Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00153 006545 13236296 na godz. na dobę w sumie
Guziki polskiej Marynarki Wojennej 1918 - 2008 - ebook/pdf
Guziki polskiej Marynarki Wojennej 1918 - 2008 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 287
Wydawca: Self Publishing Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-272-3534-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> słowniki
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Przedstawiamy narzędzie skierowane do miłośników, znawców i kolekcjonerów polskiej symboliki marynarskiej. Pozwoli ono w skróconym tempie zapoznać się w niezbędnym zakresie z właściwościami polskiego marynarskiego guzika, poczynając od 1918 roku. Jest to zamierzenie prekursorskie nie tylko w skali kraju. Nasza praca przybliża również dzieje guzika od czasów najdawniejszych. Przede wszystkim jednak prezentuje – w encyklopedycznym i tutaj koniecznym skrócie – informacje o tym kto, kiedy, a nawet jak produkował guziki w tym głównie marynarskie. Autor w ciągu wielu lat przejrzał tysiące marynarskich guzików. W konsekwencji opisano ponad 400 polskich guzików marynarskich wytworzonych między 1918 a 2008 rokiem. Po zapoznaniu się z niniejszą pracą uzyskamy asumpt do dokładniejszego i uważniejszego przyjrzenia się posiadanym guzikom. Być może, dzięki Wam, Drodzy Czytelnicy autor uzyska kolejne dane, na co w istocie bardzo liczy. Aby ilość przerodziła się w jakość, należy sporo wiedzieć o własnych zbiorach. Nasza praca w tym względzie jest ważnym narzędziem, niezbędnym dla każdego, kto chce wiedzieć cokolwiek o guzikach komu nie wystarczy sam fakt ich posiadania.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

TERMINOLOGIA OPISU GUZIKA 1) Poprzeczka. 2) Okucie poprzeczki. 3) Klamra. 4) Pole szrafowania. 5) Przetyczka. 6) Trzon kotwicy. 7) Krzyż kawalerski; poziome ramiona krzyża; pole szrafowania wewnątrz krzyża. 8) Cuma na kotwicy. 9) Linia grzbietowa trzonu kotwicy. 10) Linia grzbietowa na łapach kotwicy. 11) Obwód pola guzika. 12) Ramię kotwicy. 13) Pięta kotwicy. 14) Wewnętrzny grot łapy kotwicy. 15) Zewnętrzny grot łapy kotwicy. 16) Pętla cumy pod dolnym ramieniem łap kotwicy i krzyża. 17) Górne pionowe ramię krzyża. 18) Dolne pionowe ramię krzyża. 19) Obrzeże pola szrafowania wewnątrz krzyża. 20) Cuma na obrzeżu. A – Część lewa, B – Część prawa A K I Z U G U S I P O A G O L O N M R E T I I : ł i a z d z o R 53 SZCZEGÓŁOWY OPIS GUZIKÓW MW RP wzór 1920 Guzik Nr 1.1. Dwuwarstwowy. Awers mosiężny. Krzyż kawalerski szrafowany zgodnie z zasadami alteracji barw heraldycznych. Na krzyż nałożono kotwicę. Klamra okrągła: przez jej środek przechodzi górne ramię krzyża. Poprzeczka kotwicy w dolnej części zakończona stożkowato. Środek kotwicy z wypukłą przetyczką; na poprzeczce po dwa okucia. Łapy i pazury kotwicy dotykają ramion krzyża. Lina wychodzi od klamry, przebiega pod poprzeczką, owija w luźnym splocie trzon kotwicy, wysuwa się przez lewe ramię, w półkolistej pętli znika pod dolnym ramieniem krzyża, owija prawe ramię kotwicy i kończy się odgięta ku prawej łapie. Pole guzika szrafowane: poziome linie oznaczają heraldyczną barwę niebieską. Rysunek obrzeżony okręgiem. Na brzegu – rysunek wąskiej cumy okrętowej. Średnica 23 mm; waga 3,5 g. Rewers płaski, blacha stalowa. Wokół ucha pierścień z klinów. W górnej części dwa heraldyczne lwy na esowatych podstawkach opierają jedną łapę na „koniczynce”, stojącej na ogonku. „Koniczynka” jest charakterystyczna dla wiedeńskiego znaku firmowego BSW (Brüder Schneider Wien). W części środkowej po obu stronach ucha litery Z. S, pod spodem – w kolistym ornamencie – W. (Z. Silberstein, Warszawa, Plac Krasińskich 2). Ucho miedziane. Guzik Nr 1.2. Różni się od Nr 1.1. następującymi cechami: lina wyraźnie zaczyna się w klamrze; na poprzeczce widoczne obrzeżające listwy. Guzik jest ulepszony 0 2 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 54 powierzchniowo. Średnica 23 mm; waga 2,8 g. Rewers: blacha stalowa. Wokół ucha pierścień z kropek przerywany w kilku miejscach. Na obrzeżu pierścień (powoduje zagniecenie rewersu) z kropek przerwany w „dolnej” części. Między pierścieniami na górze i dole motyw roślinny jak w Nr 1; dodatkowo w części centralnej umieszczono znak „V”. Motywy roślinne rozdzielają litery Z. i S. Ucho mosiężne. Guzik Nr 1.3. Znakomicie wykonany rysunek na awersie. Zdarzają się takie guziki złocone lub ulepszane inną metodą. Klamra położona na górnym ramieniu krzyża. Poprzeczka na lewym ramieniu posiada okucia niesymetrycznie ustawione. Przewinięcie liny na lewym ramieniu wyraźnie skierowane ku łapie z liną zwisającą z prawego ramienia. Średnica 15,4 mm; waga 1,5 g. Rewers: blacha stalowa. Na rewersie wokół ucha dwa pierścienie z kropek. Między pierścieniami na górze i dole motyw roślinny zbliżony do wzoru na guziku Nr 1. W łuku części centralnej symetrycznego wzoru umieszczono kółeczko z trzema wypustkami. Na osi ucha wytłoczono część litery Z. a po przeciwnej stronie literę S. Ucho mosiężne. 0 2 9 1 Guzik nr 1.4. Kotwica zmatowiona. Cuma na obrzeżu szersza niż na Nr 1.1 i 1.2. Średnica 23 mm; waga 2,9 g. Rewers: płaska niklowana blacha stalowa. Dwa okręgi z kropek wokół ucha z przerwami w kilku miejscach. Zewnętrzny pierścień tworzy zewnętrzną granicę wypukłości guzika. Rysunek i symbole jak na Nr 1.2. Ucho mosiężne. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 55 Guzik Nr 1.5. Ten typ zawiera egzemplarze złocone lub ulepszone powierzchniowo. Rysunek guzika jak na Nr 1.2. Gładka końcówka cumy w klamrze. Średnica 23 mm: waga 4 g. Rewers: blacha stalowa czerniona. Dwa pierścienie z kropek wokół ucha. Wewnętrzny okręg wypełniają kreski niczym promienie. Główny rysunek stanowią dwa lwy heraldyczne, skierowane głowami do dużego okręgu z kropkami na zewnątrz (symboliczne słońce). W dolnej części – symetryczny ornament. W środkowym trzy kreski, przypominające grot strzały. W środkowej części umieszczono pomiędzy dwiema kropkami litery z szeryfami: • A • oraz • U •. Firma wiedeńska, która produkowała guziki dla Wojska Polskiego w pierwszym okresie niepodległości. Ucho stalowe. łuku umieszczono 0 2 9 1 Guzik Nr 1.6. Klamra leży na górnym ramieniu krzyża. Cuma owinięta wokół kotwicy jest gładka. Cuma na obrzeżu nawinięta odwrotnie. Średnica 22 mm; waga 3,2 g. Rewers: blacha stalowa czerniona, głęboko profilowana. Wokół mosiężnego ucha typu angielskiego spłaszczona wypukłość. Napisy i znaki na obrzeżu: * ESEF * W (H. Skarnik i H. Fiszbein, Wytwórnia guzików i ozdób wojskowych oraz wszelkich wyrobów metalowych. Warszawa, Nowolipki nr 34). r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 56 Guzik Nr 1.7. Guzik dwuwarstwowy. Znajduje się na nim rysunek kotwicy admiralicji z nałożonym orłem27. Ten właśnie znak wykorzystano do wytworzenia pewnej ilości guzików o średnicy 15 mm. Znajdują się między innymi w zbiorach kolekcjonerów w Warszawie Gdańsku i Elblągu. Pierwszy z tych guzików poznano dzięki odkryciu Romualda Nowaka na Helu. Więcej: patrz w rozdziale Guziki polskiej Marynarki Wojennej. Jest jedyny guzik marynarski, w którym na szrafowane pole (heraldycznie niebieskie) nałożono kotwicę admiralicji, a na nią orła państwowego. Rewers wykonywano z blachy stalowej lub cynkowej. Wokół ruchomego uszka dwa okręgi z kropek a wewnątrz okręgów napis: * J.M.C. *, motyw roślinny typu austriackiego jak w wypadku guzika Nr 1.1. (Chaim i Juda Jonas Błotnik; Fabryka Guzików założona w 1895 w Nowym Mieście). Mogą także występować napisy SF. Guzik udostępnił Zbigniew Zajchowski z Elbląga. to 0 2 9 1 Guzik Nr 1.8. Masywny (przyjęto tę przedwojenną nazwę tłoczoną na guzikach dla oznaczenia, że wytwór wykonano z jednego krążka metalu). Okucia na poprzeczce na zewnątrz linii ramienia krzyża. Inny sposób wykonania liny o długich skrętach. Odmienne (i jedyne w II RP) ulokowanie cumy na obrzeżu: wyjątkowo precyzyjnie wykonana, szeroka, z zastosowaniem dwóch prostych kresek oddzielonych większym wolnym polem. Cały rysunek guzika wskazuje na wysoki kunszt artystyczny i mistrzowską rękę twórcy matryc i patryc. Średnica ok. 22,3 mm; waga 27 Ministerstwo Spraw Wojskowych pismem Nr L 17447 zmodyfikowało kordziki marynarskie wz. 1920 i 1922 opatrując je takim właśnie symbolem. Nowe oznaki oficjalnie nie weszły do użytku. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 57 5,7 g. Rewers: Napisy po przeciwnych stronach ucha: GUZPOL WARSZAWA. Firma GUZPOL Henoch i Lejzor Młynkowie właściciele Wytwórni Guzików i Wyrobów Metalowych w Warszawie, ul. Nalewki 37 (Dzielna 15). Firma wpisana do rejestru handlowego 27 marca 1923; była stałym dostawcą Sekcji Mundurowej MSWojsk. W przypadku przedwojennych tłoczeń masywnych guzików zwraca uwagę precyzyjne zawalcowanie awersu, widoczne jedynie w postaci cienkich linii na kotwicy. różni się od Guzik Nr 1.9. Dwuwarstwowy. Pod względem wykonania wcześniejszych wzorów. Zastosowano kropkowane pole guzika, co oznacza heraldycznie barwę złotą. Klamra wyraźnie spłaszczona, leży wraz z kotwicą na górnym ramieniu krzyża. Głowica [taki typ głowicy wystąpi jeszcze pięciokrotnie] trzonu kotwicy wewnątrz klamry. Bardzo duża poprzeczka o wielkich okuciach. Cuma w dolnej pętli leży na dolnym ramieniu krzyża. Długa końcówka cumy zwisa luźno z ramienia kotwicy. Krzyż w poziomych ramionach posiada głębokie szrafowanie. Cuma na obrzeżu zaznaczona symbolicznie. Średnica ok. 21,5 mm; waga 2,6 g. Rewers: widoczne zatoczenie awersu. Wypukły napis MASYWNY, co stanowi ewidentne oszustwo na szkodę nabywcy. Ucho miedziane. Wyprodukowany w latach trzydziestych. Guzik Nr 1.10. Masywny. Powierzchnia guzika ulepszona. Prawie taki sam jak Nr 1.9. Głowica trzonu kotwicy wewnątrz klamry. Zastosowano kropkowane pole guzika, co oznacza heraldycznie barwę złotą. Na polu poprzeczki wyraźne kropki. Przetyczka na poprzeczce znacznie wyraźniejsza niż na poprzednim guziku. Widoczne dwa 0 2 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 58 techniczne przy lewym górnym ramieniu krzyża oraz przy niedopracowania końcówce prawej łapy kotwicy. Wyraźniejsza cuma na obrzeżu. Średnica około 21,7 mm; waga 4,2 g. Rewers: pierścień technologiczny na obrzeżu oraz napis MASYWNY. Ucho mosiężne. Guzik Nr 1.11. Masywny. Odmiana mosiądzu. Zastosowano kropkowane pole guzika. Głowica wypełnia prawie całkowicie klamrę. Rysunek guzika dotyka obrzeża lewym górnym ramieniem krzyża i końcówką łapy. Cuma na obrzeżu wykonana w postaci wydłużonych trójkątów. Średnica: ok. 21,7 mm; waga 4,2 g. Napis MASYWNY. Ucho mosiężne. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.12. Masywny. Odmiana mosiądzu. Zmieniona matryca. Zastosowano kropkowane pole guzika. Krzyż obramowany grubą, płaską linią. Brak wewnętrznego obramowania cienkimi liniami, jak w poprzednich wzorach. Głębokie szrafowanie krzyża. Nierówne w górnym odcinku krzyża. Trzon kotwicy zakończono dużą głowicą, spod której od prawej strony wychodzi cuma (silnie skręcona, o wyraźnych liniach), tworząc klamrę kotwicy. Duża prostokątna poprzeczka z kropkami na powierzchni oraz wielkimi prostokątnymi okuciami, a także wielką, wyraźną przetyczką. Cały rysunek dotyka w trzech miejscach lewego obrzeża. Odmiennie (wyraźnie) wykonano linę na obrzeżu w postaci półwałków. Średnica około 21,8 mm; waga 4 g. Rewers: pierścień technologiczny na obrzeżu oraz napis MASYWNY. Ucho mosiężne. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 59 Guzik nr 1.13. Masywny. Klamra kotwicy spłaszczona i przesunięta w lewo. Pole guzika i pole krzyża szrafowane zgodnie z barwami heraldycznymi. Krzyż od wewnątrz obramowany dodatkową cienką linią. Cuma od klamry biegnie na górnym ramieniu krzyża, w dolnej pętli chowa się pod dolnym ramieniem krzyża, widoczna nad i pod prawym ramieniem krzyża. Poprzeczka w części środkowej stożkowato wygięta ku dołowi. Posiada jednocześnie dużą przetyczkę. Jedno okucie po lewej stronie poprzeczki. Cuma w lewej górnej ćwiartce jak na guziku Nr 1.8. Średnica 16,2 mm; waga 2,5 g. Rewers: głębokie wytłoczenie technologiczne oraz wypukłe napisy w dwóch wierszach na obwodzie wokół ucha: GUZPOL WARSZAWA, wewnątrz 112 oraz 30. Ucho mosiężne. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.14. Masywny. Identycznie oznakowany jak guzik Nr 1. 3. Poprzeczka gładka. Linie grzbietowe zaokrąglone. Cuma na obrzeżu z równych, grubych, ukośnych linii. Średnica 16,1 mm; waga 2,2 g. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 60 Guzik Nr 1.15. Masywny. Wykonany podobnie jak guzik Nr 1.13. Na poprzeczce widnieją po dwa cienkie okucia. Średnica 16,1 mm; waga 2,2 g. Rewers: napisy GUZPOL i po przeciwnej stronie ucha napis: WARSZAWA. Ucho mosiężne. Guzik Nr 1.16. Dwuwarstwowy. Poszerzono odstępy linii szrafowania w dolnej części pola. Klamra obejmuje zakończenie trzonu (wyraźnie zaznaczono linie grzbietów) i położona jest na górnym ramieniu krzyża. Cuma dotyka klamry – w dolnej pętli częściowo zanika i jest niejednolicie wytłoczona. Poprzeczka w środkowej części stożkowato wydłużona w dół. Poprzeczka i kotwica kropkowane. Kotwica o wyraźnych grzbietach: podłużnym i poprzecznym. Średnica 16,3 mm; waga 1,5 g. Rewers: gładko zatoczony. Napisy: w górnej części S. F. /W. (Taka postać zapisu tu i dalej oznacza, że litera po „/” znajduje się w dolnym wierszu. Nie dotyczy to zapisu N/S). Po przeciwnej stronie N/S JEDNOSTAJNY. Ucho miedziane. 0 2 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 61 Guzik Nr 1.17. Masywny. Rysunek jak na guziku Nr 1.10. Pole oraz poprzeczka szrafowane w kropki. Szrafowanie krzyża odmienne w pionowych i poziomych ramionach krzyża. Klamra silnie spłaszczona otacza głowicę osadzoną na trzonie kotwicy. Wielka prostokątna poprzeczka wybrzuszona w dół o prostokątnym zakończeniu ramion; wyposażona w duże prostokątne okucia. Cuma na kotwicy w dolnej pętli leży na dolnym ramieniu krzyża. Cuma na obrzeżu – duża i wyraźna. Średnica około 17,1 mm; waga 2,4g. Rewers: widoczne zatoczenie technologiczne. Ucho – mosiężne. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.18. Masywny. Rysunek jak Nr 1.17. Ślady powierzchniowego ulepszenia guzika. Pole guzika szrafowane w kropki. Odmienne szrafowanie pionowych ramion krzyża. Ramiona poziome krzyża mają dodatkowe wewnętrzne obramowanie szrafowania, wyraźne okucia poprzeczki, cuma na całym biegu skręcana. Grube i wyraźne obrzeże. Średnica: około 17,2 mm; waga 2,2 g. Rewers: widoczne zatoczenie technologiczne. Ucho – mosiężne. [W zamówieniach katalogowych wykazywano te guziki w dwóch pozycjach: jako nr 13854 oraz najlepszy gatunek nr 13856]. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 62 Guzik Nr 1.19. Masywny. Pole guzika gładkie. Klamra spłaszczona, położona na górnym ramieniu krzyża, obejmuje prostokątny trzon kotwicy. Cuma gruba, wyraźnie zaznaczona biegnie od węzła w klamrze pionowo w dół, w dolnej pętli ułożona pod dolnym ramieniem krzyża. Krzyż podwójnie obrzeżony. Szrafowanie równomierne, wyraźne, jedynie w dolnej części krzyża zaznaczone symbolicznie. Wyraźna gruba cuma na obrzeżu guzika. Wymiary: 22,4 mm; waga 6,7 g. Rewers: głębokie zatoczenie technologiczne, stożkowate wzmocnienia wokół ucha oraz łącznik. Napis okrężny: S. JABŁOŃSKI, po przeciwnej stronie POZNAŃ. Bliżej ucha napisy proste: S. Z. O. O. oraz 1939. Ucho – mosiężne. [S. Jabłoński podczas II wojny światowej występuje jako Reichzeugmeisterei der NSDAP (RZM) M–1 INSIGNIA M1/180 Metallenfabrik S. Jablonski g.m.b.H. Posen oraz M1/181 Wilhelm Müller Posen M5 – Uniform Accesories M5/324 Metallenfabrik S. Jablonski g.m.b.H Posen]. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.20. Wykopany na Helu w 1993 wraz z mundurem marynarskim. Dwuwarstwowy, wewnątrz pusty. Porównaj z nr 1.5. Średnica: 22,9 mm; waga 3,6 g. Rewers: blacha cynkowa, napisy nieczytelne; wokół ucha widoczne ślady koła z „promieniami”. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 63 Guzik Nr 1.21. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Brytyjscy producenci bardzo precyzyjnie odtworzyli rysunek polskiego guzika, prezentując rzadko spotykaną troskę o detale. Zachowano przy tym brytyjską technologię wytwarzania dwuwarstwowych guzików, które są znacznie bardziej wypukłe w porównaniu do polskich (różnica wynosi 2–4 mm) oraz posiadają duże uszka. Rysunek guzika jest bardzo plastyczny i przestrzenny. Wymiary: 23,6 mm; waga 7,5 g. Rewers: Znakomite zatoczenie technologiczne. Wokół typowego angielskiego ucha stosowanego w guzikach Royal Navy wyciśnięto okręg, na nim przed zeszlifowanym skosem duży napis okrężny: • GAUNT • LONDON. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.22. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Guzik ozdobny, nie do zapinania, noszony na lewej stronie kurtki mundurowej. Średnica 23,2 mm; waga 5,4 g. Aby ściśle przylegał do munduru, zastosowano zamiast dużego brytyjskiego ucha cztery otwory, wycięte w rewersie z kopułkowatym wypiętrzeniem w środkowej części guzika. Wokół otworów na specjalnie wydzielonym płaskim miejscu obrzeżonym od zewnątrz okręgiem z kresek wytłoczono napis wklęsły: •KENNING •LONDON. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 64 Guzik Nr 1.23. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Średnica 23,2 mm; waga 5,8 g. Rewers wypukły. Wokół angielskiego ucha biegną dwa koncentryczne okręgi zbudowane ze skośnych kresek. Wewnętrzne podzielone na trzy części. Zewnętrzne – z przerwanym ciągiem pod napisem LONDON. Między okręgami duży, wyraźnie wytłoczony napis: • KENNING • LONDON. Kropki dzielą pola na połowy. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.24. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Guzik ozdobny, nie do zapinania, noszony na lewej stronie kurtki mundurowej. Średnica: 23,1 mm; waga 5,6 g. Rewers jak w guziku Nr 1.22. Brak oznaczeń producenta. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 65 Guzik Nr 1.25. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Guzik ozdobny, nie do zapinania, noszony na lewej stronie kurtki mundurowej. Średnica 23,5 mm; waga 6,4 g. Rewers: wypiętrzona kopułka z otworami do przyszywania obrzeżona wytłoczoną linią ciągłą. Na płaskim tle wytłoczono dominujący napis: •J. R. GAUNT SON • oraz LONDON. Guzik Nr 1.26. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Cuma na kotwicy jest gładka, w dolnej pętli skręcona. Poprzeczka gładka. Średnica 16,5 mm; waga 2,9 g. Rewers minimalnie wypukły z dużym uchem typu angielskiego. Ucho otacza wytłoczony w głąb paskowy okręg. Za nim do technologicznego skosu biegnie słabo wytłoczony napis: • J. R. GAUNT SON LTD. • LONDON ENG. •. Na tym rewersie widzimy w jaki sposób Anglicy zataczali rewers guzika. 0 2 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 66 Guzik Nr 1.27. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Cuma skręcona na kotwicy na całej długości. Nieco odmienny od poprzedniego rysunek cumy na obrzeżu guzika. Średnica 17 mm; waga 2,9 g. Rewers: duże wolne pole wokół ucha. Napis tłoczony symetryczny: • GAUNT • LONDON. Guzik Nr 1.28. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Guzik ozdobny, nie do zapinania, noszony na lewej stronie kurtki mundurowej. Średnica 23,4 mm; waga 6,6 g. Rewers wypukły z centralnie umieszczoną kopułką z czterema otworami do przyszywania. Kopułka obrzeżona linią ciągłą. Napis duży dookolny: • J.R.GAUNT SON • LONDON. 0 2 9 1 : ł r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S i a z d z o R 67 Guzik Nr 1.29. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Średnica 23,2; waga 6,5 g. Wokoło ucha na powierzchni pola przed skosem umieszczono koło z „promieniami” wytłoczone różnej szerokości klinami, co wskazuje na dosyć przypadkowy dobór zastosowanych narzędzi. Można jedynie przypuszczać, że producent w ten sposób ukrył jakąś pomyłkę. 0 2 9 1 Guzik Nr 1.30. Wyprodukowany w Wlk. Brytanii podczas wojny. Złocony. Średnica 23,5 mm; waga 7,4 g. Rewers: wokół ucha gruba linia ciągła, za nią napis tłoczony: • J. R. GAUNT SON • LONDON. Na obrzeżu przed skosem dwa delikatne okręgi. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 68 Guzik Nr 1.31. Para guzików wyprodukowana w Paryżu; grubo złocona. Wykorzystano wzór opisany pod Nr 1.1. Guzik dwuwarstwowy z grubą przekładką tekturową w środku. Średnica 21,8 mm; komplet waży 11,5 g. Rewers zawalcowany do środka. Wokół ucha okrąg z kropek. Przy obrzeżu stylizowany napis: 22M/M – poniżej mniejsze P – SUPERIEUR 22M/M – poniżej mniejsze „P” FRANCE. FRANCE. Zwraca i siedmioogniskowy łańcuszek z okrągłych kółek mosiężnych28. uszko mosiężne sprasowane (skrócone) uwagę 28 W 1936 r. wprowadzono strój salonowy (wcześniej występował jako strój Nr 9 i Nr 10): półfrak i frak granatowy, do półfraka i fraka, koszula frakowa z granatową muszką, nowy pas paradny, sznury naramienne dla oficerów flagowych, ordynansowych i adiutantów. Fraki i półfraki spinano parą guzików połączonych krótkim łańcuszkiem. W 1936 r. zarządzono noszenie białych rękawiczek przez oficerów marynarki wojennej do wszystkich strojów, przy których wkładany był surdut. Admirałowie oraz komandorowie mogli nosić zamiast półfraka frak z długimi połami. Wprowadzono również do ubioru pozasłużbowego i wieczorowego pelerynę z cienkiego sukna granatowego z przypinanym kapturem, przewidywaną dla wszystkich do stopnia bosmana włącznie. Była ona spinana na wysokości piersi zaponą w postaci dwóch dużych złoconych guzów marynarskich. (Powiększonych guzików wz. 20. o średnicy 40 mm). Guzy łączył 15 cm łańcuszek z jednej strony umocowany na stałe, a z drugiej zaczepiany na haczyk. 0 2 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 69 SZCZEGÓŁOWY OPIS GUZIKÓW MW RP wzór 1947 2. Guziki masywne bez szrafowania pola, z wypukłymi napisami BG/Ł w dwóch wierszach oraz rokiem 46 i lewoczytelnymi numerami serii Guzik Nr 2.1. Wykorzystano przedwojenny wzór guzika Nr 1.2. z roku 1920. Podstawowe różnice są następujące: pole jest gładkie – heraldycznie oznacza barwę srebrną. Ten sposób oznaczania pola guzika stosowano konsekwentnie dla całej produkcji – poza znanymi nam dotąd dwoma wyjątkami. Charakterystyczne dla całej wczesnej produkcji jest stosunkowo częste i dobrze widoczne mocowanie ucha na awersie. Cuma owinięta wokół trzonu kotwicy ma słabo zaznaczone skręty. Bardzo gruba cuma na obrzeżu, nierówno wytłoczona. Średnica 22 mm; waga 5,6 g. Rewers: słabo wytłoczony napis BG/Ł; po przeciwnej stronie ucha nisko osadzony, dobrze widoczny rok produkcji 46, poniżej, dotykające obrzeża bardzo wyraźne cyfry numeru serii 113. Guzik Nr 2.2. Taki sam jak egzemplarz guzika opisany pod Nr 2.1. Łukowate zgniecenie technologiczne dolnej części poprzeczki rozpoczynające się od prawej części trzonu kotwicy i kończące się na wewnętrznym okuciu, pochodzi od zaprasowania ucha. Cuma na obrzeżu po prawej stronie częściowo wytłoczona. Średnica 22 mm; waga 5,6 g. Rewers ze słabo wytłoczonym napisem BG/Ł oraz 46, 7 4 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 70 podkreślone bardzo cienką, długą linią, poniżej dotykające obrzeża bardzo wyraźne cyfry numeru serii 113. Guzik Nr 2.3. Taki sam jak guzik Nr 2.1. Łukowate zgniecenie technologiczne dolnej części poprzeczki jak na egzemplarzu opisanym pod Nr 2.2. tu rozpoczyna się po lewej stronie trzonu kotwicy i kończy się na wewnętrznym okuciu, pochodzi od zaprasowania ucha. Pozostałe dane jak wyżej. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.4. Grube, dobrze wykonane linie szrafowania pola guzika oraz ramion krzyża. Ulepszony powierzchniowo. Cuma na całym odcinku ma zaznaczone skręty. W dolnej pętli kończy się pod prawym dolnym ramieniem krzyża, na obrzeżu guzika bardzo gruba i zgnieciona na około 1/4 obwodu po prawej stronie. Średnica 16 mm; waga 2,2 g. Rewers z napisami BG/Ł, przy czym najlepiej wytłoczono literę „G” rok 1946 oraz duży wypukły numer serii 120. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 71 Guzik Nr 2.5. Zwraca uwagę dosyć duża wada technologiczna tuż poniżej przetyczki, ciągnąca się w postaci zgrubienia do pierwszego okucia na lewym ramieniu dużej poprzeczki. W miejscu zetknięcia się z cumą przybiera postać wypukłej, poziomej kreski. Poniżej przetyczki na linii grzbietowej wysoki „ząb”. Cuma na obrzeżu bardzo gruba i dobrze wykonana. Średnica 22,3 mm; waga 5,7 g. Rewers: głębokie zatoczenie brzegu. Po jednej stronie ucha słabo widoczny napis BG/Ł, po drugiej stronie ucha 46 oraz duży, wyraźny numer serii: 169. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.6. Taki sam jak egzemplarz opisany pod numerem 2.5. ale z powodu zużycia matrycy, nastąpiło zgniecenie górnej części klamry, zwiększenie wady technologicznej przy przetyczce i powstanie nieregularnej, wydłużonej wypukłości. „Ząb” jest mniejszy. Pozioma kreska zaś rozpłaszczona. Cuma kończy się przed poprzeczką – widać górne ramię krzyża – i widnieje nad nią. Pozostałe elementy awersu i rewersu – jak na egzemplarzu guzika opisanego pod Nr 2.5. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 72 Guzik Nr 2.7. Znacznie mniejsza poprzeczka, która tylko trochę wystaje poza brzegi górnego ramienia krzyża i posiada wyraźnie zaznaczoną przetyczkę na polu z kropkami. Klamra dotyka obwodu pola. Widoczne dwa niewielkie okucia na poprzeczce. Bardzo wyraźny grzbiet na kotwicy. Cuma skręcona na całej długości i schodzi na samo obrzeże. Średnica 22,9 mm; waga 5,8 g. Rewers głęboko zatoczony i wytoczony. Wyraźne napisy, cienka kreska pod cyfrą 46, nierówno ustawiony numer serii w negatywie: 173. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.8. Różni się od poprzedniego nieco szerszą, gładką poprzeczką oraz brakiem ostrych linii grzbietowych. Cuma na znacznej długości jest gładka. Na styku lewego poziomego ramienia krzyża z pionowym znajduje się owalne, wyodrębnione pole. (Efekt wprasowywania uszka?) Ślady cumy na 1/3 obrzeża. Reszta jest gładka. Średnica 22,6 mm; waga 5,7 g. Inne cechy charakterystyczne dla guzika Nr 2.7. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 73 Guzik Nr 2.9. Górne ramię krzyża pod klamrą i trzonem kotwicy. Na prawym górnym ramieniu błąd technologiczny: nie obrobiony element podobny do grotu strzały bez jednej ości, skierowany w stronę trzonu kotwicy. Średnica 21,8 mm; waga 5,4 g. Rewers: widoczne głębokie zatoczenie i wytoczenie brzegu. Bardzo wyraźne i duże wypukłe napisy: BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha 46; poniżej duża wyraźna kreska, pod nią duży napis 201. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.10. Matryca awersu wykonana mało starannie. Poprzeczka kończy się na górnych ramionach krzyża. Krzywe linie szrafowania krzyża. Poprzeczka posiada dodatkowe obrzeżenie, dużą przetyczkę i okucia. Cuma w dolnej pętli leży na dolnym ramieniu krzyża. Wyraźne, zaokrąglone linie grzbietowe. Średnica 21,6 mm; waga 5,3 g. Rewers z napisem BG/Ł, najwyraźniejsza jest litera „Ł”. Po przeciwnej stronie ucha dobrze widoczny rok 46 i numer serii 217. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 74 Guzik Nr 2.11. Egzemplarz bardzo podobny do poprzedniego, ale nastąpiło wyraźne zużycie matrycy. Obrzeże krzyża kawalerskiego w górnej części jest niedopracowane: połączone linie obrzeżające. Szrafowanie wykazuje nierówności na prawym ramieniu krzyża. Prawy zewnętrzny grot łapy kotwicy styka się z obwodem pola. Gładki fragment nad prawym ramieniem kotwicy w polu krzyża. Wyraźna i duża cuma na obrzeżu guzika. Średnica 22 mm; waga 5,5 g. Rewers: pierścień technologiczny na obrzeżu. Słabo wytłoczony napis BG/Ł, czytelne liczby 46 i numer serii 217. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.12. Starannie wykonany rysunek. Grot lewej łapy kotwicy leży na wewnętrznej, cieńszej linii krzyża. Krótka, podwójnie obrzeżona poprzeczka z wyraźną przetyczką i okuciami. Cuma w dolnej pętli leży na lewym brzegu krzyża i znika pod prawym. Wyraźny grzbiet na kotwicy. Średnica około 23 mm; waga 5,7 g. Rewers: głęboki pierścień technologiczny. Czytelne i duże napisy: BG/Ł, pod uchem 46, a poniżej numer serii 218. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 75 Guzik Nr 2.13. Na polu guzika wyraźne ślady toczenia (?) Klamra kotwicy oraz prawy pazur dotykają obrzeża pola guzika. Brak wyraźnego grzbietu na kotwicy. Kotwica i krótka poprzeczka są gładkie. Niestarannie wykonane oraz cienkie (nierówne) linie wewnętrzne ograniczają szrafowanie krzyża. Cuma na kotwicy – płaska; w dolnej pętli leży na dolnym ramieniu krzyża. Średnica: 22 mm; waga 5,5 g. Rewers: pierścień technologiczny na obrzeżu. Napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha wyraźniejsze 46 i numer serii 219. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.14. Egzemplarz bardzo podobny do guzika opisanego pod Nr 2.12., ale widoczne zużycie matrycy. Brak linii szrafowania w polu krzyża nad poprzeczką. Prawa część górnego ramienia krzyża aż do poziomego ramienia jest gładka. Średnica 22,4 mm; waga 5,5 g. Cuma na obrzeżu słabo wytłoczona. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 76 Guzik Nr 2.15. Egzemplarz podobny do guzika opisanego pod Nr 2.11. Obrzeże krzyża kawalerskiego w górnej części ma widoczne niedopracowania: połączone linie obrzeżające. Cuma w dolnej pętli leży na dolnym ramieniu. Szrafowanie krzyża wykazuje nierówności na prawym ramieniu. Przy prawym ramieniu kotwicy – trójkątna wypukłość. Dolny grot prawej łapy leży na obrzeżu pola guzika. Cuma na obrzeżu wyciśnięta nierówno; składa się wyłącznie z miniaturowych kresek, zanikających w górnej lewej ćwiartce obwodu guzika. Średnica 21,8 mm; waga 5,2 g. Rewers: płytki, nierówny pierścień technologiczny na obrzeżu. Napisy: wyraźne BG/Ł oraz 46 i poniżej numer serii 221. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.16. Wytłoczony z zużytej matrycy, co widoczne jest zwłaszcza na obrzeżu, na poziomych ramionach krzyża i na rewersie. Okrąg oddzielający pole guzika od obrzeża jest spłaszczony. Rysunek na awersie dotyka obrzeża klamrą i obu grotami łap, podobnie jak na egzemplarzu opisanym pod Nr 2.11. Obrzeże krzyża kawalerskiego wykonane mało staranie. Między brzegiem krzyża, a wewnętrzną cieńszą linią wydzielającą szrafowane pole krzyża liczne śmieci technologiczne. Średnica około 21,5 mm; waga 5,3 g. Rewers: wyraźne dwukrotne walcowanie rewersu, w tym jedno przesunięte od połowy guzika. Napisy wyraźne: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha 46 oraz numer serii: 221 (słabo wytłoczona środkowa cyfra „2”). r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 77 Guzik Nr 2.17. Prawie taki sam jak egzemplarz guzika opisany pod Nr 2.16. wytłoczony po dłuższym okresie eksploatacji matrycy. Rysunek jest spłaszczony. Linie obrzeżające krzyż złączyły się w grubą, nierówną taśmę. Dłuższa linia styku z obrzeżem prawego grotu łapy kotwicy. Przybyło zniekształceń w szrafowaniu. Poprzeczka ze słabo widoczną przetyczką. Średnica 21,8 mm; waga 5,3 g. Rewers podwójnie walcowany. Litera „G” w napisie BG/Ł słabiej wytłoczona, a w numerze serii 221 cyfra „1” bardzo słabo czytelna. 7 4 9 1 Guzik Nr 2.18. Mosiądz ulepszony powierzchniowo. Nowy, precyzyjny rysunek na awersie. Pole gładkie z wyraźnymi śladami toczenia. Klamra na górnym ramieniu krzyża. Krótka poprzeczka z dużą przetyczką i wyraźnymi okuciami. Znakomicie przedstawiona cuma, która wychodząc z dolnej pętli, ukazuje się nad i pod prawym ramieniem kotwicy; zagięta w stronę pięty. Obrzeża krzyża dobrze wykonane, staranne, równe szrafowanie pola guzika. Wymiary: 22,8 mm; waga 5,9 g. Rewers równy, z minimalnym brzegiem technologicznym. Napisy: bardzo wyraźne duże: BG/Ł, pod uchem 46 oraz 252. Najładniejszy guzik w powojennej produkcji tego okresu. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 78 3. Guziki masywne z wypukłymi napisami BG/Ł w dwóch wierszach i lewoczytelnymi numerami serii Guzik Nr 3.1. Ulepszony powierzchniowo. Lekko wklęsłe górne ramię krzyża. Klamra elipsowata, osadzona głęboko na zakończeniu trzonu kotwicy. Dolny i górny brzeg poprzeczki w środkowej części dwustronnie stożkowato wyciągnięte ku dołowi; na wycięciu – duża przetyczka. Cuma wchodzi do klamry przy końcówce trzonu, w dolnej pętli ukazuje się poniżej krzyża, nad i pod ramieniem kotwicy. Wyraźna i ładnie wykonana cuma na obrzeżu guzika. Wymiary: 16,6 mm; waga 2,3 g. Rewers miseczkowaty; oszlifowany brzeg. Napisy wyraźne, wypukłe. BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha numer serii 7. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.2. Łukowate górne ramię krzyża dotyka z obu stron obrzeża. Poprzeczka w środkowej części stożkowato wydłużona w dół. Wyraźna okrągła przetyczka i okucia. W środkowej części na poprzeczce widoczne dodatkowe delikatne obrzeżenie. Dziesięć luźno ułożonych linii szrafowania po lewej stronie krzyża, po prawej – 13. Cuma w dolnej pętli na dolnym ramieniu krzyża wyraźnie załamana, kończy się wraz z ramieniem krzyża. Wysoki obwód pola guzika. Cuma na obrzeżu zaznaczona symbolicznie. Średnica 22 mm; waga 5,1 g. Rewers miseczkowaty, r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 79 gładki. Napisy duże i wyraźne BG/Ł i po przeciwnej stronie ucha nierówno ustawiony numer 11. Guzik Nr 3.3. Ulepszony powierzchniowo. Rysunek jak na egzemplarzu guzika opisanego pod Nr 3.1. Cuma widoczna zza dolnego ramienia krzyża, nad i pod ramieniem kotwicy. Średnica 16,6 mm; waga 2,6 g. Rewers: miseczkowaty, gładki. Napisy: duże i wyraźne BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha 14. Cyfry numeru serii są na różnych poziomach, co świadczy o ręcznym ustawianiu stempla. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.4. Cuma w dolnej pętli ukazuje się spod dolnego ramienia krzyża i w tym miejscu jest postrzępiona. Pole guzika toczone. Na obrzeżu cuma jest gruba, wyraźnie wytłoczona. Każdy odcinek z nacięciami ilustrującymi skręty. Średnica: 16,5 mm; waga 2,6 g. Rewers: jak na guziku Nr 3.3. Napisy wyraźnie wytłoczone: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha 15. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 80 Guzik Nr 3.5. Górne pionowe ramię krzyża jest lekko wypukłe. Nad nim widoczna połowa klamry połączonej z cumą. Cuma poza dolnym odcinkiem pod dolnym ramieniem krzyża jest gładka. Końcówka cumy zwisa spod prawego ramienia kotwicy. Poprzeczka jak na poprzednim guziku. Poniżej poprzeczki krzyż ma podwójne obrzeże. Średnica 16,5 mm; waga 2,6 g. Rewers: jak na egzemplarzu guzika Nr 3.3. Napisy wyraźnie wytłoczone: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 17. Napis BG/Ł przesunięty w lewo w stosunku do osi symetrii guzika. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.6. Rysunek taki sam jak na egzemplarzu guzika opisanym pod Nr 3.2. Matryca doznała pewnego uszkodzenia i na miejscu przechodzenia cumy przez trzon kotwicy – w środku guzika – pojawił się niewielki wypukły pęcherzyk. Średnica 16,4 mm; waga: 2,6 g. Rewers: bardzo wyraźnie wytłoczony napis: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 18. Napis BGŁ przesunięty w lewo w stosunku do osi symetrii guzika. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 81 Guzik Nr 3.7. Zwracają uwagę 4 punkty zetknięcia rysunku guzika z obrzeżem: klamra, górne i dolne narożniki pionowych ramion krzyża. Wertykalne ramiona krzyża łukowato zakończone. Wewnętrzne linie podziału pól w krzyżu znacznie oddalone od siebie. Na lewym polu 9 linii szrafowania, na prawym polu – 12. Klamra okrągła, na krzyżu dotyka końcówki trzonu kotwicy. Cuma w miejscu przechodzenia przez trzon szeroko z nim połączona (nie jest to efekt łączenia grzybka z uchem); dolna pętla położona na łapie i dolnym ramieniu krzyża, w końcowej części pokrzywiona i niestarannie wykonana. Cuma na obrzeżu nierówno wytłoczona. Średnica 22,4 mm; waga 5,6 g. Rewers: brzeg guzika wytoczony. Ślady toczenia wnętrza. Napisy słabo wytłoczone: BG/Ł, po przeciwnej stronie numer serii 19. Cyfry numeru serii oddalone od siebie. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.8. Rysunek w polu nie dotyka obrzeża. Ramiona krzyża są proste. Okrągła klamra połączona z końcówką trzonu kotwicy leży na ramieniu krzyża. Cuma jednakowa na całej długości (dobrze zaznaczone skręty) przechodzi przez poprzeczkę i sięga po brzeg krzyża; ma dolną pętlę okrągłą, biegnie pod ramieniem krzyża od lewej strony i znika z prawej. Niezbyt równe linie szrafowania (rozwidlone) na lewym ramieniu krzyża przy grocie łapy. Na poprzeczce duża przetyczka, słabo widoczne okucia. Na kotwicy zaznaczono linie grzbietów. Cuma na obrzeżu równa na całym obwodzie. Średnica 22,2 mm; waga 5,3 g. Rewers: Widoczne pionowe zatoczenie oraz ślady patrycy. Napis BG/Ł słabo wytłoczony, zwłaszcza „B” i „G”. Po przeciwnej stronie ucha wyraźny numer serii 20. Cyfry odsunięte od siebie. Napis BGŁ przesunięty w lewo w stosunku do osi symetrii guzika. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 82 Guzik Nr 3.9. Taki sam jak egzemplarz guzika opisanego pod Nr 3.8. Różni się jedynie ulepszeniem powierzchni awersu. Guzik Nr 3.10. Ulepszony powierzchniowo. Wykonany z takiej samej matrycy jak poprzedni. Cuma na obrzeżu szeroka i wyraźna. Średnica 22,4 mm; waga 5,5 g. Rewers: brzeg z widocznymi śladami podwójnych, nierównych zatoczeń. Napisy wyraźne: BG/Ł oraz numer serii 20. Cyfry „2” i „0” odsunięte od siebie. Napis BGŁ niesymetrycznie ulokowany. 7 4 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 83 Guzik Nr 3.11. Ulepszony powierzchniowo. Ślady toczenia na polu guzika. Klamra spłaszczona od góry; trzon kotwicy sięga jej środka. Cuma poniżej trzonu kotwicy, na całej długości gładka. W dolnej, krzywej pętli poszarpana, przebiega pod dolnym ramieniem krzyża, ukazuje się ponad prawym ramieniem kotwicy i kończy prosto pod nim. Wyraźna, dobrze wytłoczona cuma na obrzeżu. Wymiary: Średnica 17,6 mm; waga 2,4 g. Rewers: miseczkowaty, dobrze wygładzony. Wyraźne napisy BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 20. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.12. Grube obrzeże krzyża. Podobnie okrągła klamra na szczycie trzonu kotwicy. Wyraźnie skręcona cuma. Na kotwicy zaznaczone linie grzbietowe. W dolnej pętli, przechodząc nad lewym ramieniem kotwicy oraz dolnym lewym narożnikiem krzyża, znika pod prawym. Prawa strona cumy na obrzeżu – wytłoczona znacznie słabiej. Średnica: 22,6 mm; waga 5,1 g. Rewers: miseczkowaty bez żadnych śladów technologicznych. Napisy wyraźne: BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha duży, równo ustawiony numer serii 027. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 84 Guzik Nr 3.13. Matryca bardzo podobna do tej, z której wykonano egzemplarz guzika opisany pod Nr 3.9., ale cumę doprowadzono w dolnej pętli do lewego brzegu krzyża, po czym ukryto ją pod ramieniem. Końcówka cumy pod krzyżem bardzo precyzyjnie wykonana. Wyraźne grzbiety na kotwicy. Szeroka i dobrze wykonana cuma na obrzeżu. Wymiary: 22,7 mm; waga 5,5 g. Rewers: miseczkowaty, dodatkowo wytoczony na brzegu. Bardzo wyraźnie wytłoczono napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 35. Cyfry są znacznie oddalone od siebie. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.14. Powierzchniowo ulepszony. Precyzyjnie wykonany rysunek guzika. Widoczne ślady toczenia. Okrągła klamra na szczycie trzonu kotwicy. Płasko zakończone ramiona krzyża. Poprzeczka dłuższa niż na poprzednich wyżej opisanych guzikach. Duża przetyczka, okucia wyraźnie zaznaczone, kończą się na rysunku krzyża. Cuma dobrze wykonana; luźno przewinięta przez trzon kotwicy, na której widać linie grzbietowe. Cuma wychodzi z dolnej, okrągłej pętli i znika pod dolnym ramieniem krzyża. Szrafowanie równo wykonane. Brzeg technologiczny minimalny. Cuma na obrzeżu szeroka i dobrze wykonana. Średnica: 25,8 mm; waga 6,6 g. Rewers: miseczkowaty, na całej powierzchni drobne ślady toczenia. Napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha nierówno ustawione cyfry numeru serii – 45. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 85 Guzik Nr 3.15. Wykonany z matrycy podobnej do poprzedniego wzoru. Poprzeczne, nieregularne zagłębienie wokół przetyczki. Cuma w dolnej pętli wychodzi z za dolnego ramienia krzyża i kończy się przed jego prawym brzegiem. Średnica 26,3 mm; waga 6,9 g. Rewers miseczkowaty. Napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii – 50. Guzik Nr 3.16. Wybity w miedzi. Okrągła, nierówna klamra położona na górnym ramieniu krzyża. Cuma rozpoczyna bieg od środka klamry i leży na górnym ramieniu krzyża. Charakteryzuje ją wyraźny skręt przy klamrze i końcówce dolnej pętli. Bardzo gruba linia wewnętrzna u góry lewego poziomego ramienia krzyża. Linia wewnętrzna u dołu tego ramienia krzyża biegnie pod niewłaściwym kątem w stronę grotu łapy. Poprzeczka z dużą przetyczką, z trudem dostrzegalne okucia (po jednym). Kotwica bez ostrych linii. Średnica 22,5 mm; waga 5 g. Rewers. Wyraźne i duże napisy; BG/Ł, po przeciwnej strony ucha numer serii 62; cyfry wybite niesymetrycznie, nierówno i znacznie oddalone od siebie. 7 4 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 86 Guzik Nr 3.17. Ulepszony powierzchniowo. Zbliżony do egzemplarza guzika opisanego pod Nr 3.12. Pole awersu gładkie ze śladami toczenia. W górnej partii cuma zgnieciona na znacznej części obrzeża. Średnica 25,7 mm; waga 7 g. Rewers miseczkowaty. Wyraźnie wytłoczono napis; BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha przekrzywiony numer serii 69. Guzik Nr 3.18. Narożniki pionowego górnego ramienia krzyża zbliżają się do obwodu pola; lewa strona uniesiona w górę. Prawy brzeg ramienia wyraźnie składany. Klamra osadzona głęboko na krzyżu. W środku klamry widoczne dwie linie ramienia krzyża. Za klamrą w stronę końca lewego brzegu krzyża dodatkowe, wtórne ramię krzyża przesunięte fazowo. Niestaranne szrafowanie górnej części pionowego ramienia krzyża; linie rzadkie, niektóre krzywe, inne są rozwidlone. Sześć linii szrafowania doprowadzono do brzegu krzyża. Mała, gładka poprzeczka, widoczna przetyczka, bardzo słabo zaznaczone okucia. Cuma na obrzeżu nierówno wytłoczona, ledwie zauważalna. Średnica 22,9 mm; waga 5,9 g. Rewers z pierścieniem technologicznym tłoczenia. Napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha 85. 7 4 9 1 : ł r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S i a z d z o R 87 Guzik Nr 3.19. Egzemplarz podobny do guzika opisanego pod Nr 3.16. Górne ramię krzyża – jak na guziku Nr 3.16. Klamra podobnie wykonana – dotyka obrzeża. Szerokie odstępy pomiędzy brzegiem liniami ograniczającymi pole szrafowania. Prawe poziome ramię krzyża w górnej części posiada dodatkową linię zewnętrzną, a brzegi nierówno złożono z dwóch przecinających się linii. Poprzeczka bez żadnych śladów przetyczki i okuć, po bokach dwa symetryczne wklęśnięcia od dołu. Linie grzbietów kotwicy spłaszczone. Ślad liny między dolnym ramieniem krzyża – z poziomym prostym przedłużeniem – i prawym ramieniem kotwicy. Średnica: 22,6 mm; waga 5,7 g. Rewers miseczkowaty, duże, wyraźne napisy BG/Ł i numer serii 86. krzyża, a wewnętrznymi 7 4 9 1 Guzik Nr 3.20. Awers zbliżony wyglądem do awersu egzemplarza opisanego pod Nr 3.14. Zauważalne różnice: poprzeczka oraz przetyczka i okucia wybite w sposób mało precyzyjny. Cuma szersza po prawej stronie obrzeża. Ślady toczenia na polu. Średnica 25,9 mm; waga 7,2 g. Rewers miseczkowaty. Wyraźne, duże napisy BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha niezbyt równo ustawiony numer serii 97. Napisy na rewersie posadowione bardzo blisko ucha. Cyfry numeru serii większe niż litery. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 88 Guzik Nr 3.21. Egzemplarz podobny do guzika Nr 3.14. Ulepszony powierzchniowo. Czytelny rysunek wszystkich detali. Cuma obrzeża po lewej stronie nieznacznie węższa. Średnica 25,8 mm; waga 7,2 g. Na rewersie napisy BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 109, przy czym „0” umieszczono znacznie wyżej niż pozostałe cyfry. Guzik Nr 3.22. Ulepszony powierzchniowo. Około 1/4 cumy na obwodzie po prawej stronie zlikwidowane przez zgniecenie. Średnica: 22,2 mm; waga 5,8 g. Rewers miseczkowaty. Napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 109 – cyfry niezbyt równo ustawione. 7 4 9 1 r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 89 Guzik Nr 3.23. Poprzeczka w kształcie „lecącego ptaka” z przodu. Klamra spłaszczona, osadzona głęboko na prostym trzonie. Cuma – skręcona na całej długości – rozpoczyna bieg po lewej stronie dolnej części klamry. Pomiędzy prawym poziomym, a dolnym ramieniem krzyża cuma przechodzi za ramię krzyża i wysuwa się tuż zza ramienia kotwicy. Oplata jej dolną część. Następnie zwija się o 180 stopni, znika pod ramieniem kotwicy i ukazuje tam wolny koniec. Średnica: 16,5 mm; waga 2,4 g. Rewers: wyraźny napis: BG/Ł, nierówno ustawiony i niesymetryczny względem niego numer serii 109. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.24. Ulepszony powierzchniowo. Cuma głęboko wsunięta w spłaszczoną klamrę, osadzoną na prostym trzonie. Brak okuć i przetyczki na poprzeczce. Średnica 16,3 mm; waga 2,3 g. Na rewersie bardzo wyraźne napisy: BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 117. Cyfra „7” posadowiona krzywo na około 1/4 wysokości poniżej podstawy pozostałych cyfr. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 90 Guzik Nr 3.25. Podobny do egzemplarza guzika Nr 3.23. Różni się tym, że cuma ukazuje się nad ramieniem kotwicy jako trzy malutkie kreseczki. Poniżej ramienia kotwicy widnieje w postaci dużego płaskiego elementu, poszerzonego na końcu. Średnica 16,7 mm; waga 2,5 g. Na rewersie bardzo wyraźny napis BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 118. Guzik Nr 3.26. Wybity w miedzi. Bardzo plastyczny rysunek awersu. Duża, okrągła klamra na trzonie kotwicy. Cuma nad poprzeczką wchodzi w pole klamry; w całości jest zbudowana z kresek, ułożonych równolegle. Średnica 25,7 mm; waga 6.9 g. Na miseczkowatym rewersie pozostały wysokie i ostre resztki metalu na osi ucha. Napisy bardzo wyraźne BG/Ł, po przeciwnej stronie ucha numer serii 120 (lub 126), bardzo nierówno (piramidalnie) ułożony. Cyfra „0” lub „6” w górnej części nie została wytłoczona w całości. 7 4 9 1 : ł r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S i a z d z o R 91 Guzik Nr 3.27. Egzemplarz podobny do guzika Nr 3.23. Klamra osadzona głęboko na trzonie, który prawie dotyka jej części wewnętrznej. Poprzeczka w formie „lecącego ptaka” bez przetyczki. Cuma skręcona. Rzadkie linie szrafowania w polu krzyża (po 9). Cuma na obrzeżu płytko wytłoczona: prawie połowa jej od góry jest bardzo słabo zaznaczona. Średnica 16,9 mm; waga 2,4 g. Rewers miseczkowaty. Napisy bardzo wyraźne: BG/Ł, a po drugiej stronie ucha nierówno wybity numer serii 123. Cyfra „2” wypchnięta o połowę wysokości w górę w stosunku do pozostałych. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.28. Egzemplarz zbliżony do guzika Nr 3.25. Ma wyraźnie spłaszczony rysunek awersu. Poprzeczka gładka w formie „lecącego ptaka”. Cuma na obrzeżu bardzo szeroka i wyraźna. Średnica 16,5 mm; waga 2,4 mm. Rewers miseczkowaty, na całej powierzchni ślady toczenia. Napisy BG/Ł wytłoczone nierówno. Litery „B” i „G” – bardzo słabo widoczne. „Ł” – wyraźnie. Po drugiej stronie ucha podobnie: cyfry 132: „1”, dobrze wytłoczona „3” oraz „2” słabo. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 92 Guzik Nr 3.29. Egzemplarz zbliżony do guzika Nr 3.28. Klamra jest „rozklepana”, poprzeczka w formie „lecącego ptaka” posiada wyraźnie zaznaczoną przetyczkę i okucia. Średnica 16,4 mm; waga 2,4 g. Rewers miseczkowaty, Od góry widoczne linie toczenia. Napisy BG/Ł oraz numer serii 133. Widać jedynie fragment litery „B” i dosyć wyraźne „Ł”. Słabo wybity numer serii, ostatnia cyfra – najsłabiej. Guzik Nr 3.30. Egzemplarz podobny do guzika opisanego pod Nr 3.14. Powierzchniowo ulepszony. Okrągła i rozpłaszczona od góry klamra posadowiona na końcu trzonu kotwicy. Obrzeże guzika od góry silnie spłaszczone i szerokie. Średnica: 25, 8 mm; waga 7,3 g. Rewers miseczkowaty. Napis BG/Ł o mniejszym kroju i wytłoczony słabiej. Cyfry numeru serii po przeciwnej stronie ucha – 136 – duże i wyraźne. 7 4 9 1 : ł r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S i a z d z o R 93 Guzik Nr 3.31. Egzemplarz podobny do guzika opisanego pod Nr 3.23. Cuma podłożona pod klamrę, jest skręcona przy niej i w dolnej pętli. Poprzeczka – gładka. Średnica 16,7 mm; waga 2,4 g. Rewers z wyraźnym, grubym napisem BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha numer serii 137. Poszczególne cyfry stopniowo ustawione coraz niżej w stosunku do cyfry „1”. Guzik Nr 3.32. Egzemplarz zbliżony do guzika Nr 3.31. Ulepszony powierzchniowo. Różnice: cuma na całym przebiegu jest gładka i połączona z brzegiem klamry. Kotwica i poprzeczka – spłaszczone. Pozostałe dane jak w egzemplarzu 3.31. 7 4 9 1 : ł r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S i a z d z o R 94 Guzik Nr 3.33. Elipsowata klamra osadzona głęboko na górnym ramieniu krzyża. Prosty trzon kotwicy kończy się wysoko w górnej część klamry. Poprzeczka w postaci sylwetki lecącego ptaka z prosto obciętymi końcówkami. Duże zgrubienie technologiczne lewego górnego ramienia krzyża oraz środka linii grzbietowej kotwicy. Cuma z zaznaczonymi skrętami znika za dolnym narożnikiem krzyża, niżej widoczna w pętli w części centralnej podstawy jego dolnego ramienia, oraz nad i pod górnym ramieniem kotwicy. Średnica 16,8 m. Rewers z wyraźnie wytłoczonymi napisami BG/Ł i numerem serii 154. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.34. Egzemplarz zbliżony do guzika opisanego pod Nr 3.20. Ulepszony powierzchniowo. Klamra obrzeżona. Grubą cumę tworzą wyraźnie wykonane kreski, wyjąwszy przejście przez lewe ramię kotwicy; kończy się przed prawym narożnikiem dolnego ramienia krzyża. Ostre linie grzbietowe kotwicy od góry do połowy guzika. Średnica 25,6 mm; waga 6,9 g. Rewers miseczkowaty. Napisy: BG/Ł oraz numer serii 165. Litery „B” i „G” są ledwie zaznaczone, „Ł” – znacznie wyraźniejsze. Wyraźne są cyfry „1” i „5”. Cyfra „6” umieszczona wyżej niż pozostałe. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 95 Guzik Nr 3.35. Ulepszony powierzchniowo. Klamra osadzona na trzonie na wypukłej podstawie stożka, który kończy się przed poprzeczką. Na poprzeczce widoczny ślad przetyczki i po jednym okuciu. Na trzonie kotwicy od poprzeczki ostre linie grzbietowe; poniżej wygładzony ślad walcowania ucha. Gruba cuma wykonana z kresek jest gładka w miejscu jej przejścia przez trzon oraz przez lewe ramię kotwicy. Średnica 26,1 mm; waga 7 g. Rewers miseczkowaty. Napis BG/Ł – tuż przy pionowej linii symetrii zatłoczenia ucha – oraz po przeciwnej stronie bardzo wyraźny numer serii 171. Litery „B” i „G” – przypłaszczone. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.36. Egzemplarz zbliżony do guzika opisanego pod Nr 3.34. Ulepszony powierzchniowo. Poprzeczka z prostokątnym niesymetrycznym polem, w którym umieszczono przetyczkę: wyraźne okucia na poprzeczce. Ostra linia grzbietu kotwicy poniżej zawalcowanego ucha wygładza się. Na obrzeżu guzika (około 3 mm od linii przebiegającej przez środek trzonu kotwicy) widnieją dwa pęknięcia matrycy (w postaci wypukłych linii), przebiegające przez cumę na obrzeżu i obwód pola guzika. Średnica 25,7 mm; waga 6,9 g. Rewers: wyraźne, czytelne napisy blisko ucha: BG/Ł, po przeciwnej stronie nierówno ustawiony numer serii 172. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 96 Guzik Nr 3.37. Egzemplarz zbliżony do guzika Nr 3.36. Brak pęknięć na obwodzie guzika. Gruba cuma wykonana z kresek; na przejściu przez lewe ramię kotwicy – gładka. W dolnej pętli pod ramieniem krzyża wykonana z 7 pojedynczych romboidalnych odcinków. Średnica 26,2 mm; waga 6,9 g. Rewers miseczkowaty, gładki. Napisy wyraźnie wytłoczone, BG/Ł (tuż przy linii środkowej zaciśnięcia ucha), a po przeciwnej stronie ucha, nierówno ustawiony numer serii 195. Litera „G” bardzo słabo wytłoczona, natomiast „Ł” jest zgnieciona w procesie zaprasowania ucha. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.38. Egzemplarz zbliżony do guzika Nr 3.28. Klamra spłaszczona i głęboko osadzona na trzonie kotwicy. Poprzeczka gładka w postaci sylwetki „lecącego ptaka”. Cuma owijająca trzon kotwicy ze słabo zaznaczonymi skrętami tylko pod dolnym ramieniem krzyża. Cuma na obrzeżu bardzo szeroka i wyraźna. Średnica 16,6 mm; waga 2,5 mm. Rewers miseczkowaty, na całej powierzchni ślady toczenia. Napisy bardzo duże i wyraźne: BG/Ł, nierówno ustawiony numer serii 221. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 97 Guzik Nr 3.39. Na końcówce trzonu kotwicy położona klamra; odsłania częściowo górne ramię krzyża. Guzik wytłoczony w taki sposób, że (u góry) znikły linie szrafowania (zachowały się w kołach ucha) jak również linie krzyża. Na dolnym brzegu prawego ramienia krzyża widnieje wgłębiona cyfra „2”; po przeciwnej stronie fragment cyfry „8” Bardzo wyraźna, trybowana cuma na obwodzie. Średnica 22,6 mm; waga 5,7 g. Rewers z bardzo wyraźnymi napisami: BG/Ł oraz numerem serii 228. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.40. Zachowały się ślady ulepszenia. Grot lewej łapy kotwicy dotyka linii szrafowania. Prawy grot łapy kończy się na obrzeżu krzyża. Cuma starannie wykonana rozpoczyna bieg od ramienia krzyża wewnątrz klamry – gruba i równa na całym przebiegu – kończy się pod dolnym ramieniem krzyża. Cuma na obrzeżu znacznie szersza, bardzo wyraźnie oznaczone skręty. Średnica 22,8 mm; waga 5,7 g. Rewers miseczkowaty, gładki. Wyraźne, duże napisy: BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha nierówno ustawiony numer serii 249. Wzorcowo wykonana matryca i starannie wytłoczony guzik. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 98 Guzik Nr 3.41. Nieostre wyobrażenie poprzeczki ze słabo zaznaczoną przetyczką i okuciami. Cuma gruba, z ukośnych kresek. Ostre linie grzbietowe. Groty łap jak na egzemplarzu guzika opisanym pod Nr 3.40. Średnica 22,55 mm; waga 5,5 g. Rewers miseczkowaty, ze śladami toczenia. Napisy wyraźne BG/Ł, przy czym „Ł” posadowione na linii technologicznej zaprasowania ucha. Po przeciwnej stronie ucha numer serii 253. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.42. Ulepszony powierzchniowo. Podobny do egzemplarza opisanego pod Nr 3.41. Różni się nierównymi liniami szrafowania krzyża i nierówno wytłoczonymi okuciami na obrzeżonej poprzeczce. Mniejsza przetyczka. Cuma położona wewnątrz klamry na obramowaniu krzyża, ze skrętami poza gładkim przejściem przez trzon. Średnica 22,55 mm; waga 5,6 g. Rewers miseczkowaty ze śladami toczenia. Słabo wytłoczone napisy BG/Ł. Po przeciwnej stronie ucha nierówno ustawiony numer serii 265. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 99 Guzik Nr 3.43. Wewnątrz klamry widoczne górne ramię krzyża – pod nim wolne pole – na nim początek cumy. Cuma z zaciśnięciem technologicznym w miejscu zawalcowania uszka, spłaszczona przy ramieniu kotwicy i postrzępiona pod pionowym dolnym ramieniem krzyża. Średnica 22,7 mm; waga 5,2 g. Rewers miseczkowaty. Gładki. Napisy: BG/Ł. Litera „B” częściowo spłaszczona, „G” – całkowicie. Po przeciwnej stronie ucha nierówno ustawiony bardzo wyraźny numer serii 281. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.44. Obrzeżona poprzeczka ze słabo zaznaczonymi okuciami i przetyczką. Cuma na kotwicy w górnej części jest wyjątkowo gruba. Po ominięciu trzonu kotwicy przed łukiem gwałtownie staje się cieńsza. Po wyjściu spoza trzonu – ponownie grubieje. W dolnym pionowym ramieniu krzyża wycięto część obrzeża na dolny łuk cumy. Grube, wyraźne linie obrzeżające pole równego szrafowania na krzyżu. Wyraźne grzbiety na kotwicy. Cuma na obrzeżu bardzo szeroka, równo wytłoczona z bardzo starannie wypracowanymi skrętami. Średnica 22,8 mm; waga 5,5 g. Rewers miseczkowaty ze śladami toczenia. Ucho naruszone w trakcie używania. Napisy BG/Ł. Po przeciwnej stronie ucha nierówno ustawiony numer serii 291. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 100 Guzik Nr 3.45. Ulepszony powierzchniowo. Silnie spłaszczona klamra i cuma przy klamrze, poprzeczka oraz ramiona kotwicy. Bardzo płaskie obrzeże pola guzika istnieje w lewej części; w prawej – zgniecione. Cuma z minimalnie zaznaczonymi liniami skręcania w dolnej pętli wychodzi zza ramienia krzyża; widać ją nad i pod ramieniem łapy kotwicy. Zgnieciono część cumy na obrzeżu. Średnica 16,6 mm; waga 2,5 g. Rewers z nierówno obrobionym brzegiem, głębokim stopniem, mimośrodowo ulokowany napis BG/Ł, a po przeciwnej stronie ucha na granicy stopnia łukowato rozmieszczony numer serii 354. Ten guzik oraz dwa kolejne o numerze 3.45. A i 3.45. B zaliczają się do najgorszych w całej produkcji tamtego okresu. 7 4 9 1 Guzik Nr 3.45. A. Wybity z identycznej matrycy jak egzemplarz guzika Nr 3.45. Cuma na obrzeżu wybita mniej dokładnie. Na wysokości przechodzenia cumy przez prawe ramię kotwicy, na obrzeżu guzika znalazło się wycięcie o długości 5,7 mm. r ó z w P R W M W Ó K I Z U G S I P O Y W O Ł Ó G E Z C Z S : ł i a z d z o R 101 Guzik Nr 3.45. B. Wybity z identycznej matrycy jak egzemplarz guzika nr
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Guziki polskiej Marynarki Wojennej 1918 - 2008
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: