Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00076 008467 10743549 na godz. na dobę w sumie
Instytucja prezydenta w polskim i litewskim prawie konstytucyjnym - ebook/pdf
Instytucja prezydenta w polskim i litewskim prawie konstytucyjnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 220
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8623-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> konstytucyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

Prezentowana publikacja, poswięcona instytucji prezydenta w Polsce i na Litwie, jest owocem współpracy nawiązanej przez pracowników Katedry Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Łódzkiego z pracownikami Katedry Prawa Publicznego Uniwersytetu Wileńskiego. W ramach tego współdziałania ukazały się już dwie monografie: Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego, Łódź 2015 oraz Lietuvos ir Lenkijos konstitucines teises aktualijos: Parlamentas (Aktualia litewskiego i polskiego prawa konstytucyjnego: parlament), Vilnius 2016.

Prof. zw. dr hab. Dariusz Górecki

 

Zbiór stanowi nie tylko dowód aktywności badawczej autorów, lecz także jest ważną i wartościową pozycją adresowaną do interesujących się problematyką instytucji prezydenta prawników teoretyków i praktyków, politologów oraz studentów. Należy podkreślić, że we współczesnej polskiej literaturze naukowej prace poświęcone pogłębionej refleksji prawno-porównawczej nad pozycją ustrojową i kompetencjami głowy państwa nie są liczne. Książka pod redakcją prof. Dariusza Góreckiego stanowi w tym zakresie istotne uzupełnienie.

Prof. zw. dr hab. dr h.c. multi Bogusław Banaszak

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dariusz Górecki – Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji Katedra Prawa Konstytucyjnego, 90-033 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Bogusław Banaszak REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Ewa Siwińska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Na okładce wykorzystano herb Prezydenta Litwy i proporzec Prezydenta RP © Copyright by Authors, Łódź 2017 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07905.17.0.K Ark. wyd. 15,0; ark. druk. 13,75 ISBN 978-83-8088-622-3 e-ISBN 978-83-8088-623-0 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. (42) 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl Spis treści Wstęp Anna Chmielarz-Grochal Inicjowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej prewencyjnej kontroli konstytu- cyjności prawa 1. Wprowadzenie 2. Legitymacja Prezydenta Rzeczypospolitej do inicjowania kontroli prewencyjnej 3. Zakres przedmiotowy wniosku i wzorzec kontroli prewencyjnej 4. Proceduralne aspekty inicjowania kontroli prewencyjnej 5. Skutki kontroli prewencyjnej w kontekście kompetencji Prezydenta Rzeczypospolitej związanych z dalszym losem kontrolowanego aktu 6. Inicjowanie prewencyjnej kontroli prawa w praktyce 7. Podsumowanie Aldona Domańska Odpowiedzialność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Konstytucji z 1997 r. 1. Odpowiedzialność konstytucyjna głowy państwa w polskich ustawach zasadniczych 2. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności konstytucyjnej Prezydenta RP 3. Procedura pociągnięcia do odpowiedzialności głowy państwa 4. Cezura czasowa egzekwowania odpowiedzialności konstytucyjnej głowy państwa oraz prawo łaski Dariusz Górecki Uprawnienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w czasie wojny Agnė Juškevičiūtė-Vilienė Konstytucyjne uprawnienia głowy państwa w zakresie formowania władzy sądowniczej 1. Wprowadzenie 2. Uprawnienia prezydenta Republiki Litewskiej w zakresie formowania władzy sądow- niczej 3. Uprawnienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie formowania władzy sądowniczej 4. Podsumowanie 9 11 11 12 16 18 24 29 32 37 37 40 42 45 51 67 67 69 76 81 6 Spis treści Ryszard Paweł Krawczyk Kontrasygnata aktów urzędowych Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 1. Pojęcie kontrasygnaty 2. Znaczenie kontrasygnaty w Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. 3. Zakres kontrasygnaty 4. Akty wyłączone spod kontrasygnaty 5. Ważność aktu urzędowego a kolejność składania podpisu przez Prezydenta RP i Pre- zesa Rady Ministrów Anna Michalak Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jako strażnik dziedzictwa narodowego. Uwagi na tle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2016 r. (sygn. akt Kp 2/15) Jurgita Paužaitė-Kulvinskienė Kariera sędziego w doktrynie konstytucyjnej: poszukiwanie równowagi między władzą sądowniczą i uprawnieniami Prezydenta Państwa 1. Wprowadzenie 2. Kariera sędziego a zasada jego niezawisłości 3. Podmioty decydujące w sprawach kariery sędziego 4. Wymogi proceduralne i uprawnienia prezydenta w kwestiach kariery sędziowskiej 5. Skutki prawne nieprzestrzegania wymogów proceduralnych w kwestiach kariery sędziego 6. Prawo odwołania się do sądu w sprawie niezgodnego z prawem zwolnienia 7. Podsumowanie Konrad Składowski Konstytucyjna regulacja trybu wyboru na urząd Prezydenta w Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. – kilka uwag krytycznych Krzysztof Skotnicki Ustawowe kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Jarosław Sułkowski Prezydent wobec kryzysu konstytucyjnego w Polsce (o straconej szansie na zakoń- czenie sporu) 1. Prace nad ustawą czerwcową 2. Przebieg kryzysu 3. Rola prezydenta jako strażnika konstytucji Haroldas Šinkūnas Kompetencje Prezydenta Republiki Litewskiej w procesie legislacyjnym 1. Wprowadzenie 2. Status konstytucyjny Prezydenta Republiki 3. Kompetencje Prezydenta Republiki w procesie legislacyjnym 4. Zwrócenie uchwalonych przez Sejm ustaw do ponownego rozpatrzenia 85 85 90 92 93 97 101 117 117 118 119 122 125 127 129 133 143 161 163 166 171 179 179 180 182 186 Spis treści 7 5. Zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego jako środek wpływania na proces legi- slacyjny 6. Podsumowanie Vaidotas A. Vaičaitis Status konstytucyjny prezydentów Litwy i Polski 1. Wprowadzenie 2. Dwojaki status konstytucyjny prezydenta 3. Prezydent jako przedstawiciel władzy wykonawczej 4. Prezydent jako głowa państwa 5. Podsumowanie Indrė Žvaigždinienė Uprawnienia Prezydenta Republiki Litewskiej w zakresie ochrony środowiska 1. Wprowadzenie 2. Status konstytucyjny Prezydenta Republiki 3. Realizacja uprawnień Prezydenta Republiki w zakresie ochrony środowiska 4. Podsumowanie 189 191 195 195 195 198 201 206 209 209 210 212 218 Wstęp Polskę i Litwę łączy wspólna, wielowiekowa historia. Wstąpienie obu państw do Unii Europejskiej zbliżyło je do siebie. Nie ma więc w tym nic dziwnego, że przedstawicie- le nauki prawa konstytucyjnego z zainteresowaniem przyglądają się rozwiązaniom ustrojowym przyjętym u swych sąsiadów i stosowanej przez nich praktyce. Wszyscy trudniący się nauką doskonale wiedzą, jak wielkie znaczenie dla rozwoju nauki mają badania porównawcze. Pogłębianie wiedzy w ten sposób przynosi niewątpliwe obu- stronne korzyści, mogące czasem mieć zastosowanie w praktyce. Prezentowana książka, poświęcona instytucji prezydenta w Polsce i na Litwie jest owocem współpracy nawiązanej przez pracowników Katedry Prawa Konsty- tucyjnego Uniwersytetu Łódzkiego z pracownikami Katedry Prawa Publicznego Uniwersytetu Wileńskiego. W ramach tej współpracy ukazały się już dwie mo- nografie: Aktualne problemy polskiego i litewskiego prawa konstytucyjnego, Łódź 2015 oraz Lietuvos ir Lenkijos konstitucinės teisės aktualijos: Parlamentas (Aktualia litewskiego i polskiego prawa konstytucyjnego: parlament), Vilnius 2016. Dariusz Górecki Inicjowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej prewencyjnej kontroli konstytucyjności prawa Anna Chmielarz-Grochal Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Konstytucyjnego 1. Wprowadzenie Zagadnienie prewencyjnej kontroli konstytucyjności prawa (uprzedniej, a priori) jest już przedmiotem opracowań naukowych1. Można jednak zauważyć, że w na- uce prawa konstytucyjnego większą uwagę przywiązuje się do instytucji kontroli a priori dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny niż do samej kompetencji Prezydenta Rzeczypospolitej do inicjowania tego rodzaju kontroli. Jest to niewąt- pliwie uzasadnione znaczeniem kontroli prewencyjnej dla funkcjonowania syste- mu prawa, opartego na założeniach hierarchicznego uporządkowania, zupełności i niesprzeczności. Kompetencja do inicjowania kontroli prewencyjnej była z kolei omawiana w monografiach poświęconych udziałowi Prezydenta Rzeczypospolitej w postępowaniu ustawodawczym2. Nie można jednak zapominać, że w toku reali- zacji tej kompetencji Prezydent Rzeczypospolitej włącza się jednocześnie w proce- durę kontroli konstytucyjności prawa, gdzie ostatecznie rozstrzyga Trybunał Kon- stytucyjny. Co istotne, od momentu przyznania Prezydentowi Rzeczypospolitej owej kompetencji wciąż ujawniają się – zarówno prawne, jak i praktyczne – pro- blemy związane z jej realizacją, będące przedmiotem wielu sporów doktrynalnych. 1 Zob. w szczególności M. Florczak-Wątor, Prewencyjna kontrola konstytucyjności ustaw, [w:] Konstytucja i sądowe gwarancje jej ochrony. Księga jubileuszowa Profesora Pawła Sarneckie- go, Kraków 2004, s. 65 i n.; L. Garlicki, Prewencyjna kontrola konstytucyjności umów międzyna- rodowych, [w:] T. Dębowska-Romanowska, A. Jankiewicz (red.), Konstytucja, ustrój, system fi- nansowy państwa. Księga pamiątkowa ku czci Profesor Natalii Gajl, Warszawa 1999, s. 267 i n.; zob. także T. Diemer-Benedict, Prewencyjna kontrola konstytucyjności w Europie Środkowo- -Wschodniej, „Przegląd Sejmowy” 1997, nr 2, s. 39 i n. 2 Zob. R. Balicki, Udział Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu ustawodawczym, Wrocław 2001; K. Eckhardt, Udział organów władzy wykonawczej w procesie stanowienia ustaw, Przemyśl 2000; J. Zaleśny, Partycypacja głowy państwa w ostatnich etapach procesu legislacyjnego, Warszawa 1999. 12 Anna Chmielarz-Grochal Analiza kompetencji Prezydenta Rzeczypospolitej do inicjowania kontroli konsty- tucyjności a priori wydaje się uzasadniona co najmniej z pięciu powodów. Po pierw- sze, trzeba zauważyć, że wystąpienie przez prezydenta z wnioskiem o zbadanie zgod- ności z konstytucją aktu normatywnego przed jego podpisaniem (ratyfikacją) jest de facto następstwem dokonanej przez niego wstępnej kontroli konstytucyjności. Powstaje więc pytanie o znaczenie omawianej kompetencji (i jej realizacji) z punktu widzenia zasady podziału i równowagi władz. Po drugie, można zastanowić się nad adekwatnością zakresu przedmiotowego owej kompetencji do wyznaczonej nor- mami konstytucji roli Prezydenta Rzeczypospolitej jako organu czuwającego nad przestrzeganiem ustawy zasadniczej. Kompetencja ta bez wątpienia wymaga analizy w szerszym kontekście funkcji ustrojowych Prezydenta Rzeczypospolitej. Pozostaje ona w sferze jego uprawnień związanych ze sprawami wewnętrznymi i zagranicz- nymi państwa, a jednocześnie ma wpływ na prawodawstwo w państwie. Ponadto, sama kontrola prewencyjna, w odróżnieniu np. od Francji, ma w Polsce charakter wyjątkowy. Po trzecie, warto zastanowić się, czy i kiedy istnieje ryzyko politycznego wykorzystywania przedmiotowej kompetencji przez Prezydenta Rzeczypospolitej. Wniosek służący wszczęciu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym jest wprawdzie środkiem prawnym, który powinien mieć odpowiednie uzasadnienie prawne zarzucanej niezgodności aktu (jego części) z konstytucją, ale w praktyce o skierowaniu wniosku mogą przesądzać względy polityczne, zwłaszcza gdy Prezy- dent Rzeczypospolitej i większość parlamentarna wywodzą się z innych środowisk politycznych. Po czwarte, nie można pomijać skutków kontroli prewencyjnej norm, które wiążą się z powstaniem po stronie Prezydenta Rzeczypospolitej określonych obowiązków lub uprawnień. Nasuwa się pytanie, czy faktycznie realizacja omawia- nej kompetencji w powiązaniu z jej skutkami pozostaje w sferze dyskrecjonalnej władzy Prezydenta Rzeczypospolitej. Po piąte, w praktyce mogą zaistnieć przeszko- dy (jak np. wydłużające się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym czy zakończenie kadencji parlamentu), które niosą ze sobą realne ryzyko, że konstytu- cyjne normy kompetencyjne w zakresie kontroli prewencyjnej nie zostaną w pełni zrealizowane i podstawowy cel kontroli prewencyjnej nie zostanie osiągnięty. 2. Legitymacja Prezydenta Rzeczypospolitej do inicjowania kontroli prewencyjnej Prezydent uzyskał prawo wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego przed pod- pisaniem ustawy z wnioskiem o stwierdzenie jej zgodności z ustawą zasadniczą w następstwie zmiany Konstytucji PRL w kwietniu 1989 r. (art. 27 ust. 4). Ani Kon- stytucja marcowa, ani Konstytucja kwietniowa nie upoważniały głowy państwa do inicjowania tego rodzaju kontroli. W okresie międzywojennym szczególną wagę Inicjowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej… 13 przywiązywano do instytucji promulgacji (podpisania ustawy i zarządzenia jej pu- blikacji w „Dzienniku Ustaw”) i uznawano, że do chwili złożenia przez prezydenta podpisu nie ma ustawy, tylko projekt, a prezydent jest jedynym organem upraw- nionym do dokonywania prewencyjnej kontroli konstytucyjności ustaw. Konsty- tucja PRL wprawdzie przyznawała uprawnienie do zainicjowania kontroli ustaw a priori, ale nie określała skutków orzeczeń trybunalskich wydanych w następstwie skierowania wniosku. Analizy skutków kontroli prewencyjnej Trybunał Konsty- tucyjny dokonał po raz pierwszy w orzeczeniu z 22 sierpnia 1990 r.3 Stwierdził, że orzeczenia wydane w następstwie wniosku zgłoszonego w trybie art. 27 ust. 4 Konstytucji mają moc wiążącą w stosunku do prezydenta, a nie są tylko opinią w kwestii konstytucyjności ustawy. Zdaniem Trybunału, prezydent ma obowiązek podpisania ustawy uznanej za zgodną z konstytucją, a obowiązek odmowy podpi- su ustawy, co do której orzeczono niekonstytucyjność. Mała konstytucja z 1992 r.4 również przyznawała prezydentowi uprawnienie w tym zakresie i przesądzała, że prezydent ma obowiązek podpisać ustawę uznaną za zgodną z konstytucją (art. 18 ust. 3 i 4), jednak nie określała sposobu postępowa- nia w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności. Istniejący stan niepewności pra- wa trwał do podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny uchwały z 5 września 1995 r.5 Po dokonaniu wykładni art. 7 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym6 stwierdzono, że w przypadku orzeczenia o niekonstytucyjności ustawy wydanego w trybie kon- troli prewencyjnej prezydent nie ma prawa podpisania ustawy, a ponadto takie orzeczenie nie podlega rozpatrzeniu przez Sejm. W czasie obowiązywania Małej konstytucji kontrola prewencyjna była inicjowana kilkunastokrotnie7. Obecnie źródła legitymacji Prezydenta Rzeczypospolitej do inicjowania kon- troli a priori należy poszukiwać w Konstytucji z 1997 r. Wprost upoważnia ona Prezydenta Rzeczypospolitej do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z konstytucją ustawy przed jej podpisaniem (art. 122 ust. 3) oraz umowy międzynarodowej przed ratyfikacją (art. 133 ust. 2). Użyte w przepisach konstytucyjnych sformułowanie „może” sugeruje, że podjęcie decyzji o skierowaniu takiego wniosku pozostaje w sferze dyskrecjonalnej władzy (politycznego uznania) Prezydenta Rzeczypospolitej. Poza tym konstytucja nie tylko upoważnia go do inicjowania kontroli hierarchicznej norm prawnych a prio- ri, ale także – aczkolwiek w niepełnym zakresie przedmiotowym (w odniesieniu 3 K 7/90, OTK ZU 1990, poz. 5. 4 Ustawa konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między wła- dzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorial- nym (Dz.U., nr 84, poz. 1478). 5 W 1/95, OTK 1995, poz. 43. 6 Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r., nr 109, poz. 470 ze zm.). 7 Szerzej zob. M. Florczak-Wątor, Prewencyjna..., s. 67 i n. oraz cyt. tam lit. i orzecznictwo; J. Cia- pała, Udział Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w ustawodawstwie, „Przegląd Sejmowy” 1997, nr 3, s. 34–36, 42, 44–48. 14 Anna Chmielarz-Grochal tylko do ustaw) –  normuje kompetencje, które mogą (jako uprawnienie) bądź muszą (jako obowiązek) być zrealizowane przez prezydenta na skutek dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny kontroli. Co istotne, kompetencja do inicjowania kontroli prewencyjnej powiązana jest odpowiednio z dwiema innymi konstytucyj- nymi kompetencjami Prezydenta Rzeczypospolitej, tj. kompetencją do podpisania ustawy uchwalonej przez parlament (art. 122 ust. 2) oraz kompetencją do ratyfi- kacji umów międzynarodowych (art. 133 ust. 1 pkt 1). Można nawet stwierdzić, że inicjowanie kontroli a priori jest odpowiednio elementem procedury promul- gacji ustawy oraz ratyfikacji umowy międzynarodowej. Konstytucyjna legitymacja Prezydenta Rzeczypospolitej do inicjowania kontroli konstytucyjności aktów normatywnych przed ich ogłoszeniem i wejściem w życie ma charakter szczególny. Po pierwsze, podejmując decyzję o wystąpieniu z wnioskiem w procedurze kontroli prewencyjnej, prezydent działa w interesie publicznym (legi- tymacja publiczna). Po drugie, konstytucja legitymuje wyłącznie prezydenta do ini- cjowania tego rodzaju kontroli (legitymacja indywidualna). Można mówić o wręcz uprzywilejowanej pozycji prezydenta względem innych organów państwa, które konstytucja również upoważnia do zainicjowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (art. 191 ust. 1). Po trzecie, prezydent ma prawo skorzystać z przy- znanej konstytucyjnie kompetencji tylko w przypadku ustawy i umowy międzyna- rodowej wymagającej ratyfikacji (ograniczona przedmiotowo zdolność wnioskowa). Po czwarte, uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie hierarchicznej kontroli norm jest prerogatywą prezydenta. Oznacza to, że prezydent realizuje tę kompetencję samodzielnie i dla jej ważności nie jest wymagana kontrasygnata Pre- zesa Rady Ministrów (art. 144 ust. 3 pkt 9 w zw. z art. 144 ust. 2 Konstytucji). Analizy kompetencji do inicjowania kontroli konstytucyjności prawa nie moż- na dokonywać bez odwołania się do funkcji, którą konstytucja przypisuje Prezy- dentowi Rzeczypospolitej, tj. funkcji organu czuwającego nad przestrzeganiem ustawy zasadniczej (art. 126 ust. 2). Inicjowanie owej kontroli można nawet uznać za jeden z aspektów realizacji przez Prezydenta Rzeczypospolitej zadania czuwa- nia nad przestrzeganiem konstytucji. Zwrot „czuwa” sugeruje, że prezydent w spo- sób aktywny powinien podejmować działania zapobiegające naruszeniom ustawy zasadniczej oraz zapewnieniu realizacji norm, zasad i wartości w niej wyrażonych8. Czuwanie oznacza sprawowanie pieczy nad pewnym dobrem, z naciskiem na po- dejmowanie działań ochronnych oraz prewencyjnych, służących zapobieżeniu naruszeniom danego dobra. Użyte w tym samym artykule sformułowanie „stoi na straży” ma już szerszy zakres znaczeniowy i poza czuwaniem obejmuje ota- czanie troską i dbałość o określone dobra (wartości)9. Konstytucja wymaga więc 8 Tak też M. Florczak-Wątor, Prewencyjna…, s. 71–72. 9 Por. wykładnię konstytucyjnego terminu „stoi na straży” dokonaną (wprawdzie w odniesie- niu do Krajowej Rady Sądownictwa) przez Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 28 listopa- da 2007 r., K 39/07 (OTK ZU 2007, seria A, nr 10, poz. 129) oraz z 18 lipca 2007 r., K 25/07 (OTK ZU 2007, seria A, nr 7, poz. 80). Inicjowanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej… 15 od Prezydenta Rzeczypospolitej aktywnej działalności na rzecz ochrony najwyż- szych wartości w państwie. W analizowanym zakresie tym dobrem (wartością) jest praworządność, wyrażająca się w wymogu przestrzegania ustawy zasadniczej10. Powierzenie prezydentowi funkcji czuwania nad jej przestrzeganiem świadczy o przypisaniu mu przez ustrojodawcę roli gwaranta nadrzędności konstytucji11. Jeśli natomiast przyjmiemy, że z art. 126 ust. 2 Konstytucji wynika adresowany do Prezydenta Rzeczypospolitej nakaz „czuwania nad przestrzeganiem Konstytu- cji”, który oznacza obowiązek podejmowania wszelkich możliwych działań w tym zakresie, to kompetencja do inicjowania prewencyjnej kontroli powinna być od- czytywana nie jako uprawnienie, ale obowiązek (a przynajmniej powinność)12. Zatem w każdym przypadku, gdy Prezydent Rzeczypospolitej ma rzeczywiste i uzasadnione wątpliwości co do zgodności ustawy lub umowy międzynarodowej z konstytucją, jego konstytucyjnym obowiązkiem jest wszczęcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym13. Ponadto, jak się wydaje, kompetencja do inicjowania prewencyjnej kontroli prawa może być uznana za atrybut prezydenta jako arbitra14. Decyzja o wystą- pieniu z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego jest przejawem czuwania nad przestrzeganiem konstytucji. Z kolei sam wniosek w trybie kontroli prewencyj- nej można uznać za środek „hamujący” inne organy państwa15, tj. odpowiednio ustawodawcę oraz rząd odpowiedzialny za zawarcie umowy międzynarodowej wymagającej ratyfikacji. Złożenie wniosku w razie stwierdzenia naruszenia kon- stytucji w procedurze ustawodawczej prowadzi do zawieszenia postępowania ustawodawczego na czas potrzebny do wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny. Z kolei wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia nega- tywnego względem całej ustawy prowadzi do zakończenia procedury ustawodaw- czej, gdyż bez podpisu prezydenta i ogłoszenia ustawa uchwalona przez parlament nie może wejść w życie. Z drugiej strony, w następstwie orzeczenia trybunalskiego możliwe jest – za pośrednictwem prezydenta – skorygowanie ustawy w zakresie, w jakim niekonstytucyjność dotyczy tylko niektórych przepisów. W przypadku umów międzynarodowych skorzystanie przez prezydenta z omawianego upraw- nienia może zablokować proces ratyfikacyjny nawet wtedy, gdy parlament w dro- 10 Por. P. Sarnecki, uwagi 9–11 do art. 126, [w:] L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, Warszawa 1999, s. 8–11. 11 Szerzej zob. A. Chmielarz, Funkcja prawna Konstytucji na przykładzie Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2011, s. 126 i n. oraz cyt. tam lit. 12 Podobnie M. Wiącek, Problemy związane ze stwierdzeniem niekonstytucyjności niektórych przepisów ustawy w trybie kontroli prewencyjnej (uwagi na tle art. 122 ust. 4 in fine Konstytucji RP), „Przegląd Sejmowy” 2006, nr 4, s. 62; por. M. Florczak-Wątor, Prewencyjna…, s. 72. 13 Por. L. Garlicki, uwaga 21 do art. 122, [w:] L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Pol- skiej. Komentarz, t. II, Warszawa 2001, s. 18–19. 14 Szerzej na temat funkcji arbitrażu prezydenckiego zob. A. Chorążewska, Prezydent jako czyn- nik równowagi. Arbitraż prezydencki, „Przegląd Sejmowy” 2005, nr 6, s. 59 i n. 15 Por. K. Wojtyczek, Władza wykonawcza w Polsce: dualistyczna czy wieloczłonowa?, „Państwo i Prawo” 2001, z. 12, s. 57–58.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Instytucja prezydenta w polskim i litewskim prawie konstytucyjnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: