanie wliczone w cenę noc- legu. W północno-zachodniej części dzie- dzińca stoi trzykondygnacyjna dzwonnica z XVI w. Została ona wzniesiona z kamieni, druga kondygnacja służyła jako punkt ob- serwacyjny i piętro mieszkalne. Na dole znajdował się przejazd na dziedziniec. Nieopodal manasteru Samtawro znaj- duje się słynna nekropolia, na której znaleziono liczne pochówki pochodzące z okresu od połowy II tysiąclecia p.n.e. po VIII–IX w. n.e. okolice Na końcu grzbietu góry Bagineti (Kartli), w miejscu, gdzie łączą się rzeki Aragwi i Kura (Mtkwari), w miejscowości BAGI- NETI (ბაგინეთი) w latach 1944–47 od- naleziono w trakcie wykopalisk archeolo- gicznych miasto na wzgórzu – starodawną stolicę Królestwa Kartlijskiego. Źrodła histo- ryczne przypisują założenie miasta-twierdzy Kartlosowi i informują, że dawne górne mia- Kup książkę Poleć książkę 145 a t e h c c M | i i a t e n a t M - a t e h c c M sto zwane było Kartli – nazwę tę przejęło całe królestwo. Z kolei Armazisciche (Arma – imię bóstwa księżyca, ciche – twierdza) to nazwa wewnętrznej twierdzy dawnej sto- licy, nadana jej przez króla Kartlii – Farna- oza (koniec IV i początek III w. p.n.e.). Chro- nologicznie nazwy następowały po sobie w następującej kolejności: Kartli, Armazi- sciche, Mccheta. W trakcie prac archeologicznych w Ba- gineti znaleziono pozostałości budowli re- prezentujące dwie techniki inżynieryjne: pierwsza pochodzi z III w. p.n.e., druga – z I w. p.n.e. W odkopanych zabudowach znajdują się m.in. mury obronne, ruiny cy- tadeli i wieży, pozostałości pałacu królew- skiego z IV w. p.n.e., ruiny prawdopodob- nie królewskiego mauzoleum, wodociągi i inne pozostałości działalności człowieka. Fragmenty odnalezionych obiektów za- skakują wysoko rozwiniętą sztuką i tech- niką budowlaną. Podstawowymi materia- łami konstrukcyjnymi były kamień i cegła. Grecki geograf Strabon wspomina, że mia- sta i wsie Iberii są wysoko rozwinięte, a po- świadczają to dachy domów pokryte cera- miczną dachówką i zastosowanie najnow- szych ówcześnie kanonów sztuki budow- ▼   Monaster Zedazeni lanej. Wykopaliska z okolic Mcchety, opi- sywane przez najważniejszych historyków gruzińskich, są bardzo cenne dla Gruzji, gdyż ukazują życie Królestwa Kartlijskiego z okresu jego największego rozkwitu. Bagineti leży w prostej linii na połu- dnie od katedry Sweti Cchoweli, na prze- ciwległym brzegu Kury. Dotrzeć tu można marszrutką kursującą do Tbilisi (cena prze- jazdu 0,50 GEL). Na lewym brzegu Aragwi, ok. 16 km na północny wschód od Mcchety, stoi mona- ster Zedazeni (ზედაზნის მონასტერი). Klasztor został założony w 540 r. przez Jana, jednego z Ojców Syryjskich. Zabudowania, które zachowały się do naszych czasów, po- chodzą z VIII w. – to trójnawowa bazylika wzniesiona przez katolikosa Klementosa na miejscu dawnej świątyni. Tak jak większość gruzińskich świątyń, i ta ma w swej historii liczne rekonstrukcje, ostatnia odbyła się w la- tach 70. ubiegłego stulecia. Dotarcie bezpośrednio do monasteru Zedazeni jest możliwe jedynie wynajętą taksówką (30–35 GEL za kurs w obie strony). Alternatywą jest złapanie marszrutki do wio- ski Saguramo (ok. 1 GEL) i pokonanie pozo- stałych kilku kilometrów na południe pieszo. Kup książkę Poleć książkę 208 i L U a G a R a h c - i m O ż D R O B N P | i a t e h c a w a ż D - e h c c m a S Park Narodowy Bordżomi-Charagauli szy punkt parku) w lipcu i sierpniu podzi- wiać można barwy kobierzec kwitnących w tym okresie roślin. Park słynie też z bogactwa i różnorodno- ści fauny charakterystycznej dla kolchidzkiej i kaukaskiej strefy biogeograficznej. Wystę- puje tu m.in. endemiczny ptak: ułar kauka- ski. Obszar chroniony położony jest na tra- sie przelotu wielu gatunków ptaków mi- grujących. Wiosną i jesienią w parku często można obserwować duże stada żołn. Dzie- wicze lasy zamieszkują stosunkowo liczne populacje niedźwiedzi brunatnych, wilków, rysi oraz jeleni. Park Narodowy Bordżomi-Charagauli (ბორჯომხარაგაულ) leży w środko- wej Gruzji, w pobliżu miasta Bordżomi, i sta- nowi część Małego Kaukazu. Jest jednym z największych w Europie – obejmuje po- nad 76 tys. ha pierwotnego lasu oraz gór- skich i wysokogórskich łąk. W północnej części kompleksu, na wyso- kościach 400–1800 m n.p.m., dominuje flora lasów kolchidzkich. Ich specyfiką jest roślin- ność niska, wiecznie zielone krzewy takie jak różanecznik czy wiecznie zielony dąb. Szcze- gólne wrażenie na gościach park robi wio- sną, gdy kwitną krzewy różanecznika pon- tyjskiego. Na wysokości 2000 m n.p.m. koń- czą się lasy, a zaczynają górskie łąki, zadziwiające różnorodnością ko- lorystyczną. Także na wierz- chołku góry Samecchwaro (2642 m n.p.m. – najwyż- Kup książkę Poleć książkę warto zobaczyć Na terenie parku wytyczonych jest dziewięć oficjalnych szlaków. Znajdują się przy nich cztery schroniska turystyczne z absolutnie podstawowymi udogodnieniami i umeblo- waniem (10 GEL/os.). W schroniskach nie ma kuchni (jedynie miejsca na ogniska), trzeba również przyjść z własnym śpiwo- rem. Ponadto w pobliżu tras rozlokowane są leśniczówki i posterunki straży parkowej, w których w ostateczności również można skorzystać z noclegu. Przy wyżej wymie- nionych miejscach dozwolone jest biwa- kowanie (5 GEL/os.), namioty można roz- bijać także przy wejściach do parku, gdzie przygotowano również miejsca na pikniki i ogniska oraz miejsca parkingowe. W miej- scowościach, gdzie znajdują się wejścia do parku, można znaleźć kwatery prywatne oraz – nieco rzadziej – hotele. Nie wszystkie trasy w rezerwacie są do- brze oznakowane, dlatego warto rozważyć możliwość wynajęcia przewodnika. W parku wypasa się owce i bydło, można spotkać pasterzy i kupić od nich lokalne przysmaki, niemniej zaleca się zabranie ze sobą zapasu żywności na czas wędrówki. Warto pamiętać również, że na niektórych trasach mogą być problemy z wodą. Większość tras otwarta jest dla gości od kwietnia lub maja do paździer- nika. Park jest rajem dla fotografów krajo- brazu we wrześniu i październiku, gdy przy dobrej pogodzie ze wzniesień otwiera się panorama od Morza Czarnego po grzbiet Wielkiego Kaukazu. Szlaki w PN Bordżomi-charagauli Sieć dziewięciu tras pozwala zaplanować wycieczki trwające od jednego dnia do jed- nego tygodnia. Szlaki prowadzą na wysoko- ściach od 800 do 2642 m n.p.m. Uwaga: z po- niższych tras dobrze oznakowane są jedy- nie trasy nr 1 i 7. Przed wyruszeniem na szlak należy obowiązkowo zgłosić się do jednego z dwóch centrów administracyjnych parku (zob. Informacja turystyczna, s. 211), aby się zarejestrować. Trasa 1 – Nikoloza Romanowa. Uroz- maicona trasa biegnąca przez park od Likani (w dystryk- cie bordżomskim) 209 i L U a G a R a h c - i m O ż D R O B N P | i a t e h c a w a ż D - e h c c m a S Kup książkę Poleć książkę do wioski Marelisi (w regionie Charagauli); ok. 40 km; przewidziane dwa noclegi w schro- niskach: Lomismta oraz Sachwlari; czas przej- ścia: 1. dzień – 5 godz., 2. dzień – 6,5 godz., 3. dzień – 2 godz. Możliwa jednodniowa wy- cieczka do leśniczówki Lomismta (ok. 4 godz.). Trasę można połączyć z trasą nr 6. Trasa 2 – Świętego Andrzeja. Trasa biegnie pomiędzy Ackuri i Marelisi przez najwyższy szczyt parku; ok. 50 km; przewidziane dwa lub trzy noclegi w schroniskach: Amarati oraz Didi Sachwlari; czas przejścia: 1. dzień – 6 godz., 2. dzień – ok. 4 godz., 3. dzień – za- leżnie od wyboru miejsca noclegu. Trasa 3 – Panoramiczna. Pętla z począt- kiem i końcem w leśniczówce Ackuri; ok. 34 km; możliwość jednego noclegu w schro- nisku Amarati; czas przejścia: 1. dzień – 6 godz., 2. dzień – 6 godz. Trasa 4 – Pierwotnego lasu. Najkrótsza trasa, biegnie od leśniczówki Zanawi do Nunisi; ok. 12 km; możliwość noclegu w le- śniczówce Nunisi; czas przejścia: 6 godz. Szczególnie polecana na przełomie kwiet- nia i maja, w porze kwitnięcia różanecz- ników. Trasa 5 – Przełęcz Zekari. Pętla na zacho- dzie parku z początkiem i końcem w leśni- czówce Abastumani; ok. 20 km; jeden noc- leg w schronisku Didmagala; czas przej- ścia: 1. dzień – 4,5 godz., 2. dzień – 4,5 godz. Trasa 6 – Tropem dzikiej przyrody. Uroz- maicona jednodniowa trasa po okolicy Bor- dżomi, z Likani do Kwabischewi; ok. 13 km; czas przejścia: ok. 6 godz. Trasa 7 – Informacyjna. Trasa edukacyjna zaczynająca się przy budynku administra- cji parku w Bordżomi; 3 km; czas przejścia: ok. 1,5 godz. Trasa 8 – Wąwóz Megruki. Trasa biegnie wąwozem Megruki spod schroniska Didi Sachwlari; 5,5 km; czas przejścia: ok. 3 godz. W przypadku wysokiego stanu wody zale- cana jest podróż konno. Trasa 9 – Pasterska. Jednodniowa trasa biegnąca grzbietem Szawi Seri łączy schro- niska Amarati oraz Lomismta; 14 km; czas przejścia: ok. 5 godz. 210 i L U a G a R a h c - i m O ż D R O B N P | i a t e h c a w a ż D - e h c c m a S Kup książkę Poleć książkę Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży. Gruzja należąca geograficznie do Azji, a mentalnie i kulturowo do Europy, to kraj ludzi niezwykle gościnnych i otwartych – prawdziwy raj dla turystów. Zaprasza ich na czarnomorskie wybrzeże, w doliny, gdzie rosną figi i palmy, uprawiane są kiwi i banany, oraz w dzikie góry, w najwyższym kaukaskim pasmie przekraczające pięć tysięcy metrów, niżej zaś stwarzające niezliczone możliwości emocjonujących wędrówek. Gruzja słynie z żywiołowych tańców, dobrego wina i wybornej kuchni. I mimo swojej coraz większej popularności nadal jest krainą do odkrycia. Monastery, skalne miasta, twierdze Kuchnia tysiąca smaków Prastare tradycje winiarskie Plaże Morza Czarnego Atrakcyjne trasy trekkingowe Wyniosłe szczyty Kaukazu ISBN 978-83-283-2825-9 C e n a 2 6 9 0 z ł ,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gruzja. Travelbook. Wydanie 3
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: