Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00068 006058 19007291 na godz. na dobę w sumie
Gruzja. #Travel&Style. Wydanie 1 - książka
Gruzja. #Travel&Style. Wydanie 1 - książka
Autor: , Liczba stron: 344
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-5548-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po kontynentach i regionach
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Gruzja to kraina efektownych krajobrazów, wina i przygody. W tym egzotycznym kalejdoskopie sąsiadują ze sobą ośnieżone kaukaskie szczyty i czarnomorskie plaże, historyczne, wielokulturowe miasta i bezludne szlaki, średniowieczne świątynie i architektura ze stali i szkła... Każdy znajdzie tu coś dla siebie: widoki zapierające dech w piersiach, gwarne kurorty, wioski na końcu świata, a nawet... najlepszy lek na kaca. Na dodatek ten kraj na styku Europy i Azji to ojczyzna wybornych win i kuchni będącej marzeniem każdego smakosza. Gruzini często powtarzają, że Gruzja to raj - tym bardziej warto spakować plecaki lub walizki i przekonać się o tym na własnej skórze!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Poznaj i doświadcz!2 Niezbędnik6 Gruzja w pigułce10 12 Oto Gruzja Krajobrazy14 Przyroda16 Dzieje Gruzji18 Ludzie27 Kultura30 Wydarzenia kulturalne36 Kuchnia38 Złote runo42 Popularne marki win gruzińskich44 Przepis na chinkali46 Kup książkę Poleć książkę 48 W kolebce Gruzji Tbilisi 54 Mccheta80 Gruzińska Droga Wojenna90 Kazbegi i okolice94 Chewsuretia100 Gori i okolice106 Uplisciche112 Tbilisi na talerzu116 Przeż żołądek do rosyjskiego serca118 Gotuj jak gruzińska babuszka120 Festiwale w Tbilisi122 Mtacminda Park124 Wodny świat Tbilisi126 Tbiliskie targi i bazary128 Narty z helikoptera130 Trekkingi do Roszki i doliny Truso132 Mój dom moją twierdzą 136 Wewnętrzna Kartlia dla dociekliwych 138 142 Kutaisi i okolice Kutaisi 148 Monaster Gelati158 Rezerwat Sataplijski i Jaskinia Prometeusza164 Cziatura168 Rafting w Kutaisi172 Ser z charakterem174 Wąwozy Okace i Martwili176 Skarby z przeszłości178 Imeretia, Racza i Dolna Swanetia dla dociekliwych180 Kup książkę Poleć książkę 186 Gruzja zachodnia Batumi192 Park Narodowy Mtirala 201 Kolchidzki Park Narodowy203 Mestia205 Uszguli210 Baśniowy ogród214 Chaczapuri z innej bajki216 Wybrzeże dziecięcych marzeń218 Czas na plażę!220 Galop wśród kamiennych wież222 Trasy trekkingowe w okolicach Mestii224 Zachodnia Gruzja dla dociekliwych226 4 Kup książkę 230 Gruzja południowa Bordżomi236 Bordżomsko-Charagaulski Park Narodowy240 Achalciche242 Wardzia247 Supra po ormiańsku250 Weekend w Bakuriani252 Być jak młody skaut254 Szlaki w Bordżomsko- -Charagaulskim Parku Narodowym256 Skarby Dolnej Kartlii260 Samcche-Dżawachetia dla dociekliwych264 Poleć książkę GRUZJA PRAKTYCZNIE322 Informator A–Z324 Na miejscu330 Indeks340 Legenda342 268 Gruzja wschodnia Dawid Garedża274 Telawi278 Signagi284 Kwareli288 Obszar Chroniony Lagodechi291 Park Narodowy Waszlowani293 Tuszetia296 Kraina winem płynąca300 Kuchenny zew Kachetii302 Winorośle z lotu ptaka304 W winie z winem w dłoni306 Okolice Telawi dla dociekliwych308 Trekking Omalo–Szatili314 Kup książkę Poleć książkę Gruzja w pigułce 312,7 TYS. KM2 69,7 TYS. KM2 LICZBA LUDNOŚCI 3,72 MLN NAJWIĘKSZE MIASTA TBILISI 1,158 MLN BATUMI 163 TYS. KUTAISI 147 TYS. RUSTAWI 127 TYS. USTRÓJ POLITYCZNY DEMOKRACJA, SYSTEM SEMIPREZYDENCKI LARI GEL WARSZAWA UTC +2 (LATEM) TBILISI UTC +4 10 Kup książkę Poleć książkę SZCHARA (WIERZCHOŁEK WSCHODNI) 5193 M N.P.M. NAJWYŻSZY PUNKT WYBRZEŻE MORZA CZARNEGO 0 M N.P.M. NAJNIŻSZY PUNKT .ge + 995 JĘZYK URZĘDOWY GRUZIŃSKI STRUKTURA ETNICZNA Gruzini 86,6 Azerowie 6,3 Ormianie 4,5 Rosjanie 0,7 ponadto: Abchazi, Osetyjczycy, Jazydzi, Ukraińcy, Kistowie, Grecy i in. 1,9 STRUKTURA RELIGIJNA Gruziński Kościół Prawosławny 83,4 islam 10,7 Apostolski Kościół Ormiański 2,9 Kościół rzymskokatolicki 0,5 bezwyznaniowi 0,7 pozostali 1,8 Kup książkę Poleć książkę 11 Gruzińska Droga Wojenna Nazwa drogi budzi ciekawość, ale trasa zachwyca nie wojenną przeszłością, lecz wspaniałymi widokami. Zaliczana jest do najważniejszych atrakcji Gruzji i nic w tym dziwnego, skoro jest to jeden z najpiękniej- szych traktów świata. GDW najlepiej zwiedzać wypożyczonym samochodem lub dzieloną taksówką, której kierowca zatrzyma się na życzenie w dowolnym miejscu. 90 Kup książkę Poleć książkę Mająca 208 km długości Gruzińska Droga Wojenna (GDW) prowadzi z Tbilisi przez Wielki Kaukaz aż do Władykaukazu w Północnej Osetii (odległość z Tbilisi do Kazbegi wynosi 130 km). Podróżni i kupcy przemierzali tę trasę już w starożytności, jednak jako droga wojenna znana jest dopiero od początku XIX w. To wówczas, podczas rosyjskiej aneksji Kaukazu, toczyły się tu ciężkie walki. Droga, którą w czasie walk maszerowali rosyjscy żołnierze i któ- rą transportowano sprzęt wojskowy, na rozkaz cara była utrzymywana jako prze- jezdna przez cały rok. Między innymi dzię- ki temu w 1814 r. uruchomiono prowa- GRUZIŃSKA DROGA WOJENNA dzące tędy połączenie pocztowe między Władykaukazem a Tbilisi. W 2. poł. XIX w. droga została przebudowana i w 1861 r. oddana do użytku – autorem projektu i koordynatorem prac był Polak, inżynier Bolesław Statkowski. Współcześnie Gruzińska Droga Wojen- na jest w bardzo dobrym stanie i niemal na całej długości ma asfaltową nawierzch- nię. Wśród miejsc najczęściej odwiedza- nych przez przemierzających ją turystów są niewielki kurort narciarski Gudauri i położone w górach Kazbegi (zob. s. 94). Za Kazbegi GDW wiedzie wzdłuż rzeki Terga do Wąwozu Darialskiego i dalej do granicy gruzińsko-rosyjskiej. Jezioro Żinwali Znajdujące się niedaleko Mcchety malownicze jezioro Żinwali (ჟინვალი) nie jest dziełem natury, lecz człowieka. Sztuczny zbiornik zaporowy o pojem- ności 520 mln m3 utworzono na rzece Aragwi, mającej swoje źródła wśród kaukaskich szczytów i będącej dopływem Kury (Mktwari). Latem warto zaplanować odpoczynek na plaży nad jeziorem i kąpiel w jego turkusowych wodach. Przy zbiorniku działa elektrownia o mocy 130 MW. Należy ona do szwajcar- skiego koncernu Multiplex Solutions, który kupił obiekt w 2007 r. za ok. 85 mln USD. Twierdza Ananuri Forteca Ananuri (ანანური), wznosząca się w pobliżu zbiornika Żinwali, powstała na przełomie XVI i XVII w. jako rezydencja książąt Aragwi. Uwagę przyciąga najwięk- sza wieża fortecy: Szeupowari, wzniesiona w XVII w. na planie kwadratu; współcze- śnie stanowi ona dobry punkt widokowy. W obrębie murów twierdzy zachowały się także dwie cerkwie, obie z XVII w. W mniejszej cerkwi, Dziewicy Maryi, po- chowano kilku przedstawicieli rodu książąt Aragwi. Większa świątynia, Zaśnięcia NMP, ma bogato zdobione elewacje, wyróżnia się Kup książkę Poleć książkę 91 W KOLEBCE GRUZJI Droga na wprost wejścia do twierdzy prowadzi na plażę nad jeziorem Żinwali (należy się kierować asfaltem w dół). zwłaszcza masywny krzyż na fasadzie cer- kwi. W jej wnętrzu warto obejrzeć dobrze zachowane freski przedstawiające sceny sądu ostatecznego (po prawej stronie ołta- rza, po wejściu do świątyni na prawo). To jedyne malowidła ścienne ocalałe z pożaru, który szalał w świątyni w XVIII w. Gudauri Położony na wysokości 2196 m n.p.m. niewielki kurort narciarski Gudauri (გუდაური) jest dumą Gruzinów. Nie bez przyczyny: na narty przyjeżdżają tu turyści z całego świata! Pokrywa śnieżna o grubości ponad 1,5 m utrzymuje się tu od końca listo pada do początku maja, a trasy zjaz- dowe o różnym stopniu trudności liczą ok. 20 km długości. Dodatkowo dech w piersi zapierają tu spektakularne widoki na pasma Kaukazu Wielkiego. Najbardziej widowisko- we trasy zaczynają się na wysokości ponad 3000 m n.p.m. Jest tu również sprawnie działająca infrastruktura turystyczna, m.in. wyciągi krzesełkowe i kolejka linowa, a w samym Gudauri nie brakuje hoteli, kwater prywatnych, barów i restauracji. Nic dziwnego więc, że zimą miejscowość zamienia się w gruzińskie Aspen. Latem również warto odwiedzić Gudauri, stanowi ono bowiem dogodną bazę wypadową do trekkingów w dolinach 92 Kup książkę Poleć książkę GRUZIŃSKA DROGA WOJENNA Twierdza Ananuri Śladami Ikara W okolicach Tbilisi można spróbo- wać swoich sił w paralotniarstwie. Szeroką ofertę w tym zakresie ma Gruzińska Federacja Paralotniar- stwa (www.paragliding.ge), a jej bazami w regionie stołecznym są m.in. Gudauri i Rustawi. Dla eksperymentujących z podniebny- mi przygodami dostępne są loty w tandemie. Wąwoz Darialski Zwany wrotami Kaukazu Wąwóz Darialski (დარიალის ხეობა) słynie z niesamowi- tych widoków. Ciągnie się on aż do granicy z Rosją (wzdłuż niego biegnie główna szosa z Tbilisi do Władykaukazu), a jego dnem płynie rzeka Terek, uchodząca do Morza Kaspijskiego. Wysokość gdzienie- gdzie prawie pionowych granitowych skał tworzących zbocza wąwozu miejscami dochodzi do 1000 m! Jednym z często odwiedzanych miejsc w gruzińskiej części wąwozu jest wodospad Gweleti (გველეთი). Atrakcją okolicy jest też lodowiec Dewdoraki (დევდარაკი). Prowadzi do niego szlak oznaczony nazwą lodowca, odbijający od głównej drogi na lewo, w stronę granicy. Na pierwszym skrzyżowaniu szlaku należy skręcić w prawo. Na prosty trekking można wybrać się także w okolicy wioski Cdo. Wycieczki do Wąwozu Darialskiego organizuje m.in. polsko-gruzińska agencja Mountain Freaks z Kazbegi (http://moun- tainfreaks.ge). Stacja narciarska Gudauri www.gudauri.info Truso i Chada, wycieczek konnych, raftingu, a także przygód na paralotni. Przełęcz Krzyżowa Oddalona o kilka kilometrów od Gudauri Przełęcz Krzyżowa (2379 m n.p.m.) to najwyżej położony punkt na Gruzińskiej Drodze Wojennej. Warto zaplanować tu przystanek, by do woli sycić oczy wspania- łymi widokami. Nazwa przełęczy nawiązuje do krzyża ustawionego na niej jeszcze przez Dawi- da IV Budowniczego (przełom XI i XII w.). Krzyż, który można tu zobaczyć obecnie, ustawili Rosjanie w 1824 r. Kup książkę Poleć książkę 93 Kazbegi i okolice Położone w pobliżu granicy rosyjskiej Kazbegi jest najpopularniejszym celem wy- cieczek przemierzających Gruzińską Drogę Wojenną. Miejscowość stanowi dogodną bazę wypadową wędrówek w masyw Kazbeku, do monasteru Cminda Sameba, a także licznych krótszych trekkingów. Leżąca u podnóża Kazbeku, na wysokości 1750 m n.p.m. miejscowość Kazbegi (ყაზბეგი) – w 2007 r. powróciła do swo- jej dawnej nazwy: Stepancminda (nazwa Kazbegi jest jednak wciąż powszechnie używana). Kazbegi stanowi główny ośrodek regio- nu Chewi. Jego mieszkańcy, Mochewi, przez stulecia żyli w patriarchalnej społeczności Kazibek i Kazbegi Wciąż popularna poprzednia nazwa Stepancmindy: Kazbegi – nawiązuje do postaci Kazibeka Chopikaszwilego, pradziadka gruzińskiego pisarza Aleksandra Kazbegiego. Pod koniec XVIII w. Chopikaszwili pracował w tych okolicach jako poborca ceł. Na początku XIX w., podczas ekspansji rosyjskiej w regionie południo- wego Kaukazu tutejsi mieszkańcy zbuntowali się przeciwko swoim nowym rosyjskim panom i zawarli sojusz z sąsiednimi ludami górski- mi. Wspólnie zażądali, aby Gabriel Chopikaszwili, syn Kazibeka, wydał im żołnierzy rosyjskich rezydu- jących w mieście. Ten odmówił, a w nagrodę otrzymał awans na generała rosyjskiej armii, zaś miasto na cześć jego przodka otrzymało nazwę Kazbegi. 94 Kup książkę Poleć książkę zarządzanej przez chewisberi – najstarszego członka wspólnoty. Chewisberi pełnił jedno- cześnie kilka funkcji: sędziego, przywódcy duchowego i – w razie potrzeby – główno- dowodzącego wojsk. Zmiany w trybie życia Mochewich przyniosły dopiero dotkliwe represje, jakich doświadczyli w czasach przynależności do Związku Radzieckiego. Współczesne Kazbegi jest malowniczo położone między wysokimi szczytami Kaukazu, jednak dla turystów istotne jest przede wszystkim jako baza wypadowa do wycieczek po okolicach. Podróżni jadący Gruzińską Drogą Wojenną trafiają prosto na główny plac miasteczka, gdzie znajdują się m.in. pomnik Aleksandra Kazbegiego, przystanek marszrutek i taksówek oraz hotel Stepancminda. KAZBEGI I OKOLICE Grób Aleksandra Kazbegiego Niedaleko domu Kazbegich stoi XIX-wiecz- na cerkiew Archanioła Michała. Przy niej znajdują się grobowce rodziców Alek- sandra Kazbegiego, a także grób samego pisarza (blisko ogrodzenia), ozdobiony dużą kamienną rzeźbą. Twórca spoczywa tak, jak sobie życzył: w miejscu, z którego widać górę Kazbek. Latem Kazbegi opanowują turyści. Dobrym pomysłem jest odwiedzenie miasteczka poza sezonem (maj, czerwiec, wrzesień). Kup książkę Poleć książkę 95 W KOLEBCE GRUZJI Cminda Sameba Około 4 km na zachód od Kazbegi, w pobliżu wioski GERGETI (გერგეთი), znajduje się monaster Cminda Sameba (წმინდა სამება; Świętej Trójcy). Klasztor usytuowany na wysokości 2170 m n.p.m. jest miejscem niezmiernie ważnym dla Gruzinów. To tutaj przechowywano skarby narodowe, m.in. krzyż św. Nino, gdy stolica kraju znajdowała się pod okupacją, a XIV- -wieczna cerkiew Świętej Trójcy stała się wówczas symbolem Gruzji. Aby dojść do monasteru, ruszając z rynku w Kazbegi, należy przejść przez rzekę Tergi i wioskę Gergeti, a następnie dotrzeć do cmentarza. Stamtąd trzeba iść wąwozem wzdłuż wodociągu na lewo od widocznej na górze świątyni. Stroma dróżka wiedzie na szczyt na lewo od cer- kwi. Przejście tej trasy zajmuje ok. 1 godz. Można też wybrać dłuższą trasę, która wije się wokół wzgórza i jest przejezdna przy dobrej pogodzie. Poleca się ją jako drogę powrotną, ponieważ jest mniej stroma, a od dołu ciężko na nią trafić. W obie strony to 2–3 km. Lodowiec Gergecki Lodowiec Gergecki, sięgający prawie do szczytu Kazbeku, ma 7,8 km długości i 6,8 km szerokości, a zaczyna się na wy- sokości 2950 m n.p.m. Prowadzi do niego liczący ponad 10 km szlak górski rozpo- czynający się przy wiosce Gergeti. Szlak wiedzie z płaskowyżu pod monasterem Cminda Sameba przez trawiasty grzbiet, widoczny na tle szczytu Kazbek, aż do zwalistego lodowca. Jest stosunkowo łatwy i można go przebyć samodzielnie (dojście Kazbegi na rowerze Góry w okolicach Kazbegi można zwiedzać nie tylko na piechotę. To również raj dla fanów turystyki rowerowej, jednak ze względu na warunki terenowe potrzebna będzie dobra kondycja. Początkujący mogą wypożyczyć bicykl w jednym ze sklepików w mieście i wybrać się np. do doliny Sno lub gruntową dro- gą do Arszy przez Panszeti. Bardziej wymagające wyprawy spod znaku MTB w tym regionie oferuje np. stołeczna agencja Georiders (www. georiders.ge). pod lodowiec zajmuje ok. 6 godz.; zejście z powrotem do Gergeti 3–4 godz.). Doświadczeni turyści lub turyści poruszający się z przewodnikiem mogą się pokusić o przejście kolejnego odcinka trasy, wiodącego przez lodowiec. Po pokonaniu ok. 700 m w pionie dociera się do dawnej stacji meteorologicznej. Kiedyś była to najwyżej (3653 m n.p.m.) położona stacja meteo w całym Związku Radzieckim, dziś w jej budynku działa schronisko Bethlemi Hut (w ostatnich latach w sezonie stacjo- nują tu ratownicy górscy z Polski). Dojście do stacji zajmuje ok. 2 godz. Na tym odcinku łatwo zgubić szlak, należy też być bardzo ostrożnym ze względu na głębokie szczeliny przecinające lodowiec. Odradzamy biwakowanie w sąsiedztwie cerkiewki Cminda Sameba – warto uszanować dostojność tego i tak niezbyt już spokojnego miejsca. Schronisko Bethlemi Hut od 25 GEL konieczna rezerwacja miejsc 96 Kup książkę Cerkiew Cminda Sameba Poleć książkę Do cerkwi Cminda Sameba można dojechać samocho- dem (najlepiej terenowym); wynajem kosztuje ok. 30 GEL. Kup książkę Poleć książkę 97 W KOLEBCE GRUZJI Kazbek Słynna góra Kazbek to nieczynny wulkan o wysokości 5033 m n.p.m. Dolne partie jej stoków pokrywają subalpejskie łąki, wyżej zalegają wieczne śniegi i lodowce. Podobno bogowie przykuli Prometeusza właśnie do skały Kazbeku, karząc go w ten sposób za wykradzenie im ognia i przekazanie go ludziom. Według innej legendy w jaskini Betlemi (4000 m n.p.m.) w masywie Kazbeku przechowywano wiele świętych przedmiotów, m.in. żłobek Chrystusa i namiot Abrahama. Pierwszymi zdobywcami szczytu byli trzej członkowie londyńskiego klubu alpinistycznego: Douglas Wiliam Freshfield, Adolphus Warburton Moore i Charles Comyns Tucker, którzy zmierzyli się z górą w 1868 r. Później ich śladami poszło wielu innych śmiałków. Chcąc do nich dołączyć, trzeba jednak pamiętać, że Kazbek jest trudną górą – niemal co roku giną tu ludzie, także doświadczeni 98 Kup książkę Poleć książkę górołazi. Osoby marzące o wspięciu się na szczyt muszą posiadać oprócz kondycji i umiejętności także niezbędny ekwipu- nek, w tym raki i czekan. Konieczne jest też doświadczenie w poruszaniu się po lodowcach i stromych polach śnieżnych. W sezonie (do końca sierpnia) można dołączyć do wycieczek idących z przewod- nikiem na szczyt. Wspinaczka zajmuje kilka dni, ponieważ na tej wysokości konieczna jest aklimatyzacja. O tym, czy będzie możliwość wspięcia się na KAZBEGI I OKOLICE wierzchołek, ostatecznie i tak decyduje pogoda – atak szczytowy należy podej- mować tylko przy stabilnych warunkach meteorologicznych. O zorganizowanie wyprawy na Kazbek (a także innych trekkingów) najlepiej pytać w polskiej agencji Mountain Freaks (http://mountainfre- aks.ge) w Kazbegi. Zachód słońca nad Kazbekiem Najpiękniejszy zachód słońca nad Kazbekiem i klasztorem Cminda Sameba można oglądać przy cerkwi Ioane Natlism- cemeli. Z rynku w Kazbegi prowadzi tam wyznakowany zie- lony szlak, wiodący na wschód (w kierunku przeciwnym do góry Kazbek). Świątynia stoi za niewielkim lasem, u stóp gór. Kup książkę Poleć książkę 99 Chewsuretia Chewsuretia to jeden z nielicznych regio- nów, które zachowały urok tajemniczej kra- iny na końcu świata. Jej dodatkowe zalety to niemal kompletny brak turystów i widoki zapierające dech w piersiach. Mieszkańcy Chewsuretii (ხევსურეთი) przez wieki znani byli z zamiłowania do bijatyk i umiłowania wolności. Niechętnie spoglądali na wszystkich, którzy usiłowali im coś narzucić, czy to władzę, czy to religię. Według tradycji Do górskich miejscowości Chewsuretii można dojechać jedynie latem i wczesną jesienią (od czerwca do początku października). 100 Kup książkę Poleć książkę nauczała tu św. Nino, jednak jej praca wśród Chewsurów nie przyniosła chyba oczekiwanych efektów, skoro do dziś w regionie obserwuje się specyficzne połączenie elementów prawosławnych i pogańskich. Oprócz cerkwi można tu znaleźć salocawi – istniejące od wie- ków miejsca kultu, gdzie np. modlitwy o pomyślność łączy się ze spożywa- niem „świętego” piwa. Chewsurowie, ceniący wszystko co związane z walką, dużą wagę przywiązy- wali do broni. Efektem takiego podejścia był rozwój kowalstwa oraz – skądinąd słuszne – przekonanie, że wytwarzana Wiejska twierdza w Szatili CHEWSURETIA Waża Pszawela Luki Razikaszwili, znany jako Waża Pszawela (1861–1915), to kochany przez Gruzinów górski bard, Walt Whitman Kaukazu. Zasłynął jako autor ponad 30 poematów epickich opisujących życie górali z Pszewii (krainy sąsiadującej z Chewsuretią) i opartych na legendach i mitolo- gii gruzińskiej. Tworzył on także nowele, poezje i sztuki teatralne. Co ważne, Pszawela zwykle pisał w lokalnym dialekcie pszawskim. w Chewsuretii biała (i nie tylko) broń nie ma sobie równych w całej Gruzji. W XIX i XX stuleciu Chewsurowie dwa razy zrywali się do walki przeciw obcej władzy. Oba powstania – w 1813 i 1923 r. – zostały jednak brutalnie stłumione. Niepokorna kraina doświadczyła represji także w czasach ZSRR: w latach 50. XX w. znaczna część ludności została przesiedlo- na w inne części kraju. Czargali Niewielka wioska Czargali to miejsce urodzin wielkiego gruzińskiego pisarza Waży Pszaweli. Można w niej zobaczyć pomnik literata i zwiedzić dom-muzeum Waży Pszaweli. W niewielkiej placówce zgromadzono pamiątki związane z życiem i twórczością poety, a także eksponaty et- nograficzne, w większości z XIX oraz z po- czątku XX w. Dom-muzeum Waży Pszaweli wt.–nd. 10.00–18.00 1 GEL Kup książkę Poleć książkę 101 położona miejscowość stanowi początek trasy trekkingowej w stronę Kazbegi (zob. s. 132). Szlak ten wiedzie przez prze- łęcz Czauchi (3341 m n.p.m.) do Dżuty, skąd autostopem lub wynajętym samochodem można dotrzeć do Kazbegi. Szatili Leżąca na północny wschód od Korszy niewielka Szatili (შატილი) to najbardziej znana wioska-twierdza regionu. Historia niewielkiej osady sięga VI stulecia. Po- wstała na wysokiej skale, w wąwozie rzeki Argun. W wiekach VII–XIII istniało tutaj miasteczko. Jego zwarta zabudowa, po mistrzowsku zaprojektowana i wzniesiona W KOLEBCE GRUZJI Barisacho Stolicą Chewsuretii jest niepozorne Barisa- cho (ბარისახო), oddalone o ok. 100 km na północny wschód od Tbilisi. Nie ma tu znaczących atrakcji, ale zadowoleni będą z pewnością tropiciele zabytków techniki. Na północ od miejscowości znajdują się pozostałości niedokończonego tunelu kolejowego budowanego w latach 80. XX w. Miał on być częścią trasy łączącej Tbilisi z Władykaukazem. Plany jej kon- struktorów były bardzo ambitne: chciano zbudować m.in. 70 mostów i 22 tunele (ten znajdujący się za Barisacho miał liczyć 23 km). Niestety prace zarzucono po kilku latach, w związku z ówczesnym kryzysem polityczno-ekonomicznym w ZSRR. Korsza Położona 2 km na północ od Barisacho wioska Korsza (კორშა) chlubi się Muzeum Kultury Chewsureckiej. Zgromadzono w nim ciekawe eksponaty przybliżające kulturę i życie codzienne górali z Chew- suretii. Placówka mieści się w dawnym kościele (dojście jest oznakowane). Roszka Około 12 km na północny zachód od Korszy leży wioska Roszka (როშკა). Malowniczo Barisacho to jedyna miejsco- wość w okolicy, gdzie często (częściej niż 2–3 razy w tygodniu) dociera komunika- cja publiczna. Muzeum Kultury Chewsureckiej  otwarte nieregularnie, należy pytać miejscowych 1 GEL w Korszy jest (słabo zaopatrzony) sklep 102 Kup książkę Poleć książkę przez bezimiennych architektów, do dziś budzi podziw. W latach 50. XX w., gdy radzieccy włodarze masowo przesiedlali Chewsu- rów, wioska niemal się wyludniła. Później niezwykła zabudowa Szatili była wyko- rzystywana jako plan akcji kilku filmów mających związek z gruzińską historią. Od 2007 r. Szatili ubiega się o wpisanie na Listę światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO. Obecnie zespół wież mieszkalno- -obronnych składa się z ok. 60 budynków, połączonych ze sobą ścianami i pomo- stami. Razem tworzą one nieprzystępną twierdzę. Charakterystycznym elementem wież w Szatili są drewniane balkony, CHEWSURETIA W niektórych wieżach w Sza- tili można przenocować. W mieście działa niewielki, słabo zaopatrzony sklep. niektóre niemal tak stare jak samo mia- steczko, choć oczywiście wielokrotnie od- nawiane. Na poszczególnych kamieniach użytych do budowy wież można dostrzec proste rysunki przedstawiające ludzi lub zwierzęta. Zaledwie 3 km od Szatili przebiega gra- nica z Czeczenią. Jej sąsiedztwo nie stano- wi większego zagrożenia, jednak wędrując po okolicy, warto uważać, by nieopatrznie nie przekroczyć linii granicznej. Potomkowie krzyżowców Chewsurowie zamieszkują dolinę górnej Agrawi i pobliskie kotliny górskie. Choć sami uważają, że żyją w Chewsuretii od początku świata, to historycy wcale nie są tego pewni. Niektórzy naukowcy twierdzą, że prawdopodobnie bitni Chew- surowie są potomkami rycerzy krzyżowych. Hipoteza ta zakłada, że krzyżowcy uciekający z Ziemi Świętej po zwycięstwie sułtana Saladyna schronili się właśnie w górach Kaukazu. Zwolennicy tej teorii jako jej potwierdzenie wskazują np. charakterystyczny dla Chewsurów motyw krzyża w haftach zdobiących ich tra- dycyjny strój. O tym, że przodkowie górali pochodzili z Północy, świadczyć mają także wysoki wzrost oraz jasne włosy i oczy Chewsurów. Kup książkę Poleć książkę 103 W KOLEBCE GRUZJI Chewsureckie zwyczaje Chewsurowie posiadali swoiste zwyczaje związane z ważnymi momentami w życiu człowieka: narodzinami, ślubem, śmiercią. Jedną z takich tradycji, współcześnie już niepraktykowaną, był test czystości – scorperi. Zakochana para musiała spędzić noc, śpiąc obok siebie. Pomiędzy dziewczynę i chłopaka kładziono jednak miecz. Wyznaczał on granicę, której młodzi nie mogli przekroczyć pod groźbą hańby. Barwna tradycja związana jest też ze śmiercią. W dniu pogrzebu zmarłego Chewsura mężczyźni biorą udział w wyścigach konnych, podczas których jedno ze zwierząt – „przypisane” zmarłemu – symbolicznie przenosi jego duszę do za- światów. Częścią tej ceremonii jest także obfita uczta, podczas której nierzadko słychać głośny lament miejscowych kobiet Muco Wioska Muco (მუცო), leżąca na połu- dniowy wschód od Szatili, uważana jest za jedną z najpiękniej położonych osad Chewsuretii. Założyło ją pięciu braci pocho- dzących z rodu Szetekauri. Klan ten czcił niegdyś świętą ikonę Archanioła z Broliska- lo, przy której przez wiele lat gromadzono drogocenne wota. Skarby te ponoć do dziś czekają na szczęśliwego znalazcę. Muco niegdyś była ważnym ośrodkiem regionu. Choć obecnie można tu podziwiać ledwie część dawnej zabudowy, kompleks i tak robi niesamowite wrażenie. Nad pionowym urwiskiem wąwozu rzeki An- daki wznoszą się cztery wieże strażnicze, 30 średniowiecznych domów warownych i kilka innych obiektów. Przez Muco prowadzi trasa trekkingowa w stronę Tuszetii (zob. s. 314). Chewsurecka sadyba 104 Kup książkę Poleć książkę Wycieczki w Chewsuretii W wyżej położonych wioskach Chewsuretii nie ma sklepów, zapasy jedzenia należy więc zabrać ze sobą. U miejscowych można kupić tylko mleko i ser, czasem także chleb. Nieco lepiej zaopatrzony sklep działa w Korszy, w Szatili jest tylko mikroskopijny sklepik z kilkoma produktami (konserwy, przekąski, napoje, piwo). W miej- scach oferujących nocleg przeważ- nie można też wykupić wyżywienie. W górach nie ma za to problemu z wodą, można ją pić ze źródeł. Osoby planujące trekking muszą zabrać ze sobą namiot. Można go rozbić praktycznie wszędzie, nie ma zakazów. W niektórych wioskach można spać na tarasach opuszczo- nych domów. Konieczna jest też ciepła odzież – w wyższych partiach gór nawet latem temperatura w nocy często spada poniżej 0°C. Wędrując, lepiej trzymać się z dala od psów pasterskich pilnujących owiec, zwłaszcza gdy w pobliżu nie widać pasterza. Podczas trekkingu koniecznie trzeba mieć ze sobą paszport ze względu na kontrole gruzińskich po- graniczników (posterunki znajdują się w Dżucie, Muco oraz tuszeckim Girewi). Kup książkę Poleć książkę 105 Rezerwat Sataplijski i Jaskinia Prometeusza Ślady łap sprzed milionów lat, zachwyca- jące krasowe jaskinie, krater wulkanu… Gruzja potrafi zaskakiwać. Łatwo się o tym przekonać, zwiedzając jaskinie Sataplia i Prometeusza oraz ich okolice. Rezerwat Sataplijski Zaledwie ok. 10 km na północny zachód od Kutaisi znajduje się Rezerwat Sataplijski (სათაფლია). Już w latach 30. XX w. istniał tu obszar chroniony, a w 1957 r. utworzono rezerwat przyrody. Obec- nie obejmuje on 354 ha na wysokości 300–500 m n.p.m. Zachowane na tym terenie pozostałości słynnych lasów kol- chidzkich to jeden z powodów, dla których warto tu przyjechać. Takich naturalnych zbiorowisk ciepłolubnych roślin liściastych nie zobaczy się na co dzień – rosną tu, poza dominującymi bukami, także cisy i drzewa laurowe, ostrokrzewy i bukszpany, a pośród roślin zielnych liczne subkauka- skie endemity. Swoją nazwę rezerwat zawdzięcza górze Sataplia (494 m n.p.m.), będącej wygasłym wulkanem. Ta z kolei wywodzi swą od starej tradycji zbierania miodu dzikich pszczół zamieszkujących te okolice (gruz. tapli znaczy miód). Rezerwat słynie ze skamieniałych, liczących blisko 120 mln lat śladów dino- zaurów. Odkryto tutaj odciski łap gadów zarówno mięsożernych, jak i roślinożer- nych – rzadko zdarza się odnaleźć taki Ponoć dotknięcie kamiennego serca w jaskini Sataplia zapewnia spełnienie pomyśla- nego tam życzenia. zestaw śladów w jednym miejscu. Oprócz prezentowanych w specjalnym pawilonie odcisków, w pobliżu można zobaczyć także modele dinozaurów, które je zostawiły. Jedną z atrakcji rezerwatu jest jaskinia Sataplia odkryta w 1925 r. Dla turystów przygotowano tu trasę mającą ok. 300 m długości. Oprócz kolorowo podświetlo- nych stalagmitów i stalaktytów, uwagę zwiedzających przyciąga tzw. komnata serca. Znajduje się w niej olbrzymi głaz przypominający kształtem ludzkie serce. Odgłos miarowo kapiącej wody sprawia, że można odnieść wrażenie, że to kamienne serce… bije. W rezerwacie warto też wejść na szklaną platformę widokową, z której roztacza się wspaniały widok na okolicę. Choć rozmachem ustępuje ona mrożącym krew w żyłach szklanym mostom w Azji (to ledwie wysunięty nad urwisko „bal- kon”), i tu można poczuć nagłe uderzenie adrenaliny. Jaskinia Sataplia wt.–nd. 10.00–17.00 15 GEL  dojazd marszrutką nr 45 z głównego dworca autobusowego w Kutaisi lub taksówką 164 Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę w atmosferze, sprzyja leczeniu chorób dróg oddechowych. Spacerując specjalnie wylanymi chod- nikami, można podziwiać kolorowo pod- świetlone, imponujące formacje krasowe, m.in. stalaktyty, stalagmity, skamieniałe wodospady i kamienne kurtyny. Rosną one w tempie ok. 1 cm na 100 lat, więc łatwo wyobrazić sobie, jak długo musiały się tworzyć niektóre z nich. W jaskini są także KUTAISI I OKOLICE Jaskinia Prometeusza Jaskinia Prometeusza uważana jest za jedną z najpiękniejszych na świecie. Ten gruziński cud natury znajduje się ok. 20 km od Kutaisi, niedaleko wiosek Kwiliszori i Kumistawi. Jaskinia została odkryta w 1984 r. przez naukowców z Uniwersytetu w Tbilisi, którzy na polecenie władz radzieckich szukali miejsc nadających się do utworze- nia różnych obiektów militarnych, m.in. schronów przeciwatomowych. Wstępu do znalezionej jaskini przez długie lata bronił stróż – jeden z lokalnych mieszkańców, którego rzeźbę można dziś zobaczyć przy wyjściu z podziemi. Dla zwiedzających jaskinię udostęp- niono w 2011 r. Długość trasy turystycznej to blisko 1,5 km, a jej przejście zajmuje zwykle ok. godziny. Temperatura w środku wynosi ok. 14°C, a mikroklimat jaskini, ze względu na większą ilość tlenu niż Ckaltubo Zmierzając do Jaskini Promete- usza, można zrobić sobie krótki przystanek w niewielkiej miejsco- wości CKALTUBO (წყალტუბო). W czasach ZSRR był to słynny ośrodek uzdrowiskowy, do którego przyjeżdżał sam towarzysz Stalin. Ckaltubo słynęło z wód mineralnych, które wykorzystywano w terapii m.in. schorzeń reumatycznych i dermatologicznych. Współcześnie nadal można tu skorzystać z masażu i innych form terapii, jednak widać, że czas odcisnął swoje piętno na kompleksach sanatoryjnych. W wielu tutejszych budynkach ulokowano w ostatnich latach uchodźców z Abchazji – w Ckaltubo mieszka ich nawet do kilku tysięcy. 166 Kup książkę Poleć książkę REZERWAT SATAPLIJSKI I JASKINIA PROMETEUSZA podziemne potoki i jeziora, w których od- bijają się uformowane przez naturę cuda. Przez jedno z jezior przy końcu ścieżki można przepłynąć łódką. Spod jaskini widoczne są imponu- jące skalne urwiska masywu górskiego Chwamli, gdzie wg mitologii greckiej Prometeusz został przykuty do skały, by sępy codziennie wyjadały jego odrastają- cą wątrobę. Jaskinia Prometeusza wt.–nd. 10.00–17.00 20 GEL, wynajęcie łodzi 15 GEL  dojazd marszrutką nr 30 z tzw. Czer- wonego Mostu (gruz. Citeli Chidi) do Ckaltubo, stamtąd autobusem do wsi Kumistawi W Jaskini Prometeusza, w tzw. Sali Miłości, można wziąć ślub cywilny. Kup książkę Poleć książkę Ser z charakterem Spośród bogatej palety gruzińskich serów, ten pochodzący z Imeretii cieszy się wśród Gruzinów największym poważaniem. Żeby uzmysłowić sobie skalę tej popularno- ści, warto przypomnieć, że jest to jeden z serów najczęściej stosowanych jako nadzienie do chlebków chaczapuri, które stanowią w tym kraju podstawę wyży- wienia. Nie brakuje go także w sałatkach, gdzie wyróżnia się słonym smakiem między świeżymi warzywami. Ser imerecki to wytwarzany z kro- wiego mleka ser twarogowy. Niełatwo jednak posmarować nim chleb, gdyż jest stosunkowo twardy i sprężysty. Proces jego produkcji jest bardzo krótki – ser dojrzewa w ciągu zaledwie dwóch dni. Jest on wszechobecny na gruzińskich targowi- skach, gdzie można go kupić w formie płaskich krążków o grubości dochodzącej do 5 cm. Pojedynczy krążek waży zwykle do 1,5 kg i zawiera do 50 wody. Cena za kilogram raczej nie przekracza 10 GEL. Ser imerecki najtańszy jest latem, gdyż właśnie wtedy przypada szczyt sezonu produkcyjnego wyrobów mlecznych. Co ciekawe, jego produkcja nie jest skomplikowana i z powodzeniem można spróbować zrobić go w domu na własną rękę. Nie potrzeba do tego skompliko- wanych składników: wystarczy świeże krowie mleko, nieco płynnej podpuszczki stosowanej przy produkcji serów (można ją kupić w wielu sklepach internetowych) i odrobina soli. Czynności kuchenne nie po- winny zająć więcej niż trzy godziny, a po- tem pozostaje jedynie przeczekać niedługi proces dojrzewania. Proces robienia sera imereckiego został krok po kroku opisany na anglojęzycznej stronie internetowej poświęconej kuchni krajów dawnego bloku wschodniego: Food Perestroika (www. foodperestroika.com). Kup książkę Poleć książkę food SER Z CHARAKTEREM Kup książkę Poleć książkę 175 Autorzy przewodnika: Krzysztof Dopierała, Krzysztof Kamiński Współpraca: Aurelia Hołubowska, Szymon Opryszek, Magdalena Paluchowska, Ewelina Rzeszódko, Maciej Żemojtel Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja: Aurelia Hołubowska Opieka techniczna: Katarzyna Leja Skład: Łukasz Karolewski, Justyna Matak Opracowanie kartograficzne: Rafał Bletek, Magdalena Kroczak Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Projekt graficzny serii: Ewa Jarocka Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magne- tycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towa- rowymi ich właścicieli. Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzial- ności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?begrt1 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: 978-83-283-5548-4 Copyright © Helion, 2019 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Gruzja. #Travel&Style. Wydanie 1
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: