Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00094 012026 16912143 na godz. na dobę w sumie
Instrumenty nadzoru korporacyjnego (corporate governance) w spółce akcyjnej - ebook/pdf
Instrumenty nadzoru korporacyjnego (corporate governance) w spółce akcyjnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 1033
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-3882-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Instrumenty nadzoru korporacyjnego (corporate governance) w spółce akcyjnej – to pierwsze w polskiej literaturze prawniczej studium stawiające sobie za cel kompleksową, całościową analizę problematyki nadzoru korporacyjnego na tle jego ekonomicznych i prawno-instytucjonalnych uwarunkowań.

 

Problematyka nadzoru korporacyjnego stanowi przedmiot ciągłego zainteresowania różnych dyscyplin naukowych, leżących na styku prawa i ekonomii.     W pracy starano połączyć ze sobą elementy ekonomicznej, prawno-porównawczej i dogmatyczno-prawnej metody analizy, dążąc do sformułowania postulatów zmian regulacyjnych, odnoszących się przede wszystkim do regulacji dotyczących publicznej spółki akcyjnej. Zasadniczy „punkt ciężkości” został położony na zagadnieniach prawnych i prawno-systemowych. Komparatystycznym tłem dla analizy instrumentów nadzoru korporacyjnego są prawno-instytucjonalne uwarunkowania dwóch wybranych systemów corporate governance, tj. systemu niemieckiego i systemu amerykańskiego, jako modelowych przedstawicieli tzw. systemu zamkniętego (insider control model) i systemu otwartego (market-oriented model).

Zasadniczą część monografii stanowi charakterystyka polskiego systemu nadzoru korporacyjnego, w tym takich jego elementów jak rada nadzorcza, pozycja walnego zgromadzenia i uprawnienia akcjonariuszy, odpowiedzialność członków organów kierowniczych spółki oraz zewnętrzny audyt sprawozdań finansowych. Ostatni rozdział monografii zawiera propozycje reformy normatywnych ram polskiego ładu korporacyjnego w celu zwiększenia jego międzynarodowej konkurencyjności i atrakcyjności z punktu widzenia krajowych i zagranicznych inwestorów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ZARYS PRAWA INSTRUMENTY NADZORU KORPORACYJNEGO ( CORPORATE GOVERNANCE ) W SPÓ£CE AKCYJNEJ KRZYSZTOF OPLUSTIL C. H. BECK ZARYS PRAWA Instrumenty nadzoru korporacyjnego (corporate governance) w spó³ce akcyjnej Polecamy nasze publikacje z serii Zarys Prawa: A. Nowak-Far (red.) KONSTYTUCJA GOSPODARCZA UNII EUROPEJSKIEJ. AKSJOLOGIA W. Popio³ek AKCJA – PRAWO PODMIOTOWE £. B³aszczak, E. Rudkowska-Z¹bczyk, K. Markiewicz (red.) DOWODY W POSTÊPOWANIU CYWILNYM G. Jy¿, T. Szewc PRAWO W£ASNOŒCI PRZEMYS£OWEJ, wyd. 2 T. Koncewicz AKSJOLOGIA UNIJNEGO KODEKSU PROCEDURALNEGO J. Barcz (red.) FUNDAMENTAL RIGHTS PROTECTION IN THE EUROPEAN UNION R. Szczêsny REKLAMA FARMACEUTYCZNA I POKREWNA www.sklep.beck.pl INSTRUMENTY NADZORU KORPORACYJNEGO (CORPORATE GOVERNANCE) W SPÓ£CE AKCYJNEJ KRZYSZTOF OPLUSTIL K. Oplustil, Instrumenty nadzoru korporacyjnego (corporate governance) Propozycja cytowania: w spó³ce akcyjnej, Warszawa 2010 Redakcja: Danuta Lechmirowicz Redaktor prowadz¹cy: Natalia Adamczyk Publikacja zosta³a dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloñski © Wydawnictwo C. H. Beck 2010 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Marta Œwierk Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-1802-8 ISBN e-book: 978-83-255-3882-8 Spis treœci Wstêp. Nadzór korporacyjny (corporate governance) jako przedmiot miêdzynarodowej i interdyscyplinarnej debaty . . . . . . . . XIX Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXXI Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XXXVII Spis treœci Spis treœci Czêœæ I. Nadzór korporacyjny w perspektywie prawno-ekonomicznej i systemowo-porównawczej Rozdzia³ 1. Nadzór korporacyjny (corporate governance) w publicznej spó³ce akcyjnej: zagadnienia pojêciowe i Ÿród³a regulacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Wieloznaczeniowoœæ pojêcia corporate governance . . . . . . . . . . . . II. Punkt odniesienia dla problematyki corporate governance: konflikty interesów miêdzy podmiotami zaanga¿owanymi w spó³ce akcyjnej 1. Teoria agencji jako teoretyczna podstawa nadzoru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Wertykalna relacja agencyjna: konflikt miêdzy interesami akcjonariuszy a interesami mened¿erów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. „Racjonalna apatia” akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Oportunistyczne zachowania mened¿erów . . . . . . . . . . . . . 2.3. Odmienne podejœcie do ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Horyzontalna relacja agencyjna: konflikt miêdzy interesami ró¿nych grup akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Heterogenicznoœæ akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Akcjonariusze realizuj¹cy strategiê „g³osu” (voice) . . . . . . 3.3. Akcjonariusze realizuj¹cy strategiê „wyjœcia” (exit) . . . . . . 3.4. Przyk³ady konfliktów miêdzy ró¿nymi grupami akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Konflikty interesów pomiêdzy akcjonariuszami a pozosta³ymi interesariuszami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Zewnêtrzne (rynkowe) i wewnêtrzne (prawno-organizacyjne) mechanizmy nadzoru korporacyjnego – przegl¹d . . . . . . . . . . . . . . 1. Ekonomiczne (rynkowe) mechanizmy steruj¹ce . . . . . . . . . . . . 1.1. Oddzia³ywanie si³ popytowo-poda¿owych na relewantnych rynkach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Metody wynagradzania mened¿erów uzale¿nione od wyników spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 3 12 12 16 16 20 22 24 24 26 28 29 34 41 41 41 44 V Spis treœci 2. Mechanizmy prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Organ administruj¹cy lub nadzorczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Korporacyjne uprawnienia akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Odpowiedzialnoœæ odszkodowawcza cz³onków organów kierowniczych spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Zewnêtrzny audyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Komplementarny charakter mechanizmów corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Systematyka Ÿróde³ regulacji corporate governance . . . . . . . . . . . . 1. Kryteria systematyki regulacji dotycz¹cych nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Systematyka wed³ug dzia³ów prawa gospodarczego . . . . . . . . . 3. Systematyka wed³ug kryterium pochodzenia i charakteru prawnego regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Standardy pochodz¹ce od miêdzynarodowych organizacji i instytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.1. Zasady nadzoru korporacyjnego OECD . . . . . . . . . . 3.1.2. Zasady nadzoru korporacyjnego pochodz¹ce od innych organizacji o znaczeniu globalnym b¹dŸ regionalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Regulacje pochodz¹ce od prawodawcy wspólnotowego (pierwotne i wtórne prawo unijne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Regulacje nadzoru korporacyjnego na szczeblu krajowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.1. Ustawodawstwo krajowe i regulacje pochodz¹ce od organów nadzoru nad rynkiem finansowym . . . . 3.3.2. Gie³dowe regulaminy notowañ . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.3. „Oficjalne” kodeksy corporate governance . . . . . . . 3.3.3.1. ród³a i za³o¿enia koncepcji kodeksów . . . . 3.3.3.2. Funkcje kodeksów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.3.3. Porównawczy przegl¹d kodeksów . . . . . . . 3.3.4. „Œrodowiskowe” i prywatne zbiory dobrych praktyk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. Ustawy modelowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 2. Spó³ka akcyjna jako punkt odniesienia dla problematyki nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Uwagi wstêpne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Historyczny rozwój regulacji dotycz¹cych nadzoru korporacyjnego w spó³kach akcyjnych w wybranych systemach prawnych . . . . . . . 1. Od systemu oktrojowanego do systemu normatywnego . . . . . . . 2. Rozwój anglosaskiego prawodawstwa korporacyjnego w XIX i XX w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Ewolucja prawodawstwa korporacyjnego na kontynencie 47 47 48 49 50 52 53 54 54 55 59 60 60 65 66 71 71 72 73 73 77 79 84 87 89 89 90 90 94 europejskim (w szczególnoœci we Francji i w Niemczech) . . . . 101 VI Spis treœci 4. Ewolucja prawodawstwa korporacyjnego w Polsce w aspekcie corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Pocz¹tki nowoczesnego polskiego prawodawstwa III. Cechy konstrukcyjne wspó³czesnej otwartej spó³ki akcyjnej korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Ewolucja dualistycznego systemu organów . . . . . . . . . . . . . 4.3. Ewolucja regulacji dotycz¹cych praw akcjonariuszy . . . . . 4.4. Pog³êbianie siê dualizmu regulacyjnego w zakresie normatywnych podtypów (odmian) spó³ki akcyjnej (spó³ka publiczna – spó³ka niepubliczna). Propozycje zredefiniowania spó³ki publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi wprowadzaj¹ce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Osobowoœæ prawna typu korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Wy³¹czenie odpowiedzialnoœci akcjonariuszy za zobowi¹zania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Oddzielenie sfery w³asnoœci od sfery zarz¹dzania . . . . . . . . . . . 5. £atwa zbywalnoœæ (obiegowoœæ) akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Inwestorski charakter uczestnictwa (cz³onkostwa) w spó³ce . . . spó³ki IV. Interes spó³ki jako ekonomiczna, polityczno-gospodarcza i prawna determinanta nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Teoria spó³ki jako „wi¹zki (splotu) umów” (nexus of contracts) . . 2.1. Za³o¿enia teorii i jej konsekwencje dla prawa spó³ek . . . . . 2.2. Akcjonariusze jako podmioty roszczeñ rezydualnych 112 112 113 118 120 128 128 129 134 137 140 144 147 147 149 149 (residual claimants) wzglêdem maj¹tku spó³ki . . . . . . . . . . 153 2.3. Zasada prymatu interesów akcjonariuszy (shareholders primacy rule) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 3. Koncepcja spó³ki akcyjnej jako „instytucji spo³ecznej” (social entity) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 4. Niemcy: koncepcja „przedsiêbiorstwa jako takiego” (Unternehmen an sich) i jej krytyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Interes spó³ki akcyjnej a interesy zwi¹zanych z ni¹ podmiotów na gruncie prawa polskiego – próba korelacji pojêæ . . . . . . . . . . Rozdzia³ 3. Nadzór korporacyjny w ujêciu systemowo-porównawczym . . 166 171 183 I. System nadzoru korporacyjnego (corporate governance) – pojêcie i kryteria klasyfikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 II. Charakterystyka otwartego systemu corporate governance na przyk³adzie USA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwarunkowania ekonomiczno-instytucjonalne . . . . . . . . . . . . . 1.1. Struktura w³asnoœci spó³ek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Rola rynkowych instrumentów corporate governance . . . . 1.3. Rola inwestorów instytucjonalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Uwarunkowania prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Wewnêtrzny nadzór korporacyjny w amerykañskich spó³kach akcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Rada dyrektorów jako organ kierowniczy i nadzorczy . . . . 187 187 187 189 191 196 203 203 VII Spis treœci 3.2. Rada dyrektorów a mened¿erowie (executive officers) spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Rada dyrektorów a zgromadzenie akcjonariuszy . . . . . . . . 3.4. Obowi¹zek lojalnoœci i starannoœci dyrektorów i mened¿erów. Business judgment rule . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Wp³yw kryzysu finansowego na amerykañski system corporate governance: reforma wzmacniaj¹ca ochronê inwestorów . . . . . 5. Podsumowanie: Amerykañski model corporate governance 209 212 218 224 jako przyk³ad systemu otwartego w stadium reformy . . . . . . . . . 230 III. Charakterystyka systemu kontroli wewnêtrznej (insider control model) na przyk³adzie Niemiec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwarunkowania ekonomiczno-instytucjonalne . . . . . . . . . . . . . 1.1. Struktura w³asnoœci niemieckich spó³ek akcyjnych . . . . . . 1.2. Rola banków w nadzorze korporacyjnym . . . . . . . . . . . . . . 2. Uwarunkowania spo³eczno-prawne: rola pracowników i „koalicyjny” charakter niemieckiego modelu corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Uwarunkowania prawne: prawo spó³ek i prawo rynku 232 232 232 236 241 kapita³owego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 4. Wewnêtrzny nadzór korporacyjny w niemieckich spó³kach akcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Niemiecki model wewnêtrznej organizacji spó³ki akcyjnej jako archetyp modelu dualistycznego: relacje miêdzy zarz¹dem a rad¹ nadzorcz¹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Obowi¹zki i odpowiedzialnoœæ funkcjonariuszy korporacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Pozycja i kompetencje walnego zgromadzenia. „Doktryna Holzmüller” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Podsumowanie: Niemiecki system corporate governance jako przyk³ad systemu kontroli wewnêtrznej w stadium transformacji . . . 254 254 260 264 270 Czêœæ II. Charakterystyka uwarunkowañ i instytucji polskiego modelu nadzoru korporacyjnego Rozdzia³ 4. Instytucjonalno-ekonomiczne uwarunkowania polskiego systemu corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Ewolucja prawnych ram polskiego systemu corporate govenance: prawo spó³ek i prawo rynku kapita³owego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Rola rynku kapita³owego w finansowaniu korporacji . . . . . . . . . . . IV. Struktura w³asnoœci i kontroli w polskich spó³kach publicznych . . V. Rola inwestorów instytucjonalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Udzia³ inwestorów instytucjonalnych we w³asnoœci spó³ek i obrocie akcjami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Kodeks Dobrych Praktyk Inwestorów Instytucjonalnych . . . . . 277 277 278 284 289 293 293 294 VIII Spis treœci 3. Prawne bariery zaanga¿owania inwestorów instytucjonalnych w nadzorze korporacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Wymóg blokowania akcji na rachunku papierów wartoœciowych jako warunek uczestnictwa w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy i wykonywania prawa g³osu . . 3.2. Przepisy o tzw. dzia³aniu w porozumieniu (acting 298 298 in concert) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 4. Bariery dla aktywnej roli OFE w nadzorze (³adzie) korporacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VI. Rola banków w polskim nadzorze korporacyjnym . . . . . . . . . . . . . VII. Rynek kontroli spó³ek jako element polskiego systemu nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Bariery strukturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Rynek fuzji i przejêæ w okresie po przyst¹pieniu Polski do UE . . 3. Opcjonalna regulacja zasady neutralnoœci i zasady prze³amania . . VIII. Rynek us³ug mened¿erskich i sposoby wynagradzania mened¿erów spó³ek publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Dotychczasowa ewolucja i perspektywy dalszego rozwoju 303 304 308 308 310 312 316 rynku us³ug mened¿erskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 2. Zalecenia Komisji Europejskiej dotycz¹ce wynagrodzeñ mened¿erskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 3. Normatywne ramy ustalania i jawnoœci wynagrodzeñ mened¿erskich w spó³kach publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 5. „Dobre Praktyki” jako pozanormatywna regulacja ³adu korporacyjnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Ewolucja „Dobrych Praktyk” na polskim rynku kapita³owym . . . . II. Analiza „Dobrych Praktyk Spó³ek Notowanych na GPW” z 2007 r. . . 1. Struktura „Dobrych Praktyk” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Rekomendacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Dobre praktyki zarz¹dów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Dobre praktyki rad nadzorczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Dobre praktyki akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Mechanizm egzekwowania „Dobrych Praktyk” z 2007 r. . . . . . . . . 1. Miejsce regulacji zasady „dostosuj siê lub wyjaœnij” (comply or explain) oraz obowi¹zku informacyjnego spó³ek gie³dowych w zakresie ³adu korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Obowi¹zki informacyjne dotycz¹ce zasad ³adu korporacyjnego w Regulaminie GPW oraz w InfBie¿OkresR . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Zakres corocznego obowi¹zku informacyjnego emitentów . . 2.2. Obowi¹zek informacyjny na podstawie § 29 ust. 3 Regulaminu GPW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Sposoby naruszenia obowi¹zków informacyjnych dotycz¹cych stosowania ³adu korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Sankcje za naruszenie obowi¹zków informacyjnych w zakresie ³adu korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Dobre Praktyki Spó³ek Notowanych na NewConnect – wzmianka . . . 322 327 327 334 334 335 337 344 350 353 353 358 358 366 368 369 371 IX Spis treœci Rozdzia³ 6. Rada nadzorcza jako centralny element wewnêtrznego nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Miejsce rady nadzorczej w wewnêtrznym systemie nadzoru i kontroli w spó³ce akcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Kontrola wewnêtrzna i wewnêtrzny audyt . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Funkcja i cele systemu kontroli wewnêtrznej . . . . . . . . . . . 2.2. Zarz¹dzanie ryzkiem i kontrola wewnêtrzna w spó³kach 375 375 375 375 375 akcyjnych prowadz¹cych dzia³alnoœæ bankow¹ . . . . . . . . . 378 2.3. Systemy kontroli wewnêtrznej i zarz¹dzania ryzykiem w spó³kach gie³dowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Kontrola wzajemna (horyzontalna) cz³onków zarz¹du . . . . . . . . 4. Rada nadzorcza a inne instrumenty wewnêtrznego nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Funkcje rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Funkcja kontrolna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Zakres i kryteria kontroli wykonywanej przez radê . . . . . . 1.2. Uprawnienia informacyjne rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Funkcja doradcza i konsultacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Funkcja wspó³decydowania o sprawach spó³ki . . . . . . . . . . . . . 4. Funkcja personalna rady wzglêdem zarz¹du . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Kszta³towanie sk³adu zarz¹du . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Kszta³towanie relacji prawnych miêdzy spó³k¹ a cz³onkami zarz¹du . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Ustalanie wynagrodzenia cz³onków zarz¹du . . . . . . . . . . . . 5. Funkcja korporacyjnej reprezentacji akcjonariuszy i interesariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Sk³ad rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Liczba cz³onków rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Kwalifikacje cz³onków rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Negatywne przes³anki cz³onkostwa w radzie – zakaz ³¹czenia stanowisk i skutki jego naruszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Niezale¿ni cz³onkowie rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Cele postulatu niezale¿noœci i jego krytyka . . . . . . . . . . . . 4.2. Regulacje unijne zawarte w zaleceniu Komisji 381 382 383 385 386 386 390 393 396 402 402 411 416 419 423 423 425 426 432 432 Europejskiej z 15.2.2005 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 436 4.3. Ewolucja polskich regulacji dotycz¹cych cz³onków niezale¿nych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.1. Liczba cz³onków niezale¿nych . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.2. Definicja i kryteria niezale¿noœci . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.3. Uprawnienia cz³onków niezale¿nych . . . . . . . . . . . . IV. Organizacja i funkcjonowanie rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Normatywne ramy organizacji rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Zasada kolegialnoœci (art. 390 § 1 KSH) i dopuszczalne wyj¹tki od niej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Przewodnicz¹cy rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 438 440 444 447 447 451 456 X Spis treœci 4. Posiedzenia i uchwa³y rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Zwo³ywanie posiedzeñ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Kworum i kwestia udzia³u w posiedzeniu z wykorzystaniem œrodków bezpoœredniego porozumiewania siê na odleg³oœæ . . 4.3. G³osowanie na posiedzeniach i poza nimi . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Wadliwoœæ uchwa³ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Komitety rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Regulacje unijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Podstawy prawne tworzenia komitetów w radach 460 460 463 466 471 477 477 nadzorczych polskich spó³ek akcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . 481 5.3. Komitet audytu w œwietle regulacji ustawy o bieg³ych rewidentach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.1. Powo³ywanie i sk³ad komitetu audytu. . . . . . . . . . . . 5.3.2. Wyj¹tek od obowi¹zku powo³ania komitetu audytu w „ma³ych” radach nadzorczych (art. 86 ust. 3 BiegRewU) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.3. Zadania komitetu audytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.4. Funkcjonowanie komitetu audytu . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. „Miêkka” regulacja komitetów rady nadzorczej w „Dobrych Praktykach w Spó³kach Notowanych na GPW” . . . . . . . . . V. Prawa i obowi¹zki cz³onków rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Prawa cz³onka rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Obowi¹zki cz³onka rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 482 485 486 489 491 493 493 498 VI. Praktyka funkcjonowania rad nadzorczych polskich spó³ek – wyniki badañ empirycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 Rozdzia³ 7. Prawne uwarunkowania aktywnej roli akcjonariuszy w nadzorze korporacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Prawa akcjonariuszy jako element nadzoru korporacyjnego . . . . . . II. Pozycja i funkcje walnego zgromadzenia w strukturze organizacyjnej spó³ki akcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Pozycja walnego zgromadzenia wzglêdem innych organów 513 513 516 spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 516 2. Klasyfikacja kompetencji walnego zgromadzenia – przegl¹d stanowisk doktryny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519 3. Decydowanie o fundamentalnych sprawach dotycz¹cych spó³ki i akcjonariuszy (tzw. uchwa³y strukturalne) . . . . . . . . . . . 4. Podejmowanie tzw. uchwa³ autoryzacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . 5. Decydowanie o sk³adzie osobowym pozosta³ych organów spó³ki oraz wybór podmiotu uprawnionego do badania sprawozdañ finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Uwagi prawno-porównawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Powo³ywanie i odwo³ywanie cz³onków rady nadzorczej . . 5.3. Powo³ywanie i odwo³ywanie cz³onków zarz¹du . . . . . . . . . 5.4. Powo³ywanie podmiotu uprawnionego do badania 521 532 535 535 537 542 sprawozdañ finansowych (firmy audytorskiej) . . . . . . . . . . 546 XI Spis treœci 6. Roczna ocena funkcjonariuszy spó³ki oraz zatwierdzanie sprawozdania finansowego. Absolutorium jako instrument nadzoru w³aœcicielskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 547 7. Walne zgromadzenie jako forum wymiany informacji i pogl¹dów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554 III. Prawa akcjonariuszy mniejszoœciowych relewantne z punktu widzenia nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Prawa mniejszoœci w zwi¹zku ze zwo³aniem walnego zgromadzenia i uzupe³nieniem porz¹dku jego obrad . . . . . . . . . 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Prawo ¿¹dania zwo³ania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia i umieszczenia okreœlonych spraw w porz¹dku jego obrad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.1. Próg kapita³owy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.2. Forma i treœæ ¿¹dania akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . 2.2.3. Sposoby wykazania legitymacji akcjonariuszy 557 557 559 559 560 560 561 mniejszoœciowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 2.2.4. Kwestia dopuszczalnoœci oceny przez zarz¹d merytorycznej zasadnoœci ¿¹dania akcjonariuszy . . 2.2.5. Zwo³anie walnego zgromadzenia przez akcjonariuszy na podstawie upowa¿nienia s¹du rejestrowego. . . . . 2.2.6. Koszty zwo³ania i odbycia walnego zgromadzenia . . 2.3. Prawo ¿¹dania umieszczenia okreœlonych spraw w porz¹dku obrad najbli¿szego walnego zgromadzenia . . . . . . . . . . . . . 565 567 569 570 2.4. Prawo akcjonariuszy spó³ki publicznej do zg³aszania projektów uchwa³ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 573 3. Prawo ¿¹dania powo³ania komisji w celu weryfikacji listy obecnoœci na walnym zgromadzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Prawo ¿¹dania powo³ania rewidenta do spraw szczególnych . . 4.1. Funkcja i cel instytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Zg³oszenie i treœæ ¿¹dania mniejszoœci . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Powo³anie rewidenta do spraw szczególnych przez s¹d rejestrowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Obowi¹zki organów spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Prawo ¿¹dania wyboru rady nadzorczej w g³osowaniu oddzielnymi grupami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Cel i charakter prawny instytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Przes³anki skorzystania z przedmiotowego prawa mniejszoœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3. Zasady tworzenia grup elekcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Wybór w grupach elekcyjnych i w g³osowaniu uzupe³niaj¹cym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.5. Odwo³ywalnoœæ cz³onka rady wybranego przez grupê . . . . 5.6. Niejednoznaczna ocena przedmiotowego prawa 574 579 579 580 584 588 590 590 594 596 599 601 mniejszoœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602 XII Spis treœci 6. Prawo delegowania cz³onka rady nadzorczej do sta³ego indywidualnego wykonywania czynnoœci nadzorczych . . . . . . . IV. Indywidualne prawa organizacyjne akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . 1. Prawa organizacyjne jako instrument realizacji nadzoru korporacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Prawo do udzia³u w walnym zgromadzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . 605 609 609 611 2.1. Pojêcie uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Uczestnictwo „wirtualne” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 2.2. Legitymacja akcjonariusza do udzia³u w walnym zgromadzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.1. Spó³ki niepubliczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.2. Spó³ki publiczne: system dnia rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu (record date) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Prawo do zg³aszania projektów uchwa³ w trakcie walnego zgromadzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Prawo g³osu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Prawo g³osu jako instrument oddzia³ywania korporacyjnego. Zasada proporcjonalnoœci zaanga¿owania kapita³owego i wp³ywu na spó³kê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Statutowe odstêpstwa od zasady proporcjonalnoœci miêdzy zaanga¿owaniem kapita³owym a wp³ywem na spó³kê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.1. Akcje uprzywilejowane co do g³osu (akcje 616 617 620 627 628 628 633 pluralne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 633 4.2.2. Uprawnienia osobiste przyznane indywidualnie oznaczonym akcjonariuszom . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.3. Akcje nieme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2.4. Statutowe ograniczenia prawa g³osu . . . . . . . . . . . . 4.3. Wykonywanie prawa g³osu in absentia: g³osowanie elektroniczne i korespondencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Wykonywanie prawa g³osu przez pe³nomocnika . . . . . . . . 4.4.1. Charakter prawny pe³nomocnictwa do udzia³u 636 642 648 657 663 w walnym zgromadzeniu i do g³osowania . . . . . . . . 663 4.4.2. Zakres pe³nomocnictwa do udzia³u w walnym zgromadzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 665 4.4.3. Dopuszczalnoœæ udzielenia pe³nomocnictwa nieodwo³alnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 666 4.4.4. Zakaz ograniczeñ w zakresie udzielenia pe³nomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.5. Forma udzielenia pe³nomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . 4.4.6. Formularze pe³nomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.7. Przeciwdzia³anie konfliktom interesów miêdzy pe³nomocnikiem a akcjonariuszem . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.8. Stosowanie tzw. pe³nomocnictw masowych (proxy) w œwietle znowelizowanej regulacji kodeksowej . . . 667 669 672 674 679 XIII Spis treœci 5. Prawo do informacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Rola informacji w nadzorze korporacyjnym . . . . . . . . . . . . 5.2. Informacje udostêpniane akcjonariuszom przed walnym zgromadzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2.1. Dualizm regulacyjny w zakresie obowi¹zków informacyjnych spó³ek przed walnym zgromadzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.5.2. Obowi¹zki informacyjne spó³ek niepublicznych . . . 5.5.3. Obowi¹zki informacyjne spó³ek publicznych po nowelizacji KSH ustaw¹ z 5.12.2008 r. . . . . . . . . . . 5.3. Prawo do informacji na walnym zgromadzeniu i poza nim . . 5.3.1. Funkcja i cel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.2. Zasady wykonywania prawa do informacji . . . . . . . 5.3.3. Przes³anki odmowy przez zarz¹d udzielenia ¿¹danej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.4. „Odroczenie” udzielenia informacji . . . . . . . . . . . . . 5.3.5. S¹dowa kontrola zasadnoœci odmowy udzielenia informacji 682 682 684 684 686 686 691 691 692 695 697 informacji przez zarz¹d . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 699 5.3.6. Udzielenie informacji poza walnym zgromadzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.4. Obowi¹zek publikacyjny dotycz¹cy wyników g³osowañ . . 6. Prawo do zaskar¿ania uchwa³ walnego zgromadzenia . . . . . . . . 6.1. Funkcje i cele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2. Ewolucja zasad zaskar¿ania uchwa³ walnego zgromadzenia w ustawodawstwie i orzecznictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.1. Regulacja wadliwoœci uchwa³ w KH i KSH . . . . . . 6.2.2. Kontrowersje wokó³ przes³anek wytoczenia powództwa o uchylenie uchwa³y . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2.3. Kontrowersje co do charakteru sankcji przewidzianej w art. 425 § 1 KSH iznaczenia wyroku stwierdzaj¹cego niewa¿noœæ uchwa³y . . . . . . . . . . . 6.2.4. Kontrowersje dotycz¹ce trafnoœci kategorialnego wyró¿niania tzw. uchwa³ nieistniej¹cych (pozornych) i zakresu tego pojêcia . . . . . . . . . . . . . . 6.3. Legitymacja akcjonariusza do zaskar¿enia uchwa³y . . . . . . 6.3.1. Akcjonariusze obecni na walnym zgromadzeniu . . . 6.3.2. Akcjonariusze pozbawieni mo¿liwoœci wykonywania praw korporacyjnych na walnym zgromadzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.3.3. Kwestia legitymacji by³ego akcjonariusza . . . . . . . . 6.4. Dopuszczalnoœæ czêœciowego uchylenia uchwa³y albo 701 703 705 705 706 706 709 715 719 724 724 726 731 stwierdzenia jej niewa¿noœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 732 6.5. Nadu¿ycie prawa do zaskar¿ania uchwa³ („szanta¿ korporacyjny”) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 737 7. Prawo do wytoczenia powództwa o naprawienie szkody wyrz¹dzonej spó³ce (actio pro socio) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 742 XIV Spis treœci 7.1. Cel i funkcja instytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.2. Wêz³owe elementy regulacji actio pro socio w KSH . . . . . 7.3. Ochrona przed nadu¿yciem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 742 745 751 Rozdzia³ 8. Odpowiedzialnoœæ cz³onków organów kierowniczych wobec spó³ki, akcjonariuszy i inwestorów jako element nadzoru korporacyjnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 I. Funkcje odpowiedzialnoœci odszkodowawczej w nadzorze korporacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 II. Charakter i przes³anki odpowiedzialnoœci odszkodowawczej cz³onków organów kierowniczych na podstawie art. 483 KSH . . . 1. Charakter prawny odpowiedzialnoœci piastunów spó³ki . . . . . . . 2. Bezprawnoœæ postêpowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zobiektywizowany miernik starannoœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Niedo³o¿enie nale¿ytej starannoœci przy wykonywaniu mandatu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Zakres obowi¹zku naprawienia szkody wyrz¹dzonej spó³ce . . . . . IV. Kwestia dyspozytywnego albo kogentywnego charakteru jako element bezprawnoœci 757 757 758 760 761 768 art. 483 KSH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 769 V. Odpowiedzialnoœæ cz³onków organów kierowniczych a zasada kolegialnoœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Odpowiedzialnoœæ z tytu³u szkody wyrz¹dzonej spó³ce 771 w rezultacie podjêcia uchwa³y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 771 2. Odpowiedzialnoœæ cz³onków zarz¹du w razie statutowego podzia³u kompetencji miêdzy jego cz³onków . . . . . . . . . . . . . . . 773 3. Odpowiedzialnoœæ cz³onków rady nadzorczej w kontekœcie zasady kolegialnoœci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VI. Odpowiedzialnoœæ za sprawozdawczoœæ finansow¹ spó³ki . . . . . . . VII. Ryzyko gospodarcze a odpowiedzialnoœæ odszkodowawcza cz³onków organów kierowniczych spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VIII. Znaczenie absolutorium dla odpowiedzialnoœci cz³onków organów kierowniczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 776 777 784 790 IX. Odpowiedzialnoœæ odszkodowawcza cz³onków organów spó³ki wobec akcjonariuszy za tzw. szkodê poœredni¹ („refleksow¹”) X. Odpowiedzialnoœæ odszkodowawcza cz³onków organów spó³ki . . . 795 publicznej wobec jej inwestorów za naruszenie obowi¹zków informacyjnych na rynku regulowanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Odpowiedzialnoœæ za informacje zawarte w prospekcie emisyjnym i innych dokumentach sporz¹dzanych i udostêpnia- nych w zwi¹zku z ofert¹ publiczn¹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Odpowiedzialnoœæ za informacje poufne, bie¿¹ce i okresowe . . XI. U³atwienia proceduralne w zakresie dochodzenia roszczeñ odszkodowawczych od spó³ek oraz cz³onków ich organów . . . . . . Rozdzia³ 9. Zewnêtrzny audyt sprawozdawczoœci finansowej spó³ek publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Uwagi wprowadzaj¹ce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 798 799 805 813 819 819 XV Spis treœci II. Funkcje zewnêtrznego audytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Funkcja kontrolna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Funkcja korekcyjna i prewencyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Funkcja wspierania rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Funkcje bieg³ego rewidenta a tzw. luka oczekiwañ . . . . . . . . . . III. Prawno-instytucjonalne gwarancje niezale¿noœci i jakoœci pracy bieg³ego rewidenta w dyrektywie 2006/43/WE i w ustawie o bieg³ych rewidentach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Cele unijnej reformy prawnych ram zewnêtrznego audytu . . . . 2. Siatka pojêciowa ustawy o bieg³ych rewidentach . . . . . . . . . . . . 3. Prawne przes³anki niezale¿noœci i bezstronnoœci bieg³ego 820 820 826 827 828 830 830 832 rewidenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 833 4. Zasady wyboru bieg³ego rewidenta przez spó³kê oraz zawierania i rozwi¹zywania umowy o badanie sprawozdania finansowego . . . 5. Obowi¹zkowa rotacja kluczowego bieg³ego rewidenta . . . . . . . 6. Dwustopniowy system nadzoru nad bieg³ymi rewidentami 836 840 i firmami audytorskimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 844 7. Pozosta³e regulacje s³u¿¹ce zabezpieczeniu niezale¿noœci i bezstronnoœci bieg³ego rewidenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Wspó³praca miêdzy bieg³ym rewidentem a rad¹ nadzorcz¹ . . . . . . V. Odpowiedzialnoœæ cywilnoprawna bieg³ego rewidenta . . . . . . . . . . 1. Prawo europejskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Prawo polskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Odpowiedzialnoœæ bieg³ego rewidenta i podmiotu uprawnionego do badania sprawozdañ finansowych (firmy audytorskiej) wobec audytowanej spó³ki . . . . . . . . . 2.2. Odpowiedzialnoœæ audytora wzglêdem osób trzecich . . . . . 2.3. Ustawowe i kontraktowe ograniczenie odpowiedzialnoœci podmiotów uprawnionych do badania sprawozdañ finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdzia³ 10. Propozycje reformy polskiego modelu nadzoru korporacyjnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Uwagi wstêpne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Postulat zwiêkszenia zakresu autonomii statutowej w spó³ce akcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uzasadnienie bezwzglêdnie obowi¹zuj¹cej regulacji spó³ki akcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Doktrynalna krytyka iuris cogentis w prawie spó³ki akcyjnej . . 3. Wnioski dla prawa polskiego. Postulat ograniczonej liberalizacji prawa akcyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 846 847 850 850 853 853 859 861 865 865 867 867 869 874 III. Postulat dopuszczenia wyboru miêdzy modelem monistycznym a modelem dualistycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 881 IV. Postulaty dotycz¹ce reformy modelu dualistycznego w spó³ce akcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Postulat nowelizacji art. 393 pkt 3 KSH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 886 886 888 XVI Spis treœci 3. Postulat wzmocnienia pozycji zarz¹du w stosunku do akcjonariuszy poprzez uchylenie art. 368 § 4 zd. 2 KSH . . . 889 4. Postulat polepszenia przep³ywu informacji miêdzy zarz¹dem a rad¹ nadzorcz¹ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 891 5. Postulat wzmocnienia funkcji wspó³decydowania rady o sprawach spó³ki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 893 6. Postulat z³agodzenia zasady kolegialnoœci w odniesieniu do zarz¹du i rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 896 7. Postulat wprowadzenia ustawowego obowi¹zku stworzenia systemów wewnêtrznej kontroli oraz wewnêtrznego audytu w spó³kach gie³dowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Postulat wzmocnienia instytucjonalnej wspó³pracy miêdzy 899 rad¹ nadzorcz¹ a bieg³ym rewidentem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 902 9. Postulat rozszerzenia uprawnienia rady do reprezentowania spó³ki na umowy i spory z by³ymi cz³onkami zarz¹du wi¹¿¹ce siê z wykonywaniem mandatu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 905 10. Postulat zwiêkszenia autonomii organizacyjnej rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 906 11. Postulat reformy negatywnych przes³anek cz³onkostwa w radzie (art. 387 KSH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 908 12. Postulat nadania dyspozytywnego charakteru regulacjom uczestnictwa przedstawicieli akcjonariuszy mniejszoœciowych i interesariuszy w radzie nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 910 13. Postulat dostosowania ustawowych kryteriów niezale¿noœci cz³onków rady nadzorczej do standardów unijnych . . . . . . . . . . 913 14. Postulat wy³¹czenia odpowiedzialnoœci za negatywne skutki decyzji biznesowych mieszcz¹cych siê w ramach uzasadnionego ryzyka gospodarczego (business judgment rule) . . 15. Postulat rozbudowy „miêkkiej” regulacji „Dobrych Praktyk” dotycz¹cej zarz¹du i rady nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V. Reforma praw mniejszoœci i praw korporacyjnych akcjonariuszy . . 1. Postulat w³¹czenia regulacji dotycz¹cej rewidenta ds. szczególnych do KSH i jej rozszerzenia na akcjonariuszy spó³ek niepublicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Postulat nadania fakultatywnego charakteru przepisom dotycz¹cym prawa wyboru rady nadzorczej grupami . . . . . . . . . 3. Postulat uchylenia prawa delegowania przez grupê wybranego cz³onka rady do sta³ego indywidualnego wykonywania czynnoœci nadzorczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Postulat reformy actio pro socio w spó³ce akcyjnej . . . . . . . . . . 5. Postulaty reformy niektórych aspektów zaskar¿ania uchwa³ walnego zgromadzenia akcjonariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakoñczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 914 919 926 926 928 928 930 936 941 953 XVII Wstêp Nadzór korporacyjny (corporate governance) jako przedmiot miêdzynarodowej i interdyscyplinarnej debaty Problematyka nadzoru korporacyjnego (corporate governance), czyli, mówi¹c najogólniej, problematyka nadzoru i kontroli nad spó³kami akcyjnymi1, sta³a siê w ostatnich latach popularnym obszarem badawczym, le¿¹cym w centrum zainte- resowania przedstawicieli ró¿nych dyscyplin naukowych, takich jak prawo, ekonomia, zarz¹dzanie, teoria organizacji i rachunkowoœæ. Tematyce corporate governance poœwiêconych jest kilka polskich i zagranicznych portali interneto- wych2, stanowi¹cych eksperckie i badawcze sieci wspó³pracy, oraz specjalistycz- ne czasopisma3. O popularnoœci tego obszaru badawczego decyduje jego aktual- noœæ i praktyczna donios³oœæ. Dyskusja na temat corporate governance, toczona pocz¹tkowo g³ównie w doktrynie amerykañskiej i brytyjskiej, przenios³a siê w la- tach 90. na p³aszczyznê miêdzynarodow¹, anga¿uj¹c uwagê wa¿nych instytucji miêdzynarodowych (OECD, Bank Œwiatowy, Unia Europejska), prawodawców, instytucji organizuj¹cych obrót na rynku kapita³owym (gie³d) oraz jego uczestni- ków. Pakiet norm i wytycznych w zakresie corporate governance, maj¹cych stanowiæ wzór dla krajowych ustawodawców i regulatorów, zawiera dokument przyjêty w 1999 r. i 2004 r. przez Radê OECD pt. „Zasady Nadzoru Korporacyj- nego”. Poprawa tego nadzoru sta³a siê równie¿ celem dzia³añ podejmowanych przez Komisjê Europejsk¹ i inne organy UE, czego wyrazem jest przyjêty w 2003 r. „Program modernizacji europejskiego prawa spó³ek i polepszenia nad- zoru korporacyjnego”, a tak¿e uchwalone w jego wykonaniu akty prawne (dyrek- tywy i zalecenia) oraz kompleksowe analizy podjête z inicjatywy Komisji Euro- pejskiej4. 1 Przegl¹d ró¿nych t³umaczeñ, znaczeñ i definicji pojêcia corporate governance znajduje siê poni¿ej, cz. I, rozdzia³ 1. 2 Por. http://www.ecgi.org/ (strona European Corporate Governance Institue); http://www.gcgf.org/ (strona Global Corporate Governance Forum, za³o¿onego przez Bank Œwiatowy i OECD); http://www.ssrn.com/cgn/index.html (strona Corporate Governance Network); http://corporatelawandgovernance.blogspot.com/, http://blogs. law.harvard.edu/corpgov/, http://www.corpgov.net/, http://www.pfcg.org.pl/ (strona Polskiego Forum Corporate Governance). 3 Np. International Journal of Corporate Governance; Corporate Governance. An International Review. W Polsce: Przegl¹d Corporate Governance, wydawany przez Polski Instytut Dyrektorów. 4 Por. stronê internetow¹ Komisji Europejskiej poœwiêcon¹ prawu spó³ek i nadzo- rowi korporacyjnemu: http://ec.europa.eu/internal_market/company/index_en.htm. XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Instrumenty nadzoru korporacyjnego (corporate governance) w spółce akcyjnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: