Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00540 010399 10718975 na godz. na dobę w sumie
Idee i zasady konstytucyjne chińskiego porządku prawnego - ebook/pdf
Idee i zasady konstytucyjne chińskiego porządku prawnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 415
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-9577-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka „Idee i zasady konstytucyjne chińskiego porządku prawnego” dotyczy zagadnień związanych z chińskim porządkiem konstytucyjnym w powiązaniu z kulturą społeczną. Społeczeństwo chińskie różni się pod względem kulturowym, społecznym i prawnym od społeczeństwa polskiego czy, ogólniej rzecz ujmując, od społeczeństw państw Zachodu.

Niniejsza pozycja pozwoli Czytelnikowi nie tylko poznać treść obowiązującego w Chińskiej Republice Ludowej prawa (law in books), ale także lepiej zrozumieć jego stosowanie w praktyce (law in action), co wydaje się istotne ze względu na rolę współczesnych Chin w gospodarce światowej oraz coraz liczniejsze kontakty handlowe, a co za tym idzie stosunki prawne z różnymi partnerami z Państwa Środka. Nie tylko sama znajomość prawa, ale przede wszystkim umiejętność zrozumienia jego działania i stosowania, odmiennego niż w państwach europejskiej kultury prawnej pozwala na bezpieczny i trwały obrót prawny z chińskimi partnerami. Należy mieć na uwadze, że współpraca z chińskim partnerem biznesowym jest ogromnym wyzwaniem dla przedsiębiorców europejskich i polskich prawników.

Przed przystąpieniem do rozmów biznesowych i negocjacji ważne jest, aby poznać sposób myślenia chińskiego partnera i chińską kulturę. Pozwoli to na uniknięcie wielu nieporozumień i problemów wynikających zarówno z różnic kulturowych, jak i sposobu podejścia do prawa. Z pewnością książka ta pozwoli zdobyć wiedzę na temat chińskiego porządku prawnego oraz chińskiego światopoglądu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE IDEE I ZASADY KONSTYTUCYJNE CHIŃSKIEGO PORZĄDKU PRAWNEGO MARTA DARGAS Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MARTA DARGAS-DRAGANIK • IDEE I ZASADY KONSTYTUCYJNE CHIŃSKIEGO PORZĄDKU PRAWNEGO Polecamy nasze najnowsze publikacje z tej serii: Małgorzata Sieradzka CHARAKTER PRAWNY POSTĘPOWANIA I RODZAJE ROZSTRZYGNIĘĆ WYDAWANYCH W POSTĘPOWANIU W SPRAWACH PRAKTYK NARUSZAJĄCYCH ZBIOROWE INTERESY KONSUMENTÓW Marcin Menkes GOVERNANCE GOSPODARCZY – STUDIUM PRAWNO- MIĘDZYNARODOWE Małgorzata Wach-Pawliczak WYŁĄCZENIE WSPÓLNIKA ZE SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ Anna Walaszek-Pyzioł (red.) INTERDYSCYPLINARNE PROBLEMY NIELEGALNEGO POBORU ENERGII. STUDIUM PRAWNE Sabina Kubsik PRZEDKONTRAKTOWA ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA Z TYTUŁU NIEUCZCIWYCH NEGOCJACJI Marcin Asłanowicz POZYCJA PRAWNA ARBITRA W ARBITRAŻU HANDLOWYM Jędrzej Jerzmanowski FINANSOWANIE PRZEZ SPÓŁKĘ AKCYJNĄ NABYCIA LUB OBJĘCIA EMITOWANYCH PRZEZ NIĄ AKCJI W PROCESIE WYKUPU MENEDŻERSKIEGO www.ksiegarnia.beck.pl IDEE I ZASADY KONSTYTUCYJNE CHIŃSKIEGO PORZĄDKU PRAWNEGO MARTA DARGAS-DRAGANIK WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2017 Wydawca: Joanna Ablewicz Recenzja naukowa: Prof., dr hab. Jadwiga Potrzeszcz, Katolicki Uniwersytet Lubelski Prof., dr hab. Jerzy Zajadło, Uniwersytet Gdański Jana Pawła II Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie © Wydawnictwo C.H.Beck 2017 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: KJS Katarzyna Słomka Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-9576-0 ISBN e-book 978-83-255-9577-7 Pracę dedykuję Rodzicom Spis treści Przedmowa ................................................................................................................... Wykaz najważniejszych skrótów ............................................................................... Wstęp ............................................................................................................................ 1. Wprowadzenie ................................................................................................... 2. Zakres i znaczenie problematyki ................................................................... 3. Wybór źródeł ..................................................................................................... 4. Transkrypcja ..................................................................................................... Rozdział 1. Idee chińskiego porządku społecznego i ich geneza .................... 1.1. Filozoficzne podstawy prawa chińskiego ................................................. 1.1.1. Konfucjanizm .................................................................................... 1.1.1.1. Historia konfucjanizmu ................................................... 1.1.1.2. Ogólne założenia konfucjanizmu ................................... 1.1.1.2.1. Konstytucja społeczna – lǐ ............................... 1.1.1.2.2. Postępowanie moralnie dobre – yì ................. 1.1.1.2.3. Samodoskonalenie ............................................ 1.1.1.2.4. Humanitaryzm – rén ........................................ 1.1.1.2.5. Hierarchizacja .................................................... 1.1.1.2.6. Wzór człowieka szlachetnego .......................... 1.1.1.2.7. Prawo – idea prawa – ritusprudentia ............. 1.1.1.2.8. Prawo – pragmatyka prawa ............................. 1.1.2. Neokonfucjanizm .............................................................................. 1.1.3. Nowożytny nowy konfucjanizm ..................................................... 1.1.4. Moizm ................................................................................................. 1.1.4.1. Informacje ogólne .............................................................. 1.1.4.2. Akceptacja dào ................................................................... 1.1.4.3. Krytyka lǐ ............................................................................ 1.1.4.4. Forma rządów .................................................................... 1.1.4.5. Samodoskonalenie ............................................................. 1.1.5. Taoizm ................................................................................................. 1.1.5.1. Informacje ogólne .............................................................. 1.5.5.2. Przedstawiciele taoizmu – Yang Zhu, Laozi, Zhuangzi, Liezi ...................................................................................... 1.1.5.3. Poglądy taoistów – podsumowanie ............................... 1.1.6. Buddyzm chiński ............................................................................... 1.1.6.1. Informacje ogólne .............................................................. 1.1.6.2. Główne założenia ............................................................. XI XV 1 1 13 15 18 21 21 25 25 28 33 34 35 37 38 40 41 42 47 54 58 58 59 59 60 61 63 63 64 67 70 70 71 VII 1.1.7. Legizm ................................................................................................. Informacje ogólne .............................................................. 1.1.7.1. 1.1.7.2. Główne założenia ............................................................. 1.1.7.3. Poglądy legistów ............................................................... 1.1.8. Maoizm ............................................................................................... 1.1.8.1. Informacje ogólne .............................................................. 1.1.8.2. Główne założenia .............................................................. 1.2. Idee chińskiego porządku społecznego ..................................................... 1.2.1. Pojęcie idei jako treści doktrynalnej ............................................. 1.2.2. Idea harmonii ................................................................................... 1.2.3. Idea humanitaryzmu ....................................................................... 1.2.4. Idea poprawności ............................................................................. 1.2.5. Idea rytualizacji ............................................................................... 1.2.6. Idea hierarchiczności ...................................................................... 1.2.7. Idea posłuszeństwa .......................................................................... 1.2.8. Idea kolektywizmu ........................................................................... 1.2.9. Idea samodoskonalenia ................................................................... 1.2.10. Integracja idei, czyli koncepcja synkretyzmu chińskich doktryn filozoficznych ................................................................... Rozdział 2. Konstytucja i zasady konstytucyjne chińskiego porządku prawnego .............................................................................................................. 2.1. Konstytucja Chińskiej Republiki Ludowej z 4.12.1982 r. ....................... 2.1.1. Historia chińskich dążeń konstytucyjnych .................................. 2.1.2. Treść Konstytucji Chińskiej Republiki Ludowej z 4.12.1982 r. .... 2.1.2.1. Preambuła ........................................................................... 2.1.2.2. Zasady ogólne .................................................................... 2.1.2.3. Podstawowe prawa i obowiązki obywateli Chińskiej Republiki Ludowej .......................................... 2.1.2.4. Struktura państwa ............................................................. 2.1.2.5. Flaga, hymn, godło i stolica ............................................. 2.2. Zasady konstytucyjne chińskiego porządku prawnego ......................... 2.2.1. Pojęcie zasad prawa ........................................................................... 2.2.2. Zasady konstytucyjne – Konstytucja ChRL jako manifest wartości czy nośnik wartości? ......................................................... 2.2.3. Specyfika chińskiego porządku konstytucyjnego ...................... 2.2.4. Konkretyzacja treści zasad konstytucyjnych ................................ 2.2.4.1. Zasada nadrzędności Konstytucji ChRL ....................... 2.2.4.2. Zasada rządów prawa (rule of law) ................................. 2.2.4.3. Zasada władzy ludu ........................................................... 2.2.4.4. Zasada państwa socjalistycznego o chińskiej specyfice .............................................................................. 2.2.4.5. Zasada protekcjonizmu i umacniania socjalistycznej cywilizacji duchowej ......................................................... 72 72 73 87 90 90 91 100 100 104 107 107 109 110 112 113 115 116 129 129 132 137 140 142 148 151 178 178 178 186 189 197 197 200 205 205 208 VIII Spis treści 2.2.4.6. Zasada jedności władzy państwowej i kierowniczej roli Komunistycznej Partii Chin ..................................... 2.2.4.7. Zasada instytucjonalizacji i hierarchicznego podporządkowania organów ........................................... 2.2.4.8. Zasada społecznej gospodarki rynkowej ....................... 2.2.4.9. Zasada ochrony własności ............................................... 2.2.4.10. Zasada swobody gospodarczej (o chińskiej specyfice) 2.2.4.11. Zasada „jeden kraj, dwa systemy” ................................... 2.2.4.12. Zasada niezależności ChRL ............................................. 2.2.4.13. Wartości azjatyckie – podstawowe prawa i obowiązki obywateli ChRL ................................................................. 2.2.4.13.1. Wolności obywateli ChRL .......................... 2.2.4.13.2. Godność ludzka ............................................ 2.2.4.13.3. Prawo do prywatności ................................. 2.2.4.13.4. Bezpieczeństwo ............................................. 2.2.4.13.5. Sprawiedliwość i słuszność ......................... 2.2.4.13.6. Szacunek i tolerancja ................................... 2.2.4.13.7. Rodzina .......................................................... 2.2.4.13.8. Równość ......................................................... 2.2.4.13.9. Praca ............................................................... 2.2.4.13.10. Wspólnota ...................................................... 2.2.4.13.11. Solidarność .................................................... 2.2.4.13.12. Edukacja ....................................................... 2.2.4.13.13. Środowisko ................................................... 2.2.4.13.14. Pokój ............................................................... 2.3. Socjalistyczne rządy prawa w Chinach ..................................................... 2.3.1 Wprowadzenie ..................................................................................... 2.3.2. Kształtowanie się rządów prawa ..................................................... 2.3.3. Istota rządów prawa według koncepcji zachodnich ..................... 2.3.4. Spojrzenie zachodnich naukowców na rządy prawa w Chinach 2.3.5. Spojrzenie chińskich naukowców na rządy prawa w Chinach ... 2.3.6. Oficjalna definicja socjalistycznych rządów prawa ..................... 2.3.7. Podsumowanie .................................................................................... Rozdział 3. Translacja idei i zasad chińskiego porządku prawnego – idee porządku społecznego a zasady konstytucyjne porządku prawnego ..... 3.1. Normatywizacja idei harmonii ................................................................... 3.2. Normatywizacja idei humanitaryzmu ....................................................... 3.3. Normatywizacja idei poprawności ............................................................. 3.4. Normatywizacja idei hierarchiczności i posłuszeństwa ......................... 3.5. Normatywizacja idei rytualizacji (formalizacji) ...................................... 3.6. Normatywizacja idei kolektywizmu .......................................................... 3.7. Normatywizacja idei samodoskonalenia ................................................... 210 213 220 224 227 228 233 234 237 237 237 238 238 239 239 240 240 240 241 241 242 242 243 243 248 250 255 257 265 272 275 278 280 282 283 285 285 287 IX Spis treści a konstytucjonalizacja chińskiego porządku prawnego ........................... 4.1. Chińska tożsamość konstytucyjna – w poszukiwaniu chińskiej konstytucji ..................................................................................................... 4.2. Ku konstytucjonalizacji chińskiego porządku prawnego ..................... 4.2.1. Konstytucja a konstytucjonalizm ................................................... 4.2.2. Konstytucjonalizm o chińskiej specyfice ...................................... 4.2.2.1. Specyfika chińskiego konstytucjonalizmu – rola KPCh w chińskim porządku konstytucyjnym ............. 4.2.2.2. Instytucjonalizacja chińskiej konstytucji Rozdział 4. Konstytucja Chińskiej Republiki Ludowej w układzie państwo – KPCh ............................................ 4.3. Efektywność Konstytucji Chińskiej Republiki Ludowej ....................... 4.3.1. Kontrola konstytucyjności – inicjatywa obywatelska – konstytucyjna świadomość obywatelska ....................................... 4.3.1.1. Sprawa Sun Zhigang .......................................................... 4.3.1.2. Zniesienie systemu reedukacji poprzez pracę .............. 4.3.1.3. Ograniczenia Internetu .................................................... 4.3.1.4. Dyskryminacja w zatrudnieniu ...................................... 4.3.1.5. Dyskryminacja odszkodowawcza ................................... 4.3.1.6. Sprawa Tang Fuzhen .......................................................... 4.3.2. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji ChRL ................................ 4.3.2.1. Jurysprudencja konstytucyjna ........................................ 4.3.2.2. Sprawa Qi Yuling ................................................................ 4.3.3. Sędziowie jako twórcy prawa? ........................................................ 4.3.3.1. Udział sędziów w chińskiej kulturze prawnej ............. 4.3.3.2. Niezależność sądownictwa? ............................................. 4.4. Wnioski .......................................................................................................... Zakończenie ................................................................................................................ 1. Społeczna konstytucja Konfucjusza (invisible constitution), konstytucja pisana (written constitution), konstytucja niepisana (unwritten constitution) ............................................................................... 1.1. Społeczna konstytucja Konfucjusza (invisible constitution) ....... 1.2. Konstytucja pisana (written constitution) ..................................... 1.3. Konstytucja niepisana (unwritten constitution) ........................... 2. Rządy w oparciu o prawo i rządy w oparciu o moralność .................... 2.1. Rządy w oparciu o prawo ................................................................. 2.2. Rządy w oparciu o moralność ......................................................... 2.3. Konstytucjonalizm ............................................................................ 3. Wnioski .......................................................................................................... 4. Wskazania na przyszłość ............................................................................. Źródła ............................................................................................................................ X 289 289 295 295 299 302 308 311 311 311 315 316 317 318 320 321 321 322 323 323 326 328 335 335 335 339 339 347 347 350 353 358 364 367 Spis treści Przedmowa Zagadnienie szeroko rozumianej współpracy polsko-chińskiej wzbudza coraz większe zainteresowanie, nie tylko wśród polityków, ale również wśród przedstawicieli biznesu i  nauki. Zacieśniająca się współpraca polsko-chiń- ska, widoczna zwłaszcza po wizycie Prezydenta RP Andrzeja Dudy w Chinach w listopadzie 2015 roku oraz niedawnej wizycie Przewodniczącego Xi Jinpin- ga w Polsce, w czerwcu 2016 roku, stworzyły doskonałe fundamenty do rozwo- ju polsko-chińskich relacji. Nie tylko politycznych, ale przede wszystkim gospo- darczych, kulturalnych i naukowych. Chińska inicjatywa określana jako One Belt, One Road (一带一路) skrócona już przez samych Chińczyków do Belt and Road Initiative – BRI, w Polsce naj- częściej określana jako Nowy Jedwabny Szlak, stanowi przyczynek do dyskusji w świecie polityki, biznesu i nauki w Polsce na temat perspektyw i szans związa- nych z udziałem w niej naszego kraju. Zaproponowany przez Przewodniczące- go Xi Jinpinga projekt One Belt, One Road to inicjatywa polityczna i projekt eko- nomiczny, który ma polegać na rozbudowie sieci infrastruktury łączącej Chiny, kraje Azji Środkowej, Bliskiego Wschodu, Afryki i Europy i stwarzać szczegól- nie korzystne możliwości współpracy w zakresie projektów o charakterze infra- strukturalnym oraz finansowym. Polska jako kraj aspirujący do jednego z filarów One Belt, One Road (należy mieć na uwadze, że pojawiają się również propozycje niektórych krajów pomija- jące Polskę) powinna aktywnie włączyć się w inicjatywę opracowując konkretne propozycje projektów, których niestety wciąż jest zbyt mało. Opracowanie dłu- gofalowej strategii współpracy z Chińską Republiką Ludową, konkretne propo- zycje i projekty, które przedstawią możliwości, jakie oferuje nasz kraj pozwolą na urzeczywistnienie znaczącej roli Polski w całej koncepcji. Deklaracje o wo- li współpracy i założenie, że nasze położenie geograficzne jest strategiczne nie są wystarczające do aktywnego włączenia się w tę międzynarodową inicjatywę. Propozycja Przewodniczącego Xi Jinpinga to propozycja otwarta, warto wycho- dzić z  inicjatywą i  propozycjami konkretnych rozwiązań, tak, aby rola Polski w ostatecznym rozrachunku nie została zmarginalizowana. Biorąc pod uwagę perspektywiczność współpracy z Chinami – z chińskim biznesem, instytucjami naukowymi i kulturalnymi, a także pamiętając o ogrom- nych różnicach kulturowych, które przekładają się na sposób rozumienia świata XI Przedmowa i relacje gospodarcze, istotne jest poznanie chińskiego partnera w sposób moż- liwie wnikliwy i wszechstronny. Budowanie zaś trwałych relacji nie jest możliwe bez poznania wartości, jakimi kieruje się chińskie społeczeństwo, a także syste- mu, który stwarza ramy dla funkcjonowania obywateli i podmiotów gospodar- czych. Każdy system prawny ma bowiem uzasadnienie aksjologiczne wynika- jące z przyjętego programu politycznego i akceptowanej ideologii. W związku z tym wszelkie rozważania na temat prawa i kultury prawnej powinny uwzględ- niać tło kulturowe, specyficzne dla chińskiego porządku prawnego. Licząc na trwałość i  efektywność polsko-chińskich relacji gospodarczych uzasadnione wydaje się więc poznanie chińskiego systemu prawnego. Niniejsza książka jest wynikiem prac badawczych prowadzonych na potrze- by dysertacji doktorskiej, w tym również w trakcie rocznego pobytu w Chinach, podczas którego miałam możliwość obserwacji chińskiej kultury z pozycji we- wnętrznego obserwatora. Problematyka chińskiego porządku prawnego i jego filozoficznych podstaw cieszy się coraz większym zainteresowaniem w polskim i  zagranicznym środowisku naukowym. Praca jest poświęcona współczesnej chińskiej kulturze prawnej i chińskiemu konstytucjonalizmowi, co wpisuje się w  bardzo aktualne i  ważne, także praktycznie, rozważania dotyczące jednego z najważniejszych państw świata. Książka „Idee i zasady konstytucyjne chińskie- go porządku prawnego” dotyczy zagadnień związanych z chińskim porządkiem konstytucyjnym w powiązaniu z kulturą społeczną. Społeczeństwo chińskie róż- ni się pod względem kulturowym, społecznym i  prawnym od społeczeństwa polskiego czy, ogólniej rzecz ujmując, od społeczeństw państw Zachodu. Wyra- żam nadzieję, że niniejsza książka pozwoli Czytelnikowi nie tylko poznać treść obowiązującego w Chińskiej Republice Ludowej prawa (law in books), ale tak- że lepiej zrozumieć jego stosowanie w praktyce (law in action), co wydaje się istotne ze względu na rolę współczesnych Chin w gospodarce światowej oraz co- raz liczniejsze kontakty handlowe, a co za tym idzie stosunki prawne z różny- mi partnerami z Państwa Środka. Nie tylko sama znajomość prawa, ale przede wszystkim umiejętność zrozumienia jego działania i stosowania, odmiennego niż w państwach europejskiej kultury prawnej pozwala na bezpieczny i trwa- ły obrót prawny z chińskimi partnerami. Należy mieć na uwadze, że współpra- ca z chińskim partnerem biznesowym jest ogromnym wyzwaniem dla przedsię- biorców europejskich i polskich prawników. Przed przystąpieniem do rozmów biznesowych i  negocjacji ważne jest, aby poznać sposób myślenia chińskiego partnera i chińską kulturę. Pozwoli to na uniknięcie wielu nieporozumień i pro- blemów wynikających zarówno z różnic kulturowych, jak i sposobu podejścia do prawa. Mam nadzieję, że książka ta pozwoli Państwu zdobyć wiedzę na temat chińskiego porządku prawnego oraz chińskiego światopoglądu i stanowić bę- dzie mój skromny wkład w budowanie trwałych polsko-chińskich relacji. XII Przedmowa ***** Chciałabym wyrazić ogromne podziękowania Promotorowi mojej rozprawy doktorskiej – Panu Profesorowi Kamilowi Zeidlerowi, który wspierał mnie na każdym etapie pracy, dopingował i nie pozwolił poddać się, mimo pojawiają- cych się przeciwności. Niezwykłym Recenzentom – wspaniałym Mentorom – Pani Profesor Jadwi- dze Potrzeszcz oraz Panu Profesorowi Jerzemu Zajadło dziękuję za poświęcony czas i trud, jaki włożyli w analizę mojej pracy, a przede wszystkim za niezwykle inspirujące uwagi recenzyjne i sugestie, które okazały się niezbędne przy publi- kacji niniejszej książki. Panu Profesorowi Zdzisławowi Brodeckiemu pragnę podziękować za inspi- rację i otwarcie umysłu na chiński świat. To Pan Profesor, jesienią 2009 r., jako pierwszy zwrócił moją uwagę – wówczas dopiero rozpoczynającej przygodę ze światem nauki doktorantki – na chiński porządek prawny jako ten, który w per- spektywie będzie na tyle znaczący, że wart jest zbadania. Serdeczne podziękowania składam również Pani Profesor Wu Lan oraz Pa- nu Profesorowi Józefowi Arno Włodarskiemu za wkład w moje badania naukowe i umożliwienie mi poznania fascynującej chińskiej kultury od środka. Dziękuję również Pani Dyrektor Joannie Kamień – za nieocenioną pomoc w trakcie przygotowywania rozprawy doktorskiej, zwłaszcza za wsparcie w trak- cie nocnych zmagań z przygotowywaniem ostatecznego tekstu rozprawy. Ogromnie dziękuję Rodzicom, Mężowi i Siostrze Dorocie przede wszystkim za wyrozumiałość, cierpliwość i wsparcie na każdym etapie mojej drogi nau- kowej. Marta Dargas-Draganik XIII Wykaz najważniejszych skrótów 1. Organy, instytucje CHRL ................................... Chińska Republika Ludowa KPCh .................................... Komunistyczna Partia Chin NSL ....................................... Najwyższy Sąd Ludowy OZPL .................................... Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych RP ......................................... Rada Państwowa SK OZPL .............................. Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych SRA ....................................... Specjalny Region Administracyjny 2. Czasopisma, publikatory CJoL ...................................... Columbia Journal of Law GSP ....................................... Gdańskie Studia Prawnicze PiP ........................................ Państwo i Prawo Prz. Sejm. ............................. Przegląd Sejmowy PS .......................................... Przegląd Sądowy SI ........................................... Studia Iuridica 3. Pozostałe skróty Art......................................... artykuł dn. ......................................... dnia HBV ...................................... wirus zapalenia wątroby typu B m.in. ..................................... między innymi n. ........................................... następny/-a Nr/no. ................................... numer por. ........................................ porównaj post. ...................................... postanowienie uchw. .................................... uchwała ust. ........................................ ustęp s. ............................................ strona XV Wykaz najważniejszych skrótów t. ............................................ tom vo. ......................................... volume z. ............................................ zeszyt zd. ......................................... zdanie zob. ....................................... zobacz XVI Wstęp 1. Wprowadzenie Analiza i  zrozumienie jakiegokolwiek aktu normatywnego nie jest możli- wa bez poznania genezy jego powstania, warunków społecznych, ekonomicz- nych i kulturowych, w jakich dany akt był tworzony. Nie inaczej jest w przy- padku Chińskiej Republiki Ludowej (dalej: ChRL). Każdy system prawny ma uzasadnienie aksjologiczne, wynikające z  akceptowanych lub deklarowanych idei i przyjętego programu politycznego1. Chiński porządek prawny został za- inspirowany przez konkretne, dynamiczne idee2, które miały wpływ na jego obecny kształt i formę. Jak pisał G.L. Seidler, to nie sankcje, lecz idee prawa są wartościami, które niosą życie lub śmierć systemom prawnym3. Tym samym, prawo traktowane jako wynik pracy ustawodawcy, możemy uznać za przejaw działalności kulturotwórczej zainspirowanej ideami. Wynika to z faktu, że z jed- nej strony, proces legislacyjny jest uwarunkowany określonymi stosunkami społecznymi, z drugiej strony prawo jest zawsze nośnikiem określonych war- tości, które wpływają na sposób postępowania i  świadomość społeczeństw4. Prawo odgrywa zatem rolę instrumentu kształtującego świadomość społeczeń- stwa, jest czynnikiem kulturotwórczym, przy czym samo w sobie uznane mo- że być za normatywizację idei5. Idee ogólne, jako założenia systemowe, wyra- żają wartości kultury prawnej, porządkują i logicznie spajają system prawny6. 1 S. Wronkowska, M. Zieliński, Z. Ziembiński, Zasady prawa. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1974, s. 78. 2 O dynamiczności idei pisał G.L. Seidler, stwierdzając, że „idee, które inspirują okre- ślony system prawny cechuje dynamizm, posiadają one jakby autonomiczną egzystencję”. Zob. G.L.  Seidler, Z zagadnień filozofii prawa. Prawo i idee, Lublin 1984, s. 52. 3 Ibidem, s. 52 4 Ibidem, s. 55–57. 5 Ibidem, s. 58. 6 A. Pułło, Idee ogólne a zasady prawa konstytucyjnego, PiP 1995, z. 8, s. 23; idem, Z pro- blematyki zasad prawa: idee ogólne w prawie konstytucyjnym, Prz. Sejm. 1996, Nr 1, s. 18, 19; idem, Filozofia konstytucji (prolegomena), GSP 2007, t. XVIII, s. 131. Najogólniejsze wartości ustroju politycznego według A. Pułło to: idea państwa demokratycznego, idea państwa konsty- tucyjnego, idea państwa prawa i idea podziału władzy. 1 Wstęp Idee pozostają „czymś niedookreślonym, pewnym szlachetnym celem”7, stano- wiąc aksjologiczną podstawę zasad konstytucyjnych. Zbiór zasad prawa konsty- tucyjnego, tworzący system wartości i instytucji musi być spójny aksjologicznie i wewnętrznie uporządkowany, co jest możliwe wówczas, gdy istnieje idea lub idee przewodnie, ogólny cel czy nadrzędna wartość lub wartości. Poszczególne zaś idee powinny odnosić się osobno do każdego ze zbiorów zasad i reguł pra- wa ustrojowego (systemu politycznego, systemu społecznego, systemu rządów, systemu prawa)8. Owe idee i zbiory fundamentalnych zasad systemu prawne- go i ustroju politycznego są zawarte zazwyczaj w dokumencie uznawanym w da- nym państwie za mający najwyższą rangę w hierarchii źródeł prawa. W pań- stwach, w których istnieją konstytucje pisane (written constitution), taką funkcję spełniają właśnie ustawy zasadnicze, stwarzające ramy systemu prawnego dane- go państwa. W Chinach porządek prawny państwa został określony przez Konstytucję Chińskiej Republiki Ludowej uchwaloną przez Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych 4.12.1982 r. (dalej: Konstytucja ChRL lub konstyty- cja)9. Chiński porządek prawny utożsamiany jest w pracy z Konstytucją ChRL, jako podstawą i symbolem tego porządku. Taki zabieg jest konieczny, ponieważ w  przeciwnym razie w  sposób diametralny zostałby przeniesiony punkt cięż- kości całej pracy, co spowodowałoby konieczność kazuistycznej i wertykalnej analizy poszczególnych elementów chińskiego porządku prawnego (sądy, orga- ny, źródła prawa). Ambicją niniejszej analizy jest natomiast ukazanie porząd- ku prawnego z perspektywy konstytucyjnej. W tej analizie konstytucja stano- wi emanację chińskiego porządku prawnego i jego zwieńczenie. W tym sensie oczywiste jest, że oddziałuje ona na poszczególne akty prawne, ale nie podejmu- ję takiej analizy, skupiając się na rekonstrukcji konstytucji jako aktu normatyw- nego. W tym celu przedstawiam konstytucję w sposób dynamiczny, jako wynik sprzężenia wielu elementów: historycznych, ekonomicznych, społecznych. Dla- 7 A. Pułło, Filozofia konstytucji…, s. 128. 8 Zob. A. Pułło, Z problematyki zasad prawa…, s. 19. 9 Konstytucja Chińskiej Republiki Ludowej, przeł. W. Lan, M. Dargas, Gdańsk 2012. Wszystkie chińskie akty normatywne przywołuję za oficjalną stroną Ogólnochińskiego Zgroma- dzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL), na której zamieszczane są akty normatywne uchwa- lane przez OZPL oraz Stały Komitet OZPL. Są one tam dostępne zarówno w chińskiej, jak i an- gielskiej wersji językowej. Na potrzeby niniejszej pracy korzystałam z chińskich oryginałów (dostępnych pod adresem: http://www.npc.gov.cn/wxzl/gongbao/node_4366.htm) oraz pomoc- niczo z tłumaczenia na angielski (dostępnego pod adresem: http://www.npc.gov.cn/englishnpc/ Law/Frameset-index.html). W wyjątkowych sytuacjach, co zwykle dotyczy mniej znaczących aktów normatywnych, korzystałam ze źródła dostępnego pod adresem: http://www.lawinfo- china.com/index.aspx, co każdorazowo zaznaczam. Tytuły wszystkich aktów normatywnych tłumaczę na język polski, podając w nawiasie wersję anglojęzyczną. 2 Wstęp tego niezwykle istotne jest zastrzeżenie, że w przedstawionej analizie chiński po- rządek prawny jest rozumiany jako oparty na Konstytucji ChRL i wypływający z niej. Konstytucja zaś jest tym dokumentem, w którym uchwycono specyfikę, dynamikę i historię społeczeństwa chińskiego. Należy przy tym zaznaczyć, że przymiotnikiem „chiński” określiłam w pracy porządek prawny Chińskiej Re- publiki Ludowej, która obejmuje zgodnie z ideą jednolitości państwa również Hongkong i Makau10. Mając świadomość istoty procesu wyróżniania zasad systemu prawnego, na- leży zaznaczyć, że problematyka zasad stanowi złożoną materię nauki prawa konstytucyjnego. Dostrzegając przy tym doniosłość rozróżnienia zasad-norm i zasad-postulatów, zasad o konkretnych podstawach prawnych i zasad będą- cych ideami politycznymi bez podstawy prawnej, zasad naczelnych, zasad ogól- nych, zasad podstawowych i innych zasad, zasad ustroju politycznego i zasad ustroju społeczno-gospodarczego, polityki państwa, zasad i  idei ogólnych11, w pracy przyjęłam pojęcie zasad prawa jako metanorm – norm nadrzędnych 10 Idea jednolitości państwa wyrażona została w Preambule Konstytucji ChRL następująco: „Chińska Republika Ludowa jest jednolitym państwem wielonarodowym, utworzonym wspólnie przez wszystkie grupy etniczne” (akapit 12 preambuły Konstytucji ChRL). Zgodnie z koncepcją „jedno państwo, dwa systemy” Hongkong i Makau uznawane są przez rząd centralny za tery- toria będące częścią ChRL, posiadające przy tym odmienne uregulowania prawne (w tym swoje własne ustawy zasadnicze), o czym będzie mowa w dalszej części pracy. Tajwan traktowany jest przez ChRL jako nieodłączna część chińskiego terytorium. W preambule Konstytucji ChRL wskazano, że „Wzniosłym obowiązkiem całego narodu chińskiego, w tym również naszych ro- daków na Tajwanie, jest realizacja wielkiego zadania w postaci zjednoczenia ojczyzny”. Status Tajwanu jest przedmiotem złożonego dyskursu naukowego i politycznego. Analiza tego zagad- nienia pozostaje poza zakresem niniejszej pracy. Zob. szerzej: C. Clark, A.C. Tan, Taiwan‘s Po- litical Economy: Meeting Challenges, Pursuing Progres, Boulder 2012; B.D. Cole, Taiwan‘s Se- curity: History and Prospects, New York 2006; J. Fenby, The Penguin History of Modern China: The Fall and Rise of a Great Power 1850–2009, London 2009; L. Xue, J. Zhang, Taiwan Solution: One Country, Two Systems, China Today 2000, vol. 49, issue 5, s. 13; M. Burdelski, J.W. Dziak, Republika Chińska na Tajwanie a ONZ, Toruń 1999; L. Antonowicz, Status prawnomiędzy- narodowy Republiki Chińskiej na Tajwanie, [w:] Tajwan w stosunkach międzynarodowych, E. Haliżak (red.), Warszawa 1997; C.W. Chan, The Legal Status of Taiwan, Chinese Journal of International Law 2009, vol. 8, no. 2, s. 455–492, http://chinesejil.oxfordjournal s. org, [dostęp: 10.3.2011]; K. Dumbaugh, Taiwan’s Political Status: Historical Background and Ongoing Im- plications Congressional Research Service, Washington DC Report for Congress, Washington 2009; H. Gnaś, Potęga ekonomiczna bez znaczenia politycznego – problem państwowości Taj- wanu, [w:] Azja Wschodnia i Azja Południowa w stosunkach międzynarodowych, J. Zającz- kowski, J. Nakonieczna (red.), Warszawa 2011; R. Sławiński, Historia Chin i Tajwanu, Warszawa 2002; J. Szczudlik-Tatar, Perspektywy normalizacji stosunków chińsko-tajwańskich, Polski In- stytut Spraw Międzynarodowych Biuletyn 2009, Nr 64. 11 A. Pułło, Idea konstytucjonalizmu…, s. 9–10. 3
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Idee i zasady konstytucyjne chińskiego porządku prawnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: