Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00065 005733 11250932 na godz. na dobę w sumie
Historia polskiej dramaturgii Polityczne, gospodarcze i społeczne aspekty rozwoju dramaturgii polskiej - ebook/pdf
Historia polskiej dramaturgii Polityczne, gospodarcze i społeczne aspekty rozwoju dramaturgii polskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: E-bookowo Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7859-687-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowana praca przedstawia dorobek polskiej twórczości literackiej w zakresie dramatu, od czasu powstania pierwszych utworów, które możemy zaliczyć do tego gatunku literackiego, aż do współczesności. Prezentując dzieje dramaturgii polskiej od jej początków aż do współczesności, starałem się zaprezentować jej rozwój możliwie wyczerpująco; mam jednak świadomość, że wielu twórców i wiele ważnych dzieł pominąłem. Moim głównym celem była w tym wypadku jednak nie tyle sama dramaturgia, co kwestia możliwości jej rozwoju w historii Polski.
Ograniczenie pracy tylko do jednej dziedziny twórczości literackiej na pewno zubaża ogląd dorobku twórczego wielu wybitnych twórców, tym bardziej, że wielu z nich w tym gatunku literackim nie czuło się najlepiej. Nie pisałem jednak historii literatury, lecz tylko jednego z gatunków literackich – dramatu. Tego, który – moim zdaniem – potrafi nam najwięcej powiedzieć o niepokojach moralnych swoich czasów, przekazać prawdę o ludziach i ich emocjach.


Pracę tę pisałem dokonując samodzielnej analizy polskiej twórczości dramatycznej oraz korzystając z pracy historyków literatury, którzy wcześniej podejmowali działania w tym kierunku. Jest przecież rzeczą jasną, że tworząc syntezę obejmującą tak rozległe zagadnienie, korzystać musiałem z wielu artykułów i opracowań innych autorów. Wiele zaprezentowanych tu spostrzeżeń, moim zdaniem, trafnych ocen odnośnie do twórczości poszczególnych pisarzy czy konkretnych dzieł zapożyczyłem od innych krytyków i teoretyków literatury, czasami przedstawiam poglądy kontrowersyjne, w miarę możności przedstawiam własne stanowisko. Starałem się dotrzeć do wszystkich omawianych tu dramatów, choć – co oczywiste – niektórym z nich mogłem poświęcić niewiele uwagi. Na pewno też, nawet wspierając się przemyśleniami innych autorów – nie dostrzegłem wszystkich aspektów omawianego tematu.


Książka ta może służyć pomocą studentom polonistyki, uczniom liceów (zwłaszcza o profilu humanistycznym), myślę, że zainteresuje również każdego miłośnika literatury. Obserwując rozwój dramaturgii, możemy bowiem dostrzec, jak zmieniało się nasze społeczeństwo, jego zainteresowania, idee a nawet stosunek do wartości. Wielu autorów sztuk dążyło wręcz do tego, by nie tylko te zmiany opisywać, ale by na nie bezpośrednio wpływać. Ważną częścią tej pracy jest zamieszczona bibliografia i przypisy, które pozwolą bardziej zainteresowanym poczynić dalsze kroki w poznaniu tak wspanialej aktywności twórczej, jaką jest dramaturgia.


Każde omówienie jest z konieczności wyborem. Jest to pierwsze (profesjonalne) wydanie tej książki. W kolejnych, jeśli czas mi na nie pozwoli, postaram się uwzględnić krytyczne uwagi czytelników. Bardzo na nie liczę i z góry za wszystkie dziękuję.


Wojciech Kotlarz - fragment Wstępu

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Piotr Wojciech Kotlarz Historia polskiej dramaturgii Polityczne, gospodarcze i społeczne aspekty rozwoju dramaturgii polskiej © Copyright by Piotr Wojciech Kotlarz e-bookowo Grafika na okładce: Czesław Kabala Projekt okładki: Czesław Kabala ISBN 978-83-7859-687-5 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo www.e-bookowo.pl Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości bez zgody wydawcy zabronione Wydanie I 2016 3 wydawnictwo e-bookowo Spis treści Wstęp Rozdział I Okres piastowski Początki dramatu liturgicznego Misterium Moralitet Widowiska parateatralne Rozdział II Polska Jagiellonów Początki Renesansu w Polsce Moralitet w polskim renesansie Dialogi XVI i pierwszej połowy XVII wieku Rozdział III Epoka królów elekcyjnych Pełny Renesans Barok Oświecenie Drama mieszczańska Rozdział IV Rozbiory Romantyzm Epoka czy konwencja? Aleksander Fedro Józef Korzeniowski Pozytywizm 4 6 10 10 16 21 28 30 34 34 44 50 58 67 67 68 84 130 171 178 178 193 244 246 255 259 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii Dramaty historyczne 296 „Dramat ludowy” pod koniec XIX i na początku XX wieku 304 310 Obok głównego nurtu Młoda Polska 314 Rozdział V Dwudziestolecie międzywojenne Rozdział VI Dramat i teatr polski po II wojnie światowej - PRL Lata 1944 – 1956 Lata 1957 – 1970 Lata 1971 – 1989 Rozdział VII III RP – Dramaturgia polska po roku 1989 Zakończenie Bibliografia 385 385 488 488 488 543 584 626 626 667 670 5 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii Wstęp Prezentowana praca przedstawia dorobek polskiej twórczości literackiej w zakresie dramatu, od czasu powstania pierwszych utworów, które możemy zaliczyć do tego gatunku literackiego, aż do współczesności. Prezentując dzieje dramaturgii polskiej od jej początków aż do współczesności, starałem się zaprezentować jej rozwój możliwie wyczerpująco; mam jednak świadomość, że wielu twórców i wiele ważnych dzieł pominąłem. Moim głównym celem była w tym wypadku jednak nie tyle sama dramaturgia, co kwestia możliwości jej rozwoju w historii Polski. Ograniczenie pracy tylko do jednej dziedziny twórczości lite- rackiej na pewno zubaża ogląd dorobku twórczego wielu wybit- nych twórców, tym bardziej, że wielu z nich w tym gatunku lite- rackim nie czuło się najlepiej. Nie pisałem jednak historii litera- tury, lecz tylko jednego z gatunków literackich – dramatu. Tego, który – moim zdaniem – potrafi nam najwięcej powiedzieć o nie- pokojach moralnych swoich czasów, przekazać prawdę o ludziach i ich emocjach. Pracę tę pisałem dokonując samodzielnej analizy polskiej twór- czości dramatycznej oraz korzystając z pracy historyków literatury, którzy wcześniej podejmowali działania w tym kierunku. Jest prze- cież rzeczą jasną, że tworząc syntezę obejmującą tak rozległe zagad- 6 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii nienie, korzystać musiałem z wielu artykułów i opracowań innych autorów. Wiele zaprezentowanych tu spostrzeżeń, moim zdaniem, trafnych ocen odnośnie do twórczości poszczególnych pisarzy czy konkretnych dzieł zapożyczyłem od innych krytyków i teore- tyków literatury1, czasami przedstawiam poglądy kontrowersyjne, w miarę możności przedstawiam własne stanowisko. Starałem się dotrzeć do wszystkich omawianych tu dramatów, choć – co oczy- wiste – niektórym z nich mogłem poświęcić niewiele uwagi. Na pewno też, nawet wspierając się przemyśleniami innych autorów – nie dostrzegłem wszystkich aspektów omawianego tematu. Problemem, który musiałem rozstrzygnąć pisząc tę pracę, była kwestia cezur. Zdecydowałem się na przyjęcie cezur politycznych2. To głównie one były dostrzegane przez współczesnych, w dziejach kultury były ponadto jednym z ważniejszych czynników wpływa- jących na przyśpieszenie postępu lub powodującymi regres. Na rozwoju kultury w dziejach Polski – podobnie zresztą jak i w hi- 1 Zazwyczaj podaję źródło zapożyczeń informacji, bywa jednak, zwłaszcza wówczas, gdy uznałem informację lub nawet jakąś tezę za dziś już powszechną, że pomijam przypis, by odciążyć tę publikację. Wszystkie prace, z których korzystałem przy pisaniu tej książki wymieniam w bibliografii. Autorów, którzy poczują się pominięci, przepraszam i zapraszam do rozmowy, na pewno poświęcę im więcej uwagi w następnej edycji. 2 Julian Krzyżanowski w Dziejach literatury polskiej przyjął jako cezury epoki w kulturze, ale i on pisał, że czynnikiem, który przez lat pół tysiąca rozstrzygał o losach kraju, byli jego władcy, organizujący państwo i współdziałający przy tworzeniu się średniowiecznego narodu [...] W procesie tym rolę ogromną, podobnie jak w całej feudalnej Europie odgrywał Kościół. Por.: J. Krzyżanowski, Dzieje literatury polskiej, Warszawa 1969, s. 6. Dodać należy, że uwaga Krzyżanowskiego niesłusznie ograniczała się do średniowiecza. Zauważmy, że na rozwój kultury polskiej znacząco wpłynął system monarchii elekcyjnej, w wyniku którego na tronie polskim często zasiadali władcy o innym rodowodzie kulturowym. Za przyjęciem cezur politycznych, a nie cezur w oparciu o cechy epok w kulturze, przemawia też to, że twórcy w różnych okresach nie zawsze wierni byli nowej konwencji. W pierwszej połowie XIX wieku niektórzy tworzyli w konwencji romantyzmu, inni pozostawali wierni klasycyzmowi. 7 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii storii innych państw – zaważył głównie brak ciągłości państwowej i częste wojny. W ramach rozdziałów uwzględniam epoki w kul- turze oraz dominujące w nich prądy literackie. Oczywiście mam świadomość, że podziały na epoki i na konkretne kierunki (lub trendy, prądy) nie mogą być precyzyjne, jednoznaczne. Zbudo- wane po pewnym czasie starają się uwzględniać cechy wspólne, ale przecież granice między poszczególnymi okresami nie są aż tak wy- raźne; w kolejnych okresach tworzyli artyści ulegający ideom epok po- przednich, jak zawsze pojawiali się też prekursorzy, twórcy intuicyjnie sięgający do idei przyszłości. Pewną trudnością w uporządkowaniu materiału był fakt, że – zwłaszcza w późniejszych epokach – czas ich trwania często nie po- krywał się z czasem życia i twórczości wielu artystów. Wielu twórców poszukiwało możliwości wypowiedzi zmieniając gatunki, a nawet kon- wencje literackie. Żywo reagując na aktualne wydarzenia gospodarcze, społeczne oraz polityczne nie ograniczali tematów swych utworów do jednej grupy społecznej i do jednego, centralnego zagadnienia. Wzra- stała też różnorodność światopoglądowa i estetyczna. Rozwój kultury jest wynikiem gromadzenia wiedzy i doświad- czeń, ogromny wpływ na nią ma też twórcze korzystanie z dorobku innych społeczeństw. Ukazując rozwój dramaturgii polskiej, starałem się umieścić ją w kontekście kultury w świecie. Przedstawiam tu też te aspekty życia politycznego, które miały wpływ na rozwój dramaturgii. Zmiany granic, systemów politycznych, czy nawet tylko władców, którzy często mieli inne zainteresowania kulturalne, decydowały o kie- runku rozwoju naszej kultury. Jest rzeczą oczywistą, że wpływały na nią też wojny, powstania, rozbiory, rewolucje. Teatr, dla którego przede wszystkim tworzono dramaty, jest sztuką odnoszącą się do szerokiej widowni, wymaga przy tym du- 8 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii żych nakładów ekonomicznych. Starałem się więc w miarę możli- wości ukazać proces rozwoju dramaturgii w kontekście przemian gospodarczo-społecznych. Z punktu widzenia interesującego mnie tu zagadnienia szczególnie istotne były procesy urbanizacyjne. Dramat jest w swej istocie tworem literackim, ale najczęściej, jak wspomniałem, trafia do swego odbiorcy przez scenę, dlatego za- liczamy go też do sztuki teatru. Próby, przygotowania dekoracji i kostiumów, sale teatralne, organizacja widowni to tylko część zadań stających przed każdym, kto chce wystawić dramat. Pisząc historię dramaturgii, nie mogłem wobec tego pominąć i historii teatru, brałem jednak głównie pod uwagę to, na ile rozwój sceny determinował rozwój dramaturgii. W zasadzie pomijałem kwestie reżyserii, gry aktorskiej, ilości przedstawień i tym podobnych za- gadnień należących raczej do teatrologii niż historii literatury. Książka ta może służyć pomocą studentom polonistyki, uczniom liceów (zwłaszcza o profilu humanistycznym), myślę, że zainteresuje również każdego miłośnika literatury. Obserwując rozwój dramaturgii, możemy bowiem dostrzec, jak zmieniało się nasze społeczeństwo, jego zainteresowania, idee a nawet stosunek do wartości. Wielu autorów sztuk dążyło wręcz do tego, by nie tylko te zmiany opisywać, ale by na nie bezpośrednio wpływać. Ważną częścią tej pracy jest zamiesz- czona bibliografia i przypisy, które pozwolą bardziej zainteresowanym poczynić dalsze kroki w poznaniu tak wspanialej aktywności twórczej, jaką jest dramaturgia. Każde omówienie jest z konieczności wyborem. Jest to pierwsze (profesjonalne) wydanie tej książki. W kolejnych, jeśli czas mi na nie pozwoli, postaram się uwzględnić krytyczne uwagi czytel- ników. Bardzo na nie liczę i z góry za wszystkie dziękuję. 9 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii Piotr Wojciech Kotlarz Piotr Wojciech Kotlarz (ur. 1951 w Gdańsku) studiował historię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (3 lata) i Uniwersytecie Gdańskim, który ukończył w 1976 roku. Doktorat – literaturo- znawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim (2013 rok). Pisarz, członek Związku Literatów Polskich (obecnie wice- prezes oddziału gdańskiego) i Stowarzyszenia Dziennikarzy RP. Wydał dotąd dwa arkusze literackie: W drodze (1979) i Miasto i jego pisarz (1989), dwa zbiory opowiadań: Gipsowe głowy (1982) i Odejście i inne opowiadania (1993), dwie powieści: Poszukiwania wśród szarości (1985) – nagrodzona przez Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki i Każda chwila (2002), dramaty: Trzy dramaty (2002) i Deszcz (2004, wystawiony w 2010 roku, reż. Beniamin Ko- ralewski), Wszystko dla mas (publikacja w WOBEC 2015) i Impe- rator (publikacja w WOBEC 2015) oraz scenariusze filmowe: Tylko taniec (2004, wspólnie ze Stefanem Chazbijewiczem), Dotknięcia strun życia (o Wieniawskim, 2009), Znaleźć sens (o Ślewińskim, 2010). Autor dwóch librett i scenariuszy: Życie za życiem (wystawione w związku z 31 rocznicą powstania NSZZ Solidarność. Płyta z muzyką Cezarego Paszkowskiego. Przedstawienie w choreografii Anny Baranowskiej i Agnieszki Chumięckiej) oraz Odrzućmy maski zła (muzyka Piotr Słopecki). Intelektualista, współautor książki pod red. profesor Marii Szyszkowskiej Filozofia polityki w świetle literackich odniesień 696 wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii (PAN 1995) oraz współautor i pomysłodawca książki Rozmyślania Gdańskie (GOW 1998). W dorobku naukowym Piotra Kotlarza warto też wspomnieć o jego książce z zakresu historiozofii Do- strzec sens dziejów (UG 1998) oraz pierwszej w Polsce monografii dramaturgii światowej Historia dramaturgii (2007), monografii te- atru szkolnego: Teatr szkolny II Rzeczypospolitej (2014) Pedagog, przez prawie dwadzieścia lat uczył w szkołach (głównie liceach) w Gdańsku i województwie pomorskim. Autor podręcznika dla młodzieży licealnej Sztuka dramaturgii (2004) i współautor monografii wydanej z okazji 50-lecia Zespołu Szkół Poligraficznych. Współwydawał i współredagował (2 lata) dwumiesięcznik „Autograf”. Wydawał i redagował też inne pisma o charakterze społeczno-politycznym. Obecnie redaktor naczelny Miesięcznika Internetowego WOBEC. Jest aktywnym animatorem życia kulturalnego Gdańska. Był wiceprezesem KSW „ŻAK” (2 lata), prezesem Gdańskiego Stowa- rzyszenia Twórców i Animatorów Kultury, wiceprezesem Gdań- skiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. W 2008 roku otrzymał za działalność w dziedzinie kultury Nagrodę Prezydenta Miasta Gdańska. wydawnictwo e-bookowoHistoria polskiej dramaturgii
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Historia polskiej dramaturgii Polityczne, gospodarcze i społeczne aspekty rozwoju dramaturgii polskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: