Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00551 010822 7467216 na godz. na dobę w sumie
Informacja turystyczna - ebook/pdf
Informacja turystyczna - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 185
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1918-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Sprawny system informacji podstawą rozwoju turystyki!

Informacja jest jednym z najważniejszych elementów, a nawet wręcz wyznacznikiem gospodarki turystycznej. Współczesna gospodarka turystyczna jest bowiem systemem powiązań między jej podmiotami realizującymi na rynku funkcje komercyjne (przedsiębiorcy turystyczni) a podmiotami non profit (samorządy terytorialne oraz organizacje i stowarzyszenia branżowe) oraz turystami. Informacja turystyczna jest zaś obszarem znajdującym się na styku tych trzech grup podmiotów, warunkując skuteczność i jakość świadczonych usług.

Wykreowanie sprawnie funkcjonującego systemu informacji turystycznej wymaga wypracowania właściwych mechanizmów aktywnej współpracy samorządu lokalnego z branżą turystyczną bezpośrednio lub pośrednio zaangażowaną w kreowanie lokalnego produktu turystycznego.

Podstawowym celem opracowania jest próba przedstawienia modelowej koncepcji współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego a podmiotami turystycznymi w zakresie gromadzenia, przetwarzania, przepływu i udostępniania informacji turystycznej.

„Nowatorski charakter samego projektu badawczego, a w konsekwencji i książki, zawiera się głównie w wytyczeniu ram i założeń modeli odzwierciedlających funkcjonowanie informacji turystycznej na szczeblu regionalnym i lokalnym. Według rozeznania Recenzenta, jest to pierwsza próba w polskiej literaturze przedmiotu, przedstawiająca funkcjonowanie informacji turystycznej jako systemu w ujęciu modelowym”.

Prof. dr hab. Barbara Marciszewska Wydział Turystyki i Rekreacji Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Wydawnictwo C.H. Beck Informacja turystyczna Autorzy Anna Gardzińska – 5.2, 6.8.1 Beata Filipiak – 1.1–1.4 Tomasz Mańkowski – 5.3, 6.8.2, 6.8.3 Beata Meyer – 4.1–4.3 Dawid Milewski – 1.5, 5.1 Aleksander Panasiuk – Wstęp, 1.6, rozdz. 3, rozdz. 7*, Zakończenie Adam Pawlicz – 4.4, 6.1–6.7, rozdz. 7* Agnieszka Sawińska – Załączniki* Marta Sidorkiewicz – rozdz. 2*, 6.8.4 Anna Tokarz – rozdz. 2*, 5.4, Załączniki* * Współautorstwo Redakcja naukowa Aleksander Panasiuk Informacja turystyczna Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010 Wydawca: Joanna Perzyńska Redaktor merytoryczny: Marta Stec Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Gawliński Ilustracja na okładce:  Ireneusz Gawliński  Paweł Dymlang Seria: Zarządzanie Podseria: Turystyka – Rekreacja – Sport Recenzent: prof. dr hab. Barbara Marciszewska Opracowanie zrealizowane w ramach projektu badawczego fi nansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nr NN   , pt. Współpraca samorządu lokalnego i branży turystycznej w tworzeniu systemu in- formacji turystycznej w dobie społeczeństwa informacyjnego.  Wydawnictwo C.H. Beck  Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska  - Warszawa, tel. ()    Skład i łamanie: IGAWA Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: Cyfrowe Centrum Druku, Bydgoszcz ISBN ---- Spis treści Spis treści Wstęp (Aleksander Panasiuk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Rozdział  Zadania samorządu terytorialnego w gospodarce turystycznej (Beata Filipiak, Dawid Milewski, Aleksander Panasiuk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Specyfi ka funkcjonowania samorządu lokalnego we współczesnej gospodarce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zakres zadaniowy jednostek samorządu lokalnego a jego fi nansowanie . . . . . .. Rola samorządu terytorialnego w kształtowaniu świadomości i tożsamości lokalnej i regionalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Samorząd lokalny jako kreator rozwoju turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zadania samorządu w zakresie turystyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Zadania samorządu w zakresie informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .       Rozdział  Społeczeństwo informacyjne (Marta Sidorkiewicz, Anna Tokarz) . . . . .  .. Istota i podstawowe cechy społeczeństwa informacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Rodzaje informacji i ich wykorzystanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Znaczenie informacji w rozwoju współczesnej gospodarki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Rola nowych mediów w rozwoju społeczeństwa informacyjnego . . . . . . . . . . . . . . .  Rozdział  Gospodarka turystyczna (Aleksander Panasiuk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Istota gospodarki turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Struktura gospodarki turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Podmioty gospodarki turystycznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Samorząd jako element gospodarki turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Innowacje w gospodarce turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .       Rozdział  Informacja w turystyce (Beata Meyer, Adam Pawlicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Istota i formy informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Znaczenie informacji w procesie obsługi ruchu turystycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   .. System informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Elektroniczne systemy informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  6 Spis treści Rozdział . Region jako obszar badań systemu informacji turystycznej (Anna Gardzińska, Tomasz Mańkowski, Dawid Milewski, Anna Tokarz). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Atrakcyjność turystyczna regionu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Założenia metodyczne badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Analiza atrakcyjności turystycznej gmin z zastosowaniem taksonomicznego miernika rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Podmioty odpowiedzialne za system informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Samorząd terytorialny (wojewódzki, powiatowy, gminny) . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Przedsiębiorstwa turystyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Organizacje turystyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Rola regionalnej i lokalnych organizacji turystycznych w tworzeniu         systemu informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Placówki informacji turystycznej (it) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Rozdział . Ocena funkcjonowania systemu informacji turystycznej (Anna Gardzińska, Tomasz Mańkowski, Adam Pawlicz, Marta Sidorkiewicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Metodyka przeprowadzonych badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Ogólne informacje na temat informacji turystycznej w badanych gminach . . . . . .  .. Personel oraz funkcjonowanie placówek informacji turystycznej w opinii samorządu i przedsiębiorców. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Zastosowanie nowoczesnych technologii informatycznych w placówkach informacji turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Współpraca publiczno-prywatna w zakresie informacji turystycznej . . . . . . . .  .. Regionalny internetowy system informacji turystycznej w opinii samorządu i branży turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Ogólna ocena współpracy publiczno-prywatnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Pozostałe formy informacji turystycznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  ... Informacja turystyczna na poziomie powiatowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  ... Informacja turystyczna na poziomie wojewódzkim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  ... Informacja turystyczna prowadzona przez inne organizacje . . . . . . . . . . . .  ... Informacja turystyczna prowadzona przez podmioty komercyjne . . . . .  Rozdział . Próba konstrukcji modelu funkcjonowania lokalnego (regionalnego) systemu informacji turystycznej (Aleksander Panasiuk, Adam Pawlicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Model optymalizacji oferty usługowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Model zarządzania zasobami ludzkimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Model fi nansowania działalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Model wykorzystania nowoczesnych technologii informatycznych. . . . . . . . . . .  .. Model współpracy publiczno-prywatnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  .. Model oceny efektywności funkcjonowania badanych placówek . . . . . . . . . . . . . . .  .. Model regionalnego (wojewódzkiego) systemu informacji turystycznej . . .  Zakończenie (Aleksander Panasiuk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Spis treści 7 Załączniki (Agnieszka Sawińska, Anna Tokarz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Słowniczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  8 Spis treści Wstęp Działania w  zakresie budowania podstaw społeczeństwa informacyjnego powinny opierać się na zapewnieniu szerokiego dostępu do infrastruktury teleko- munikacyjnej oraz umożliwić szeroko rozumianą interaktywność porozumiewania się na odległość w wielu sferach życia społecznego i gospodarczego. W społeczeń- stwie informacyjnym zarządzanie informacją, jej jakość oraz szybkość przepływu są zasadniczymi czynnikami konkurencyjności, zarówno w zakresie produkcji dóbr rzeczowych, jak i przy świadczeniu usług. Dla wielu przedsiębiorstw turystycznych istotą społeczeństwa informacyjnego jest oparcie części lub całości swojego funkcjo- nowania na wykorzystywaniu infrastruktur telekomunikacyjnej i informatycznej oraz na usługach z nimi związanych. Członkowie społeczeństwa informacyjnego będą postrzegać podmioty gospodarki turystycznej poprzez usługi telekomuni- kacyjne zastosowane w procesie sprzedaży. Usługi te są dla klientów sposobem na interaktywną komunikację przy odbiorze komunikatów informacyjnych oraz w zakresie procesu dostępności do usług turystycznych. Dla lokalnych władz samorządowych i dla podmiotów turystycznych swoistym czynnikiem produkcji staje się informacja o lokalnym produkcie turystycznym, zwłaszcza jej jakość, w tym szybkość przepływu w kanale komunikacyjnym. Potrzeba informacji turystycznej występuje na wszystkich etapach konsump- cji produktu turystycznego. Powstaje już w momencie konstruowania i uściślania planów wyjazdowych, przygotowań do konkretnej podróży, podczas samej podróży, wypoczynku w miejscu docelowym, aż do momentu powrotu do stałego miejsca zamieszkania. Zaspokojenie tej potrzeby bardzo często warunkuje podjęcie podróży turystycznej. Informacja staje się coraz ważniejszym elementem, a czasami wręcz wyznacz- nikiem gospodarki turystycznej. Powszechnie zwraca się uwagę na zalety kompu- terowych systemów informacji turystycznej, uwypukla się potrzebę rozbudowy 10 Wstęp ośrodków informacji turystycznej, docenia się rolę Internetu, jednak zarządzanie informacją w turystyce wciąż nie jest efektywne. Informacja funkcjonuje bowiem w wielu systemach jednocześnie, jest powielana, niespójna, a czasami nawet różna (zdezaktualizowana), co przyczynia się do podrożenia funkcjonowania, a w efekcie obniżenia efektywności systemów informacyjnych. Współczesna gospodarka turystyczna to system powiązań zarówno między jej podmiotami realizującymi na rynku funkcje komercyjne (przedsiębiorcy turystyczni), jak i organizacjami non profi t (samorządy terytorialne oraz organizacje i stowarzy- szenia branżowe). Informacja turystyczna jest właśnie tym obszarem gospodarki turystycznej, w którym więź funkcjonalna między tymi dwoma grupami podmiotów jest szczególnie istotna dla skutecznego świadczenia jej usług. Ważnym aspektem przeprowadzonych badań jest ocena układu modelowego przepływu informacji turystycznej oraz funkcjonowania sytemu informacji turystycz- nej na poziomie lokalnym, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb podmiotów samorządu lokalnego, branży turystycznej oraz turystów. Zwrócono także uwagę na budowę i rozwijanie więzi informacyjnych w ramach wdrażania koncepcji społe- czeństwa informacyjnego. Współczesny produkt turystyczny zaczyna i kończy się informacją, a sama informacja staje się nie tylko przedmiotem pracy współczesnych przedsiębiorstw turystycznych, lecz także najważniejszym czynnikiem produkcji, stanowiącym o efektywności funkcjonowania lokalnych gospodarek turystycznych. Inicjatorem, organizatorem oraz jednym z podstawowych benefi cjentów funkcjonowania systemu informacji turystycznej na poziomie lokalnym powinny być gminy oraz specjalnie do tego celu powołane organizacje turystyczne. Poszczególne samorządy gminne powinny przejąć rolę lokalnego menedżera turystyki. Ich zadaniem byłoby tworzenie podstaw właściwej polityki turystycznej oraz odpowiedniej platformy współpracy z branżą turystyczną, która jest odpowiedzialna za tworzenie produktu turystycz- nego, a jednocześnie jest benefi cjentem korzyści wynikającej z funkcjonowania systemu informacji turystycznej na poziomie lokalnym, zwłaszcza dzięki dostępowi do e-informacji. W pracy przedstawiono wyniki badań, w których przyjęto następującą hipotezę badawczą: sprawne funkcjonowanie lokalnego systemu informacji turystycznej jest uzależnione od wypracowania właściwych mechanizmów wspópracy samorządu lokalnego z bezpośrednio i pośrednio zaangażowaną w kreowanie lokalnego produktu turystycznego branżą turystyczną. Badaniem zostały objęte poszczególne gminy (i uzupełniająco powiaty) wojewódz- twa zachodniopomorskiego, z uwzględnieniem ich stopnia atrakcyjności turystycznej. Przeprowadzona analiza (zarówno na  podstawie badań pierwotnych, jak i wtórnych) pozwoliła na podjęcie próby sprecyzowania modelu funkcjonowania systemu informacji turystycznej na poziomie lokalnym jako platformy współpracy samorządu lokalnego i branży turystycznej. Tworzenie i ujednolicanie procesów informacyjnych w turystyce, stosowanych przez podmioty branży turystycznej i podmioty samorządu terytorialnego, umożliwi Wstęp 11 efektywne zarządzanie lokalną informacją turystyczną w województwie zachodnio- pomorskim (z możliwością aplikacji na pozostałe regiony). Zasadniczym celem niniejszego opracowania jest wskazanie, że wykreowanie sprawnie funkcjonującego systemu informacji turystycznej wymaga aktywnej współpracy samorządu lokalnego z branżą turystyczną. Dodatkowym celem opracowania jest zatem przybliżenie modelowej koncepcji współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego poziomu gminnego a podmiotami turystycznymi w zakresie gromadzenia, przetwarzania, przepływu i udostępniania informacji turystycznej. Do celów szczegółowych należy zaś zaliczyć: • ocenę założeń funkcjonowania lokalnych systemów informacji turystycznej w regionalnej gospodarce turystycznej na przykładzie województwa zachodniopo- morskiego, • analizę wykorzystania systemów informacyjnych na lokalnym rynku turystycznym, • ocenę stopnia przygotowania samorządów gminnych i branży turystycznej do korzystania z nowoczesnych rozwiązań technicznych i technologicznych, • tworzenie podstaw i modelowych rozwiązań w zakresie właściwej polityki turystycznej na poziomie jednostek samorządu terytorialnego, • budowę układu modelowego współpracy jednostek samorządu terytorialnego z branżą turystyczną w ramach wykorzystania informacji turystycznej w rozwoju regionu w aspekcie społeczeństwa informacyjnego. Funkcjonowanie lokalnego systemu informacji turystycznej w obszarze tworzo- nych i wdrażanych podwalin społeczeństwa informacyjnego w kontekście dostępnej krajowej i zagranicznej literatury przedmiotu, w szczególności z zakresu ekonomii i ekonomiki turystyki, jest zagadnieniem mało rozpoznanym, a dorobek polskie- go piśmiennictwa naukowego z tego zakresu jest niewielki. Dostępna literatura ma charakter teoretyczny, a badania empiryczne w tym zakresie są prowadzone w nielicznych ośrodkach naukowych. Opracowana w projekcie badawczym koncep- cja współpracy samorządu lokalnego i branży turystycznej w tworzeniu systemu informacji turystycznej stanowi rozwiązanie teoretyczno-praktyczne dla podmiotów funkcjonujących na lokalnym rynku turystycznym oraz lokalnych władz samorządo- wych w zakresie kształtowania konkurencyjnego produktu turystycznego, którego podstawowym elementem jest dostępność do informacji turystycznej, szczególnie pod względem ilościowym, jakościowym i innowacyjnym. Metodyka badań została oparta na: metodach demoskopijnych (badania pilota- żowe i właściwe), matematyczno-statystycznych, metodach analizy porównaw- czej i krytycznej analizie krajowej i zagranicznej literatury przedmiotu z zakresu: ekonomii, zarządzania, samorządu terytorialnego i polityki regionalnej, ekonomiki turystyki, obsługi ruchu turstycznego, społeczeństwa informacyjnego i nowoczesnych technologii teleinformatycznych. Wykorzystano akty prawne regulujące zagadnienia funkcjonowania i kompetencji samorządu terytorialnego, gospodarki turystycznej oraz społeczeństwa informacyjnego. Ponadto posłużono się dostepnymi informa- 12 Wstęp cjami ze specjalistycznych portali interentowych analizowanych gmin, powiatów, organizacji i stowarzyszeń branżowych w turystyce. Opracowanie ma walory aplikacyjne oraz może być wykorzystane jako benchmark do oceny i rozwoju systemu informacji turystycznej w innych regionach. Zawartość opracowania może być także pomocna w dydaktyce na kierunkach i specjalnościach turystycznych. W imieniu autorów słowa podziękowań kieruję do Pani Profesor Barbary Marci- szewskiej z Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku oraz Akademii Morskiej w Gdyni za niezwykle merytoryczną i rzeczową recenzję opracowania, a zwłaszcza za przedstawione uwagi, których uwględnienie kształtuje ostateczny poziom naukowy publikacji. Aleksander Panasiuk Rozdział  Zadania samorządu lokalnego w gospodarce turystycznej Beata Filipiak, Dawid Milewski, Aleksander Panasiuk .. Specyfi ka funkcjonowania samorządu lokalnego we współczesnej gospodarce Samorząd terytorialny ma w Polsce długą tradycję, choć losy i kierunki jego rozwoju były różne. Funkcjonuje on na szczeblu lokalnym i regionalnym, realizując określone zadania, jako wyposażona w pewną samodzielność jednostka. Samorząd jest tworem organizacyjnym, uzupełniającym formy uczestnictwa obywateli w sprawowa- niu władzy w ramach państwa. Na płaszczyźnie organizacyjnej i konstytucyjnej państwo jest tworem podstawowym i suwerennym. Samorząd działa zaś z woli państwa, które za pomocą odpowiednich aktów normatywnych decyduje o jego powstaniu, organizacji i zakresie działania. Przedmiot działania samorządu nie różni się od przedmiotu działania administracji rządowej, lecz stanowi odmienną formę organizacji administracji publicznej [Kotulski, , s. –]. Podejmując próbę zdefi niowania pojęcia samorząd terytorialny, można przytoczyć jedną z powszechnie uznawanych defi nicji. Pojęcie samorząd można zdefi niować jako „wykonywanie władzy lub innej działalności organizacyjnej przez terytorialne lub zawodowe grupy ludności, za pośrednictwem wybranych przez siebie organów; osób sprawujących władzę” [Mały słownik języka polskiego, , s. ]. 14 Beata Filipiak, Dawid Milewski, Aleksander Panasiuk Istnieje wiele koncepcji pojęcia samorząd terytorialny. Należy wskazać, że we wszystkich akcentuje się ideę lokalności lub powiązań regionalnych, reprezentowa- nia spraw lokalnych lub regionalnych, realizację zadań i wyodrębnienie ze struktur państwowych dzięki nadaniu autonomii (samodzielności, osobowości prawnej). Zakres uprawnień do wykonania zadań przez samorząd terytorialny jest określany przez państwo (jego władzę ustawodawczą), dlatego też władza lokalna jest formą organizacyjną administracji publicznej. Samorząd terytorialny i państwo, jako administracja, obejmują zatem całokształt spraw obywateli zamieszkujących dane terytorium. Na kształt samorządności mają wpływ zasada subsydiarności i zasada decen- tralizacji. Zasada subsydiarności zakłada, że „jakakolwiek władza – rodzicielska, służbo- wa, polityczna na wszystkich szczeblach – może być sprawowana jedynie wtedy, gdy wolność zaangażowanych w nią podmiotów ulega osłabieniu. Jednakże w przypad- ku, gdy słabość ta staje się dotkliwa, władza mimo wszystko musi być wykonana” [Millon-Delsol, , s. –]. Idea subsydiarności ma na celu czuwanie nad rozwojem całego społeczeństwa i bierze pod uwagę warunki tego rozwoju, dotyczy wszystkich sfer i obszarów sprawo- wania władzy, w tym również władzy samorządowej. W związku z tym samorząd powinien z jednej strony wspierać, a niekiedy zastępować państwo, z drugiej zaś – wspierać inicjatywy społeczne mogące się przyczynić do rozwoju społeczeństwa lokalnego, nie powinien natomiast przeszkadzać w rozwijaniu inicjatyw społeczności lokalnych. Tym samym subsydiarność można rozumieć jako [Millon-Delson, , s. –]: • wszelką władzę, w tym publiczną, która nie powinna przeszkadzać osobom lub grupom społecznym w podejmowaniu ich własnych zadań, • pobudzanie, podtrzymywanie, a ostatecznie – w razie potrzeby – uzupełnienie wyników tych podmiotów, które nie są samowystarczalne. Idea subsydiarności prowadzi do podstawowego wniosku, jakim jest potrzeba przeprowadzenia decentralizacji zadań i  kompetencji państwowych. Obecnie można mówić o  dużej decentralizacji i  samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Można też wskazać pewne cechy samorządu terytorialnego, takie jak podmiot i przedmiot jego działań oraz pełnione przez niego funkcje, które pozwalają na ich wyodrębnienie spośród innych jednostek występujących w gospodarce (tab. .). Podmiotem działań samorządu terytorialnego jest społeczność lokalna zamieszkująca dany obszar terytorialny, zorganizowana w  trwały związek samorządowy [Filipiak, , s. ]. Przedmiotem jego działań jest zaś admini- stracja publiczna. Zadania z  zakresu administracji wykonywane są  zarówno przez administrację rządową, jak i samorządową. Wykonywanie administracji z możliwością zastosowania władztwa administracyjnego (środków prawnych) należy do istoty samorządu. . Zadania samorządu lokalnego w gospodarce turystycznej 15 Tabela 1.1. Cechy samorządu terytorialnego na tle innych podmiotów występujących w gospodarce Cechy wspólne samorządu terytorialnego Cechy odrębne samorządu terytorialnego i pozostałych osób prawnych jako osoby prawnej Posiadanie osobowości prawnej Posiadanie osobowości publicznoprawnej Posiadanie niezawisłych, samodzielnych organów władzy i nadzoru Interes lokalny prowadzonej działalności bez możliwości wejścia w interes społeczności ogólnopaństwowej i międzynarodowej Prawo do stanowienia własnego prawa, ale zgodnego z konstytucją i niewchodzącego w konfl ikt z prawem obowiązującym w całym państwie Świadczenie usług oraz dostarczanie dóbr uznanych za dobra publiczne i społeczne, czyli wykonywanie zadań przyjętych za zadania publiczne Samodzielność majątkowa oraz fi nansowa, włącznie Fragment ustroju państwa, wyposażony w prawo z prawem do stanowienia i posiadania własnych dochodów Posiadanie i realizacja przyjętego celu do którego zostały (samorząd terytorialny i osoba prawna) powołane; choć cele są różne, to są powodem powołania i istnienia samorządu czy też osoby prawnej do sprawowania władzy (np. nakładanie podatków, podejmowanie decyzji administracyjnych, stanowienie prawa miejscowego itp.) Specyfi czny nadzór społeczny nad działalnością oraz jawnością fi nansów Osiąganie celów strategicznych wynikających z przyjętej strategii, zatwierdzonych przez organy Prowadzenie działalności na zasadzie non profi t, determi- nującej rozwój społeczeństwa Źródło: na podstawie: Filipiak-Dylewska, , s. . Wśród podstawowych funkcji samorządu terytorialnego należy wyróżnić upodmiotowienie społeczności lokalnej, przejawiające się w jej wyodrębnieniu i usamodzielnieniu jako podmiotu władzy i administracji publicznej. Samorząd terytorialny jest powołany do organizowania rozwoju społeczności lokalnej przez stworzenie odpowiednich warunków życia tej społeczności [Jastrzębska, , s. –, –]. Samorząd terytorialny w Polsce tworzą trzy szczeble (zwane podsektorami): województwo samorządowe (region), powiat i gmina. Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi ustrój samorządu terytorialnego są: Ustawa o samorządzie terytorial- nym, Ustawa o samorządzie powiatowym i Ustawa o samorządzie województwa. Nie umniejszając roli regionów, warto podkreślić, jak specyfi czną rolę w tym systemie pełnią gminy i powiaty. To one tworzą bowiem właściwy samorząd lokalny, który jest desygnatem społeczności lokalnych we współczesnym społeczeństwie. W literaturze przedmiotu spotyka się dwie skrajne koncepcje dotyczące roli, jaką może odgrywać samorząd lokalny w gospodarce publicznej: euforyczną i katastro- fi czną [Piekara, , s. ; Piotrowska-Marczak, , s. ]. Pierwsza opiera się na twierdzeniu, że siła państwa zasadza się na sile samorządu lokalnego i z niej 1 Ustawa z 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym, Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zm. otrzymała tytuł „o samorządzie gminnym”. 2 Ustawa z 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa, Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590 z późn. zm., Ustawa z 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym, Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1592 późn. zm. 16 Beata Filipiak, Dawid Milewski, Aleksander Panasiuk się wywodzi, co jest korzystne zarówno dla samego samorządu, jak i dla państwa. Druga koncepcja jest skrajnie przeciwna, zakłada bowiem, że podejście euforyczne powoduje dezintegrację społeczności lokalnej i dlatego tak ważne jest, aby zostały zbudowane transparentne relacje między samorządem lokalnym (terytorialnym) a państwem oraz między poszczególnymi szczeblami samorządowymi. Współczesne państwa traktują samorząd lokalny jako wygodny, dynamiczny system zwiększający sprawność zarządzania zadaniami publicznymi. Ponadto samorząd lokalny pełni funkcje administracyjne, sterujące i decyzyjne, istotne dla społeczności lokalnej. Często jednak jego znaczenie jest celowo osłabiane lub sam samorząd jest traktowany instrumentalnie w związku z realizacją bieżących potrzeb państwa, wyznaczonych jego ogólnymi celami [Gilowska, , s. –]. .. Zakres zadaniowy jednostek samorządu lokalnego a jego fi nansowanie Zmiany zachodzące w ostatnich latach w zadaniach i roli samorządu lokalnego w Polsce zostały podyktowane presją i wymaganiami, jakie stawia rozwój społe- czeństwa oraz zmiany w metodach zarządzania i administrowania. Wymogiem nowoczesnego administrowania jest z jednej strony koncentracja posiadanego potencjału, a z drugiej jego możliwie najbardziej efektywne wykorzystanie [Dylewski, Filipiak, Szewczuk, , s. ]. Do zadań samorządu lokalnego należą te, które z mocy obowiązującego prawa nie zostały powierzone do realizacji ani administracji rządowej, ani samorządowi regionalnemu (województwa). W ich skład wchodzą zadania powiatów, gmin, miast na prawach powiatu (powiatów grodzkich) oraz związków celowych (gmin, powiatów, tworzonych do realizacji różnych celów). Zadania te można sklasyfi kować ze wzglę- du na pełnione funkcje oraz ze względu na właściwość (przynależność), która jest nierozerwalnie związana z funduszami, z których są fi nansowane. Zadania samorządu lokalnego, z racji swoich cech, nie mogą być realizowane niezależnie od mechanizmu rynkowego. Są one bezpośrednio związane z określonymi formami i dziedzinami aktywności jednostek samorządowych, tzn. z pełnionymi przez nie funkcjami [Pietrzak, , s. ]: • publicznymi, • społecznymi, • gospodarczymi. Charakteryzując drugi rodzaj zadań – zadania wykonywane ze względu na właści- wość – należy wskazać, że są to te zadania, które z mocy obowiązującego prawa nie zostały powierzone do realizacji administracji rządowej i samorządowi województwa. Zadania te mogą być realizowane jako zadania własne, zlecone z zakresu admini- stracji rządowej lub na podstawie ustaw oraz powierzone (przejęte do wykonania). Zgodnie z zapisami art. , ust.  Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zadania własne rozumie się zadania służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorzą- . Zadania samorządu lokalnego w gospodarce turystycznej 17 dowej. Z tego wynika, że każda jednostka samorządu terytorialnego realizuje w ten sposób określone zadania we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność oraz w ramach swoich możliwości fi nansowych. Tego rodzaju zadania jednostki samorządu terytorialnego mogą realizować same bądź za pośrednictwem jednostek pomocni- czych [Filipiak, , s. –]. Zadania zlecone natomiast wynikają z regulacji art. , ust.  Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Są one przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego na mocy obowiązującego prawa, ale nie tracą swojego charakteru zadań z zakre- su administracji państwowej. Zadania zlecone są zadaniami obcymi w stosunku do podstawowego zakresu zadaniowego danej jednostki samorządu terytorialnego, który został zawarty w ustawach ustrojowych dla danego szczebla. Jednostka samorzą- du terytorialnego wykonuje te zadania po zapewnieniu środków fi nansowych przez dawcę zadań, w jego imieniu, a tym samym niesamodzielnie [Prawo administracyjne, , s. ; Filipiak, , s. –]. Oprócz zadań własnych i zleconych istnieje grupa zadań przyjętych przez jednostki samorządu terytorialnego do realizacji w drodze umowy lub porozumienia oraz zadania realizowane wspólnie z innymi jednostkami samorządu terytorialnego. Porozumienia te określają zakres i wielkość realizowanych zadań. Każda jednost- ka samorządu terytorialnego może zawierać z organami administracji rządowej porozumienia w sprawie wykonywania zadań publicznych z zakresu administracji rządowej. Są to tak zwane zadania powierzone. Należy wskazać, że wiele zadań stanowi zadania własne. W obowiązującym prawie zadania te często są nazwane enumeratywnie. Ale równie często organy samorządowe mogą je kreować samodzielnie na podstawie posiadanego władztwa prawnego czy też przejmować część zadań na mocy porozumienia. Przykładem mogą być zadania z zakresu turystyki. Stanowią one kategorię zadań własnych, ale mogą również być realizowane jako porozumienie między jednostkami tego samego szczebla (np. gminami) lub między gminą a powiatem. Obecny system charakteryzuje się częściową decentralizacją zadań i odpowia- dającą mu częściową decentralizacją fi nansowania, z ograniczonymi możliwościami wykorzystania instrumentów dostępnych na rynku fi nansowym. Zadania realizowa- ne przez państwo zawsze powinny służyć społeczeństwu, niezależnie od tego, czy będą realizowane przez podmioty rządowe czy samorządowe [Filipiak, , s. ]. Realizacja zadań jednostek samorządu terytorialnego wymaga środków fi nan- sowych. W tę realizację włączony jest zarówno kapitał publiczny, jak i prywatny, który składa się na system fi nansowania jednostek samorządu terytorialnego. Istnieje wiele kryteriów klasyfi kujących system fi nansowania zadań realizowanych przez samorząd lokalny. Istnieje między nimi wiele sprzeczności związanych z defi nio- waniem przez określone akty normatywne pewnych pojęć. Przyjmując umowną klasyfi kację, można wskazać na: 3 Szerzej zadania w zakresie turystyki zostaną omówione w podrozdziałach 1.4 i 1.5. 4 Wskazuje na ten podział art. 5 Ustawy z 30 czerwca 2005 roku o i nansach publicznych [Dz.U. z 2005 r., nr 249, poz. 2104 z późn. zm.]. 18 Beata Filipiak, Dawid Milewski, Aleksander Panasiuk ) środki publiczne, czyli fundusze gromadzone w sektorze fi nansów publicz- nych: • dochody publiczne: daniny publiczne (przykładowo podatki i opłaty lokal- ne), inne należne dochody zagwarantowane ustawami, wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora fi nansów publicznych, dochody z mienia, spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej, odszkodo- wania, kwoty uzyskane z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji, dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw niestanowiące przychodów, dochody z prywatyzacji majątku, subwencje i dotacje przydzielone z budżetu państwa, udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa, • środki zagraniczne, w tym: pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, środki mechanizmu norweskiego i inne; ) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi; ) przychody publiczne: ze sprzedaży papierów wartościowych oraz z innych operacji fi nansowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów. Wskazany podział wymaga uzupełnienia o następujące kategorie [Filipiak, , s. ]: ) zobowiązań, ) sposobów fi nansowania, które są związane z przepływem kapitału lub rzeczy, tworzą zobowiązania, ale nie są zaliczane do długu jednostek samorządu teryto- rialnego, obejmujące: leasing, umowy dzierżawy, partnerstwo publiczno-prywatne; ) fi nansowanie hybrydowe: factoring, bankasurance, sekurytyzację, project fi nance, venture capital, private equity. Wejście Polski do Unii Europejskiej dało możliwości szerszego wykorzystania bezzwrotnych środków fi nansowych wspomagających rozwój samorządu lokalnego. Należy wskazać, że fundusze zagraniczne dają duże możliwości wspierania inicja- tyw samorządowych, służących społecznościom lokalnym. Jednak podstawowym warunkiem ich przyznania jest zgodność działań z poszczególnymi celami i wniesie- nie wkładu własnego w realizację projektu, na który zostaną wykorzystane środki zagraniczne. Odpowiednie wykorzystywanie tych funduszy pozwala jednostce samorządu lokalnego używać zewnętrznych środków bezzwrotnych o charakterze budżetowym w celu budowania przewagi konkurencyjnej opartej na innowacjach, inwestycjach i rozwoju kapitału ludzkiego. Ważnym elementem staje się wykorzystanie funduszy prywatnych do realizacji zadań przez jednostki samorządu lokalnego. Możliwości takie daje Ustawa o partner- stwie publiczno-prywatnym. Ta możliwość jest szczególnie ważna, ponieważ tworzy podstawy do kształtowania struktur, których celem jest rozwój infrastruktury, w sytuacji, gdy samorząd nie ma wystarczających zasobów fi nansowych do jej budowy lub gdy 5 Ustawa z 19 grudnia 2008 roku o partnerstwie publiczno-prywatnym, Dz.U. z 2009 r., nr 19, poz. 100. . Zadania samorządu lokalnego w gospodarce turystycznej 19 nie może podjąć ryzyka inwestycyjnego albo fi nansowego. Sama idea partnerstwa publiczno-prywatnego opiera się na współpracy sektora publicznego (samorządowego) z sektorem komercyjnym. Dzięki tej współpracy cele inwestycyjne i rozwojowe często mogą być szybciej osiągane z korzyścią dla obu stron i dla społeczeństwa. .. Rola samorządu terytorialnego w kształtowaniu świadomości i tożsamości lokalnej Zachodzące zmiany społeczne spowodowały ewolucję w postawach nie tylko organów publicznych, ale również społeczeństwa. Zmiany postaw oraz zmiany systemowe doprowadziły do odbudowania samodzielności, samorządności i odpowie- dzialności w lokalnych wspólnotach samorządowych. W zaspokajaniu potrzeb i tworzeniu warunków do harmonijnego rozwoju społeczności lokalnych, oprócz podmiotów publicznych i społecznych, ważną rolę mają do odegrania także podmioty niepaństwowe, w szczególności podmioty sektora non profi t [Filipiak, , s. ]. Decentralizacja i samorządność w polityce społeczno-ekonomicznej doprowadziły do odbudowania samopomocy i samozaradności, do budowania w społecznościach lokalnych więzi, poczucia tożsamości i kształtowania ich przynależności, do tworzenia społeczeństwa obywatelskiego [Hrynkiewicz, , s. ]. Szczególną funkcję pełni tutaj samorząd lokalny, który wspiera różnego rodzaju programy mające na celu kształtowanie tożsamości oraz pobudzanie świadomości lokalnej społeczności. Należy wskazać, że współczesne społeczeństwo dąży do zaspokojenia swoich potrzeb, których charakter jest nieograniczony. Oznacza to, że jego potrzeby społeczno- -gospodarcze i kulturowe są na coraz wyższym poziomie rozwoju oraz że gdy jedne zostaną zaspokojone, pojawiają się inne o tym samym lub odmiennych charakterze. Wpływ na ten stan rzeczy ma postęp w rozwoju technologii, automatyzacji produk- cji i nauki, a także innych dziedzin ważnych dla życia jednostki i grupy społecznej [Filipiak, , s. ]. Jednak zaspokojenie takich nieograniczonych potrzeb nie jest możliwe ze względu na skromne fundusze i zasoby zarówno prywatne, jak i publiczne, co z kolei ogranicza wolumen towarów i usług zaspokajających konkretne potrzeby zgłaszane przez społeczności lokalne [Ibidem, , s.  i nast.]. Zaspokajanie potrzeb zbiorowych, zgłaszanych przez społeczności lokalne, wymaga od samorządu lokalnego ciągłego ponoszenia nakładów fi nansowych o charakterze bieżącym i inwestycyjnym. Taka sytuacja powoduje, że w warunkach gospodarki rynkowej konieczne jest wspoma- ganie zadań samorządu lokalnego przez organizacje obywatelskie, które mogą pełnić złożone funkcje. Samorząd reaguje na potrzeby społeczności lokalnych i dąży do ich zaspokojenia, ale musi wybierać, gdyż nie uda się wszystkich zaspokoić, w dodatku na jednakowym poziomie. Alternatywą staje się często współpraca z organizacjami społecznymi-obywatelskimi. Organizacje obywatelskie przejmują od samorządu lokalnego przede wszyst- kim funkcje samopomocy, samoorganizacji oraz kontroli społecznej w stosunku do podmiotów państwowych i samorządowych, które mogą [Hrynkiewicz, , s. ; Wankiewicz, , s. ]:
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Informacja turystyczna
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: