Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00485 009270 10732466 na godz. na dobę w sumie
Guigemar. Średniowieczny poemat miłosny - ebook/pdf
Guigemar. Średniowieczny poemat miłosny - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 56
Wydawca: Wydawnictwo Armoryka Język publikacji: polski
ISBN: 978–83–60276–66–2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> obyczajowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Średniowieczny poemat miłosny (przekład prozą).

Marie de France (Maria Francuska) żyła w drugiej połowie XII wieku. Niestety, o niej samej niewiele zachowało się informacji. Nawet jej imię budzi zastrzeżenia. Na jednej z jej publikacji znajduje się zapis: „Marie ai nun, si sui de France”, co w tłumaczeniu brzmi: „Mam na imię Maria i jestem z Francji”. Dlatego jest nazywana Marią Francuską.

Wiadomo, że początkowo mieszkała we Francji w Bretanii i pisała w języku starofrancuskim. Później przeniosła się do Anglii, gdzie prawdopodobnie była ksienią, czyli przełożoną żeńskiego klasztoru w Reading. Jest znana ze swej twórczości a konkretnie z poematów rycerskich opowiadających głównie o miłości, które są wpisane w tło Bretanii.

Jej twórczość uczeni datują najwcześniej na ok. 1160 r. i najpóźniej na 1215 r., chociaż najpewniej jej utwory powstały między 1170 a 1205 r. Sugerują to dedykacje lais.

Wydanie dostępne w nowej wersji formatu MOBI.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marie de France Marie de France uigemar GGuigemar średniowieczny poemat miłosny średniowieczny poemat miłosny Guigemar Marie de France Guigemar Guigemar średniowieczny poemat miłosny przełożył Andrzej Sarwa wstępem opatrzył Piotr Sławiński Armoryka Sandomierz 2008 Redaktor: Małgorzata Badowska Projekt okładki, skład i łamanie: Andrzej Sarwa Na pierwszej stronie okładki: Mistrz E. S. (ok.1420 - 1468), Rycerz i Dama, 1460/1465, (licencja public domain), źródło: http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:Ritter_und_Dame_mit_Helm_und_Lanze_2.jpg Na czwartej stronie okładki:William Morris (1834-1896), Tulip and Willow, 1873, (licencja public domain), źródło: http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:Morris_Tulip_and_Willow_design_1873.jpg Na trzynastej stronie tekstu: Maria Francuska (licencja public domain), źródło: Marie de France (late 12th c.) (http://faculty.winthrop.edu/kosterj/ENGL512/Marie.htm) Tytuł złożono czczionką Cymbeline.ttf z inicjałem Spiral Initials.ttf. Tekst złożono czcionką Antykwa Toruńska Condensed.ttf W tekście użyto inicjałów Arberth.ttf, których autorem i właścicielem jest Dave Nalle, The Scriptorium, www.fontcraft.com Cymbeline.ttf, Spiral Initials.ttf Arberth.ttf font copyright 2008 by The Scriptorium, all rights reserved Tytuł oryginału: Lai de Guigemar Copyright © 2008 by Wydawnictwo i Księgarnia Internetowa „Armoryka” Wydawnictwo ARMORYKA ul. Krucza 16 27–600 Sandomierz tel (0–15) 833 21 41 e–mail: wydawnictwo.armoryka@interia.pl http://www.armoryka.strefa.pl/ ISBN 978–83–60276–66–2 WSTĘP Marie de France (Maria Francuska) żyła w dru- giej połowie XII wieku. Niestety, o niej samej niewiele zachowało się informacji. Nawet jej imię budzi zastrzeżenia. Na jednej z jej publikacji znajduje się zapis: „Marie ai nun, si sui de France”, co w tłumaczeniu brzmi: „Mam na imię Maria i jestem z Francji”. Dlatego jest nazywana Marią Francuską. Wiadomo, że początkowo mieszkała we Francji w Bretanii i pisała w języku starofrancuskim. Później przeniosła się do Anglii, gdzie prawdo- podobnie była ksienią, czyli przełożoną żeńskiego klasztoru w Reading. Jest znana ze swej twórczości a konkretnie z poematów rycerskich opowiadających głównie o miłości, które są wpisane w tło Bretanii. Jej twórczość uczeni datują najwcześniej na ok. 1160 r. i najpóźniej na 1215 r., chociaż najpewniej jej utwory powstały między 1170 a 1205 r. Sugerują to dedykacje lais. Mówiąc o twórczości Marii Francuskiej, nie sposób nie wspomnieć o Bretanii. Bretania to kraina historyczna znajdująca się obecnie w północno- zachodniej Francji, położona na Półwyspie Bre- 5 tońskim nad Oceanem Atlantyckim. W czasach rzymskich nosiła nazwę Armoryka. Słowo to pochodzi z języka bretońskiego i oznacza „kraj nadmorski”. Jej obecna nazwa wywodzi się od celtyckiego plemienia Bretonów, które zasiedliło ją w V-VI w. Wyparci zostali z wyspy przez germańskich Anglów i Sasów. Później znaleźli się pod zwierzchnictwem Franków. Ciągłe bunty w Bretanii skłoniły Karola Wielkiego do utworzenia na jej granicy Marchii Bretońskiej. We wczesnym średniowieczu Hrabstwo Bretanii stanowiło lenno Korony Francuskiej. Było często przedmiotem rywalizacji między Francją i Anglią. Od 1213 r. Bretania była w posiadaniu bocznej linii Kapetyngów. Dopiero w 1532 r. formalnie lenna bretońskie zostały włączone do Korony Francuskiej. Mimo tego Bretania zachowała pewne odrębności (np. własne stany prowincjonalne) do rewolucji francuskiej i reformy administracyjnej z 1790 r. W czasach rewolucji francuskiej wraz z Wandeą i Normandią była terenem powstań rojalistycznych – zwanych szuanerią. Były one krwawo tłumione przez wojska Republiki. Bretania po dzień dzisiejszy jest regionem wyróżniającym się odrębnością kulturową oraz dużym znaczeniem rolnictwa i dziedzin gospodar- 6 czych związanych z morzem. Przejawem odrębności kulturowej jest przede wszystkim język bretoński. Wywodzi się on z podgrupy języków celtyckich (walijski, kornijski, [kornicki]) oraz wymarłych (piktyjski, kumbrycki, brytyjski) w obrębie języków indoeuropejskich. Językiem bretońskim posługuje się obecnie blisko 400 tys. Bretończyków zamie- szkujących dolną (zachodnią) Bretanię. Przez państwo francuskie został uznany za tzw. język regionalny. Posiada 4 najważniejsze dialekty: kornwelski, leoński, treguirski i wantejski. Język bretoński jest blisko spokrewniony z językiem kornijskim, który rozwijał się w Kornwalii. Jeszcze w XII w. mówiący tymi językami mogli się swobodnie porozumieć. Językiem starofrancuskim posługiwano się w IX- XIII wieku na terytorium byłej Galii obejmującej te- rytorium dzisiejszej Francji. Był rezultatem ewolucji języka łacińskiego, który zmieszał się z językami ga- lijskimi. Z czasem na skutek napływu Normanów (Wikingów) na teren Galii powstały dwie kultury: normańska (północna) i oksytańska (południowa). Pierwsza miała duże wpływy normańskie, a druga w prostej linii była spadkobierczynią kultury rzym- skiej. Ze względu na te dwie kultury dialekty języka 7 starofrancuskiego (niektórzy mówią o językach staro- francuskich) dzieliły się na dwie grupy. Ich nazwy związane są z wymową słowa „tak”. Pierwsza mówiła „oui”, a druga – „oc”. Stąd grupę północną określa się jako języki oïl (Langues d oïl) i zalicza się do nich: francuski, angevin, burginioński, szampański, franc-comtois, gallo, lotaryński, normandzki, (aure- gnais, guernésiais, jèrriais, sercquiais), pikardyjski, poitevin-saintongeais, waloński. Grupę południową określa się natomiast jako ję- zyki oc (Langues d oc) i należą do nich owerniacki, gaskoński, gavot, limuzyński, langwedocki, prowan- salski. Upadek języka oksytańskiego z jego dialekta- mi został zapoczątkowany przez krucjaty przeciw albi- gensom w latach 1209-1229. Współczesny język fran- cuski powstał w zasadzie na podstawie paryskiego dialektu języka d oïl. Dlatego część badaczy właśnie język d oïl nazywa starofrancuskim. Najstarszym zabytkiem piśmiennictwa starofran- cuskiego jest tekst przysięgi strasburskiej z 842 r. Pierwszym tekstem literackim zaś Sekwencja o świę- tej Eulalii z 881 lub 882 r. Jednak jednym z najstar- szych i najbardziej znanych poematów jest Pieśń o Rolandzie (rękopis z 1170 r.), czy Legenda o Tri- stanie i Izoldzie. 8 Warto zaznaczyć, że motto herbu korony Anglii jest napisane po francusku w normańskim langues d’oïl, czyli „Dieu et Mon Droit” („Bóg i moje prawo”). Nie powinien zatem dziwić fakt, że Maria Francuska, mimo że tworzyła w języku starofrancuskim, przez część swego życia nie mieszkała na kontynencie lecz na terytorium dzisiejszej Anglii. Maria Francuska obok Guillaume de Machaut (Machault) (1300-1377) uprawiała gatunek literacki zwany lai. Jest to starofrancuska forma pieśni lirycznej najczęściej o tematyce miłosnej. Często panuje tu nastrój tajemniczości i cudowności. Lai jako gatunek literacki wywodzi się z pieśni celtyckich. rozpowszechniony zwłaszcza w Bretanii w XII w. i później. Z czasem lai przekształcił się w formę narracyjną, gdzie tematyka często obejmowała epizody z opowieści o królu Arturze oraz rycerzach Okrągłego Stołu. Był Lai uprawiali zwłaszcza truwerzy – średniowieczni artyści wywodzący się z francuskiej arystokracji, poeci, muzycy i kompozytorzy – z wykorzystaniem instrumentów muzycznych. Truwerzy do poezji lirycznej dołączyli jeszcze pieśni rycerskie, takie jak np. opowieść o Lancelocie. Tworzyli oni pod wpływem trubadurów, czyli 9 wędrownych śpiewaków, poetów i twórców piosenek, często komponujących muzykę do swoich poezji i pieśni. Pierwsi trubadurzy tworzyli ok. 1100 r. w Prowansji. W tzw. poezji prowansalskiej wysławiali zalety uwielbianych i niedostępnych kobiet. Poezję trubadurów i truwerów rozpowszechniali oni sami jak również wędrowni śpiewacy zwani minstrelami. Byli to popularyzatorzy i wykonawcy (śpiewacy, recytatorzy) poezji, działający w XIII-XIV w. w krajach zachodnioeuropejskich. Dzięki nim twórczość ta cieszyła się dużą popularnością nie tylko na dworach ówczesnej Europy. Godny odnotowania jest fakt, że Maria Francuska jako jedna z niewielu kobiet zapisała się w średniowiecznej literaturze światowej. Jej przypisuje się autorstwo m. in.: Lai de Yonec, Lai de Lanval, Lai du Bisclavret, Lai d Equitan, Lai du Chèvrefeuille, Lai du Laostic lub Lai de l eostic, Fables, L espurgatoire de saint Patrice oraz Lai de Guigemar. Utwory lai napisane przez Marię Francuską nie były jeszcze tłumaczone na język polski. Lai de Guigemar jest pierwszą p r ó b ą przekładu. Chociaż oryginał napisany jest wierszem niniejszy przekład ma charakter prozatorski, d o- s ł o w n y, oddający wiernie układ i treść. 10 Poemat Guigemar (Lai de Guigemar) osnuty jest na bretońskiej legendzie. W utworze tym występują imiona własne a miejscem akcji jest Bretania. Imię bohatera - Guigemar (lub Guiomar, Guiemar) nosiło w XI i XII w. wielu wicehrabiów Lïun (obecnie Saint- Rol-de-Leon) w Bretanii. Wątek polowania na białą łanię wskazuje na celtyckie pochodzenie tej legendy, podobnie jak i celtyckie imię Meriadus. Główny bohater Guigemar był synem barona Oridiala rządzącego w Lïun. Guigemar był przystoj- ny, mądry i odważny, lecz nie umiał kochać. Pewne- go razu na polowaniu, kiedy strzelił do białej łani, strzała odskoczyła i raniła go w nogę. Łania, umiera- jąc, nałożyła na niego przekleństwo. Miał się wyle- czyć z rany dopiero wtedy, gdy się zakocha i oboje - on i jego ukochana - doświadczą wielu cierpień. Za- smucony Guigemar błąkał się, aż przyszedł na brzeg morza, gdzie zobaczył zacumowany statek. Wszedł na pokład i obejrzał go. Tymczasem statek sam przez się odpłynął, chociaż nie było na nim żywej duszy, oprócz Guigemara. Bohater dopłynął do miasta, gdzie rządy sprawo- wał staruszek, z zazdrości trzymający swoją młodą żonę w wieży. Dama zauważyła statek wpływający do portu. Na statku zobaczyła Guigemara i zakochali się 11 w sobie. Guigemar półtora roku przebywał w komna- tach damy, bez wiedzy jej małżonka, i leczył się z od- niesionej rany. Oboje przysięgli sobie miłość a w za- staw miłości dama zawiązała na koszuli Guigemara węzeł, który potrafiła rozwiązać tylko ona. Guigemar z kolei założył damie pas, którego sprzączkę tylko on umiał odpiąć. Wkrótce ich miłość została odkryta i zmuszono Guigemara do powrotu do swego kraju. Pani zaś spędziła dwa lata w więzieniu. Pewnego razu zobaczyła, że drzwi więzienia zostały otwarte i uciekła. Wsiadła na statek i popłynęła do zamku Meriadusa, który postanowił ożenić się z damą. Ponieważ nie mógł rozwiązać jej pasa, odmówiła mu miłości. Pewnego razu do Meriadus przyjechał Guigemar i kochankowie dowiedzieli się o sobie. Gdy Meriadus odmówił oddania damy Guigemarowi, ten oblegał jego zamek, schwytał i zabił Meriadusa a na koniec ożenił się z ukochaną. Piotr Sławiński 12 Maria Francuska 13 14
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Guigemar. Średniowieczny poemat miłosny
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: