Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00129 009854 7515743 na godz. na dobę w sumie
Historia administracji i myśli administracyjnej. Czasy nowożytne i współczesne (XVI - XX w.) - ebook/pdf
Historia administracji i myśli administracyjnej. Czasy nowożytne i współczesne (XVI - XX w.) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 416
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5320-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zakres przedmiotowy podręcznika obejmuje standardy instytucji zarządu państwem oraz omówienie doktryn, które doprowadziły najpierw do ich zaistnienia, a następnie do praktycznej realizacji.

W związku z tym omówione w nim zostały zagadnienia dotyczące m.in.:

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Podręczniki Prawnicze Historia administracji i myśli administracyjnej Czasy nowożytne i współczesne (XVI–XX w.) Tadeusz Maciejewski C. H. Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Tadeusz Maciejewski • Historia administracji i myśli administracyjnej. Czasy nowożytne i współczesne (XVI–XX w.) W sprzedaży: T. Maciejewski HISTORIA POLSKIEJ MYŚLI ADMINISTRACYJNEJ DO 1918 R. Podręczniki Prawnicze T. Maciejewski HISTORIA USTROJU I PRAWA SĄDOWEGO POLSKI, wyd. 4 Podręczniki Prawnicze M. Żukowski DZIEJE ADMINISTRACJI W POLSCE W XX WIEKU Studia Prawnicze W. Maciejko, M. Rojewski, A. Suławko-Karetko PRAWO ADMINISTRACYJNE. ZARYS WYKŁADU CZĘŚCI SZCZEGÓLNEJ Skrypty Becka B. Szmulik, S. Serafin, K. Miaskowska-Daszkiewicz ZARYS PRAWA ADMINISTRACYJNEGO, wyd. 2 Skrypty Becka www.ksiegarnia.beck.pl Historia administracji i myśli administracyjnej. Czasy nowożytne i współczesne (XVI–XX w.) Tadeusz Maciejewski WYDAWNICTWO C. H. BECK WARSZAWA 2013 Wydawca: Aneta Flisek © Wydawnictwo C.H. Beck 2013 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Marta Świerk Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-5319-7 ISBN e-book 978-83-255-5320-3 Wstęp J. Sondel, wyjaśniając w swym Słowniku łacińsko-polskim dla prawników i historyków termin „administracja” (Administratio, -oris), przedstawia kilka jego znaczeń: zarząd, sprawowanie urzędu, kierownictwo, posługa itd., zaś przez poję- cie administratora (Administrator, -oris) rozumie m.in. zarządzającego, kierownika itd. Oba pochodzą od czasownika służyć (ministrare). Z reguły przyjmuje się, że administracja to zarząd sprawami publicznymi. Jest to pogląd ugruntowany zwłaszcza w Europie kontynentalnej. Rozumie się go negatywnie, jako działania państwa nienależące do władzy ustawodawczej i są- downiczej, bądź pozytywnie (funkcjonalnie), jako organizatorską państwa. Nie- którzy jednak przyjmują oba te znaczenia. Zakres przedmiotowy historii administracji jest dyskusyjny. Wyraża się bo- wiem w istnieniu aż trzech koncepcji. Pierwsza opisuje historię administracji na przestrzeni dziejów, począwszy od starożytności. Druga omawia ją od czasów wczesnonowożytnych. Natomiast trzecia liczy ją od połowy XIX w. Z kolei histo- ria myśli administracyjnej dotyczy już wyłącznie ostatnich dwóch okresów. Oba przedmioty łączy więc chronologia obejmująca czasy nowożytne i współczesne, jakkolwiek nie należy zapominać o początkach administracji (starożytność i śre- dniowiecze), które pojawiły się wcześniej niż myśl administracyjna. Novum w ni- niejszym podręczniku jest też to, że historii myśli administracyjnej poświęcono ok. 40 tekstu, co się dotychczas nie zdarzyło. Stan ten decyduje w dużym stopniu o przyjętym w podręczniku kryterium rzeczowym. W rezultacie w sposób celowy założono omówienie w pierwszej ko- lejności historię administracji centralnej, następnie terytorialnej, później samorzą- dowej, wreszcie sądownictwa administracyjnego, by na końcu zająć się rozwojem myśli administracyjnej, i to w dużym zakresie. Wszystko to opisano w oparciu o kryterium porównawcze. Pozwoliło ono uporządkować bogactwo instytucji i doktryn, w jednolitej formie wyjaśniając wiele zjawisk w sposób ogólny, charakterystyczny dla większości państw europejskich oraz częściowo amerykańskich, bez przyjmowania sztywnych ram odnoszących się do poszczególnych państw, oczywiście poza Polską, którą potraktowano odrębnie w oddzielnych rozdziałach, co wydaje się być zrozumiałe. VI Wstęp Podręcznik przeznaczony jest przede wszystkim dla studentów administracji zarówno stacjonarnych, jak i zaocznych, licencjackich i magisterskich. Wykład opiera się na literaturze przedmiotu i dotychczas wydanych podręcznikach. Ich ogólny wykaz został zamieszczony w spisie bibliografii podstawowej. Jako autor życzę też przy okazji wszystkim Czytelnikom niniejszej książki przyjemnej lektury. Gdańsk, kwiecień 2013 r. Prof. zw. dr hab. Tadeusz Maciejewski Spis treści Wstęp V Podstawowa bibliografia .................................................................................................. XVII ............................................................................................................................ Rozdział I. Początki administracji ............................................................................... § 1. Starożytność ....................................................................................................... I. Despotie wschodnie .................................................................................. 1. Rys historyczny ..................................................................................... 2. Administracja centralna i terytorialna .................................................. II. Polis grecka ............................................................................................... 1. Rys historyczny ..................................................................................... 2. Polis arystokratyczna ............................................................................ 3. Polis oligarchiczna ................................................................................ 4. Polis demokratyczna (ateńska) ............................................................. III. Civitas rzymska. Pryncypat. Dominat ...................................................... 1. Rys historyczny ..................................................................................... 2. Okres królewski (735–509 r. p.n.e.) .................................................... 3. Republika (509–27 r. p.n.e.) ................................................................. 4. Pryncypat (27 r. p.n.e. – 284 r. n.e.) ................................................... 5. Dominat (284–476 r.) ........................................................................... § 2. Średniowiecze .................................................................................................... I. Monarchia patrymonialna ......................................................................... 1. Rys historyczny ..................................................................................... 2. Monarcha patrymonialny ...................................................................... 3. Administracja centralna ........................................................................ 4. Urzędnicy nadworni .............................................................................. 5. Administracja terytorialna..................................................................... 5.1. Zarząd terytorialny ....................................................................... II. Monarchia stanowa ................................................................................... 1. Rys historyczny ..................................................................................... 2. Konstrukcja Korony Królestwa ............................................................ 3. Władza królewska ................................................................................. 4. Administracja centralna ........................................................................ 5. Administracja terytorialna..................................................................... 6. Administracja miejska........................................................................... Rozdział II. Administracja i myśl administracyjna czasów wczesnonowożytnych (XV/XVI–XVIII/XIX w.) ................................................................................. § 3. Monarchie absolutyzmu renesansowego, klasycznego i oświeconego ............ 1 1 1 1 1 3 3 3 4 5 7 7 7 8 12 15 17 17 17 19 20 20 22 22 24 24 25 26 28 30 32 41 41 VIII Spis treści I. Rys historyczny ......................................................................................... II. Monarcha absolutny .................................................................................. III. Administracja centralna ............................................................................ 1. Rady królewskie i inne organy kolegialne .......................................... 2. Urzędnicy ministerialni......................................................................... IV. Administracja terytorialna ......................................................................... V. Urzędnicy w monarchiach absolutyzmu oświeconego ............................ VI. Podstawowe zasady funkcjonowania administracji w monarchiach 41 43 45 45 50 53 57 59 61 61 62 64 66 absolutnych ................................................................................................ § 4. Republiki wczesnonowożytne ........................................................................... I. Rys historyczny ......................................................................................... II. Głowa państwa (protektor, namiestnik).................................................... III. Administracja centralna. Rady i inne urzędy ........................................... IV. Administracja terytorialna ......................................................................... § 5. Ustrój mieszany. Monarchia Jagiellonów (1385–1572) i Obojga Narodów (1569–1795) ....................................................................................................... I. Rys historyczny. Unia polsko-litewska. Rozbiory ................................... II. Monarcha ................................................................................................... III. Administracja centralna. Administracja terytorialna (do 1764 r.) ........... IV. Reformy administracji z lat 1764–1768 ................................................... V. Reformy administracji z lat 1773–1776 ................................................... VI. Reformy Sejmu Wielkiego z lat 1788–1792 ............................................ 1. Monarcha ............................................................................................... 2. Administracja centralna ........................................................................ 3. Administracja terytorialna..................................................................... 4. Administracja miejska a wieś ............................................................... VII. Ustrój administracyjny po sejmie grodzieńskim (1793) .......................... VIII. Administracja w okresie insurekcji kościuszkowskiej (1794) ................ § 6. Myśl ekonomiczno-administracyjna .................................................................. I. Myśl ekonomiczna .................................................................................... 1. Merkantylizm ........................................................................................ 2. Kameralizm ........................................................................................... 3. Fizjokratyzm ......................................................................................... II. Myśl administracyjna ................................................................................ 1. Powszechna myśl administracyjna ....................................................... 1.1. Wiek XVI...................................................................................... 1.2. Wiek XVII .................................................................................... 1.3. Wiek XVIII. Policyści .................................................................. 1.3.1. Francja ................................................................................ 1.3.2. Niemcy ............................................................................... 67 67 69 71 72 74 75 75 76 77 78 79 79 80 80 80 81 82 82 82 82 86 89 89 91 2. Polska myśl administracyjna ................................................................ 100 2.1. Wiek XVI...................................................................................... 100 2.2. Wiek XVII .................................................................................... 105 2.3. Wiek XVIII ................................................................................... 109 2.3.1. Okres saski (1697–1763) ................................................... 109 2.3.2. Okres stanisławowski (1764–1795) ................................... 113 2.4. Wpływy obce w okresie XVI w. – 1795 r. ................................. 121 Rozdział III. Administracja i myśl administracyjna czasów późnonowożytnych Spis treści IX – XVIII/XIX w. – 1918 r. (oprócz ziem polskich) ....................................... 130 § 7. Administracja a konstytucjonalizm i liberalizm społeczno-gospodarczy ........ 130 I. Zagadnienia ogólne ................................................................................... 130 II. Liberalizm obywatelski ............................................................................. 131 III. Kapitalizm liberalny. Ustawodawstwo socjalne ....................................... 136 § 8. Liberalno-demokratyczne monarchie konstytucyjne ........................................ 138 I. Rys historyczny ......................................................................................... 138 II. Monarcha ................................................................................................... 140 1. Wielka Brytania .................................................................................... 140 2. Francja ................................................................................................... 141 3. Pozostałe monarchie europejskie ......................................................... 143 III. Administracja centralna ............................................................................ 147 1. Rząd. Gabinet. Rada ............................................................................. 147 1.1. Wielka Brytania ............................................................................ 147 1.2. Pozostałe monarchie europejskie ................................................. 148 2. Ministrowie i ich odpowiedzialność .................................................... 150 2.1. Wielka Brytania ............................................................................ 150 2.2. Pozostałe monarchie europejskie ................................................. 152 IV. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 155 1. Wielka Brytania .................................................................................... 155 2. Francja rewolucyjna. Reformy Konstytuanty ...................................... 156 3. Pozostałe monarchie europejskie ......................................................... 157 3.1. Model francuski ............................................................................ 157 3.2. Model historyczny ........................................................................ 159 V. Początki sądownictwa administracyjnego ................................................ 161 § 9. Wielkie monarchie absolutne i postabsolutne .................................................. 162 I. Rys historyczny ......................................................................................... 162 II. Administracja centralna państw złożonych (konfederacji, federacji, unii realnych) ............................................................................................ 163 1. Stanowisko przewodniczącego ............................................................. 163 2. Centralne organy wykonawcze ........................................................... 164 III. Administracja państw unitarnych ............................................................. 165 1. Władza cesarsko-królewsko-sułtańska ................................................. 165 2. Administracja centralna. Rady, ministrowie, pozostałe organy .......... 166 3. Administracja terytorialna. Samorząd .................................................. 167 3.1. Rosja ............................................................................................. 167 3.2. Austria i Węgry ............................................................................ 168 3.3. Prusy ............................................................................................. 170 3.4. Turcja ............................................................................................ 171 4. Sądownictwo administracyjne .............................................................. 172 4.1. Prusy ............................................................................................. 172 4.2. Austria ........................................................................................... 173 4.3. Rosja ............................................................................................. 174 § 10. Reżimy autorytarne ........................................................................................... 174 I. Rys historyczny ......................................................................................... 174 II. Władza konsula, cesarza, prezydenta ....................................................... 175 III. Administracja centralna ............................................................................ 177 X Spis treści IV. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 178 1. Model francuski .................................................................................... 178 2. Model latynoamerykański..................................................................... 179 V. Sądownictwo administracyjne .................................................................. 180 § 11. Republiki ............................................................................................................ 180 I. Rys historyczny ......................................................................................... 180 II. Kolegialna i jednoosobowa głowa państwa ............................................. 181 1. Prezydent w USA ................................................................................. 181 2. Komitety, Rady i prezydenci we Francji ............................................. 182 3. Głowy państwa w pozostałych republikach ........................................ 184 III. Administracja centralna (sekretarze, ministrowie, Rady) ........................ 185 1. Administracja federalna w USA. Sekretarze ....................................... 185 2. Ministrowie we Francji ........................................................................ 185 3. Ministrowie w pozostałych republikach .............................................. 187 IV. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 188 1. Stany w USA ........................................................................................ 188 2. Kantony w Szwajcarii .......................................................................... 189 3. Pozostałe republiki ................................................................................ 190 V. Sądownictwo administracyjne .................................................................. 190 § 12. Myśl administracyjna ......................................................................................... 191 I. Francja ....................................................................................................... 191 II. Niemcy i Austria ....................................................................................... 195 III. Rosja .......................................................................................................... 199 IV. Wielka Brytania i USA ............................................................................. 200 V. Inne państwa .............................................................................................. 201 Rozdział IV. Administracja i myśl administracyjna na ziemiach polskich pod zaborami (1795–1918) .............................................................................. 202 § 13. Ziemie polskie w pierwszym okresie zaborów (do 1807 r.) ........................... 202 I. Rys historyczny ......................................................................................... 202 II. Zabór rosyjski ............................................................................................ 202 III. Zabór pruski .............................................................................................. 203 IV. Zabór austriacki ......................................................................................... 204 § 14. Księstwo Warszawskie (1807–1815) ................................................................. 205 I. Rys historyczny ......................................................................................... 205 II. Monarcha ................................................................................................... 206 III. Rada Stanu ................................................................................................ 206 IV. Ministrowie i Rada Ministrów ................................................................. 207 V. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 208 VI. Sądownictwo administracyjne .................................................................. 209 § 15. Napoleońskie Wolne Miasto Gdańsk (1807–1814) .......................................... 210 I. Rys historyczny ......................................................................................... 210 II. Urząd gubernatora i podległe mu agendy ................................................ 210 III. Administracja centralna ............................................................................ 210 IV. Administracja terytorialna ......................................................................... 211 § 16. Wolne Miasto Kraków (1815–1846) ................................................................. 212 I. Rys historyczny ......................................................................................... 212 II. Administracja centralna. Senat ................................................................. 212 III. Administracja terytorialna ......................................................................... 213 Spis treści XI § 17. Królestwo Polskie (1815–1830) ........................................................................ 214 I. Rys historyczny ......................................................................................... 214 II. Monarcha ................................................................................................... 215 III. Namiestnik ................................................................................................. 216 IV. Rada Stanu (Zgromadzenie Ogóle i Rada Administracyjna) .................. 216 V. Komisje rządowe ....................................................................................... 217 VI. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 218 VII. Sądownictwo administracyjne .................................................................. 219 § 18. Królestwo Polskie. Zabór rosyjski (1831–1864–1914) .................................... 219 I. Rys historyczny. Powstania ...................................................................... 219 II. Namiestnik. Generał-gubernator ............................................................... 220 III. Rada Administracyjna. Rada Stanu .......................................................... 221 IV. Komisje rządowe ....................................................................................... 222 V. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 222 VI. Sądownictwo administracyjne .................................................................. 223 § 19. Wielkie Księstwo Poznańskie. Zabór pruski .................................................... 224 I. Rys historyczny ......................................................................................... 224 II. Odrębności ustrojowe Wielkiego Księstwa Poznańskiego ...................... 224 III. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 225 § 20. Zabór austriacki. Autonomia Galicji (od 1861 r.) ............................................ 228 I. Rys historyczny ......................................................................................... 228 II. Administracja autonomii i samorządu ...................................................... 229 III. Administracja rządowa .............................................................................. 230 IV. Administracja szkolnictwa ........................................................................ 231 § 21. Myśl administracyjna ......................................................................................... 231 I. Księstwo Warszawskie (1807–1815) ........................................................ 231 1. Struktura administracji. Samorząd ....................................................... 231 2. Kształcenie urzędników. Nauczanie prawa administracyjnego ........... 238 3. Zadania administracji ............................................................................ 241 4. Sądownictwo administracyjne .............................................................. 243 5. Rola administracji w polityce gospodarczej państwa ......................... 243 II. Królestwo Polskie (1815–1862) ............................................................... 246 1. Struktura administracji. Samorząd ....................................................... 246 2. Kształcenie urzędników. Nauczanie prawa administracyjnego ........... 249 3. Zadania administracji ............................................................................ 251 4. Sądownictwo administracyjne i kompetencyjne .................................. 252 5. Rola administracji w polityce gospodarczej państwa ......................... 253 III. Zabór austriacki (do 1861 r.). Wolne Miasto Kraków (1815–1846)............................................................................................... 257 1. Struktura administracji. Samorząd ....................................................... 257 2. Kształcenie urzędników. Nauczanie prawa administracyjnego ........... 259 IV. Ziemie polskie pod zaborami (1861/1862–1918) .................................... 261 1. Czynniki rozwoju prawa administracyjnego........................................ 261 2. Definicje pojęć ...................................................................................... 263 3. System prawa administracyjnego ......................................................... 265 4. Struktura administracji .......................................................................... 266 4.1. Pojęcie organu administracyjnego ............................................... 266 4.2. Systemy: resortowy, terytorialny i mieszany .............................. 267 5. Samorząd ............................................................................................... 267 XII Spis treści 6. Kształcenie urzędników. Nauczanie prawa administracyjnego ........... 269 7. Sądownictwo administracyjne .............................................................. 272 8. Wpływy obce w okresie 1795–1918.................................................... 273 8.1. Lata 1795–1861/1862 ................................................................... 273 8.2. Lata 1861/1862–1918 ................................................................... 278 Rozdział V. Współczesna administracja i myśl administracyjna od 1918 do 1939 r. .......................................................................................................... 283 § 22. Przeobrażenia stosunków ustrojowo-społeczno-gospodarczych ....................... 283 I. Stosunki ustrojowe .................................................................................... 283 II. Stosunki społeczne .................................................................................... 284 III. Stosunki gospodarcze ................................................................................ 285 1. Kapitalizm monopolistyczny ................................................................ 285 2. Interwencjonizm państwowy ................................................................ 285 § 23. Stare i nowe monarchie liberalno-demokratyczne ........................................... 288 § 24. Stare i nowe republiki liberalno-demokratyczne .............................................. 289 I. Rys historyczny ......................................................................................... 289 II. Zmiany w starych republikach ................................................................. 289 III. Nowe republiki .......................................................................................... 290 1. Prezydent ............................................................................................... 290 2. Administracja centralna (rząd, premier, ministrowie) ......................... 291 3. Administracja terytorialna. Samorząd .................................................. 293 4. Sądownictwo administracyjne .............................................................. 294 § 25. Reżimy autorytarne ............................................................................................ 294 I. Rys historyczny ......................................................................................... 294 II. Głowa państwa (król, prezydent, premier, caudillo) ............................... 295 III. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 296 § 26. Reżimy totalitarne ............................................................................................. 297 I. Rys historyczny ......................................................................................... 297 II. Totalitaryzm włoski i niemiecki. Faszyzm .............................................. 299 III. Totalitaryzm bolszewicki. Stalinizm ......................................................... 301 § 27. Myśl administracyjna ......................................................................................... 303 I. Francja ....................................................................................................... 303 II. Niemcy i Austria ....................................................................................... 304 III. Wielka Brytania i USA ............................................................................. 305 IV. Inne państwa .............................................................................................. 306 Rozdział VI. Administracja i myśl administracyjna Polski współczesnej (1918–1989) ....................................................................................................... 308 § 28. II Rzeczpospolita (1918–1939) ......................................................................... 308 I. Rys historyczny ......................................................................................... 308 II. Terytorium ................................................................................................. 310 III. Kryteria podziału administracji ................................................................ 310 IV. Administracja centralna ............................................................................ 311 1. Prezydent ............................................................................................... 311 2. Rada Ministrów..................................................................................... 313 3. Ministrowie ........................................................................................... 314 V. Administracja ogólna (zespolona) ............................................................ 315 Spis treści XIII 1. Przed unifikacją (do 1928 r.)................................................................ 315 2. Po unifikacji .......................................................................................... 316 VI. Administracja specjalna (niezespolona) ................................................... 317 VII. Samorząd ................................................................................................... 319 1. Przed unifikacją (do 1933 r.)................................................................ 319 1.1. Samorząd gminny ......................................................................... 319 1.1.1. Samorząd gmin wiejskich .................................................. 319 1.1.2. Samorząd gmin miejskich .................................................. 320 1.2. Samorząd powiatowy ................................................................... 321 1.3. Samorząd wojewódzki.................................................................. 322 2. Po unifikacji .......................................................................................... 322 2.1. Zasady funkcjonowania ................................................................ 322 2.2. Samorząd gminny i powiatowy ................................................... 323 2.3. Samorząd gospodarczy i zawodowy ............................................ 323 VIII. Sądownictwo administracyjne .................................................................. 324 1. Najwyższy Trybunał Administracyjny (NTA) ..................................... 324 1.1. Geneza .......................................................................................... 324 1.2. Organizacja ................................................................................... 325 1.3. Właściwość ................................................................................... 325 2. Sądownictwo administracyjne w byłym zaborze pruskim .................. 326 3. Inne sądy administracyjne (Inwalidzki Sąd Administracyjny, Trybunał Ubezpieczeń Społecznych, Trybunał Kompetencyjny) ....... 326 IX. Postępowanie administracyjne .................................................................. 327 X. Kontrola administracji ............................................................................... 328 1. Rodzaje kontroli administracji publicznej ........................................... 328 2. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) ........................................................... 328 XI. Funkcjonariusze administracji publicznej ................................................ 329 § 29. Litwa Środkowa (1920–1922) ........................................................................... 330 I. Rys historyczny ......................................................................................... 330 II. Administracja centralna ............................................................................ 330 1. Naczelny Dowódca Wojsk Litwy Środkowej ...................................... 330 2. Tymczasowa Komisja Rządząca (TKR) .............................................. 331 III. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 331 § 30. Wersalskie Wolne Miasto Gdańsk (1920–1939) ............................................... 333 I. Rys historyczny ......................................................................................... 333 II. Władza wykonawcza. Senat ..................................................................... 333 III. Administracja terytorialna. Samorząd ...................................................... 334 IV. Urzędnicy................................................................................................... 334 V. Prawa Polski w Wolnym Mieście ............................................................ 335 VI. Uprawnienia Ligi Narodów i jej Wysokiego Komisarza ........................ 336 Rozdział VII. II Wojna Światowa ................................................................................ 337 § 31. Ziemie polskie w czasie II wojny światowej ................................................... 337 I. Administracja polska w okresie wojny obronnej .................................... 337 II. Administracja ziem polskich pod okupacją niemiecką ........................... 337 1. Ziemie wcielone do Rzeszy ................................................................. 337 2. Generalne Gubernatorstwo ................................................................... 338 III. Ziemie polskie pod okupacją radziecką ................................................... 340 XIV Spis treści IV. Władze polskie na emigracji .................................................................... 341 V. Polskie Państwo Podziemne (PPP) ........................................................... 342 § 32. Polska Ludowa (1944–1952) oraz Polska Rzeczpospolita Ludowa (1952–1989) ....................................................................................................... 344 I. Polska Ludowa (1944–1952) .................................................................... 344 1. Terytorium ............................................................................................. 344 2. Administracja centralna ........................................................................ 344 2.1. Przejmowanie władzy przez komunistów (1944–1947) ............. 344 2.2. Administracja centralna w latach 1947–1952 (między Małą a Dużą Konstytucją) ..................................................................... 345 2.2.1. Prezydent ............................................................................ 345 2.2.2. Rada Państwa ..................................................................... 346 2.2.3. Rada Ministrów. Ministrowie ............................................ 346 3. Administracja terytorialna. Samorząd .................................................. 347 3.1. Podział administracyjny państwa ................................................. 347 3.2. Administracja terytorialna w latach 1944–1950 .......................... 347 3.3. Reforma administracji terytorialnej z 1950 r. ............................. 348 4. Sądownictwo administracyjne .............................................................. 349 5. Kontrola administracji .......................................................................... 349 5.1. Zasady ogólne ............................................................................... 349 5.2. Kontrola państwowa. Biuro Kontroli (1944–1949). Najwyższa Izba Kontroli (1949–1952) ........................................................... 350 II. Polska Rzeczpospolita Ludowa (1952–1989) .......................................... 351 1. Administracja centralna ........................................................................ 351 1.1. Rada Państwa................................................................................ 351 1.2. Rada Ministrów. Ministrowie. Urzędy centralne ........................ 351 2. Administracja terytorialna..................................................................... 353 2.1. Administracja terytorialna do reformy z lat 1972–1975............. 353 2.2. Administracja terytorialna od reformy z lat 1972–1975............. 354 3. Sądownictwo administracyjne .............................................................. 356 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) ........................................ 356 3.2. Sądy ubezpieczeń społecznych .................................................... 357 3.3. Sądownictwo kompetencyjne ....................................................... 357 4. Kontrola administracji .......................................................................... 357 4.1. Kontrola parlamentarna ................................................................ 357 4.2. Kontrola sądowa. Trybunał Konstytucyjny ................................. 358 4.3. Kontrola prokuratorska ................................................................. 358 4.4. Kontrola państwowa. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) .............. 359 4.5. Rzecznik Praw Obywatelskich ..................................................... 360 4.6. Kontrola wewnętrzna.................................................................... 361 § 33. Myśl administracyjna ......................................................................................... 361 I. II Rzeczpospolita ....................................................................................... 361 1. Przedstawienie doktryny ....................................................................... 361 1.1. Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. ........................................ 361 1.2. Uniwersytet Warszawski .............................................................. 364 1.3. Uniwersytet Poznański ................................................................. 365 1.4. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie .................................. 365 1.5. Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie ..................................... 367 1.6. Katolicki Uniwersytet Lubelski ................................................... 368 Spis treści XV 2. Teoria ..................................................................................................... 368 II. Polska Ludowa i Polska Rzeczpospolita Ludowa (1944–1989) ............. 374 1. Przedstawienie doktryny ....................................................................... 374 2. Teoria ..................................................................................................... 379 Indeks rzeczowy .............................................................................................................. 383 Podstawowa bibliografia A. Ajnenkiel, Administracja w Polsce. Zarys historyczny, Warszawa 1977 A. Ajnenkiel, B. Leśnodorski, W. Rostocki, Historia ustroju Polski (1764–1939), Warszawa 1969 Lwów 1910 E. Angermann, Robert von Mohl (1799–1875), Neuwied 1962 J. G. Arntzen, B. B. Knudsen, Political Life and Institutions in Norway, Oslo 1890 P. Ashley Zarząd Centralny i lokalny w Anglii, Francji, Prusiech i Stanach Zjednoczonych, O. Balzer, Historia ustroju Austrii w zarysie, Lwów 1899 r. J. Bardach (red.), Historia państwa i prawa Polski, t. 1 – do połowy XV w., Warszawa 1973; t. 2 – od połowy XV w. do 1795 r., Warszawa 1971; t. 3 – od rozbiorów do uwłaszczenia, Warszawa 1981; t. 4 – od uwłaszczenia do odrodzenia państwa, Warszawa 1982, t. 5 – 1918–1939, cz. 1, Warszawa 1962, cz. 2, Warszawa 1968 J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 1993 H. Bartos, História da administraçao pública em Portugal nos séculos XII a XV, t. 1–11, Lizbona 1945–1954 J. Baszkiewicz, Powszechna historia ustrojów państwowych, Gdańsk 1998 J. Beneyto Pérez, Historia de la administracón espaňola e hispano-americana, Madrid 1958 W. M. Bartel, Ustrój i prawo Wolnego Miasta Krakowa 1815–1846, Kraków 1976 J. Bieliński, Królewski Uniwersytet Warszawski (1816–1831), Warszawa 1911 A. Błaś, Studia z nauki prawa administracyjnego i nauki administracji, Wrocław 1998 C. Bobińska, Szkice o ideologach polskiego Oświecenia. Kołłątaj i Staszic, Wrocław 1952 J. Boć (red.), Prawo administracyjne, Wrocław 2005 W. Bojarski, J. Justyński, M. Kallas, R. Łaszewski, Historia ustroju Polski na tle porów- nawczym, Toruń 1978 A. Bosiacki, Od naturalizmu do etatyzmu. Doktryny samorządu terytorialnego Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939, Warszawa 2000 F. Burdean, Historie de l’administration fransaise, Paris 1997 N. Chester, The English Administrative System 1780–1870, Oxford 1981 T. Chinciński, Dominik Krysiński (1785–1853) na tle polskiej myśli liberalnej, Toruń 2001 J. Chodorowski, Adam Smith (1723–1790), Wrocław 1980 P. Cichoń, Rozwój myśli administracyjnej w Księstwie Warszawskim 1807–1815, Kraków Z. M. Czerniłowski, Wsieobszczaja istota gosudarstwa i prawa, Moskwa 1973 W. Ćwik, W. Mróz, A. Witkowski, Administracja w systemie ustrojowym Polski do 1939 r., 2006 Przemyśl 1998 W. Dawidowicz, Prawo administracyjne, Warszawa 1987 W. Dawidowicz, Wstęp do nauk prawno-administracyjnych, Warszawa 1974 W. Dawidowicz, Zagadnienia ustroju administracji państwowej w Polsce, Warszawa 1970 XVIII Podstawowa bibliografia H. Detton, L’Administration régionale et locale de la France, Paris 1960 Deutsche Verwaltungsgeschichte, Bd. I: Vom Spätmittelalter bis zum Ende des Reiches, A. Dębiński, W. Staszewski, M. Wójcik (red.), Profesorowie prawa Katolickiego Uniwersytetu J. Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1946. Portret kresowej uczelni, Stuttgart 1983 Lubelskiego, Lublin 2006 Kraków 2007 Die Habsburger Monarchie 1848–1918, Bd. II, Verwaltung und Rechtswesen, Wien 1975 H. Finer, The Theory and Practice of Modern Government, London 1932 A. Gaca, K. Kamińska, Powszechna historia ustroju państwa, cz. 1–2, Toruń 1995 P. N. Gałacza, Istoria gosudarstwa i prawa zarubieżnych stran, t. 1, Moskwa 1963, t. 2, Moskwa 1969 A. Gella, Wawrzyniec Surowiecki, Wrocław 1958 E. N. Gladden, A History of Public Administration, t. 102, London 1972 C. Goos, H. Hansen, Das Staatsrecht der Königreichs Dänemark, Tübingen 1913 H. Goryszewski, Geografia i działalność naukowa Antoniego Okolskiego, ze szczególnym uwzględnieniem doktryny państwa prawnego i nauk administracyjnych w jego dorobku, Warszawa 1980 (maszynopis rozprawy doktorskiej) G. J. Gosses, W. Japikse, Handboek tot staatkundige geschidenis van Nederland, Den Haag G. Górski, Historia administracji, Warszawa 2002 G. Górski, S. Salmonowicz, Historia ustrojów państw, Warszawa 2001 S. Grodziski, Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772–1848, Wrocław 1971 S. Grodziski, Porównawcza historia ustrojów państwowych, Kraków 1998 M. Gromadzka-Grzegorzewska, Narodziny polskich nauk administracyjnych, Warszawa 1947 1985 M. Grzybowska, Decentralizacja i samorząd w II Rzeczypospolitej (aspekty ustrojowo- polityczne), Kraków 2003 Warszawa 1969 L. Guzicki, S. Żurawicki, Historia polskiej myśli społeczno-ekonomicznej do roku 1914, L. Guzicki, S. Żurawicki, Polscy ekonomiści XIX i XX wieku, Warszawa 1984 J. Hatschek, Englisches Staatsrecht, t. 2, Verwaltung, Tübingen 1906 H. Hattenhauer, Geschichte des Beamtentums, Köln 1980 R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), System Prawa Administracyjnego, t. 1, Instytucje prawa administracyjnego, Warszawa 2010 H. Heffer, Die deutsche Selbstverwaltung im 19. Jahrhundert, Stuttgart 1969 E. R. Huber, Deutsche Verfassungsgeschichte seit 1789, Stuttgart 1967 H. Izdebski, Historia administracji, Warszawa 1996 H. Izdebski, Kolegialność i jednoosobowość w zarządzie centralnym państwa nowożytniego, Warszawa 1975 1978 H. Izdebski, Rada Administracyjna Królestwa Polskiego w latach 1815–1830, Warszawa P. W. Jackson, Local Government, London 1976 D. Janicka, Ustrój administracji w nowożytniej Europie, Toruń 2002 M. Jaroszyński, M. Zimmermann, W. Brzeziński, Polskie prawo administracyjne – część ogólna, Warszawa 1956 J. Jaworski, Zarys powszechnej historii państwa i prawa, Warszawa 1963 W. Juszkow, Istorija gosudarstwa i prawa SSSR, t. 1, Moskwa 1950 M. Kallas, Historia ustroju Polski, Warszawa 2005 Podstawowa bibliografia XIX M. Kallas, Historia ustroju Polski X–XX w., Warszawa 1996 M. Kallas, Konstytucja Księstwa Warszawskiego, jej powstanie, systematyka i główne instytucje w związku z normami szczególnymi i praktyką, Toruń 1970 M. Kallas, Organy administracji terytorialnej w Księstwie Warszawskim, Toruń 1975 M. Kallas, A. Lityński, Historia ustroju i prawa Polski Ludowej, Warszawa 2000 K. Kamińska, G. Borecki, Wybór źródeł do historii administracji, Toruń 1997 G. Karolewicz, Nauczyciele akademiccy katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w okresie międzywojennym. Biogramy, t. 2, Lublin 1994 K. Kawka, Policja w ujęciu historycznym i współczesnym, Wilno 1939 J. Klabouch, Die Gemeindeselbstverwaltung in Österreich 1848–1918, Wien 1968 F. L. Knemeyer, Regierungs und Verwaltungsreformen in Deutschland zu Begin 19. Jahrhundert, Köln–Berlin 1970 W. Konopczyński, Polscy pisarze polityczni XVIII wieku, Warszawa 1966 F. Konieczny, Dzieje administracji w Polsce w zarysie, Wilno 1924 K. Korany, Powszechna historia państwa i prawa, t. 1–4, Warszawa 1961–1967 A. Korobowicz, W. Witkowski, Historia ustroju i prawa polskiego (1772–1918), Kraków 1998 K. Krasowski, B. Lesiński, K. Sikorska-Dzięgielewska, J. Walachowicz, Powszechna historia K. Krasowski, M. Krzymkowski, K. Sikorska-Dzięgielewska, J. Walachowicz, Historia ustroju państwa i prawa, Poznań 1993 państwa, Poznań 1994 A. Krasowski, Teoria samorządu terytorialnego, Warszawa 1932 M. Krzymkowski, Status prawny urzędników Księstwa Warszawskiego, Poznań 2004 T. Kulak, M. Pater, W. Wrzesiński (red.), Historia Uniwersytetu Wrocławskiego 1702–2002, Wrocław 2002 Ł. Kurdybacha, Ideologia Frycza Modrzewskiego, Warszawa 1953 S. Langrod, Zarys sądownictwa administracyjnego ze szczególnym uwzględnieniem sądow- nictwa administracyjnego w Polsce, Warszawa 1925 Z. Leoński, Nauka administracji, Warszawa 2004 Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2000 P. Legendre, Histoire de l’administration de 1750 à nos jours, Paris 1968 W. Liebenam, Beiträge zur Verwaltungsgeschichte des römischen Kaiserrechts, Jena 1886 A. Lieck, Justice and Police in England, London 1929 A. Lityński, O prawie i sądach początków Polski Ludowej, Białystok 1999 E. Lipiński, Studia nad historią polskiej myśli ekonomicznej, Warszawa 1956 F. Longchamps de Bérier, Współczesne kierunki w nauce prawa administracyjnego na Zachodzie Europy, Wrocław 2001 F. Longchamps, Założenia nauki administracji, Wrocław 1991 A. Lotz, Geschichte des deutschen Beamtentums, Berlin 1905 T. Maciejewski, Historia administracji, Warszawa 2006 T. Maciejewski, Historia polskiej myśli administracyjnej do 1918 r., Warszawa 2008 T. Maciejewski, Historia powszechna ustroju i prawa, Warszawa 2011 T. Maciejewski, Historia ustroju i prawa sądowego Polski, Warszawa 2011 H. Maier, Die ältere deutsche Staats-und Verwaltungslehre (Polizeiwissenschaft), Mün chen W. Maisel, Wojewódzkie sądy administracyjne w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1976 D. Malec, Najwyższy Trybunał Administracyjny 1922–1939 w świetle własnego orzecz- nictwa, Warszawa–Kraków 1999 J. Malec, Polska myśl administracyjna XVIII wieku, Kraków 1986, 2008 J. Malec, Studia z dziejów administracji nowożytnej, Kraków 2003 1980
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Historia administracji i myśli administracyjnej. Czasy nowożytne i współczesne (XVI - XX w.)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: