Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00115 004279 15178224 na godz. na dobę w sumie
Insight. Droga do mentalnej dojrzałości - ebook/pdf
Insight. Droga do mentalnej dojrzałości - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 704
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-3200-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> kompetencje osobiste
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Mentalna dojrzałość to stan głębokiej równowagi psychicznej, zdrowego samowsparcia i wolności od autodestrukcyjnych nawyków naszego umysłu. To samoświadomość prowadząca do zrozumienia swojej natury, a także odwaga do życia w zgodzie ze sobą. To również otwartość na swój świat wewnętrzny i gotowość do spojrzenia w najgłębsze zakamarki własnej psychiki.

Droga do stanu mentalnej dojrzałości jest fascynującą podróżą do wnętrza siebie. Podróżą, której celem jest wgląd, samopoznanie i samodzielne rozwiązanie własnych mentalnych łamigłówek. Co Cię czeka na końcu tej drogi? Życie pełnią życia, według Twojego własnego przepisu.

Insight to metoda, dzięki której przejdziesz przez ten proces samodzielnie, krok po kroku. Swoją przygodę zaczniesz od uspokajania chaotycznego umysłu i wglądu w swój świat wewnętrzny. Następnie nauczysz się wsłuchiwać w głos intuicji, tak aby móc odnajdywać w sobie odpowiedzi na najważniejsze pytania. Zdobędziesz też umiejętność nawiązywania dialogu z różnymi częściami własnej osobowości i poznasz cały zestaw praktycznych narzędzi do systematycznej pracy nad sobą.

Chcesz zajrzeć do środka? Zapnij pasy. Zaczynamy.

Dodatkiem do książki jest darmowa aplikacja mobilna In:sight, która powstała w celu ułatwienia korzystania z metod poznanych w książce.
Michał Pasterski - Od 10 lat zgłębia i praktykuje psychologię i wiedzę o ludzkim mózgu. Uwielbia słowo pisane. Jest autorem jednego z najpopularniejszych w Polsce blogów na temat rozwoju osobistego i edukacji. W ciągu ostatnich 8 lat napisał ponad 350 artykułów, które czyta więcej niż milion osób rocznie. Jest założycielem Life Architect, firmy zajmującej się projektowaniem i tworzeniem alternatywnych narzędzi edukacyjnych. Wierzy w skuteczność indywidualnej pracy z człowiekiem i jako doświadczony coach wspiera w rozwoju osobistym Polaków na całym świecie. Na początku 2016 roku założył Fundację Świadoma Edukacja, której celem jest promowanie alternatywnych form nauczania i wspieranie dzieci z ograniczonym dostępem do edukacji. Obecnie zajmuje się tworzeniem nowego modelu szkoły, z którego chce uczynić powszechną na całym świecie alternatywę dla obecnego systemu oświaty (z psychologią jako głównym filarem programu nauczania). W międzyczasie jest... szczęśliwym mężem, zapalonym podróżnikiem (stałym bywalcem południowo-wschodniej Azji) oraz pasjonatem zdrowego odżywiania i gotowania. W wolnych chwilach praktykuje medytację, uprawia jogę, gra na pianinie i czyta książki Stephena Kinga.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

• Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność S P I S T R E Ś C I Poleć książkęKup książkę Wstęp Wszechświat na wyciągnięcie ręki Jak powstawała ta książka? Wprowadzenie Kilka wskazówek na dobry początek Zawartość książki CZĘŚĆ I. DOJRZAŁOŚĆ Rozdział 1. Edukacja Początek Moje doświadczenia z rozwojem osobistym Błędy systemu edukacji Świadoma edukacja Szkolenia motywacyjne Otwarty umysł Odkrywanie siebie Rozdział 2. Ludzka natura Inteligencja natury Piramida potrzeb Równowaga psychiczna Destrukcyjne wzorce społeczne 10 cech ludzkiej natury Rozdział 3. Droga do dojrzałości Mentalna dojrzałość Samowsparcie Samoakceptacja 12 13 14 20 21 32 39 40 42 44 47 55 57 61 63 68 70 74 81 88 97 132 134 144 154 7 Poleć książkęKup książkę W zgodzie ze swoją naturą Pułapka braku akceptacji Po co nam szczęście? Droga do dojrzałości Poza dojrzałość CZĘŚĆ II. WGLĄD Rozdział 4. Metoda Insight Szerszy obraz Coaching Psychoterapia Metoda Insight Wsparcie z zewnątrz Rozdział 5. Introspekcja Podróże w głąb siebie Chaotyczny umysł Spotkanie z mnichem Introspekcja 5 zasad metody Insight Trening introspekcji Rozdział 6. Myślenie intuicyjne Zmiana toru Inteligencja organizmu Potęga myślenia bez myślenia Kreatywny wgląd Metoda doświadczania przeszkody 8 165 168 177 183 199 205 206 208 209 215 217 225 234 236 238 249 253 259 281 304 306 311 324 328 332 Poleć książkęKup książkę Rozdział 7. Samopoznanie 100 tysięcy złotych Pułapka autorytetu Samopoznanie Sztuka oszukiwania siebie Ocena swojej rzeczywistości Naturalne talenty Plan rozwoju osobistego Poszerzanie świadomości CZĘŚĆ III. PRAKTYKA Rozdział 8. Myślenie pytaniami Pytania = twórcze myślenie Rodzaje pytań Jak zadawać sobie pytania Model GROW Myślenie pytaniami Pytania wspierające Pytania wzmacniające Rozdział 9. Wewnętrzne porozumienie Słyszę głosy Mentalne zgromadzenie Twoje subosobowości W służbie zaspokajania potrzeb Integracja osobowości Akceptacja subosobowości 348 350 353 358 362 369 402 409 418 433 434 437 441 447 457 467 476 480 494 496 501 510 524 532 537 9 Poleć książkęKup książkę 541 565 586 588 591 600 609 613 621 628 629 631 634 642 643 646 654 655 Wewnętrzne porozumienie Rozwiązywanie konfliktów wewnętrznych Rozdział 10. Spotkania ze sobą Rajskie rytuały Spotkania ze sobą Sesja Insight Nawyki Tabela nawyków Eksperymenty Narzędzia Insight Zarządzanie rozwojem osobistym Narzędzia Insight: Praktyka Wybór narzędzi Podsumowanie Poza sesjami Mapa metody Insight Minisesje Kilka wskazówek na koniec 10 Poleć książkęKup książkę Zakończenie Dziękuję Twój głos Spotkajmy się Dodatek 1. Lekkość myślenia Dodatek 2. Plan na 30 dni Lista ćwiczeń Lista zagadnień Bibliografia Materiały dodatkowe 662 665 667 669 674 685 688 690 693 696 11 Poleć książkęKup książkę P I R A M I D A P O T R Z E B Wyobraź sobie dopiero co kiełkującą w lesie roślinkę, która w przyszłości wyrośnie na duże i solidne drzewo. Aby drzewo mogło rosnąć, musi ono zadbać o zaspo- kojenie zestawu podstawowych potrzeb: dostępu do wody, światła słonecznego, składników mineralnych w glebie itp. Podobnie działa organizm ludzki. Jego przetrwanie jest uzależnione od tego, czy będzie w stanie zaspokoić potrzebę oddychania, jedzenia, picia, bezpieczeństwa i reprodukcji. Całe nasze ciało jest zbudowane tak, by zaspokajanie tych potrzeb było jak najłatwiejsze. Każda część naszego ciała ma swoją rolę w tym procesie — płuca pozyskują tlen z powietrza, jelita zdobywają składniki odżywcze z pożywienia oraz pozbywają się toksyn itp. Mózg jest centrum dowodzenia, dzięki któremu jesteśmy w stanie jeszcze skuteczniej zaspokajać nasze potrzeby. Możemy ugotować pyszny posiłek, który zaspokoi nasz głód. Możemy dać z siebie wszystko w pracy, w której zarabiamy pieniądze na życie (a dzięki nim zaspokajamy potrzebę bezpieczeństwa i posia- dania dachu nad głową). Możemy też przygotować sobie łóżko, dzięki któremu odpoczniemy po ciężkim dniu. Według jednej z definicji „potrzeby są to wrodzone tendencje do działania, wy- nikające z pewnego braku w organizmie człowieka lub rodzące się z jego na- turalnych, wewnętrznych możliwości, które szukają aktualizacji”6. Jest to więc odczucie związane z brakiem czegoś, co jest ważne dla przetrwania i rozwoju organizmu. To stan, który motywuje nas do likwidacji tego braku. Potrzeba jest nieodłączną częścią natury każdego żywego organizmu. Wszystko, co robimy, jest podporządkowane naszym potrzebom — zarówno tym fizjologicznym, jak i psychologicznym. Niestety, zaspokajanie potrzeb nie jest takie proste. W końcu warunki zewnętrz- ne ciągle się zmieniają. Organizm musi się adaptować do zmiennego otoczenia. Musi być elastyczny, bo w innym przypadku nie przetrwa. Dlatego wspomniane wcześniej młode drzewko musi mieć zdolność do utrzymywania wewnętrznej równowagi i samoregulacji procesów biologicznych. Ta zdolność nazywana jest 6. Rulla L.M., Psicologia del profondo e vocazione. Le persone, Torino 1976, s. 38. 74 Poleć książkęKup książkę homeostazą i jest naturalną zdolnością każdego żywego organizmu. Równowaga jest zachwiana wtedy, gdy niektóre potrzeby pozostają niezaspokojone. Kiedy do młodych liści dociera za mało promieni słonecznych, roślina zrobi wszystko, aby przywrócić balans w systemie. Dlatego stawiając rośliny na parapecie, możemy często zaobserwować, jak „wyciągają” swoje liście i kwiaty w stronę okna, żeby mieć dla siebie więcej promieni słonecznych. Dokładnie to samo dzieje się w przypadku ludzkiego ciała. Homeostaza jest podstawowym warunkiem zdrowia organizmu i każde zaburzenie w jego równowadze będzie bodźcem dla działań mających na celu jej przywrócenie. Nasze ciało stale informuje nas o swoich potrzebach za pomocą rozmaitych sygnałów. Na przykład poprzez niedające spokoju uczucie głodu lub pragnienia motywuje nas do zajrzenia do lodówki. Nie musisz się martwić, że umrzesz z głodu, bo zapomniałeś przygotować sobie posiłek. W pewnym momencie twoje ciało będzie tak wyraźnie informowało cię o głodzie, że zrobisz wszyst- ko, by zdobyć pożywienie. Najważniejsza w danej chwili potrzeba będzie do ciebie wręcz krzyczała, tak abyś nie mógł jej zignorować. Twój organizm jest bezbłędnym, biologicznym komputerem, który da ci wyraźny sygnał, gdy tylko przyjdzie czas na jedzenie. Oczywiście homeostaza dotyczy nie tylko potrzeb fizjologicznych, ale również tych bardziej skomplikowanych potrzeb psychologicznych. Tak jak twoje ciało doskonale wie, czego potrzebujesz, abyś był zdrowy fizycznie, tak twoja psychi- ka doskonale wie, czego potrzebujesz, abyś był zdrowy psychicznie. Niektórzy nazywają te potrzeby potrzebami wyższego rzędu, ale tak samo jak w przypadku potrzeb fizjologicznych, są one związane z dwoma podstawowymi instynktami człowieka: instynktem przetrwania i instynktem rozwoju. Gdy zaspokoimy te najbardziej podstawowe potrzeby (na przykład dach nad głową i dostęp do żywności), nasz organizm od razu poinformuje nas o kolejnych (na przykład o potrzebie przynależności do grupy). Niektórzy psychologowie twierdzą, że całe ludzkie cierpienie jest efektem niezaspokojonych potrzeb. Dzieje się tak dlatego, że bardzo często nie umiemy dbać o nasze potrzeby albo robimy to w błędny i nieskuteczny sposób. 75 Poleć książkęKup książkę Istnieje wiele klasyfikacji ludzkich potrzeb. Jedne są bardziej ogólne, inne bardziej szczegółowe. Do tych najpopularniejszych należy hierarchia potrzeb Abrahama Maslowa. Ten amerykański psycholog był jednym z najważniejszych przedsta- wicieli psychologii humanistycznej7. Na jego nieszczęście, mimo że pozostawił po sobie bardzo wartościowe prace naukowe, dziś jest pamiętany praktycznie tylko jako twórca piramidy potrzeb. Co więcej, nawet ten model jest traktowany bardzo powierzchownie i pada ofiarą wielu zniekształceń. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że obiektem zainteresowania tego psychologa były przede wszyst- kim osoby realizujące się, twórcze, szczęśliwe. Zbadał on profil psychologiczny setek takich osób i zebrał swoje odkrycia w książce W stronę psychologii istnienia. Tak jak twoje ciało doskonale wie, czego potrzebujesz, abyś był zdrowy fizycznie, tak twoja psychika doskonale wie, czego potrzebujesz, abyś był zdrowy psychicznie. Piramidę potrzeb Maslowa przedstawia rysunek 2.1. na kolejnej stronie. Przyjrzyjmy się teraz poszczególnym potrzebom: • Potrzeby fizjologiczne. Są to podstawowe warunki, które muszą być speł- nione dla przetrwania naszego organizmu. Bez jedzenia, wody, tlenu i snu nasze ciało nie przetrwa. Natomiast bez seksu nie przetrwa gatunek ludzki. • Potrzeba bezpieczeństwa. Jest ona wyrażana poprzez dążenia do uzyska- nia stabilizacji, uwolnienia się od strachu i lęku, szukania opieki i oparcia. W praktyce sprowadza się między innymi do dbania o dach nad głową, 7. Nurt psychologii humanistycznej powstał jako odpowiedź na ograniczenia psychoanalizy i beha- wioryzmu, które pomijały w swoich badaniach takie obszary jak ludzki potencjał, twórczość i zdrowie psychiczne. Według przedstawicieli psychologii humanistycznej w każdym człowieku istnieje potencjał wewnątrzsterowności, który działa wtedy, gdy nie jest w żaden sposób blokowany przez zewnętrzne przymusy. 76 Poleć książkęKup książkę SAMOREALIZACJA Rozwój osobisty, realizowanie celów, pasja SZACUNEK I UZNANIE Kompetencja, poważanie, prestiż, obraz siebie MIŁOŚĆ I PRZYNALEŻNOŚĆ Miłość, więź, bliskość, akceptacja BEZPIECZEŃSTWO Dach nad głową, spokój, opieka, wygoda, oparcie POTRZEBY FIZJOLOGICZNE Jedzenie, tlen, woda, seks, sen Rysunek 2.1. Piramida potrzeb Maslowa szukania stałego i pewnego zarobku, strachu przed daleką podróżą lub lęku przed porażką. • Potrzeba miłości i przynależności. Gdy potrzeby wymienione wyżej są zaspokojone, pojawia się chęć odnalezienia swojego miejsca w społeczności (na przykład w rodzinie). Każdy z nas ma potrzebę kochać i być kochanym. Chcemy czuć się ważni, potrzebni, dostrzegani. Dla większości z nas życie w samotności to życie pozbawione sensu. Ta potrzeba w praktyce wyraża się poprzez chęć bycia zaakceptowanym w grupie znajomych, nawiązywanie nowych znajomości, strach przed krytyką (ponieważ krytyka może oznaczać wykluczenie z grupy) i odrzuceniem, jak również poprzez potrzebę dotyku, bliskości i intymności. • Potrzeba szacunku i uznania. Ta potrzeba jest związana z pragnieniem posiadania stabilnej, dobrej samooceny. Chcemy mieć szacunek do siebie i szukamy szacunku w tym, jak traktują nas inni ludzie. Chcemy akceptować 77 Poleć książkęKup książkę siebie i pragniemy być akceptowani. Uznanie ze strony innych daje nam po- czucie pewności siebie oraz poczucie bycia pożytecznym i potrzebnym. Brak zaspokojenia tej potrzeby prowadzi do poczucia niższości i słabości. Potrzeba szacunku i uznania w praktyce wyrażana jest między innymi poprzez dbanie o swój wizerunek, wspinanie się po szczeblach kariery, opisywanie swoich sukcesów na portalach społecznościowych czy dbanie o garderobę zgodną z obecnymi trendami. • Potrzeba samorealizacji. To potrzeba kluczowa w zrozumieniu istoty roz- woju osobistego, która polega na zrealizowaniu potencjału tego, kim jako ludzie możemy się stać. Poświęcę jej trochę więcej miejsca za kilka chwil. W naszym codziennym życiu wyrażana jest między innymi poprzez nabywa- nie nowych umiejętności, gromadzenie wiedzy, podróżowanie czy rozwijanie swoich talentów. Z biegiem czasu Maslow dodał do swojej piramidy jeszcze potrzebę transcendencji. Jest ona związana z oddawaniem się wyższym celom — takim, które leżą poza nami. W praktyce sprowadza się to do zachowań altruistycznych, wykracza- nia poza swoje „ja” w celu doświadczenia jedności z innymi istotami ludzkimi (i z naturą), rozmaitych rytuałów religijnych i praktyk duchowych, medytacji czy zażywania roślin psychodelicznych. Oczywiście dla każdej z tych potrzeb mógłbym podać dziesiątki, jeśli nie setki przykładów, z których większość doskonale znasz ze swojego życia. Tak naprawdę wszystkie nasze działania są sposobami na zaspokajanie poszczególnych potrzeb naszego organizmu. Piramida Maslowa to model, który mimo swojej popularności jest dość często krytykowany. Dlaczego? Ponieważ nie ma żadnych dowodów na to, że każdy człowiek będzie realizował poszczególne potrzeby właśnie w tej kolejności. Twier- dzenie, że nikt nie będzie zajmował się rozwojem osobistym, dopóki nie będzie miał akceptacji, szacunku czy uznania od innych ludzi, jest dość wątpliwym założeniem. Powszechnie znane są też przykłady artystów, którzy potrafili nie jeść przez wiele godzin, niesieni falą inspiracji. 78 Poleć książkęKup książkę Jednak Maslow nigdzie nie powiedział, że jedne potrzeby są ważniejsze od drugich. Wystarczy zajrzeć do jego książek i zobaczyć, że nazywając potrzeby wyższymi lub niższymi, konsekwentnie używał cudzysłowu. W jednej ze swoich książek napisał: „Potrzeba bezpieczeństwa jest przeważająca biologicznie, a więc jest silniejsza, bardziej gwałtowna i żywotna niż na przykład potrzeba miłości, zaś potrzeba pokarmu jest zazwyczaj silniejsza od nich obu”8. W swojej hierarchii Maslow dzieli potrzeby na podstawowe (fizjologiczne i bez- pieczeństwa) oraz psychologiczne (miłości i przynależności, szacunku i uznania). Te pierwsze są podstawowe w tym sensie, że są one kluczowe dla przetrwania organizmu. Maslow porównuje je do fundamentów domu. Wszyscy dobrze wiemy, że jeśli nie jedliśmy nic od 24 godzin, znalezienie pożywienia będzie dla nas potrzebą numer jeden. Ale jeśli w tym samym momencie znajdziemy się pod wodą, taką potrzebą stanie się dostęp do tlenu. To naturalny porządek wyboru, według którego działa nasz nieświadomy umysł. Gdy potrzeby podstawowe są zaspokojone, aktywują się te, które znajdują się wyżej na piramidzie. Wtedy cała nasza uwaga jest skierowana na szukanie akceptacji, miłości, szacunku itp. Nasz mózg nie jest w stanie skupić się na wszystkim naraz, dlatego zawsze dba o to, co w danej chwili jest kluczowe dla przetrwania, bezpieczeństwa i dobrobytu całego organizmu. Oczywiście nie zawsze kolejność będzie identyczna z tą, którą widzisz na schemacie (mogą na to wpływać różne czynniki, na przykład osobowość lub konkretna sytuacja). Z tego względu warto traktować piramidę Maslowa jako uproszczony model, a nie jako dokładny opis rzeczywistości. Znacznie szerszy podział potrzeb zaproponował amerykański psycholog Henry Murray. Twierdził on, że indywidualne różnice w tych potrzebach są podstawą różnorodności osobowości ludzi na świecie. Mamy te same potrzeby, ale w celu osiągnięcia psychicznej równowagi każda z nich musi być zaspokojona w innym stopniu. Daj sobie teraz chwilę na refleksję nad tym, w jaki sposób twoje potrzeby różnią się od potrzeb twoich bliskich. Kluczem do budowania dobrych relacji z innymi jest poznawanie i akceptowanie potrzeb innych ludzi. Rozumiejąc 8. Maslow A.,W stronę psychologii istnienia, Poznań 2004. 79 Poleć książkęKup książkę mechanizmy, które tutaj omawiam, będziesz mógł skuteczniej pomagać innym w zaspokajaniu ich własnych potrzeb. Henry Murray wyróżnił pięć kategorii potrzeb: ambicję, materializm, władzę, bli- skość, informację. On również rozróżniał potrzeby pierwotne, czyli fizjologiczne (woda, jedzenie, tlen), i wtórne, czyli psychologiczne. Do potrzeb określonych przez Murraya należą między innymi: potrzeba osiągnięć, uznania, szacunku, autonomii, przynależności, niezależności, odrzucenia, seksu, unikania winy, unikania szkody, zabawy, dominacji. Klasyfikacji potrzeb jest znacznie więcej, ale poznawanie ich wszystkich nie jest w tej chwili konieczne. Propozycja Abrahama Maslowa wydaje się najbardziej przejrzysta i przydatna w kontekście praktyki rozwoju osobistego. Poniżej wy- mieniam jeszcze kilka dodatkowych potrzeb, które według mnie warto brać pod uwagę podczas pracy nad sobą (w nawiasie wymieniam stany i zachowania związane z zaspokajaniem poszczególnych potrzeb): • potrzeba wyrażania siebie (twórczość, malowanie, śpiewanie, taniec, pisanie); • potrzeba odpoczynku (sen, relaks, lenistwo, zmęczenie); • potrzeba zabawy (robienie babek z piasku, wyjście na imprezę, wygłupianie się z przyjaciółmi); • potrzeba niesienia pomocy innym (zachowania altruistyczne, wspieranie organizacji charytatywnych). 80 Poleć książkęKup książkę R Ó W N O W A G A P S Y C H I C Z N A Przyjrzyj się jeszcze raz wszystkim wymienionym do tej pory potrzebom i za- stanów się, w jakim stopniu zaspokajasz swoje własne. Odpowiedz sobie na poniższe pytania: • Na ile w skali od 1 do 10 zaspokajasz poszczególne potrzeby (1 = w ogóle, 10 = w pełni)? Zapisz odpowiednią ocenę przy każdej potrzebie. • Które potrzeby wymagają obecnie najwięcej twojej uwagi? • Na ile odczuwasz chęć zajmowania się takimi potrzebami jak samorealizacja, transcendencja, wyrażanie siebie? • Które z podstawowych potrzeb są przez ciebie najbardziej zaniedbane? Z mojego doświadczenia wynika, że do najbardziej zaniedbanych potrzeb należą potrzeba miłości i przynależności, odpoczynku i zabawy. Są one zresztą ze sobą ściśle powiązane. Osoby, którym w dzieciństwie brakowało bliskości, miłości i akceptacji rodziców, często odczuwają braki w tym zakresie w dorosłym życiu. Może się to przełożyć na brak umiejętności kochania siebie, a co za tym idzie — na brak umiejętności dbania o siebie. W efekcie zaniedbywane są również potrzeby odpoczynku i zabawy. Im więcej masz „dziur” w potrzebach „niższego” rzędu, tym mniej sił mentalnych będziesz mógł przeznaczyć na takie potrzeby jak samorealizacja czy transcendencja. Teraz dla odmiany wyobraź sobie, jak by wyglądało twoje życie, gdyby wszystkie twoje potrzeby były w 100 procentach zaspokojone. Jak by wyglądał twój dzień? Co byś robił w pracy, a co w czasie wolnym? Zamknij oczy i przeznacz chwilę na wyobrażenie sobie takiej wersji swojego życia. Sztuka zaspokajania swoich potrzeb zaczyna się od ich trafnej identyfikacji. Dla- tego zrobisz teraz ćwiczenie, dzięki któremu będziesz mógł prawidłowo określić, z jakimi potrzebami są związane twoje codzienne zachowania. 81 Poleć książkęKup książkę Ćwiczenie: Identyfikacja potrzeb Czas: 5 – 10 minut Wypełnianie poniższej tabeli zacznij od lewej kolumny. Wpisz tam kilka swoich zachowań, które zauważasz u siebie na co dzień. Mogą to być zachowania ce- lowe (realizowanie zadań w pracy, spotkanie z przyjacielem, zakup mieszkania), spontaniczne (spacer po lesie, słodkie lenistwo przed telewizorem) lub nawykowe (palenie papierosów, zdrowe odżywianie, bieganie). Mogą to być zachowania zarówno destrukcyjne, jak i wspierające. Oczywiście możesz tego nie robić, ale wtedy… równie dobrze możesz zamknąć tę książkę i już nigdy do niej nie wracać. Po co miałbyś ją czytać, skoro chcesz pomijać ćwiczenia — najważniejszą jej część? Wypełnij teraz lewą kolumnę tabeli. Zachowanie Potrzeba 82 Poleć książkęKup książkę A teraz zajmiesz się prawą kolumną. Każde nasze działanie ma jakiś cel, a tym celem jest zaspokojenie konkretnej potrzeby (lub zestawu potrzeb). Przykładowo za spotkaniem z przyjacielem może stać potrzeba przynależności albo bliskości. Za lenieniem się może stać potrzeba odpoczynku. Za paleniem papierosów może stać potrzeba przynależności (do grupy ludzi idącej na papierosa) bądź odpoczynku (chwila na odstresowanie się) albo i jedna, i druga naraz (co zdarza się dość często, dlatego niektórym tak trudno jest rzucić palenie). Zastanów się teraz, jakie potrzeby kryją się za zachowaniami, które zapisałeś w prawej kolumnie tabeli. Wpisz odpowiednie potrzeby do prawej kolumny. Jeśli zidentyfikowanie potrzeby nie jest dla ciebie łatwym zadaniem, możesz wes- przeć się pytaniem „Co mi to daje?”. Zadawaj je w odniesieniu do konkretnego zachowania tak długo, aż odkryjesz, co się za nim kryje. Weźmy za przykład „inicjowanie kłótni z partnerem”: — Co mi to daje? — Przekonanie partnera do mojego zdania. — Co mi to daje? — Zaakceptowanie mojego punktu widzenia przez mojego partnera. — Co mi to daje? — Poczucie akceptacji. W ten sposób odkrywasz, że za wywoływaniem konfliktów może stać potrzeba akceptacji. Oczywiście łańcuch pytań może być znacznie dłuższy. Daj sobie chwilę na odkrywanie różnych możliwości i zastanów się, która z nich najlepiej odpowiada stanowi faktycznemu. Przyjrzyj się swojej tabeli i zwróć uwagę na te zachowania, które są destrukcyjne, niekorzystne dla ciebie lub w jakiś sposób utrudniają ci życie. Teraz widzisz, że za nimi też stoi jakaś potrzeba. Dopóki nie znajdziesz innej drogi do zaspokojenia tej potrzeby, uwolnienie się od destrukcyjnego zachowania może być ponad twoje siły. 83 Poleć książkęKup książkę Ćwiczenie krok po kroku: 1. W lewej kolumnie tabeli wpisz kilka swoich zachowań z codziennego życia. 2. Zastanów się, jaka potrzeba stoi za każdym z tych zachowań, i wpisz każdą z nich w prawej kolumnie tabeli. Oprócz odkrycia tego, jakimi potrzebami obecnie kierujesz się w życiu, celem tego ćwiczenia było odróżnienie potrzeb od sposobów na ich zaspokajanie. Niestety, dla wielu osób to jedno i to samo. Niektórzy myślą, że to, czego w życiu potrze- bują, to dobra, prestiżowa praca, wygodny i ładny samochód, duży i nowoczesny dom, atrakcyjny partner i góra pieniędzy. Tymczasem wszystkie te rzeczy są tylko przykładami sposobów na zaspokojenie takich potrzeb jak bezpieczeństwo, poczucie przynależności czy szacunku i uznania. Dla niektórych są to trafione sposoby, jednak dla wielu nie. Jeśli rozumiemy różnicę pomiędzy potrzebą a sposobem na jej zaspokojenie, życie staje się łatwiejsze. Zaczyna do nas docierać, że możemy dbać o nasze po- trzeby inaczej niż do tej pory. Bardziej adekwatnie. Skuteczniej. Przykładowo kiedy chcemy zaspokoić potrzebę samorealizacji, przestajemy być ograniczeni do wspinania się po szczeblach kariery czy zdobywania kolejnych certyfikatów świadczących o naszych umiejętnościach. Nagle zdajemy sobie sprawę z tego, że aby móc się realizować, możemy robić wiele innych rzeczy. Możemy angażować się w nowe pasje i hobby, podróżować po świecie, dzielić się z innymi ludźmi naszymi ideami, wyrażać siebie poprzez tworzenie muzyki lub malowanie. Mo- żemy też inspirować się innymi kulturami, podpatrując, jak tam ludzie dbają o poszczególne potrzeby (podstawowe potrzeby psychologiczne są uniwersalne dla wszystkich ludzi, ale sposoby na ich zaspokajanie są różne w zależności od kultury). Znajdując najlepszy, najbardziej dopasowany do naszej osobowości sposób na zaspokojenie danej potrzeby, zaczynamy dbać o to, co dla nas ważne 84 Poleć książkęKup książkę (wkładając w to mniej wysiłku niż do tej pory). Osiągnięcie równowagi psychicz- nej staje się dla nas naturalnie łatwe. Ekonomista Manfred Max Neef podzielił sposoby na zaspokajanie potrzeb na pięć kategorii, które ukazuje rysunek 2.2. Synergiczny zaspokajacz Pojedynczy zaspokajacz Hamujący zaspokajacz Pseudozaspokajacz Naruszający zaspokajacz Rysunek 2.2. Sposoby na zaspokajanie potrzeb Zacznijmy od dołu: • Naruszający zaspokajacz9 — sposób, który z założenia ma zaspokajać po- trzebę, ale tak naprawdę utrudnia jej zaspokojenie. Przykładem może być palenie papierosów, które odstresowuje na kilka chwil, po czym brak nikotyny wywołuje poczucie napięcia wymagające kolejnego papierosa. Inny przykład to obwinianie partnera w kłótni, które ma wywołać w nim poczucie winy i w efekcie zakończyć konflikt, a w rzeczywistości pogłębia kłótnię i utrudnia wyjście z konfliktu. • Pseudozaspokajacz — sposób, który z założenia ma zaspokajać potrzebę, ale ma bardzo mały wpływ na jej zaspokojenie (lub w ogóle go nie ma). Przykładem mogą być tanie suplementy diety, które mają tak nikłą zawartość poszczególnych składników odżywczych, że w rzeczywistości nic nie dają. 9. W języku polskim nie ma bezpośredniego tłumaczenia słowa satisfier, w związku z czym użyłem wymyślonego słowa „zaspokajacz”. 85 Poleć książkęKup książkę Innym przykładem może być oglądanie telewizji w celach relaksacyjnych, które w przypadku wielu programów telewizyjnych jeszcze bardziej angażuje umysł, zamiast pozwolić mu odpocząć. • Hamujący zaspokajacz — sposób, który przesadnie zaspokaja daną potrzebę, co w efekcie hamuje zaspokajanie innych potrzeb. Na przykład nadopie- kuńczość matki może hamować potrzebę niezależności dziecka. Natomiast pogoń za sukcesem może negatywnie wpłynąć na zaspokojenie potrzeby przynależności do rodziny lub grupy przyjaciół. • Pojedynczy zaspokajacz — sposób, który zaspokaja pojedynczą potrzebę i jest neutralny dla innych potrzeb. Przykładem jest popołudniowa drzemka, która zaspokaja potrzebę odpoczynku. • Synergiczny zaspokajacz — sposób, który zaspokaja konkretną potrzebę, przy okazji zaspokajając inne potrzeby. Przykładowo wyjście na spotkanie ze znajomymi może zaspokajać naszą potrzebę przynależności, bliskości, odpoczynku i zabawy. Prowadzenie własnej działalności gospodarczej może zaspokoić potrzebę samorealizacji oraz szacunku i uznania. Wprowadzenie się do nowego mieszkania może być sposobem na zadbanie o potrzebę bezpie- czeństwa, komfortu i rodzinnego ciepła. Regularna medytacja również może pomóc nam poczuć się bezpiecznie (poprzez uwolnienie się od chronicznego stresu), a przy okazji zbudować poczucie miłości (do samego siebie) i umoż- liwić samorealizację (poprzez panowanie nad swoim umysłem). Jak już się pewnie domyśliłeś, najbardziej destrukcyjne i blokujące są zaspokajacze naruszające. Natomiast te, które zaspokajają więcej niż jedną potrzebę, są dla nas najkorzystniejsze. Wróć teraz na chwilę do swojej tabeli i oznacz zachowania z lewej kolumny według powyższego podziału. Dla ułatwienia użyj skrótów: NZ — naruszający zaspokajacz, PsZ — pseudozaspokajacz, HZ — hamujący zaspokajacz, PoZ — pojedynczy zaspokajacz, SZ — synergiczny zaspokajacz. Teraz gdy już wiesz, jak wygląda u ciebie sytuacja z potrzebami, o które mniej lub bardziej dbasz, zajmiemy się tymi, które mogły być przez ciebie zupełnie pomijane. 86 Poleć książkęKup książkę Poleć książkęKup książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Insight. Droga do mentalnej dojrzałości
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: