Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00089 006858 11257636 na godz. na dobę w sumie
Inspiracje czytelnicze w życiu młodego pokolenia - ebook/pdf
Inspiracje czytelnicze w życiu młodego pokolenia - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-714-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kolejny tom z serii „Nauka - Dydaktyka - Praktyka” jest poświęcony przedsięwzięciom popularyzującym czytelnictwo wśród dzieci i młodzieży, które są podejmowane przez różne instytucje, przede wszystkim biblioteki, a także analizie wybranych segmentów współczesnego rynku wydawnictw dziecięco-młodzieżowych. Czytelnik znajdzie tu informacje dotyczące roli bibliotek, aranżacji ich przestrzeni, reorganizacji ich działalności oraz inicjatyw mających na celu promocję czytelnictwa i kształtowanie nawyków czytelniczych. Autorzy zajęli się ponadto wybranymi zagadnieniami z zakresu zainteresowań czytelniczych młodego odbiorcy i odpowiadających na nie ofert wydawniczych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Inspiracje czytelnicze w życiu młodego pokolenia Reading Inspirations in the Life of Young Generation Polish Librarians Association SCIENCE--DIDACTICS SCIENCE DIDACTICS--PRACTICE PRACTICE Reading Inspirations in the Life of Young Generation Edited by Mariola Antczak stowarzyszenie bibliotekarzy 7 1 polskich eks- 0 libris stulecia 2 związek bibliotekarzy 1917 polskich Łódź, University Press Warsaw, Polish Librarians Association 2017 Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich NAUKA--DYDAKTYKA NAUKA DYDAKTYKA--PRAKTYKA PRAKTYKA Inspiracje czytelnicze w życiu młodego pokolenia Redakcja naukowa Mariola Antczak stowarzyszenie bibliotekarzy 7 1 polskich eks- 0 libris stulecia 2 związek bibliotekarzy 1917 polskich Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Warszawa, Wydawnictwo SBP 2017 Komitet Redakcyjny serii wydawniczej «NAUKA – DYDAKTYKA – PRAKTYKA» Jacek WOJCIECHOWSKI (przewodniczący), Stanisław CZAJKA, Artur JAZDON, Bożena KOREDCZUK, Dariusz KUŹMINA, Mieczysław MURASZKIEWICZ, Janusz NOWICKI (sekretarz), Maria PRÓCHNICKA, Michał ROGOŻ, Barbara SOSIŃSKA- -KALATA, Elżbieta STEFAŃCZYK, Remigiusz SAPA, Anna TOKARSKA, Janusz TONDEL Publikacja dofinansowana ze środków Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz Katedry Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego Recenzent dr hab. Katarzyna TAŁUĆ Redaktor prowadzący Marta LACH Redakcja techniczna i korekta Magdalena ORCZYKOWSKA Projekt okładki Katarzyna TURKOWSKA Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/ ArturVerkhovetskiy © Copyright by Authors, Łódź–Warszawa 2017 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź–Warszawa 2017 © Copyright for this edition by Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Łódź–Warszawa 2017 ISBN SBP: 978-83-64203-86-2 ISBN WUŁ: 978-83-8088-713-8 e-ISBN WUŁ: 978-83-8088-714-5 CIP – Inspiracje czytelnicze w życiu młodego pokolenia / redakcja naukowa Mariola Antczak. – Warszawa : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, 2017. - (Nauka, Dydaktyka, Praktyka ; 176) Spis treści Table of contents Wstęp/Introduction – Jolanta Fiszbak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Część I Instytucje w krzewieniu kultury czytelniczej dzieci i młodzieży Institutional inculcating the reading culture in children and youth Grażyna Lewandowicz-Nosal „Od Dekretu do Priorytetu”. Współpraca bibliotek publicznych z bibliotekami szkolnymi w aktach prawnych z lat 1946-2015 “From the Decree to Priority”. The cooperation of public and school libraries in the official acts (1946-2015) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Grażyna Walczewska-Klimczak Partnerstwo bibliotek publicznych i szkolnych – z doświadczeń realizacji pilotażowego programu zakupu nowości do bibliotek publicznych w partnerstwie ze szkolnymi (Priorytet 2/2014) Partnership between public and school libraries – experience of the pilot program of purchasing new books for public libraries in partnership with the school libraries (Priorytet 2/2014) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oliwia Brzeźniak Centrum Literatury Dziecięcej – wiedza użyta w praktyce, czyli zgodnie z naszym hasłem „Chcemy służyć tym, którzy służą dzieciom” Centre of Literature for Children – knowledge used in practice or ‘we want to serve those, who serve children’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Agnieszka Fluda-Krokos „Amor artis, amor libris” – Biennale Ekslibrisu Dzieci i Młodzieży w Żarach jako przykład krzewienia miłości do książek Ex-Libris Biennale of Children and Youth in Żary as an example of promoting the love of books . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Karolina Kołodziej Bardzo Mała Literacka – spotkania czytelnicze dla dzieci w Teatrze Nowym w Łodzi. Kilka uwag praktyka Very Small Literary – reading meetings for children in the Nowy Theatre in Lodz – a couple of remarks by a practitioner . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 37 57 71 91 5 Spis treści / Table of contents Paweł Braun Aranżacja wnętrza biblioteki pod kątem wykorzystania do działań kulturalnych i oświatowych w środowisku dzieci i młodzieży Interior design of a library for cultural and educational purposes in the environment of children and adolescents . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Barbara Firla Aalto Hubs jako przykład efektywnego wykorzystania przestrzeni w bibliotece uniwersyteckiej Aalto Hubs as an example of effective usage of space in an academic library . . . Część II: Publikacje dla dzieci i młodzieży we współczesnych badaniach Contemporary researches on publications for children and youth Justyna Habiak, Bogumiła Staniów Książki o tematyce kulinarnej dla dzieci w Polsce w latach 1989-2015. Analiza repertuaru wydawniczego Cook books for children and young adults in Poland in 1990-2015 – analysis of the published assortment . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Agnieszka Wandel Współczesne encyklopedie dla dzieci i młodzieży – analiza księgoznawcza (1990-2015) The contemporary encyclopedias for children and young people: a bibliological analysis (1990-2015) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Anna Maria Krajewska Polskie antykomunistyczne podziemie niepodległościowe (Żołnierze Wyklęci) we współczesnych publikacjach dla młodego czytelnika Excluded Soldiers in Polish publications for young readers . . . . . . . . . . . . . . . . . . Katarzyna Żyrek Wizerunki bibliotek i bibliotekarzy w literaturze młodzieżowej: charakterystyka na wybranych przykładach Images of librarians and libraries in young adult fiction: characteristic on selected examples . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Magdalena Ostrowska Młodzieżowe trendy czytelnicze – od „Harry’ego Pottera” po „Igrzyska Śmierci” Youth reading trends – from “Harry Potter” to “Hunger Games” . . . . . . . . . . . . . 105 123 139 161 187 207 221 6 Wstęp Introduction Wydany pod redakcją naukową Marioli Antczak kolejny tom serii „Nauka – Dy- daktyka – Praktyka”, zatytułowany Inspiracje czytelnicze w życiu młodego poko- lenia, poświęcony jest sposobom krzewienia czytelnictwa i kultury czytelniczej wśród niedorosłego odbiorcy oraz omówieniu wybranych zagadnień z zakresu badań nad literaturą dla dzieci i młodzieży. Oddany do rąk Czytelników tom stu- diów składa się z dwóch części. Pierwsza, zatytułowana Instytucje w krzewieniu kultury czytelniczej dzieci i młodzieży zawiera artykuły dotyczące roli bibliotek, aranżacji ich przestrzeni, reorganizacji działalności oraz przedsięwzięć mają- cych na celu promocję czytelnictwa i kształtowanie nawyków czytelniczych. Druga, Publikacje dla dzieci i młodzieży we współczesnych badaniach, mieści artykuły dotyczące wybranych zagadnień z zakresu zainteresowań czytelni- czych młodego odbiorcy i będących odpowiedzią na nie ofert wydawniczych. Autorzy tych artykułów odnoszą się do pozycji o tematyce kulinarnej, cieszącej się niesłabnącym zainteresowaniem literatury fantasy, wydawnictw encyklope- dycznych, postrzegania biblioteki i bibliotekarzy w literaturze młodzieżowej. Na osobną uwagę zasługuje zainteresowanie tematyką literatury dotyczącej Żołnierzy Wyklętych. Część pierwszą tomu otwiera artykuł Grażyny Lewandowicz-Nosal zatytuło- wany Od Dekretu do Priorytetu. Współpraca bibliotek publicznych z bibliotekami szkolnymi w w aktach prawnych z lat 1946-2015. Bazując na dokumentach legi- slacyjnych, począwszy od Dekretu o bibliotekach z 1946 roku po Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z października 2015 roku, autorka analizuje problem ujmowania współpracy między bibliotekami publicznymi i szkolnymi, prezen- tuje ustalenia ogólne analizowanych dokumentów dotyczących m.in. organiza- cji bibliotek publicznych dla dzieci. Stwierdza, że oficjalne zapisy o współpracy 7 Wstęp/Introduction między bibliotekami publicznymi i szkolnymi datują się dopiero od 1974 roku. Zapoczątkowały ją wytyczne zawarte we Wskazówkach w sprawie organizacji czytelnictwa dzieci w bibliotekach publicznych. Późniejsze zarządzenia dawały podstawy do zacieśniania i rozwoju tejże współpracy. Rok 1980 na przykład przyniósł Zasady współpracy bibliotek publicznych z bibliotekami szkolnymi i pe- dagogicznymi. Przełom lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych zaowocował ustaleniami bardziej szczegółowymi, których autorzy zwracali uwagę na m.in. potrzebę koordynacji dni i godzin otwarcia bibliotek dla wspólnych czytelni- ków, organizowania imprez bibliotecznych i konkursów, wycieczek i lekcji bi- bliotecznych, koordynowania gromadzenia zbiorów, współpracy z rodzicami. Rozważania G. Lewandowicz-Nosal ukazują nie tylko rozwój i kształtowanie się głębszych relacji między bibliotekami, ale również wpływ na nią czynników zewnętrznych, na przykład politycznych i ekonomicznych, rzutujących także na działalność bibliotek. Problem podjęty w rozważaniach G. Lewandowicz-Nosal rozwija i uszczegó- ławia Grażyna Walczewska-Klimczak w tekście Partnerstwo bibliotek publicznych i szkolnych – z doświadczeń realizacji pilotażowego programu zakupu nowości do bibliotek publicznych w partnerstwie ze szkolnymi. Autorka omawia program pilotażowy Priorytet 2: Zakup nowości wydawniczych do bibliotek publicznych zgodnie z potrzebami partnerskich bibliotek szkolnych (szkół stopnia podstawowe- go i gimnazjów), będący kontynuacją zapoczątkowanego w 2005 roku programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Zakup nowości wydawniczych do bibliotek. W roku 2014 program realizowany był w ramach Narodowego Pro- gramu Rozwoju Czytelnictwa na lata 2014-2020. G. Walczewska-Klimczak pre- zentuje m.in. zasady realizacji programu, liczbę nawiązanych partnerstw i staż współpracy bibliotek partnerskich oraz jej efekty. Zwraca także uwagę na pew- ne „pułapki”, które mogły wpłynąć na efekty programu. Na przykład w grupie partnerskich bibliotek szkolnych uczestniczących w Priorytecie 2 przeważały placówki zasobne w książki. Możemy wnosić, że były to biblioteki nie tylko prężniej działające, lecz także posiadające ogólnie większe możliwości, a prze- cież program kierowany był do wszystkich bibliotek i miał na celu także posze- rzenie księgozbiorów w ogóle, a nie tylko kolejną promocję wybranych placó- wek. Omawiając efekty realizacji programu, autorka przywołała m.in. cenne doświadczenia i podkreśliła konieczność współpracy bibliotekarzy szkolnych i bibliotekarzy placówek publicznych oraz ich gotowość do wypracowywania 8 Wstęp/Introduction modelowych jej rozwiązań, co – wobec dotychczasowych animozji między obiema grupami – należy uznać za sukces. Artykuł Oliwii Brzeźniak, Centrum Literatury Dziecięcej –  wiedza uży- ta w praktyce, czyli zgodnie z naszym hasłem „Chcemy służyć tym, którzy służą dzieciom”, koresponduje tematycznie z rozważaniami Pawła Brauna. Autorka ukazuje idealnie dostosowaną do potrzeb czytelników bibliotekę – Centrum Literatury Dziecięcej w Oświęcimiu, powstałą przy współudziale lokalnych biblio tekarzy oraz ludzi nauki badających literaturę dla młodego odbiorcy. W bibliotece Centrum znajdują się m.in. wypożyczalnia dla dorosłych, Biblio- teka Młodych zaopatrzona w kącik do zabawy, czytelnia w Małym Fiacie oraz strefa VIP – czyli Bardzo Ważnych Rodziców, dział multimediów z salami ki- nowymi i stanowiskami komputerowymi, Mikroświat Zabawy – miejsce dla najmłodszych czytelników z zabawkami i książkami oraz basenem wypełnio- nym kolorowymi kulkami, Biblioteczny Ośrodek Informacji dysponujący in- formacjami bibliograficznymi o regionie oraz Centrum Literatury Dziecięcej. Centrum zajmuje się jednak nie tylko gromadzeniem księgozbioru i jego udo- stępnianiem. Przedmiotem jego działalności jest również koordynacja działań związanych z projektem Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej, promocja dobrej literatury poprzez przygotowywanie listy książek polecanych lub audycje w Ra- diu Oświęcim. Pracownicy Centrum biorą ponadto udział w sesjach i konfe- rencjach naukowych, przygotowują i prowadzą lekcje biblioteczne. Zgodnie z hasłem: Chcemy służyć tym, którzy służą dzieciom Centrum zajmuje się również działalnością naukową. Organizuje sesje naukowe i panele dyskusyjne, włącza się w działania innych ośrodków badawczych, uczestniczy w przygotowaniu fa- chowych publikacji. Agnieszkę Fludę-Krokos w artykule „Amor artis, amor libris” – Biennale Eks- librisu Dzieci i Młodzieży w Żarach jako przykład krzewienia miłości do książek zajmuje inny problem, jakkolwiek i ona podejmuje zagadnienie kształtowania kultury czytelniczej młodego odbiorcy. Autorka zwraca uwagę na wykorzysta- nie w tym celu sztuki ekslibrisowej. Przedstawione przez nią podjęte w Żarach działania krzewiące wiedzę o ekslibrisach realizują model wychowania po- przez sztukę, propagowany – na co autorka zwraca uwagę – m.in. przez Irenę Wojnar, Bogdana Suchodolskiego i Stefana Szumana. Konkurs w Żarach słu- żył nie tylko popularyzacji sztuki, ale także animacji kulturalnej, której zada- niem było zbliżenie dziecka do książki i czytelnictwa. Agnieszka Fluda-Krokos 9 Wstęp/Introduction zauważa, że w realizacji tego zadania ekslibrisy mogą pełnić taką samą funkcję, jak inne działania, na przykład warsztaty, konkursy, spotkania autorskie, koła dyskusyjne, kursy lub wystawy; udowadnia, że jako dzieła sztuki są one dosko- nałym sposobem na przybliżenie dzieciom i młodzieży historii znaków książ- kowych oraz elementów kultury książki. W artykule znajdziemy także historię ekslibrisu oraz omówienie funkcji sztuki (funkcji komunikacyjnej, etycznej, es- tetycznej, metafizycznej, poznawczej, emocjonalnej, ludycznej, terapeutycznej, użytkowej, identyfikacyjnej i integrującej), które w połączeniu z ekslibrisem służą rozwijaniu zamiłowań czytelniczych. Artykuł Karoliny Kołodziej „Bardzo Mała Literacka” – spotkania czytelni- cze dla dzieci w Teatrze Nowym w Łodzi został poświęcony popularyzowaniu czytelnictwa wśród dzieci w wieku od sześciu do dziesięciu lat. Działania temu służące zostały poczynione przez autorkę wespół z aktorami jednego z łódzkich teatrów i odbywały się na jego scenie. Celem projektu było także uwrażliwienie na sztukę, w tym na sztukę teatralną. Wśród postawionych przedsięwzięciu za- dań autorka wymienia m.in. uwrażliwienie czytelników na problem dobra i zła, kształtowanie i wspieranie nawyków czytelniczych, pobudzenie i rozwijanie za- interesowania literaturą i teatrem, uświadomienie, że literatura daje odpowie- dzi na trudne pytania i prowokuje do rozmów o ważnych problemach, a także rozwijanie wyobraźni, kreatywności i twórczej aktywności oraz poszerzanie wiedzy ogólnej. Artykuł jest cenny ze względu na to, że K. Kołodziej nie tylko ukazuje konkretne działania i sukcesy, ale dzieli się także niepowodzeniami. Stwierdza na przykład, że największą popularnością cieszyły się zajęcia o te- matyce ogólnej, poświęcone konkretnemu tematowi, mniejszą zaś – działania wokół konkretnego tekstu. Zwraca także uwagę, że podczas pracy z grupą róż- norodną wiekowo nie sprawdza się wspólne odczytywanie dłuższych tekstów, ponieważ dzieci nie są w stanie dłużej skoncentrować się na słuchaniu i zrozu- mieniu utworu. Paweł Braun w artykule Aranżacja wnętrza biblioteki pod kątem wykorzysta- nia do działań kulturalnych i oświatowych w środowisku dzieci i młodzieży zwraca uwagę na specyficzne niedomagania w zakresie wiedzy o przyjęciu właściwego kierunku odnośnie do planowania rozwoju bibliotek dziecięcych oraz właści- wego aranżowania ich przestrzeni. Jak zauważa P. Braun – mody na projektowa- nie wnętrz bibliotecznych ulegają szybkim zmianom i wymagają redefiniowania pojęcia „czytelnik”. Poza tym dziecięcymi odbiorcami pracy bibliotek są ludzie 10 Wstęp/Introduction w różnym wieku: od niemowląt po osoby w wieku dojrzałym, które z dziećmi pracują. Autor zwraca uwagę, że potrzeby i oczekiwania odbiorców muszą być redefiniowane poprzez rodzaj biblioteki, jej wielkość i posiadany budżet. Autor zauważa, że jedyną szansą na stworzenie atrakcyjnej dla dzieci i młodzieży prze- strzeni bibliotecznej jest nieustanny dialog międzypokoleniowy i taka elastycz- ność w projektowniu miejsca, która pozwoli szybko reagować na zmieniające się potrzeby odbiorców. Przestrzeń i działalność biblioteki (a właściwie ciągle zmieniających się pro- jektów, wykorzystujących dotychczasowe doświadczenia) o charakterze nie- znanym jeszcze szerzej w Polsce odbiorcy usług bibliotecznych ukazuje Barbara Firla w artykule Aalto Hubs jako przykład efektywnego wykorzystania przestrzeni w bibliotece uniwersyteckiej. Autorka przedmiotem prezentacji uczyniła miejsce służące do nauki w swobodnej atmosferze na terenie helsińskiego uczelniane- go kampusu – Centrum Nauki, usytuowanego w wyremontowanym budyn- ku biblioteki zaprojektowanej przez fińskiego projektanta i architekta Alvara Aaltę. Cechą charakterystyczną jego prac było holistyczne podejście do reali- zowanych przedsięwzięć: nie tylko projektował budynki, ale też wyposażał je w umeblowanie dostosowane do potrzeb człowieka. Barbara Firla przedstawia księgozbiór oraz działalność biblioteki uniwersyteckiej, która jest dostosowana do ciągle zmieniających się potrzeb korzystających z niej czytelników. Potrze- by te zależne są od metod i form uczenia się, systemu nauki, kontaktów mię- dzyludzkich, a także rozwoju technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Twórcy przestrzeni bibliotecznej uwzględniającej te czynniki zwrócili uwagę na to, by dawała ona możliwość modyfikacji miejsca i sprzyjała nieskrępowa- nemu przebywaniu na jej terenie. Aranżowana przestrzeń miała być przyjazna i atrakcyjna dla użytkowników do tego stopnia, by oddziaływała na wszystkie zmysły. W kolejnych projektach uwzględniano nawet takie rozwiązania, jak m.in. swobodnie przestawiane meble, ściany wspinaczkowe, wyposażenie miej- sca w poduszki i koce, przestrzenie specjalne (wydzielone do pracy indywidu- alnej), przestrzenie wyciszone, elementy przyrody w przestrzeni użytkowanej. Warto zwrócić uwagę na wzrost czytelnictwa w tak zaprojektowanych biblio- tekach: wynosił on od kilkunastu do ponad stu procent. Otwierające drugą część tomu rozważania Justyny Habiak i Bogumiły Sta- niów, Książki o tematyce kulinarnej dla dzieci w Polsce w latach 1989-2015. Ana- liza repertuaru wydawniczego, obejmują zainteresowaniem książki dla dzieci 11 Wstęp/Introduction i młodzieży o tematyce kulinarnej lub związanej z kulinariami, wydane w  Polsce w latach 1990-2015. Jako cel autorki postawiły sobie wskazanie rozmiarów produkcji wydawniczej książek kucharskich dla dzieci w Polsce po transforma- cji ustrojowej, w zmienionych warunkach pracy firm wydawniczych, takich jak zniesienie cenzury, brak reglamentacji papieru, możliwość tworzenia prywat- nych wydawnictw. Autorki konstatują, że poradniki kulinarne zajmują obecnie jedno z ważniejszych miejsc w ofercie wydawniczej skierowanej do młodego odbiorcy, czemu sprzyja narastająca w społeczeństwie moda na kulinaria. Pu- blikacje te dzielą się na dwie grupy: książki typowo kucharskie oraz książki łączące aspekt kulinarny z literackim, dzięki którym młody odbiorca nie tyl- ko zdobywa wiedzę o gotowaniu, ale też poszerza wiedzę o świecie, kulturze i sztuce. J. Habiak i B. Staniów przywołują i omawiają konkretne utwory i ich twórców, serie wydawnicze, zwracają także uwagę na bogatą i kolorową szatę graficzną publikacji oraz na funkcję, jaką mogą pełnić potrawy i samo miejsce gotowania w życiu, wyobraźni i fikcji literackiej. Ważną część artykułu stanowi bibliografia publikacji o charakterze kulinarnym dla dzieci i młodzieży obejmu- jąca 188 pozycji. Artykuł Agnieszki Wandel, Współczesne encyklopedie dla dzieci i młodzieży – analiza księgoznawcza, koresponduje z prezentowanymi wcześniej rozważa- niami J. Habiak i B. Staniów, przy czym autorka zajmuje się innym kręgiem potrzeb i zainteresowań młodego odbiorcy: kompendiami wiedzy. Na ten typ publikacji zawsze istniał duży popyt, dopiero jednak rok 1989 przyniósł takie zmiany, które zaspokoiły zainteresowania odbiorców. Jako cel autorka postawiła sobie zadanie ukazania współczesnych wydawnictw o charakterze encyklope- dycznym dla dzieci i młodzieży oraz prześledzenie zmian, jakie dokonały się w tej dziedzinie w latach 1989-2015. Agnieszka Wandel podkreśla, że w ciągu ostatniego dwudziestopięciolecia ukazało się około pięciuset nowych tytułów, czyli średnio osiemnaście różnego rodzaju encyklopedii lub quasi-encyklopedii dla dzieci i młodzieży w ciągu roku. Nie zawsze jednak liczba przekładała się na jakość: wydawcy wielu publikacji zbyt swobodnie posługiwali się określe- niem „encyklopedia”, które stawało się swego rodzaju chwytem reklamowym i pozorną jednak gwarancją naukowości dzieła. W artykule autorka omówiła wydawnictwa zajmujące się edycją kompendiów wiedzy, przekłady i publikacje polskie, różnorodność tematyczną, szatę graficzną, przeznaczenie oraz wiek od- biorców wydawnictw encyklopedycznych dla niedorosłego czytelnika. W kon- 12 Wstęp/Introduction kluzji stwierdza m.in., że tematyka encyklopedii odzwierciedla ogólne tenden- cje rozwojowe książki popularnonaukowej dla dzieci i młodzieży: dominację pozycji z zakresu nauk przyrodniczych, historii, geografii, ale też coraz częstsze podejmowanie tematów obejmujących sztukę, rozrywkę i sport. Stwierdza tak- że, że ze względu na cele i funkcje publikacji encyklopedycznych ich przyszłość nie jest zagrożona, zauważa również wyraźne obniżenie się wieku odbiorców – są one kierowane nawet do niemowląt. Anna Krajewska, autorka artykułu Polskie antykomunistyczne podziemie nie- podległościowe (Żołnierze Wyklęci) we współczesnych publikacjach dla młodego czytelnika, podejmuje nieistniejący w PRL i długo zaniedbywany po 1989 roku problem istnienia formacji zbrojnych walczących z instalowaniem sowieckiej władzy i kolejnej okupacji w Polsce, zwanych „drugim podziemiem niepodle- głościowym”, także „podziemiem antykomunistycznym” lub – jak chce autorka – „polskim antykomunistycznym podziemiem niepodległościowym”. Anna Kra- jewska z pasją i dużym zaangażowaniem odsłania kulisy spychania w niepamięć Żołnierzy Wyklętych, kłamstwa na ich temat, niechęć do oddawania im czci. Wejście w orbitę wpływów ZSRR nie było koniecznością dziejową. Do czasu sfałszowanych wyborów w 1947 roku Polska miała duże szanse na to, by stać się wolnym i niezależnym państwem. I o tę wolność i niezawisłość walczyli Żoł- nierze Wyklęci. Ogłaszane później przez władze komunistyczne kolejne amne- stie miały na celu likwidację wszystkich, którzy z tym ruchem byli związani. Współczesna młodzież, która dotarła do Niezłomnych, bez zastrzeżeń uznaje ich za bohaterów i poszukuje o nich wiedzy, sama też, jak wspomniany w artykule Kajetan Rajski, podejmuje się ukazania ich losów i oczyszczenia z zarzutów ban- dytyzmu. Podjęcie tematu Żołnierzy Wyklętych – jak słusznie zauważa autorka – wydaje się ważne dla bibliotekarzy, a jej tekst może pomóc w przygotowaniu się do zakupów i do rozmów z młodymi czytelnikami, osoby zainteresowane znajdą w nim bowiem omówienie problemu i bogatą literaturę. Katarzyna Żyrek w rozważaniach Wizerunki bibliotek i bibliotekarzy w li- teraturze młodzieżowej podejmuje wdzięczny poznawczo temat postrzegania bibliotek i bibliotekarzy, odzwierciedlony w literaturze dla dzieci i młodzie- ży. Do podjęcia zagadnienia skłoniły ją potrzeby bibliotek – instytucji użytku publicznego, dla których bardzo ważne jest to, co o nich oraz bibliotekarzach myśli ogół społeczeństwa oraz publiczność biblioteczna. Przegląd najpopular- niejszych opinii – jak zauważa – wskazuje, że istnieją trzy główne kategorie 13 Wstęp/Introduction bibliotekarskich stereotypów: bibliotekarz partner i  doradca, osoba kom- petentna i  profesjonalna, służąca wiedzą merytoryczną oraz praktycznymi umiejętnościami, okazująca równocześnie sympatię odbiorcy jego usług; bi- bliotekarz jako sumiennie przygotowany specjalista, osoba użyteczna i dobrze poinformowana, ale też osoba butna, arogancka i przemądrzała; bibliotekarz cerber, nieudacznik bądź życiowy frustrat stojący na straży zasobów, które nie stanowią jego własności. Stereotypowa biblioteka natomiast to miejsce ciche, nudne i archaiczne. Analiza literatury dziecięcej i młodzieżowej pozwala jednak stwierdzić, że w książkach obraz biblioteki jako miejsca nudnego i zakurzonego jest coraz rzadszy, obecny jest jednak ciągle w opisie bibliotek szkolnych, które są miejscami anachronicznymi, a obsługują je szarzy i nieciekawi bibliotekarze. Coraz częściej jednak powieściowe biblioteki stają się miejscami intrygujący- mi, nieprzewidywalnymi oraz bardzo potrzebnymi dzięki obszernym zasobom i kompetencjom pracowników. W literaturze dla młodego odbiorcy przedsta- wiane są także jako azyl dla bohaterów lub miejsce magiczne. Jak się okazuje – dużo trudniej jest złamać negatywny stereotyp bibliotekarza i nawet obecność komizmu nie wpływa na złagodzenie tego wizerunku. Autorzy literatury dzie- cięcej i młodzieżowej, szczególnie anglojęzycznej, nie stronią również od bi- bliotekarza o cechach odmiennych niż stereotyp: człowieka sympatycznego, ambitnego i kompetentnego. Magdalena Ostrowska w artykule Młodzieżowe trendy czytelnicze – od „Har- ry’ego Pottera” po „Igrzyska Śmierci” przedstawiła nie tylko zagadnienie zainte- resowania młodych czytelników literaturą fantasy, ale również wyniki przepro- wadzonej przez siebie ankiety skierowanej do młodzieży aktywnej czytelniczo. Celem sondażu było zbadanie stosunku ludzi młodych do własnej aktywności czytelniczej, preferencji gatunkowych młodych odbiorców, wpływu różnych czynników na wybór lektury oraz mody na określone tytuły. Warto zwrócić uwagę na sposób przeprowadzenia ankiety: została ona opublikowana na por- talach takich jak lubimyczytać.pl., biblionetka.pl oraz przeprowadzona w dysku- syjnych grupach literackich na Facebooku: „Literatura i twórczość własna” oraz „Nie jestem statystycznym Polakiem, czytam więcej niż jedną książkę rocznie”. Badania autorki, mimo że kierowane do grupy, o której można było tylko wno- sić, że lubi czytać, potwierdziły badania dotychczasowe, przeprowadzane na in- nych grupach (por. m.in. Zasacka Z. 2015, s. 91-108; Antczak M. 2015, s. 109- 146; Borowski D. 2015, s. 147-158). Wykazały na przykład, że dziewczęta czytają 14 Wstęp/Introduction więcej i chętniej niż chłopcy, że istnieje duże zainteresowanie literaturą fantasy i zapotrzebowanie na określone tytuły. Ważne są one jednak także z innych po- wodów: choć nie było to zamierzonym celem rozważań, wskazują możliwości oddziaływania na kulturę czytelniczą młodego pokolenia także poprzez internet i portale społecznościowe. Warto zastanowić się, jak wykorzystać to medium w większym niż dotychczas stopniu dla kształtowania kultury czytelniczej ludzi młodych. Prezentowany tom studiów stanowi spójną i zamkniętą całość. Wnosi wiele w kwestię sposobów pobudzania i kształtowania kultury czytelniczej młodego pokolenia Polaków oraz podkreśla rolę, jaką w tej materii mają do odegrania biblioteki i bibliotekarze. Zainteresowani problemem znajdą tu cenne infor- macje na temat zainteresowań czytelniczych dzieci i młodzieży, ważne dla gro- madzenia księgozbioru wskazówki, wiedzę na temat aranżowania przestrzeni bibliotecznej oraz inspirujące przykłady działań, pobudzające do refleksji nad prowadzeniem współpracy z niedorosłym czytelnikiem. dr hab. Jolanta Fiszbak Zakład Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej Uniwersytetu Łódzkiego Bibliografia Antczak M. (2015), Kultura czytelnicza piątoklasistów szkół łódzkich w świetle badań własnych [w:] Antczak M. [et al.] (red.) Biblioteki i książki w życiu nastolatków, Warszawa, Wydawnictwo SBP; Łódź, Wydawnictwo Uniwer- sytetu Łódzkiego, s. 109-146. Borowski D. (2015), Czytają czy nie? O preferencjach czytelniczych krakowskich nastolatków [w:] Antczak M. [et al.] (red.) Biblioteki i książki w życiu nasto- latków, Warszawa, Wydawnictwo SBP; Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 147-158. Zasacka Z. (2015), Książki na papierze i ekranie w życiu codziennym nastolatków [w:] Antczak M. [et al.] (red.) Biblioteki i książki w życiu nastolatków, War- szawa, Wydawnictwo SBP; Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 91-108. 15 Część I Instytucje w krzewieniu kultury czytelniczej dzieci i młodzieży Institutional inculcating the reading culture in children and youth Grażyna Lewandowicz-Nosal (dr) Biblioteka Narodowa e-mail: g.lewandowicz@bn.org.pl „Od Dekretu do Priorytetu”. Współpraca bibliotek publicznych z bibliotekami szkolnymi w aktach prawnych z lat 1946-2015 “From the Decree to Priority”. The cooperation of public and school libraries in the official acts (1946-2015) Grażyna Lewandowicz-Nosal – doktor, pracuje w Instytucie Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej. Specjalista w za- kresie bibliotek publicznych dla dzieci, literatury dla dzieci i młodzieży. Członek Polskiej Sekcji IBBY, kolegium redakcyj- nego „Guliwera. Czasopisma o książce dla dziecka” i „Porad- nika Bibliotekarza”. Juror ogólnopolskiej nagrody literackiej im. K. Makuszyńskiego. Wybrane publikacje: Biblioteki publiczne dla dzieci w  Polsce. Raport z badań (2003); Biblioteki publiczne dla dzieci. Wczoraj i dziś. Poradnik (2008); Dzieci, Młodzież – Internet – Biblioteka. Wytyczne IFLA Sekcji Bibliotek dla Dzieci i Młodzieży (2009); Książki dla najmłodszych. Od zera do trzech. Poradnik (2011); Od czterech do sześciu. Książki dla przedszkolaka (2012); Biblioteki publiczne dla dzieci w Polsce. Raport z badań (2013); Warto mieć w bibliotece: Książki dla dzieci 2010-2014. Katalog (2015). Abstrakt Celem autorki jest przedstawienie zasad i form współpracy między dwoma typami biblio- tek: bibliotek publicznych ze szczególnym uwzględnieniem bibliotek dla dzieci i bibliotek szkolnych. Obligatoryjność współpracy została odnotowana w oficjalnych dokumentach le- gislacyjnych (ustawach, zarządzeniach, wytycznych, wskazówkach itp.). W artykule podjęto 19 Grażyna Lewandowicz-Nosal próbę odpowiedzi na pytanie, czy możliwe jest wyznaczenie nowych obszarów współpracy poza tymi, które już zostały zdefiniowane i opisane, a w konsekwencji – czy potrzebne są nowe skodyfikowane zasady współpracy. Abstract The aim of the publication is to present the principles and forms of cooperation between the two types of libraries: public libraries with particular emphasis on libraries for children with school libraries stored in the official documents of government (laws, ordinances, guidelines, instructions, etc.). An attempt is made to answer the question whether it is possible to desig- nate new areas of cooperation beyond those that have already been defined and described, and consequently the need for new codified rules of cooperation. Thomas Merton pisał, że nikt nie jest samotną wyspą, wszyscy funkcjonujemy w mniejszych lub większych grupach (Merton T. 2000). Kontakty z innymi wy- muszają na nas konieczność współpracy, współdziałania. Ta zasada dotyczy nie tylko osób indywidualnych, lecz także instytucji. Same terminy „współpraca” i „współdziałanie” według definicji zamieszczonych w Słowniku języka polskie- go PWN mają następujące znaczenia: „działalność prowadzona wspólnie przez jakieś osoby, instytucje lub państwa”, „działać wspólnie z kim”, „przyczyniać się do czegoś razem z innymi czynnikami” (Współpraca [online]). W artykule zostanie podjęta próba przedstawienia tego, jak w oficjalnych dokumentach legislacyjnych określano [lub: regulowano] sprawę współpracy między bibliotekami publicznymi a szkolnymi, jakie obejmowała ona obszary i poziomy. Pod uwagę wzięto zbiór takich dokumentów, jak: ustawy, rozpo- rządzenia, wytyczne, wskazówki, pisma ministerialne. Analizowany materiał obejmuje lata 1946-2015, od tytułowego Dekretu o bibliotekach, którego sie- demdziesiątą rocznicę uchwalenia obchodziliśmy w 2016 roku, do bardzo ak- tualnego Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z października 2015 roku. Najbardziej ogólne zapisy figurują w trzech podstawowych dokumentach: 1) wspomnianym już Dekrecie z 1946 roku, 2) ustawie o bibliotekach z 1968 roku oraz 3) ponownie w ustawie o bibliotekach z 1997 roku. Kolejny poziom to wy- tyczne działalności bibliotek publicznych dla dzieci, a ostatni – zasady i wy- tyczne dotyczące samej idei współpracy. W omawianym okresie dwukrotnie opublikowano tego typu dokumenty. Ponieważ współdziałanie instytucji biblio- tecznych nie jest specyfiką wyłącznie polską, to jako uzupełnienie rozważań przypomniano również zalecenia zawarte w wytycznych IFLA. 20 „Od Dekretu do Priorytetu”. Współpraca bibliotek publicznych z bibliotekami… 1. Ustawy – poziom ogólny 1.1. Dekret z dnia 17 kwietnia 1946 roku o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi (Dz. U., nr 26, poz. 163) Siedemdziesiąt lat temu w Dekrecie określono trzy poziomy współpracy: • między bibliotekami publicznymi w ramach jednej sieci: Minister Oświaty ustalać będzie sieć bibliotek publicznych i wydawać będzie ogólne wytyczne co do organizacji i działalności tych bibliotek oraz ich współpracy (art. 3); • między bibliotekami publicznymi a innymi bibliotekami: Biblioteki gmin- ne współpracują ze wszystkimi działającymi na obszarze danej gminy biblio- tekami oraz z instytucjami służącymi upowszechnianiu kultury (art. 9.2); • między gminnymi bibliotekami publicznymi a innymi instytucjami z zazna- czeniem, że są to instytucje służące upowszechnianiu kultury; nie były to zatem jakiekolwiek, dowolne instytucje; biblioteki szukały partnerów w ob- rębie instytucji pokrewnych (art. 9.2). 1.2. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 roku o bibliotekach (Dz. U., nr 12, poz. 63) W  ustawie zapisano: Do  zadań bibliotek może ponadto należeć: współ- udział w organizowaniu działalności społecznej służącej rozwojowi czytelnictwa (art. 4.2, pkt 2). W taki sposób określono obszar współdziałania jako działalność służącą rozwojowi czytelnictwa. Biblioteki należące do ogólnokrajowej sieci bibliotecznej1 zostały zobowiązane do współdziałania w zakresie gromadzenia, przechowywania, opracowywania i udostępniania zbiorów, sporządzania i roz- powszechniania informacji bibliograficznych i dokumentacyjnych, w działalności naukowo-badawczej oraz w dokształcaniu i doskonaleniu zawodowym pracow- ników bibliotek (art. 12.4). W ustawie sprecyzowano główne podmioty i partnerów bibliotek, zalicza- jąc do nich szkoły, placówki kulturalno-oświatowe, inne instytucje oraz organi- zacje społeczne i spółdzielcze Biblioteki publiczne miejskich i  gromadzkich rad 1 Do bibliotek ogólnokrajowej sieci zaliczono: „Biblioteki ogólnokrajowej sieci biblio- tecznej ze względu na swe zadania dzielą się na: naukowe, fachowe, szkolne, pedagogiczne, publiczne oraz inne” (art. 13.1). 21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Inspiracje czytelnicze w życiu młodego pokolenia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: