Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00172 008283 18793889 na godz. na dobę w sumie
Informatyka sądowa w praktyce - książka
Informatyka sądowa w praktyce - książka
Autor: Liczba stron: 424
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-5571-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> pakiety naukowe >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Pozycja obowiązkowa dla biegłego sądowego z zakresu informatyki i elektroniki

Informatyka sądowa to gałąź nauk sądowych, której celem jest dostarczanie wiedzy z zakresu informatyki sądom, organom przygotowawczym w sprawach karnych oraz komornikom sądowym. Osoby zajmujące się tą dziedziną przeprowadzają analizy informacji cyfrowych, w tym incydentów informatycznych i włamań do sieci, a także opisują, analizują i wyceniają systemy teleinformatyczne. Powołane przez sąd, stanowią rzetelne źródło informacji z zakresu teleinformatyki lub informatyki, w razie gdy związane z nimi tematy są niezrozumiałe lub nieczytelne albo w toku sprawy sądowej wymagana jest specjalistyczna wiedza z branży IT.

Na polskim rynku brakowało dotąd opracowania opisującego informatykę sądową kompleksowo, w nieco szerszym kontekście, a przy tym napisanego językiem zrozumiałym dla czytelnika nieposiadającego formalnego wykształcenia prawniczego. Zadaniem książki jest wypełnienie tej luki i przybliżenie informatyki sądowej biegłym sądowym oraz osobom zainteresowanym poruszaną tematyką. Cenne wskazówki znajdą tu również prawnicy, specjaliści do spraw bezpieczeństwa teleinformatycznego, administratorzy, studenci kierunków informatycznych, a także pracownicy oraz funkcjonariusze służb, policji i organów ścigania.

Teoria i praktyka opiniowania sądowego z zakresu informatyki i elektroniki

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor prowadzący: Małgorzata Kulik Projekt okładki: Studio Gravite / Olsztyn Obarek, Pokoński, Pazdrijowski, Zaprucki Grafika na okładce została wykorzystana za zgodą Shutterstock.com Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie/infsad Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. ISBN: 978-83-283-5571-2 Copyright © Helion 2020 Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treści Rozdział 1. Rozdział 2. Przedmowa ..................................................................................................................................7 Podziękowania .............................................................................................................................9 O autorze ...................................................................................................................................11 Informacje ogólne i podstawowe akty prawne .......................................... 13 1.1. Informacje ogólne ............................................................................................................13 1.2. Podstawowe akty prawne ................................................................................................14 1.3. Prawa i obowiązki biegłych w postępowaniu przed organami sprawiedliwości ...............15 1.3.1. Odpowiedzialność karna biegłego .......................................................................17 1.3.2. Odpowiedzialność cywilna biegłego ....................................................................18 1.3.3. Biegły funkcjonariuszem publicznym ...................................................................20 1.3.4. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej biegłego ...........................................20 1.4. Wymogi formalnoprawne opinii .......................................................................................21 1.5. Ekspertyza lub opinia prywatna .......................................................................................22 Informatyka sądowa ............................................................................... 25 2.1. Licencje oprogramowania open source ...........................................................................25 2.2. Dowód elektroniczny i jego zabezpieczanie .....................................................................26 2.3. Informatyka śledcza .........................................................................................................27 2.3.1. Sprzęt komputerowy do badań ............................................................................29 2.3.2. Oprogramowanie do badań .................................................................................38 2.3.3. Wykonanie kopii binarnej ....................................................................................45 2.3.4. Badania post mortem ..........................................................................................48 2.3.5. Live forensic .........................................................................................................52 2.3.6. Analizy w środowisku big data .............................................................................55 2.3.7. Technologia triage ...............................................................................................58 2.3.8. Dobre praktyki badania nośników w informatyce śledczej ..................................59 2.4. Badania systemów teleinformatycznych ..........................................................................60 2.4.1. Badania oprogramowania ....................................................................................64 2.4.2. Badania penetracyjne (pentesty) .........................................................................65 2.5. Analiza projektów informatycznych .................................................................................69 2.5.1. Metodyki zarządzania projektami ........................................................................70 2.5.2. Opis realizacji systemu i jego funkcjonalności .....................................................71 2.5.3. Zastosowane technologie kształtujące koszt i zaawansowanie projektu (czasochłonność projektu) ...................................................................................71 Poleć książkęKup książkę 4 Spis treści 3.1. Rozdział 3. Analiza śledcza i powłamaniowa .............................................................. 75 Informacje ogólne ............................................................................................................75 3.1.1. Przygotowanie stanowiska badawczego ..............................................................76 3.2. Analiza zawartości nośników i systemu plików ................................................................78 3.2.1. Tablica MFT ..........................................................................................................79 3.3. Analiza rejestru systemowego .........................................................................................84 Inwigilacja .........................................................................................................................86 3.4. 3.4.1. Ślady działalności w sieci lokalnej i Internecie .....................................................88 3.5. Ukrywanie śladów aktywności .........................................................................................90 3.6. Wykrywanie złośliwego oprogramowania ........................................................................92 3.6.1. Wykrywanie złośliwego oprogramowania ...........................................................93 3.6.2. Postępowanie ze szkodliwym oprogramowaniem ...............................................94 3.6.3. Środowisko do analizy i analiza ............................................................................95 3.7. Analiza zdarzeń w osi czasu ..............................................................................................96 3.8. Analiza aplikacji ................................................................................................................99 3.9. Automatyzacja analizy śledczej ......................................................................................101 Rozdział 4. Wycena systemów komputerowych ....................................................... 103 Rozdział 5. Prawa autorskie do programów komputerowych .................................... 109 5.1. Najczęściej występujące typy licencji .............................................................................110 5.2. System operacyjny Windows firmy Microsoft ................................................................112 5.3. Systemy operacyjne LINUX .............................................................................................114 5.4. Inne systemy operacyjne (Apple itp.) .............................................................................115 5.5. Aplikacje typu CAD/CAM, inżynierskie ...........................................................................115 5.6. Inne aplikacje użytkowe .................................................................................................115 Rozdział 6. Opiniowanie sądowo-informatyczne ....................................................... 117 6.1. Postanowienie o zasięgnięciu opinii. Dowód z opinii biegłego .......................................117 6.2. Struktura opinii sądowo-informatycznej ........................................................................119 6.2.1. Struktura opinii dotyczących badań nośników i informatyki śledczej ................120 6.2.2. Struktura opinii dotycząca oceny systemów komputerowych i teleinformatycznych ..........................................................................................125 6.2.3. Struktura opinii/ekspertyzy z zakresu wyceny systemów teleinformatycznych .........................................................................125 6.3. Metodyka pracy biegłego ...............................................................................................139 6.4. Opisy czynności i ich dokumentowanie ..............................................................................139 6.5. Wnioski z ekspertyzy, opinii ...........................................................................................142 6.6. Opinia uzupełniająca ......................................................................................................143 6.7. Opinia ustna, wezwanie biegłego ...................................................................................144 6.8. Ocena pracy biegłego .....................................................................................................144 Rozdział 7. Opiniowanie z zakresu elektroniki ......................................................... 147 7.1. Sprzęt i oprogramowanie do badań ...............................................................................147 7.2. Struktura opinii z zakresu elektroniki .............................................................................155 7.2.1. Struktura opinii dotyczącej elektroniki ..............................................................155 7.2.2. Struktura opinii dotyczących metrologii/miernictwa elektrycznego i elektronicznego .................................................................................................160 7.2.3. Struktura opinii dotyczącej badań nośników i informatyki śledczej ..................166 7.3. Sprzęt do badania urządzeń mobilnych ..........................................................................171 7.4. Oprogramowanie do badania urządzeń mobilnych ........................................................187 Poleć książkęKup książkę Spis treści 5 Rozdział 8. Przykłady opinii sądowych z zakresu informatyki .................................... 203 8.1. Ochrona dóbr osobistych ...............................................................................................204 8.2. Włamanie do systemu teleinformatycznego ..................................................................210 8.3. Kradzież z włamaniem na rachunek bankowy ................................................................228 8.4. Badanie w sprawie o czyn z art. 200 § 1k.k. ...................................................................246 8.5. Badanie oprogramowania ..............................................................................................261 8.6. Analiza dokumentacji projektowej .................................................................................289 Rozdział 9. Przykłady opinii sądowych z zakresu elektroniki .................................... 307 9.1. Wady fizyczne sprzętu radiowego ..................................................................................308 9.2. Ocena uszkodzenia laptopa ............................................................................................318 9.3. Ocena wady fabrycznej laptopa .....................................................................................330 9.4. Badanie w sprawie o czyn z art. 297 § 1 k.k. ..................................................................341 9.5. Badanie w sprawie o czyn z art. 286 § 1 k.k. ..................................................................351 9.6. Badanie w sprawie o czyn z art. 200a § 2 k.k. ................................................................369 9.7. Wycena systemu teleinformatycznego ..........................................................................381 Rozdział 10. Zakończenie ......................................................................................... 395 Dodatek A Adresy WWW ....................................................................................... 397 Dodatek B Sądy okręgowe ..................................................................................... 401 Dodatek C Prokuratury okręgowe .......................................................................... 403 Dodatek D Komendy wojewódzkie policji ................................................................ 409 Dodatek E Urzędy marszałkowskie ......................................................................... 411 Bibliografia ........................................................................................... 413 Poleć książkęKup książkę 6 Spis treści Poleć książkęKup książkę Rozdział 6. Opiniowanie sądowo-informatyczne 6.1. Postanowienie o zasięgnięciu opinii. Dowód z opinii biegłego Potrzeba skorzystania z opinii biegłych zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i w karnym wynika stąd, że dla rozstrzygnięcia sprawy obok znajomości przepisów prawnych niezbęd- ne są określone wiadomości fachowe z różnych dziedzin nauki, techniki, w tym IT. Okoliczności, że strony mają wiadomości z danej dziedziny, nie zwalniają organu od prze- prowadzenia dowodu z opinii biegłego, gdyż strona postępowania nie może zastępować biegłego (pozbawiłaby w ten sposób drugą stronę możliwości zadawania pytań i krytyki określonego poglądu). Wiedza specjalna strony nie stanowi dowodu w sprawie, umożliwia jedynie i ułatwia sądowi ocenę dowodu z opinii biegłego [50]. Organ procesowy nie może zrezygnować z opinii biegłego, jeżeli ustalenie faktu wymaga wiedzy specjalnej. Nie może też odrzucić wszystkich opinii specjalistycznych i przyjąć w da- nej sprawie własnego, odmiennego stanowiska, byłoby to bowiem ustalanie faktów bez wymaganych dowodów (SN, 3.03.1981 r., IV KR 271/80. OSNPG 8 – 9/198, poz. 101). We- dług orzeczenia SN z 11 lipca 1969 roku ICR 140/69 (OSNP 1970, nr 5, poz. 85) zadaniem biegłego nie jest ustalanie stanu faktycznego sprawy1, lecz naświetlenie i wyjaśnienie oko- liczności sprawy z punktu widzenia posiadanych przez biegłego wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego i przedstawionego biegłemu materiału sprawy [50]. Sąd, wydając postanowienie (rysunek 6.1), powinien kierować się brzmieniem art. 236 k.p.c. oraz w postępowaniu karnym art. 194, który precyzuje zawartość postanowienia. Jak podkreśla prof. Tadeusz Tomaszewski, prokurator lub sędzia — dla uniknięcia niejednoznaczności 1 ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2007, LVII, 196 – 199, sprawozdanie z konferencji nr 2197. Poleć książkęKup książkę 118 Informatyka sądowa w praktyce Rysunek 6.1. Postanowienie sądu o powołaniu biegłego z listy SO sformułowań — powinien zwracać się do biegłych jeszcze przed wydaniem postanowienia o ich powołaniu po to, aby doprecyzować pytania w ramach zleconych badań2. Na tym samym stanowisku stoi Sąd Najwyższy: „biegły podejmujący się wydania opinii jest osobą posia- dającą odpowiedni zasób wiadomości specjalnych i to on określa — kierując się własnym uznaniem i doświadczeniem oraz specyfiką zebranego materiału — metody i zakres badań specjalistycznych. Wybór ten również stanowi składową wiadomości specjalnych”3. 2 T. Tomaszewski, Dowód z opinii..., s. 73 – 74. 3 Wyrok SN z 10.05.1982 r., IIKR 82/82, OSNKW 1982, nr 10 – 11, poz. 78. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 119 W postanowieniu sąd lub prokurator winien wskazać: 1. Imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych. 2. Przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem w miarę potrzeby pytań szczegółowych. 3. Termin dostarczenia opinii. W praktyce najczęstszym problemem jest termin wydania opinii. Określenie tego terminu w treści postanowienia ma na celu zwiększenie dyscypliny pracy biegłych. Jednak przedłu- żanie czasu na wydanie opinii przez biegłych jest uciążliwe i wpływa na wydłużanie okresu prowadzonych postępowań. Nie można także nie wspomnieć o okolicznościach, w których to organ procesowy wpływa na wydłużenie czasu realizacji postanowienia poprzez niewła- ściwie sformułowany przedmiot i zakres opinii czy zgromadzony niewłaściwy materiał ba- dawczy4. Profesor T. Widła zauważa, że osoba wyznaczająca termin musi brać pod uwagę czasochłonność badań wynikającą ze specyfiki przedmiotu, przerwy organizacyjne oraz obłożenie biegłego innymi ekspertyzami5. Analiza postanowień o dopuszczeniu biegłego pod kątem ich poprawności formalnej i mate- rialnej wskazuje na trzy grupy błędów związanych z pytaniami kierowanymi do rzeczo- znawców, tzn. na:  ogólność i niepełność pytań,  żądanie odpowiedzi wychodzących poza kompetencje biegłych,  stawianie pytań, na które nie można udzielić odpowiedzi. 6.2. Struktura opinii sądowo-informatycznej Jak praktycznie urzeczywistnić zapisy ustawowe oraz informacje zawarte w rozdziale 1., pkt. 1.4? Odpowiedzi na to pytanie można znaleźć w tym rozdziale. Aby odnieść się do wcześniejszych rozważań, podzieliłem opinie sądowo-informatyczne na trzy kategorie: 1. Opinie dotyczące badań nośników i informatyki śledczej. 2. Opinie dotyczące oceny systemów komputerowych i teleinformatycznych. 3. Opinie z zakresu wyceny systemów teleinformatycznych. 4 R. Kotowicz, M. Niebrzydowska, Wstęp do informatyki śledczej, II PRAWO 57, s. 59 – 60. 5 T. Widła, Ocena dowodu..., s. 34 – 35. Poleć książkęKup książkę 120 Informatyka sądowa w praktyce 6.2.1. Struktura opinii dotyczących badań nośników i informatyki śledczej 1. Strona tytułowa. 2. Spis treści. 3. Wstęp. 4. Specyfikacja otrzymanych dokumentów/śladów/przedmiotów. 5. Sprawozdanie z przeprowadzonych badań. Wykonanie kopii materiału dowodowego. 6. Omówienie materiału, przedstawienie wniosków z ich uzasadnieniem. 7. Wnioski zawierające ostateczne oceny. 8. Bibliografia. 9. Informacje o autorze opinii. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 121 Sygn. akt PR Ds.xxx.2017 ………………………….….……… (Pieczęć nagłówkowa biegłego) Egz. Poj. Łomża, dn. ……..2017 r. O P I N I A b i e g ł e g o s ą d o w e g o z z a k r e s u i n f o r m a t y k i dla PROKURATURY REJONOWEJ W XXXXXXX Zleceniodawca: Prokurator Prokuratury Rejonowej w xxxxx Jan KOWALSKI Sporządził: biegły sądowy Adam Chojnowski Data utworzenia opinii: ................................. 2017 r. Poleć książkęKup książkę 122 Informatyka sądowa w praktyce SPIS TREŚCI 1. Wstęp ............................................................................................................................ 2. Specyfikacja otrzymanych dokumentów ..................................................................... 3. Sprawozdanie z przeprowadzonych badań. Wykonanie kopii materiału dowodowego ................................................................................................................ 4. Omówienie materiału, przedstawienie wniosków z ich uzasadnieniem ................... 5. Wnioski zawierające ostateczne oceny ....................................................................... 6. Bibliografia .................................................................................................................... 7. O autorze opinii ............................................................................................................ Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 123 I. Wstęp W postanowieniu z dnia xxxxxxxxx.2017 roku prokurator Prokuratury Rejonowej w xxxxx postanowił zasięgnąć mojej opinii jako biegłego z zakresu informatyki w celu prze- prowadzenia badań ....................................................................................................... ......................................................................................................................................... II. Specyfikacja otrzymanych dokumentów 1. Postanowienie o powołaniu biegłego z dnia ......................... 2017 roku. 2. Ślad/przedmiot nr 1 — ................................................................................................. 3. Ślad/przedmiot nr 2 — ................................................................................................. III. Sprawozdanie z przeprowadzonych badań. Wykonanie kopii materiału dowodowego Opinię i badanie opracowano w dniach: ......................... 2017 r. Badania wykonał i opiniował: mgr inż. Adam Chojnowski, biegły w zakresie informa- tyki i elektroniki (informatyk śledczy). Badania wykonano ................................................), ....................................................... Zdjęcia wykonano aparatem Canon D60, obiektyw NIKKOR DX G ED z filtrem UV Pola- roida Multi-Coated. ......................................................................................................................................... IV. Omówienie materiału, przedstawienie wniosków z ich uzasadnieniem Na podstawie dostarczonych materiałów dowodowych po zbadaniu ........................... ......................................................................................................................................... Poleć książkęKup książkę 124 Informatyka sądowa w praktyce V. Wnioski zawierające ostateczne oceny Stwierdzam, że ................................................................................................................ Na tym opinię zakończono i podpisano. ..................................................... (data, podpis i pieczęć biegłego) Wykonano w 3 egzemplarzach jak w postanowieniu. Prokuratura Rejonowa w xxxxxxxxxx. Załącznik nr 1 — .............................................................................................................. VI. Bibliografia ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... VII. O autorze opinii ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 125 6.2.2. Struktura opinii dotycząca oceny systemów komputerowych i teleinformatycznych 1. Strona tytułowa. 2. Spis treści. 3. Wstęp. 4. Specyfikacja systemu sieci, teleinformatycznej. 5. Sprawozdanie z przeprowadzonych badań. 6. Omówienie materiału, przedstawienie wniosków z ich uzasadnieniem. 7. Wnioski zawierające ostateczne oceny. 8. Bibliografia. 9. O autorze opinii. 6.2.3. Struktura opinii/ekspertyzy z zakresu wyceny systemów teleinformatycznych WARIANT I (wariant UE) 1. Wstęp. 2. Wycena pakietu oprogramowania wraz z ......... wdrożeniem i instalacją. 3. Uzasadnienie:  Koncepcja i założenia do wyceny.  Symulacja godzin pracy programistów przy cenie rynkowej za godzinę pracy. 4. Zastosowane technologie kształtujące koszt oprogramowania i zaawansowanie projektu (czasochłonność projektu ...........). 5. Deklaracja bezstronności i poufności. 6. Deklaracja zgodności z prawem, standardami Unii Europejskiej. Poleć książkęKup książkę 126 Informatyka sądowa w praktyce Sygn. akt PR Ds.xxx.2017 ………………………….….…………… (Pieczęć) Egz. Poj. Łomża, dn. ……..2017 r. EKSPERTYZA/OPINIA Dla xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Sporządzona przez mgr inż. Adama Chojnowskiego, biegłego z zakresu informatyki, wpisanego do ................................................................., będącego biegłym z listy pre- zesa Sądu Okręgowego w Łomży. Ekspertyza/opinia w zakresie określenia rynkowej wyceny zakupionego przez benefi- cjenta RPO xxxxxxxxxxxxxx na lata 2007 – 2013 oprogramowania wspierającego działanie Firm w obszarze HR w oparciu o e-usługę w ramach realizowanego przez niego projektu nr xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx. W odpowiedzi na .......................................... (wg załączonej specyfikacji) Informuję, iż opinia dotyczy wyceny: 1. Modułu e-CRM. 2. Modułu wsparcia i automatyzacji pracy grupowej (EGA, OA). 3. Modułu zarządzania obiegiem dokumentów (EDM). 4. Modułu automatyzacji procesu zamówień (e-Procurement, EDI). 5. Portalu internetowego z funkcją e-commerce (e-commerce, communication). 6. Instalacji i konfiguracji oprogramowania systemowego i wdrożenia systemu. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 127 I. Wycena pakietu oprogramowania wraz z instalacją i wdrożeniem Na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentów dotyczących oprogramowania stwierdzono .................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... UZASADNIENIE: II. Koncepcja i założenia do wyceny Wycena przeprowadzona została w oparciu o analizę dokumentacji otrzymanej wraz z umową nr xxxx/2014 z ....................................................................., analiza prowa- dzona była z uwzględnieniem następującej części dokumentacji: 1. Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu (strony 6 – 13). 2. Biznesplan (strony 37 – 46). 3. Analiza przedwdrożeniowa (na 16 stronach). 4. Protokół odbioru końcowego wraz ze zrzutami ekranowymi projektu (na 17 stronach). Wycenę określono metodą ............................. Wykorzystano metodę opartą na rezul- tacie przedsięwzięcia, tj. rozmiarze produktu, gdyż to on przede wszystkim decyduje o nakładach pracy z uwzględnieniem technologii kształtującej koszt oprogramowania oraz wykorzystanych technologii do celów komercyjnych ............................................. III. Symulacja godzin pracy programistów przy cenie rynkowej za godzinę pracy ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Poleć książkęKup książkę 128 Informatyka sądowa w praktyce IV. Zastosowane technologie kształtujące koszt oprogramowania i zaawansowanie projektu (czasochłonność projektu 6 miesięcy). W oprogramowaniu zostały wykorzystane technologie do celów komercyjnych:  zarządzanie dokumentami (EDM — Document Management);  wsparcie i automatyzacja pracy grupowej (EGA — Groupware Automation);  automatyzacja prac biurowych (OA — Office Automation);  zarządzanie relacjami z klientami (E-CRM),  zarządzanie projektami (EPM — Project Menagement),  wykorzystanie elektronicznych narzędzi komunikacji — poczta elektroniczna,  działania marketingowe (e-marketing),  przygotowanie do druku i publikacji i materiałów szkoleniowych (DTP — Desktop Publishing)  wykonywanie analiz, statystyk i wykresów przeprowadzonych badań pracowniczych i działań rekrutacyjnych (BI — Business Intelligence). Zgodnie z dokumentacją wykonawca wykonał i dostarczył do siedziby zamawiającego przedmiot umowy na nośniku magnetycznym i przekazał prawa autorskie umowy. V. Deklaracja bezstronności i poufności. 1. Zgodnie z posiadaną przeze mnie wiedzą nie pozostaję w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa z 2. Zgodnie z posiadaną przeze mnie wiedzą w okresie ostatnich trzech lat nie pozostawałem w stosunku pracy lub zlecenia z beneficjentem, ani nie byłem członkiem jego władz. 3. Zgodnie z posiadaną przeze mnie wiedzą nie pozostaję z beneficjentem w żadnym stosunku prawnym lub faktycznym, co mogłoby wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do mojej bezstronności. 4. Wyrażam zgodę na zachowanie w tajemnicy i zaufaniu wszystkich informacji i dokumentów ujawnionych mi lub wytworzonych przeze mnie lub przygotowanych przeze mnie w trakcie lub jako rezultat przygotowania opinii i zgadzam się, że informacje te powinny być użyte tylko dla celów przygotowania przedmiotowej opinii i nie powinny być ujawnione stronom trzecim. Zobowiązuję się nie zatrzymywać kopii jakichkolwiek pisemnych informacji. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 129 VI. Deklaracja zgodności z prawem, standardami Unii Europejskiej. Przedstawione w ekspertyzie analiza i wnioski są zgodne z przepisami prawa, defini- cjami przyjętymi w Unii Europejskiej, definicjami Ministerstwa Finansów oraz słowni- ka wydanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Zostały przeprowa- dzone w oparciu o posiadaną przez sporządzającego opinię wiedzę i długoletnie doświadczenie. Opinię sporządził: (Imię i nazwisko) mgr inż. Adam Piotr Chojnowski, biegły z zakresu informatyki. Potwierdzam rzetelność opinii i zgodność ze stanem faktycznym treści deklaracji bezstronności i poufności (§ 2 pkt. 2 umowy nr ............................... r.) Data: ................................... r. Podpis i pieczęć: Źródła: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Ekspertyzę wykonano na .... (.......) stronach w 2 (dwóch) jednobrzmiących egzempla- rzach. Oraz zapisano w formie elektronicznej na 2 (dwóch) CD w pliku ............... pdf. Prawa autorskie przeniesiono umową .......... z dnia ..................... . ....................................... (podpis) Poleć książkęKup książkę 130 WARIANT II Informatyka sądowa w praktyce 1. Wstęp. 2. Specyfikacja otrzymanych dokumentów. 3. Wycena urządzeń teleinformatycznych i telekomunikacyjnych. 4. Arkusz wyceny środka technicznego. 5. Opinia biegłego. 6. Źródła. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 131 Sygn. akt Km ………………………….….…………… (Pieczęć) Egz. Poj. Łomża, dn. 28.11.20xx r. W Y C E N A b i e g ł e g o s ą d o w e g o z z a k r e s u i n f o r m a t y k i e l e k t r o n i k i dla komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym ...................................... Zleceniodawca: komornik sądowy Sporządził: biegły sądowy Adam Chojnowski Data utworzenia opinii: 28.11.2xx r. Poleć książkęKup książkę 132 Informatyka sądowa w praktyce SPIS TREŚCI 1. Wstęp ............................................................................................................................ 2. Specyfikacja otrzymanych dokumentów ..................................................................... 3. Wycena urządzeń teleinformatycznych i telekomunikacyjnych ................................ 4. Arkusz wyceny środka technicznego ........................................................................... 5. Opinia biegłego ............................................................................................................. 6. Źródła ............................................................................................................................ Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 133 I. Wstęp W zleceniu z dnia 16.11.2016 roku w sprawie Km ........ zlecono mi wykonanie czyn- ności niezbędnych dla sporządzenia wyceny ruchomości wyszczególnionych w tabeli 2.1, numery id od 1 do 12. II. Specyfikacja otrzymanych dokumentów 1. Zlecenie wykonania wyceny przez biegłego z 16-11-2016 roku. 2. Dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas oględzin w dniu 22-11-2016 roku. 3. Instrukcje IO78-1A, IO-LANWIN-1F, AT-MC101XL-103ST/FSx, Tm-44, BMK-40-1, DGT 3450, Compact-Power TM. III. Wycena urządzeń teleinformatycznych i telekomunikacyjnych Wycenę opracowano w dniach: ........... 2016 r. .................. 2016 — oględziny. Wycenę wykonał i opiniował: mgr inż. Adam Chojnowski, biegły w zakresie informa- tyki i elektroniki. Zdjęcia wykonano aparatem Canon D60 obiektyw NIKKOR DX G ED z filtrem UV Pola- roida Multi-Coated. Centrala DGT 3450 Poleć książkęKup książkę 134 Informatyka sądowa w praktyce CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU TECHNICZNEGO ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... Tabela 3.1. Wykaz ruchomości centrali DGT3450 do wyceny, id — numer ze zlecenia. Nr/id zlecenia Rodzaj urządzenia Producent Model/ Typ/Rok Wartość U Szafa Ilość Osprzęt teleinformatyczny do centrali cyfrowej DGT3450 szafa 1,2 pomieszczenie I 1./10 2./5 3./3 4./4 5. 6./6 7./7 8. 9./8 Plezjochroniczny multiplekser grup pierwotnych Synchroniczny modem światłowodowy Multiplekser światłow TransXpress 155 Mbit PatchPanel optyczny fiber optics system Konwerter optyczny — Fast Ethernet IP digital subscriber Multiplekser DSLAM Patchpanel 18-portowy System do agregacji abonentów sieci DSL Switch 24-portowy — Fast Ethernet CISCO ALKATEL- LUCENT 7324 RU-B 192 linie łączy DSL noname DrayTek 1119x0,396 3000x0,396 100x0,396 4500x0,396 3000x0,396 250x0,396 A24S 168 portów ADSL2+ SCORPIO 1500 ODF 1 ODF2 10./9 ADSL IP DSLAM TAINET 11./11 PatchPanel optyczny Optics noname LANEX LANEX 4xE1 TM-44 1998 G.703 BMK-40 4500x0,396 2 4 szt. 793x0,396 1,2 5 szt. SIEMENS SMA 8000x0,396 FIBOSS 250x0,396 OPTOKON CS-110/S31 300x0,396 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 szt. 2 szt. 5 szt. 1 szt. 1 szt. 1 szt. 1 szt. 1 szt. 2 szt. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 135 Nr/id zlecenia Rodzaj urządzenia Producent Model/ Typ/Rok Wartość U Szafa Ilość CENTRALA DGT3450 szafy 3, 4 pomieszczenie I 12./12 12.1 12.2.1 12.2.2 12.2.3 12.2.4 12.2.5 12.2.6 12.2.7 12.2.8 12.2.9 12.2.10 12.2.11 12.2.12 12.2.13 12.2.14 12.2.15 12.2.16 12.2.17 12.2.18 12.2.19 12.2.20 12.2.21 12.2.22 12.2.23 12.2.24 12.2.25 12.3.1 12.3.2 12.3.3 12.3.4 12.3.5 Cyfrowy system telekomunikacyjny (centrala cyfrowa) DGT 3450 4 Szafy Szafa z polem krosowym TCK2-H BPSS BPSR BPST BPSS Moduł GP-PK Moduł ZAS Jednostka JS7100 Jednostka JS7200 FlashRAM DTMF HUB NET BPR ZAS ZAS MSR BPSR BPWD BPRD FSK FlashRAM WAN SSO DTMF HUB-HDLC ZAS ZAS BPSL GP-PK BPS DGT 3450 211860 1 kpl. DGT KRONE DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT 1000x0,396 396 20140x0,369 5,9 100x0,396 7 7 4 4 4 4 100x0,396 4,5 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 100x0,396 9,10 3 6 9 6 10 10 10 10 10 10 10 2,3, 4,6,7 5 4 4 4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 4 100x0,396 100x0,396 3 szt. 9 szt. 4 szt. 4 szt. 4 szt. 2 szt. 4 szt. 2 szt. 1 szt. 1 szt. 1 szt. 2 szt. 1 szt. 4 szt. 4 szt. 4 szt. 1 szt. 2 szt. 2 szt. 2 szt. 1 szt. 1 szt. 1 szt. 1 szt. 2 szt. 2 szt. 12 szt. 2 szt. 6 szt. 2 szt. 2 szt. Poleć książkęKup książkę 136 Informatyka sądowa w praktyce Nr/id zlecenia Rodzaj urządzenia Producent Model/ Typ/Rok Wartość U 5 5 5 5 6,7 6,7 6,7 Szafa Ilość 4 4 4 4 4 4 4 4 2 szt. 1 szt. 1 szt. 2 szt. 4 sz. 14 szt. 3 szt. 1 szt. 1 kpl. 3520x0,396 11663x0396 7 GDZ MSR MPR BPWD PL2 188 TA BPL UKO DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT DGT 12.3.6 12.3.7 12.3.8 12.3.9 12.3.10 12.3.11 12.3.12 12.3.13 12.4 13./2 Pole krosowe KRONE SYSTEM ZASILANIA CENTRALI pomieszczenie II System zasilania centrali oscom PSC1000 9000x0,396 II pom 1 kpl. 13.1 Zasilacz 750 W oscom Energy System 750 W Ii pom 2 szt. 13.2 Sterownik z klawiaturą i wyświetlaczem oscom PSC1000 II pom 13.3/1 Akumulatory Oerlicon 550x0,396 II pom 12 szt. Wszystkie wyżej wymienione elementy (oprócz systemu zasilania) są integralną czę- ścią centrali. Poza centralą główne elementy teleinformatyczne systemu to: ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... ......................................................................................................................................... IV. Arkusz wyceny środka technicznego Podstawa metodologiczna wyceny Za podstawę oszacowania wartości rynkowej przyjęto aktualny poziom cen ruchomości podobnego typu, używanych, sprawnych technicznie (tabela 4.1), o zbliżonym roku pro- dukcji lub cen nowych ruchomości o zbliżonej konstrukcji lub przeznaczeniu, uzyska- nych z przetargów i informacji internetowych. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 137 Tabela 4.1. Fizyczne zużycie sprzętu technicznego, zużycie potencjału technicznego [12] Lp. Opis sprzętu technicznego. Stopień zużycia fizycznego Do 10 Do 30 1. 2. 3. 4. Sprzęt nowy, dotychczas nieużytkowany Sprzęt w początkowym okresie użytkowania, stan BDB Sprzęt funkcjonuje bez zastrzeżeń, nie ma potrzeby napraw, konserwacji Do 40 Sprzęt funkcjonuje, stan techniczny nieznany, nie zapewnia bezawaryjnego użytkowania, konieczność przeprowadzenia przeglądu technicznego, regulacji, napraw bieżących Do 50 Współczynnik nowoczesności K = 1 – α (t – 1) K = 0,8 – 1 aktualnie produkowane K = 0,6 – 0,8 dla obiektów niewytwarzanych, dostępne są części zamienne Przyjęto: 0,8 Wartość rynkową urządzeń wyznacza się z zależności: gdzie: Wr = Wp · (1 – S/100) · K · E Wp — wartość początkowa urządzeń S — zużycie potencjału technicznego wyrażone w S = t/T · 100 = 18/40 · 100 = 45 K — współczynnik nowoczesności konstrukcji = 0,8 E — współczynnik podatności rynkowej [4.1] [4.2] Współczynnik podatności rynkowej przyjmuje się w wysokości 0,9 z uwagi na bardzo wąski rynek zbytu, stan ruchomości w dacie oględzin, a także inne czynniki wpływają- ce na wartość ruchomości. Wr = 535000 · [(1 – (45/100)) · 0,8 · 0,9] = (0,55 · 0,8 · 0,9) · 535000 = 211860 [4.3] V. Opinia biegłego Stwierdzam, że na postawie ustalonego stanu technicznego, okresu i sposobu użyt- kowania, przedstawionych dokumentów i obliczeń oraz informacji o cenach przetar- gów porównywalnych urządzeń teleinformatycznych i telekomunikacyjnych wartość centrali z urządzeniami teleinformatycznymi i zasilaniem w warunkach swobodnego rynku bez żadnych ograniczeń wynosi: W = 211 860 (słownie: dwieście jedenaście tysięcy osiemset sześćdziesiąt złotych). Poleć książkęKup książkę 138 Informatyka sądowa w praktyce Tabela 5.1. Oszacowane wartości ruchomości wyszczególnione w zleceniu komorniczym Biegły nie bierze odpowiedzialności za ukryte wady centrali, uszkodzenia oraz braki powstałe po przeprowadzeniu oględzin. Na tym wycenę zakończono i podpisano. .............................................. (data, podpis i pieczęć biegłego) Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 139 6.3. Metodyka pracy biegłego W swojej praktyce spotkałem się niejednokrotnie z pytaniami: „Jak zaczyna pracę biegły informatyk?”, „Jaka jest metodyka jego pracy?”, „Czy istnieje algorytm pracy biegłego są- dowego?” i wieloma innymi pytaniami o tzw. gotowe „recepty” w uzyskaniu końcowego dokumentu opinii czy ekspertyzy. Niestety nie ma żadnych gotowych „recept”, nie istnieją dokumenty normujące etapy pracy biegłego informatyka. Publikacji, szczególnie w zakresie metodyki pracy biegłych psychiatrów, lekarzy6, jest sporo. Publikacje te dostarczają wiedzy z zakresu mechanizmów sporządzania opinii psychiatrycznej, psychologicznej i seksuologicznej oraz prawa karnego procesowego, jaką powinien dysponować biegły sądowy. Mechanizmy sporządzania opinii z zakresu informatyki lub elektroniki niestety różnią się. Próby ich sys- tematyki lub opisów podjął się między innymi M. Szmit7. W niniejszym rozdziale postanowiłem przekazać te informacje, które według moich prze- myśleń powinny znaleźć się w takiej metodyce, uwzględniając oczywiście uwarunkowania prawne i elementy obowiązkowe wynikające z k.p.k. oraz k.p.c. i innych aktów prawnych. Sam temat metodyki pracy biegłego oraz narzędzi badawczych zasługuje na zupełnie odrębną i dość obszerną publikację. Poniżej przedstawiam przykładowy algorytm, według jakiego biegły może przedstawić opinie lub ekspertyzę. Głównymi elementami tego mechanizmu, poza przygotowaniem samego postanowienia, gdzie następuje zakreślenie zakresu i tematu opinii wraz z pytaniami organu procesowego do biegłego, są: a) Czynności przygotowawcze. b) Czynności badawcze i wnioski końcowe. c) Czynności końcowe. 6.4. Opisy czynności i ich dokumentowanie Podczas pracy biegły obowiązkowo musi precyzyjnie dokumentować wyniki swoich badań oraz wykazać wszystkie czynności niezbędne do przeprowadzenia zarówno badań, jak i samej opinii. Samo dokumentowanie tych czynności znajduje odzwierciedlenie w opinii oraz kar- cie pracy biegłego. Biegły powinien przedstawić również metodyki, jakimi posługiwał się podczas badań. Przedstawić wykazy urządzeń i programów, jakimi posługiwał się podczas swojej pracy, wykazy aparatury i przyrządów pomiarowych. Przykłady tych rozwiązań znaj- dziemy w ostatnich rozdziałach książki wraz z realnymi opiniami przygotowanymi na użytek tej oto publikacji. Poniżej karta pracy biegłego. 6 K. Eichstaedt, P. Gałecki, A. Depko, A. Krasowska, Metodyka pracy biegłego psychiatry, psychologa oraz seksuologa w sprawach karnych, nieletnich oraz wykroczeń. 7 M. Szmit, Wybrane zagadnienia opiniowania sądowo-informatycznego, Wydawnictwo PTI, Warszawa 2014, s. 61. Poleć książkęKup książkę 140 Rysunek 6.2. Algorytm pracy biegłego informatyka Informatyka sądowa w praktyce Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 141 KARTA PRACY BIEGŁEGO Karta pracy biegłego sądowego z zakresu elektroniki i informatyki stanowiąca załącz- nik do rachunku nr ...... 1/A-Z/251 ............. z dnia ...... 20.05.2008 ....... Wystawionego dla Prokuratury Okręgowej za sporządzoną opinię do sprawy Syg. akt ...... VII/ ..... /2015 ........ Lp. Wykaz czynności Liczba godzin A. 1. 2. B. 1. 2. 3. C. 1. 2. Czynności przygotowawcze Zapoznanie z aktami i dokumentami sprawy Przygotowanie stanowiska pomiarowego z oprogramowaniem zgodnie z metodyką Czynności badawcze Wykonanie pomiarów i badań Interpretacja pomiarów i czynności badawczych Udokumentowanie pomiarów Czynności końcowe Przygotowanie wniosków końcowych Wykonanie opinii 16 5 16 3 5 16 Razem godzin 61 Łomża, dnia ............................. .................................................................... Podpis biegłego Poleć książkęKup książkę 142 Informatyka sądowa w praktyce 6.5. Wnioski z ekspertyzy, opinii Najważniejszym punktem całej opinii jako dowodu w sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w postanowieniu oraz przedstawienie ostatecznych wniosków8 w danej sprawie. Pierwsze rozdziały dokumentują naszą pracę i przedstawiają kolejne jej etapy, bada- nia związane z formułowaniem ostatecznych wniosków, które to stanowią kwintesencję naszej opinii czy ekspertyzy. Dlatego niezmiernie ważne jest właściwe ujęcie w kilku czy kilkudzie- sięciu zdaniach napisanych językiem zrozumiałym dla każdego wyniku końcowego. Doko- nanie i udokumentowanie potrzebnych spostrzeżeń przez biegłego znajdzie uzasadnienie, gdy zostaną wyciągnięte istotne dla sprawy fakty9. Wnioski powinny być stanowcze, o wysokim stopniu prawdopodobieństwa, jednak możemy uzyskać również wnioski alternatywne lub też z braku wystarczających informacji możemy nie wydać opinii10. Wnioski mogą być rów- nież uzyskane inną metodą niż prawdopodobieństwo, np. metodą rangowania ocen eks- perckich11. Pomijając jednak opisy metodologii wydawania wniosków, stwierdzić należy, że opinie muszą być konkretne i dotyczące badanej sprawy. Nie jest mile widziane rozmywanie tematu lub niepotrzebne ubarwianie oczywistych wniosków. Niedopuszczalne jest również sugerowanie wyniku sprawy, w jakiej wypowiada się biegły. Rozstrzygnięcie należy do organu, który wydał postanowienie. Biegły przedstawia wnioski i na tym kończy się jego rola wyni- kająca z zasięgnięcia opinii (biegły może być oczywiście wezwany do złożenia opinii uzu- pełniającej lub w sprawach budzących kontrowersje wezwany na rozprawę w charakterze biegłego). Z najczęstszych błędów popełnianych podczas formułowania wniosków należy wymienić:  brak odpowiedzi na konkretne pytania sądu, mając sprawdzone i oczywiste informacje wykazane w opinii;  próba wymuszenia odpowiedzi (domniemanie) przy braku śladów, informacji i tym samym wprowadzenie w błąd organu rozstrzygającego spór lub badającego sprawę karną;  brak czytelności, wnioski są zagmatwane i wielostronicowe, nieadekwatne do rozmiaru sprawy;  celowe wprowadzenie w błąd sądu lub organu przygotowawczego w sprawach karnych, co może mieć konsekwencje dla samego biegłego;  formułowanie opinii alternatywnych przy braku konkurencyjnych teorii i oczywistych wniosków w badanej sprawie;  wypowiadanie się biegłego w swoim imieniu, biegły powinien wypowiadać się w imieniu swojej dyscypliny; 8 J. Wójcikiewicz, Ekspertyza..., op. cit. 9 Wyrok SN z 20.06.1985 roku II CR 197/84, OSN 1984, z. 2 – 3, poz. 37. 10 Z. Marek, Wybrane..., op. cit, s. 241. 11 M. Szmit, Opiniowanie sądowo-informatyczne, s. 93. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 143  posługiwanie się językiem specjalistycznym lub niezgodnym z Polskimi Normami;  fabularyzowanie wypowiedzi biegłego. Wnioski powinny być umieszczane na końcu opinii (wbrew podejściu urzędowemu, po czym następuje uzasadnienie12) ze względu na możliwość niezrozumienia lub nawet błędu pisarskiego popełnionego przez biegłego. Często zdarza się, że organ procesowy zapoznaje się tylko z wnioskami, nie czytając uzasadnienia, zatem umieszczenie w końcowym miejscu naszych wniosków zmusi go do odczytania całego dokumentu i zrozumienia kontekstu badań, czasami organ procesowy wychwyci błędy w strukturze lub zapisach samej opinii i poprosi o jej uzupełnienie lub zada dodatkowe pytania w formie pisemnej lub na sali sądowej. To przyczyni się do przyjęcia dowodu z opinii biegłego jako dowodu w sprawie i zapobiegnie jego odrzuceniu (mimo poprawnej treści samej opinii i nakładu pracy biegłego). 6.6. Opinia uzupełniająca Opinię uzupełniającą wydaje się, gdy na skutek nowych materiałów dowodowych lub no- wych okoliczności sprawy, np. powstałych w trakcie pisania opinii, względnie niewystar- czających wiadomości zawartych w samej opinii sąd lub organ przygotowawczy w spra- wach karnych zwróci się w formie pisemnej o uzupełnienie tych danych i ewentualne dodatkowe nowe wnioski. Jeżeli wnioski końcowe diametralnie różnią się lub powstają al- ternatywne opinie, należy je ponownie uzasadnić, uwzględniając nowe materiały dostar- czone biegłemu. Nie wydaje się nowej opinii jedynie w tych punktach, które nie wnoszą zmian. Gdy wynikają nowe fakty, uzupełniamy te wiadomości specjalne, pomijając oczywi- ste punkty z opinii głównej. Opinia uzupełniająca najczęściej może mieć miejsce w trakcie złożonych spraw, które wskutek powstawania opinii i czasu jej wydania mogą ulec zmianie. W pewnych przypadkach sąd może wezwać biegłego i ustnie już uzyskać wyjaśnienia zwią- zane z powstaniem nowych okoliczności w badanej sprawie. Opinia uzupełniająca bez- względnie musi być traktowana jako dokument powiązany z opinią główną i stanowić z nią jeden dowód w prawie. Zmiana wniosków na zupełnie inne, niż założono w opinii zasadni- czej, musi być wyraźnie udokumentowana i udowodniona, w przeciwnym razie łatwo może zostać odrzucona w trakcie trwania procesu jako dowód niewiarygodny. Sąd może w takim przypadku powołać nowego biegłego lub zespół biegłych i zażądać wydania nowej opinii. Sam fakt wydania opinii uzupełniającej nie jest niczym nowym w polskich sądach — nie- jednokrotnie traktowany jest jako uzupełnienie podczas pojawiania się nowych wiadomo- ści specjalnych w trakcie trwania procesu. Należy jednak wskazać, że jest często naduży- wany, ponieważ niejednokrotnie należałoby wydać kolejną, nową już opinię, mimo że w tej samej sprawie. Pojawiły się jednak nowe fakty lub nowe dowody, które mogą wygenero- wać całkiem inne zagadnienia i wymagają od biegłego pochylenia się od początku nad całą sprawą, wydłuża to fakt powstania nowej opinii, która jest traktowana jako uzupełniająca, a niestety jest w istocie kolejnym, nowym już dokumentem. 12 Opinia nie jest decyzją urzędową — przypomina autor. Poleć książkęKup książkę 144 Informatyka sądowa w praktyce 6.7. Opinia ustna, wezwanie biegłego Wezwanie biegłego do sądu lub jednostki policji, prokuratury jest jednym z elementów je- go pracy i może zaistnieć w przypadku bardziej złożonych spraw. Organ procesowy może zażyczyć sobie osobistego wyjaśnienia niejasności z samej opinii bądź dotyczących innych elementów sprawy. Przesłuchanie biegłego stosuje się nad wyraz często w sądach, w któ- rych problemem jest zrozumienie samej opinii w formie pisemnej, pojawia się wiele nieja- sności. W tych przypadkach sąd powinien zwrócić się o wydanie opinii uzupełniającej. Czasami problemem jest język informatyki zupełnie niezrozumiały dla osób będących prawnikami, w związku z tym sąd będzie prosił o wyjaśnienie pojęć istotnych dla sprawy. Ustna opinia nie powinna być pierwsza i raczej nie jest to stosowane w praktyce, ponieważ emocje panujące na sali sądowej mogą zakłócić sposób formułowania opinii lub doprowadzić do zupełnie nieoczekiwanych wniosków często wypowiadanych przez biegłego wskutek nakierowania go przez nieco bardziej obytych z salą rozpraw mecenasów. W szczególności jeżeli biegły tłumaczy coś stronom lub sądowi i ma to powtórzyć, może dochodzić do błędnego wycią- gania wniosków, braku rzeczowości lub próby zdyskredytowania biegłego przez strony. Pogu- bienie się biegłego podczas składania takich wyjaśnień nie służy sprawie. Często biegli informatycy to osoby nad wyraz rzeczowe i stosujące prostą formę wypowiedzi. Przez co ich przekaz może być źle odebrany. Również z punktu widzenia sędziów taki tryb przesłu- chania czy wyjaśnień biegłego nie jest komfortowy i często dochodzi do błędnych konkluzji mających negatywny wpływ na bezstronność i cały obraz badanego przypadku. Pełnomoc- nicy stron w przesłuchaniu widzą kolejną okazję do podważenia kompetencji biegłego lub poprzez swoje wypowiedzi nasycone terminologią prawniczą i sposobem prowadzenia swoich wywodów potrafią wprowadzić w zamierzoną pułapkę biegłego, z której on nie będzie w stanie wytłumaczyć się na sali sądowej. Podważanie kompetencji przez strony, dla któ- rych wydana opinia jest niekorzystna, jest nad wyraz często stosowaną praktyką, dlatego wzywanie biegłego powinno służyć jedynie wyjaśnieniom mało istotnym z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a stanowić swoiste uzupełnienie tej wiedzy, która została już prze- kazana. Techniki perswazji, manipulacji i wymuszeń korzystnych zeznań stosowane przez strony zakłócają naturalny proces oceny przez sąd i wpływają negatywnie na jego rozstrzy- ganie. Sąd w przypadku rozeznania co do intencji stron takie wyjaśnienia powinien prze- rwać i pozwolić biegłemu wypowiedzieć się w formie opinii uzupełniającej bądź odpowie- dzi na pytania stron pisemnie. 6.8. Ocena pracy biegłego Ostatnim z elementów opiniowania sądowo-informatycznego jest ocena pracy biegłego. Nie jest to kwestia uregulowana ustawowo, dlatego różnie wygląda w sądach okręgowych, gdzie stosuje się wytyczne do oceny pracy biegłych sądowych. Opinia jak każdy dowód podlega ocenie przez organ procesowy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.13 13 M. Szmit, Opiniowanie sądowo-informatyczne, pkt. 3.9, s. 105. Poleć książkęKup książkę Rozdział 6.  Opiniowanie sądowo-informatyczne 145 Z zagadnieniami tymi związane są kwestie wynikające z k.p.k. i k.p.c.14 Jeżeli w ocenie sądu opinia jest niepełna i niejasna, może zażądać jej uzupełnienia lub powołać innego biegłego lub zażądać opinii instytutu naukowego lub naukowo-badawczego. Ocena pracy biegłego nie jest prostym zadaniem, ponieważ sąd nie dysponuje wiedzą specjalną i nie on powinien ją oceniać. Może ocenić ją jedynie pod kątem rzetelności, niepełności i niejasności oraz przydatności w sprawie15. W pracy podjętej przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości16 doko- nano próby oceny obecnego systemu biegłych sądowych, gdzie 87 badanych wskazało na potrzebę zmiany w polskim systemie biegłych sądowych. Oznacza to, że poziom meryto- ryczny i oczekiwania sędziów co do samych opinii budzą wiele kontrowersji. Sędziowie określili go jako system niewydolny i wymagający zmiany całkowitej. Jednak wiele zastrze- żeń budzi samo podejście niektórych sędziów, którzy nie potrafią właściwie postawić pytań i głównej tezy w postanowieniu, sugerując niejednokrotnie biegłemu oczekiwane odpowiedzi. Pytania formułowane są często w sposób nieodpowiedni i mylący. Przepisanie „oczekiwań i próśb” stron co do opinii wydanej na ich korzyść z niezachowaniem bezstronnych wnio- sków biegłego to jeden zasadniczych błędów popełnianych przez system biegłego sądowego. Oczekiwanie, że biegły wyda opinię, która rozstrzygnie spór, jest kolejnym poważnym błę- dem, ponieważ biegły nie jest i nie może być organem rozstrzygającym. Jedynie rzeczowo oceniającym fakty i dowody za pomocą wiedzy specjalnej, którą posiada. Wśród propono- wanych przez prezesów sądów okręgowych modyfikacji najczęściej wymieniane to: pod- niesienie wynagrodzenia biegłych, co miałoby zwiększyć zainteresowanie specjalistów pełnieniem funkcji biegłego. Pozostałe proponowane zmiany to:  zwiększenie liczby biegłych (szczególnie lekarzy w deficytowych dziedzinach oraz w najczęściej występujących jednostkach chorobowych);  zdyscyplinowanie biegłych do terminowego wydawania opinii;  utworzenie ogólnopolskiej listy biegłych, która zawierałaby informacje o wszystkich biegłych sądowych — jakie aktualnie wykonują zlecenia, na kiedy mogą sporządzić opinię, oraz umożliwiałaby szybki kontakt z biegłym; najlepiej, gdyby taka lista była dostępna w Internecie;  stworzenie organu zajmującego się weryfikacją kandydatów na biegłych oraz bieżącą oceną pracy biegłych;  wprowadzenie wymogu posiadania kilkuletniego doświadczenia w dziedzinie, w której kandydat na biegłego ma wydawać opinie, oraz „nałożenie obowiązku podnoszenia swoich kompetencji poprzez udział w szkoleniach, kursach, warsztatach, konferencjach itd.”. 14 Art. 201 k.p.k., art. 285 §3 k.p.c., art. 286 k.p.c., art. 290 k.p.c. 15 Odnośnie do pojęć niepełności i niejasności, wyrok SN z 07.10.2009 r. IV KK 174/09. 16 Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, dr P. Ostaszewski, Joanna Klimczak, Justyna Włodarczyk-Madejska, Kamil Joński, Warszawa 2016. Poleć książkęKup książkę 146 Informatyka sądowa w praktyce Poleć książkęKup książkę Skorowidz A baza danych, 26 biegły, 13 adres, 88, 89 analiza aplikacji, 99, 100, 101 artefaktów, 44 dokumentacji projektowej, 289 informacji cyfrowych, 7, 29 oprogramowania, 70, 261 użytkowego, 70 złośliwego, Patrz: oprogramowanie złośliwe analiza powłamaniowa, 44, 75 systemów informatycznych, 70 śledcza, 44, 75 automatyzacja, 101 post mortem, Patrz: badanie post mortem zdarzeń w osi czasu, 96, 97 archeologia cyfrowa, 28 ARP-spoofing, 67 atak, 75, 67, 68 B badanie bezpieczeństwa, 61 funkcjonalności, 61 jakości systemów, 61 oprogramowania, 64, 261 post mortem, 27, 48 standard COBIT, 61, 62, 63 GTAG, 61 ad hoc, 13, 18 dokumenty, 16 funkcjonariuszem publicznym, 20 instytucjonalny, 13 metodyka pracy, 139 ocena pracy, 144 ochrona prawna, 20 odpowiedzialność cywilna, 19, 20 dyscyplinarna, 18 karna, 17, 18 odszkodowawcza, 19 opinia, Patrz: opinia prawa, 15 przyrzeczenie, 16 stały, 13, 18 wezwanie, 144 wynagrodzenie, 14, 15 big data, 55 bloker, 46 programowy, 27, 36 sprzętowy, 26, 36, 38, 59 zapisu, 36 Bunting Steve, 29 C cache, Patrz: pamięć podręczna Carrier Brian, 81 Carvey Harlan, 27, 82 Poleć książkęKup książkę 420 dane D baza, Patrz: baza danych filtrowanie, 58 identyfikacja, 58 integralność, 26 kopia binarna, Patrz: kopia binarna przepływ, 27 przeszukiwanie za pomocą słów kluczowych, 43 szyfrowanie, 92 ulotne, 86 zabezpieczanie, 26 zanieczyszczenie, 26, 28 dowód elektroniczny, 26 dziennik zabezpieczeń, 82 zdarzeń aplikacji, 93 systemowych, 82 E F ekspertyza, 22 flooding, 67 funkcja haszująca, Patrz: funkcja skrótu SHA, 49 skrótu, 42, 43, 49 geologia cyfrowa, 28 G I identyfikator PID, 28 incydent informatyczny, 7, 27 informatyka sądowa, 7, 8 śledcza, 7, 27, 28, 44 dochodzenie, 28 sprzęt, Patrz: sprzęt i-węzeł, 28 K karta sieciowa, 88 keylogger, 68 kod źródłowy, 25 Skorowidz komputer chłodzenie, 34, 35 konfigurowanie, 29, 30, 31, 32, 38 pamięć, 32 procesor, 31 kontener binarnych obrazów dysku, 45, 46 kopia binarna, 45, 59 badanie, 48 obróbka, 41, 43 oprogramowanie, 38, 40, 41 tworzenie, 46, 47 Kovar David, 81 kryptoanaliza, 68 L licencja, 25, 26, 109, 110, 111, 112, 114 Linux, 44, 114 lista biegłych sądowych, 13, 14 Locard Edmond, 28 log komputerowy, 26, 78 M mailbombing, 67 maszyna wirtualna Oracle VM VirtualBox, 44 metadane, 26, 46, 96 analiza, 97 przechwytywanie, 81 MMS, 26 Mutl Michał, 44 nagranie dźwiękowe, 26 N O obraz śledczy kwalifikowany, 45 ochrona dóbr osobistych, 204 opinia, 117, 142 dotycząca badań nośników i informatyki śledczej, 119, 120 elektroniki, 155 miernictwa i metrologii, 160 mobile forensic, 166 nośników i informatyki śledczej, 166 oceny systemów komputerowych, 119, 125 uszkodzenia laptopa, 318 wad fizycznych sprzętu radiowego, 308 wady fabrycznej laptopa, 330 wyceny systemów teleinformatycznych, 119, 130, 133, 136 Poleć książkęKup książkę Skorowidz ocena, 144 prywatna, 22 struktura, 22 termin, 119 ustna, 144 uzupełniająca, 143, 144 wnioski, 143 z zakresu elektroniki, 147 zakres, 21 oprogramowanie badanie, 64, 261 do badania urządzeń mobilnych, 187 do kryptografii, 29 licencja, 109 wersja, 110 wycena, 103, 105, 109 złośliwe, 92, 93, 94, 95 P pamięć, 31, 32 pen test, 65, 66 metodologia, 69 permissive, Patrz: licencja liberalna phishing, 75 ping flood, 75 ping of death, 75 plik, 26 atrybuty, 96 binarny obraz dysku, 45 bodyfile, 81 hibernacji, 83 konfiguracyjny, 78 prefetch, 83 rejestru systemowego, 78 typ, Patrz: typ wymiany, 86 postanowienie, 117, 119 cywilne, Patrz: sprawa cywilna procesor, 31 program AccessData FTK Imager, 38, 53 AlternateStreamView, 94 antywirusowy, 93 ASA, 100 Attack Surface Analyzer, 100 AXIOM CLOUD, 55 Axiom Examine, 43 Axiom Process, 43 Belkasoft Evidence Center, 43 CaseNotes, 44 421 cryptcat, 87 Cygwin, 44 DB Browser, 84 Digital Forensic Tool Testing, 44 Dr Watson, 94 EnCase, 53, 81, 84 EnCase Forensic, 41, 96 EnCase Imager, 40 Event Log Explorer, 44 FTK Imager, 46 hydra, 65 Log2Timeline, 96 LogParser, 44, 84 Magnet Axiom, 43 Malicious Software Removal Tool, Patrz: program MRT MediaEraser Premium, 91 medusa, 65 mft.pl, 81 MinGW, 44 MOBILedit! Forensic, 188 MRT, 93, 94 Nirsoft, 44 nmap, 65 Offvis, 44 open source, 44 OWASP ZAP, 65 Oxygen Forensic Detective, 192, 193, 197, 198 Oxygen Forensic Viewer, 194 Oxygen Forensic Suite, 198, 199, 200 Plist Viewer, 199 ProDiscover, 44 Regedit, 84 RegRipper, 84 SoftPerfect Network Scaner, 89 SQLite Viewer, 199 Struktured Storage Viewer, 44 SzpiegPC, 53, 83, 84, 94 Tableau Imager, 38 Task Manager DeLuxe, 53 tcpdump, 88 UFED Physical Analyzer, 189 Visual Studio, 44 Volatility, 65 WebScrab, 65 WFP Checker, 94 Windows Defender, 94 Windows File Analyzer, 44, 53, 82, 83, 84 Wireshark, 65, 89 Woanware, 44 WRR MiTeC, 84 Poleć książkęKup książkę 422 program XACT, 192 XRY, 191 XRY Cloud, 44 Zenmap, 65 projekt informatyczny, 69 przechwytywanie pakietów, 88 przypadek testowy, 61 R RAM, Patrz: pamięć operacyjna raport, 43 rejestr systemowy, 84 replikator, 49 rzeczoznawca, 13, 22 S scenariusz testowy, 61 sieć TOR, 91 WAN, 89 włamanie, Patrz: włamanie do sieci skaner antywirusowy, 93 SMS, 26 sniffer, 88 sniffing, 67, 75 sprawa cywilna, 26 sprzęt, 29, Patrz też: komputer stanowisko badawcze, 76 diagnostyczne, 147, 172, 177, 186 do badania urządzeń mobiln
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Informatyka sądowa w praktyce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: