Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00260 005132 15196102 na godz. na dobę w sumie
Instytucje i prawo Unii Europejskiej. Podręcznik dla kierunków prawa, zarządzania i administracji - ebook/pdf
Instytucje i prawo Unii Europejskiej. Podręcznik dla kierunków prawa, zarządzania i administracji - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 488
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-670-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Obecne, trzecie wydanie podręcznika Instytucje i prawo Unii Europejskiej zostało gruntownie zmienione i zaktualizowane. Wynika to przede wszystkim z rozszerzenia kręgu jego odbiorców. Poprzednie edycje były adresowane głównie do studentów kierunków administracji i zarządzania. Autorzy zauważyli jednak, że do tego opracowania sięgają również studenci wydziałów prawa. Postanowili więc dostosować podręcznik do wymogów nauczania przedmiotu instytucje i prawo Unii Europejskiej na tych wydziałach, nie tracąc z pola widzenia potrzeb kierunków administracji i zarządzania.

W tym wydaniu książki zostały zatem rozszerzone części dotyczące prawa Unii Europejskiej, przy czym wyodrębniono części dotyczące systemu ochrony prawnej oraz konstytucyjnych podstaw członkostwa Polski w Unii Europejskiej i stosowania prawa Unii w Polsce. Zmodyfikowano również pozostałe części, m.in. dodano rozdział omawiający ogólnie prawo materialne Unii Europejskiej (tak, aby studenci, poznając ustrój Unii, mieli wyraźny punkt odniesienia: w jakich dziedzinach zasady ustrojowe, procedury i źródła prawa mają zastosowanie i jakie jest ich praktyczne znaczenie). Większą uwagę zwrócono także na ochronę praw podstawowych w Unii.

Podręcznik może też stanowić pomoc na innych kierunkach studiów (w tym podyplomowych): ekonomicznych, politologicznych, europeistyki, stosunków międzynarodowych, oraz służyć praktykom zainteresowanym tematyką funkcjonowania Unii Europejskiej.

Prof. dr hab. Jan Barcz – kierownik Katedry Prawa Międzynarodowego i Prawa Unii Europejskiej w Kolegium Prawa Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie.

Dr Maciej Górka – szef wydziału w Dyrekcji Generalnej Przedsiębiorstwa i Przemysł w Komisji Europejskiej, były wieloletni pracownik Komitetu Integracji Europejskiej w Warszawie.

Prof. dr hab. Anna Wyrozumska – kierownik Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Instytucje i prawo Unii Europejskiej Podr´cznik dla kierunków prawa, zarzàdzania i administracji Jan Barcz | Maciej Górka Anna Wyrozumska Wydanie 3 Warszawa 2012 Anna Wyrozumska – IV, IX, XI, XII, Wprowadzenie (do części czwartej), Poszczególne rozdziały napisali: Jan Barcz – I, II, III, X, XIX, XX, Maciej Górka – V, VI, VII, VIII, XIII, XIV, XV, XVI, XVII, XVIII, XXI Redaktor prowadzący: Grażyna Polkowska -Nowak Opracowanie redakcyjne: Agnieszka Zagozda Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-670-5 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Offi ce Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e -mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ I. Problem modelu prawnego procesu integracji europejskiej i zarządzania w ramach UE (Jan Barcz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1. Teorie integracji europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2. Elastyczność czy fragmentacja UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 3. Punkt odniesienia: pojęcie organizacji międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.1. Pojęcie organizacji międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3.2. Charakter prawny UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 4. Próby klasyfi kacji UE w kategoriach procesu państwowotwórczego . . . . . . . . . . . . . . 31 4.1. Uwarunkowania polityczne i prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 4.2. Znaczenie idei federalizmu dla procesu integracji europejskiej . . . . . . . . . . . . . . 33 5. Unia Europejska a państwa członkowskie: zarządzanie wspólnymi sprawami . . . . . . 33 5.1. Szczególna współzależność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 5.2. Modele współzależności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 5.3. Koncepcja kompleksowej współzależności integracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 6. Wymóg sprawnego państwa (budowanie państwa) w procesie integracji europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 ROZDZIAŁ II. Struktura prawna i zakres podmiotowy procesu integracji europejskiej (Jan Barcz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 1. Od Wspólnot do UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2. Ustanowienie UE: ewolucja jej charakteru prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 3. Traktaty stanowiące podstawę UE i jej zakres przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 3.1. Traktaty stanowiące podstawę UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 3.2. Zakres przedmiotowy Traktatów stanowiących podstawę UE . . . . . . . . . . . . . . . . 50 4. Wspólne wartości i cele UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 6 Spis treści 5. Członkostwo w UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 5.1. Proces rozszerzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 5.2. Wystąpienie z UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 5.3. Wykluczenie z UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 5.4. Zawieszenie w prawach państwa członkowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 5.5. Czy UE można rozwiązać? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 6. Wzmocniona współpraca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 7. Terytorialny zakres obowiązywania Traktatów stanowiących podstawę UE . . . . . . . . 59 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 ROZDZIAŁ III. Zakres przedmiotowy UE (Jan Barcz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 1. Rynek wewnętrzny, polityki i działania wewnętrzne UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 1.1. Pojęcie i struktura unijnego rynku wewnętrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 1.2. Swobody unijnego rynku wewnętrznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 1.3. Polityki wspólne i polityki unijne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 1.4. Wspólne reguły konkurencji UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 1.5. Unia Gospodarcza i Walutowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 2. Podstawy prawne stosunków zewnętrznych UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2.1. Pojęcie stosunków zewnętrznych UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2.2. Struktura i podstawy prawne „działań zewnętrznych Unii” . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 ROZDZIAŁ IV. Zasady działania UE (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 2. Zasada przyznania kompetencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 2.2. Wybór właściwej podstawy prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 2.3. Zasady podziału kompetencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 2.3.1. Kompetencje wyłączne UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 2.3.2. Kompetencje dzielone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.3.3. Kompetencje wspierające, koordynacyjne i uzupełniające . . . . . . . . . . . . . 89 2.4. Zasada pierwszeństwa prawa UE a podział kompetencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 2.5. Ograniczanie kompetencji UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 2.5.1. Zasada pomocniczości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 2.5.2. Zasada proporcjonalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 3. Zasada poszanowania równości i tożsamości narodowej państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 4. Sprawy należące do wyłącznych kompetencji państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . 99 5. Zasada lojalnej współpracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 6. Zasada efektywności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 7. Zasada równowagi instytucjonalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 8. Zasada poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 8.1. Tożsamość europejska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 8.2. Zasada poszanowania godności osoby ludzkiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 www.lexisnexis.pl Spis treści 7 8.3. Zasada poszanowania wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 8.4. Zasada demokracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 INSTYTUCJE I ORGANY UNII EUROPEJSKIEJ (Maciej Górka) Część druga ROZDZIAŁ V. Rada Europejska, Parlament Europejski, Rada, Komisja i Trybunał Obrachunkowy (Maciej Górka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 2. Rada Europejska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 2.1. Skład . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 2.2. Organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 2.3. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 3. Parlament Europejski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 3.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 3.2. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 3.2.1. Prezydium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 3.2.2. Konferencja Przewodniczących . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 3.2.3. Konferencja Przewodniczących Komisji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 3.2.4. Grupy polityczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 3.2.5. Komisje parlamentarne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 3.2.6. Sekretariat Generalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.2.7. Organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.3. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.3.1. Funkcje prawodawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.3.2. Funkcje budżetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.3.3. Funkcje kontrolne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.3.3.1. Prawo petycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.3.3.2. Komisje śledcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 3.3.3.3. Pytania pisemne i ustne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 3.3.3.4. Obowiązki składania sprawozdań Parlamentowi . . . . . . . . . . . . . 134 3.3.3.5. Możliwość zgłoszenia wotum nieufności wobec Komisji Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 3.3.3.6. Prawo skargi do Trybunału Sprawiedliwości UE . . . . . . . . . . . . . 135 3.3.4. Funkcje kreacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 3.3.5. Funkcje międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 4. Rzecznik Praw Obywatelskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 5. Rada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 5.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 5.2. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 5.3. Funkcje Rady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 5.3.1. Funkcje prawodawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 5.3.2. Funkcje kreacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 5.3.3. Funkcje kontrolne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 5.3.4. Funkcje międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 8 Spis treści 6. Komisja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 6.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 6.2. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 6.3. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 6.3.1. Funkcje kontrolne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 6.3.2. Funkcje decyzyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 6.3.3. Funkcje wykonawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 6.3.4. Funkcje międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 7. Trybunał Obrachunkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 7.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 7.2. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 7.3. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 ROZDZIAŁ VI. Trybunał Sprawiedliwości UE (Maciej Górka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 1. Trybunał Sprawiedliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 1.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 1.2. Struktura wewnętrzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 1.3. Właściwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 2. Sąd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 2.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 2.2. Struktura wewnętrzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 2.3. Właściwość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 3. Sądy wyspecjalizowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 3.2. Sąd do spraw Służby Publicznej UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 4. Postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 4.1. Wszczęcie postępowania i procedura pisemna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 4.2. Reprezentacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 4.3. Środki przygotowawcze i sprawozdanie na rozprawę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 4.4. Rozprawa jawna i opinia rzecznika generalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 4.5. Wyroki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 4.6. Koszty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 4.7. System językowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 ROZDZIAŁ VII. Organy doradcze i agencje UE (Maciej Górka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 1. Komitet Ekonomiczno -Społeczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 1.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 1.2. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 1.3. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 2. Komitet Regionów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 2.1. Skład i status członków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 2.2. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 2.3. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 www.lexisnexis.pl Spis treści 9 3. Agencje UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 3.2. Funkcje agencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 3.3. Struktura i sposób działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 ROZDZIAŁ VIII. System instytucjonalny w ramach Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Europejski Bank Inwestycyjny (Maciej Górka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 1. Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 1.2. Rozwój . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 1.3. Systemy instytucjonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 1.3.1. Instytucje UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 1.3.2. Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych . . . . . . . 190 1.3.3. Inne organy sui generis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 1.3.4. Agencje i inne struktury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 1.4. Mechanizm decyzyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 2. Przestrzeń Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 2.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 2.2. System instytucjonalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 2.2.1. Struktury sui generis w obszarze polityki dotyczącej kontroli granicznej, azylu i imigracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 2.2.2. Struktury sui generis w obszarze współpracy sądowej w sprawach cywilnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 2.2.3. Struktury sui generis w obszarze współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych i współpracy policyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 2.2.4. Szczególna rola parlamentów narodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 3. System instytucjonalny Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Europejski Bank Inwestycyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3.1. Unia Gospodarcza i Walutowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3.1.1. Europejski Bank Centralny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3.1.1.1. Struktura wewnętrzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 3.1.1.2. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 3.1.2. Komitet Ekonomiczno -Finansowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 3.1.2.1. Skład . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 3.1.2.2. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 3.1.2.3. Struktura wewnętrzna i organizacja pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.1.3. Eurogrupa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 3.1.4. Europejskie Organy Nadzoru Finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3.2. Europejski Bank Inwestycyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3.2.1. Struktura wewnętrzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3.2.1.1. Rada Gubernatorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 10 Spis treści 3.2.1.2. Rada Dyrektorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 3.2.1.3. Komitet Zarządzający . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 3.2.2. Funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 Część trzecia PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ IX. Pojęcie prawa UE i jego źródła (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . 217 1. Prawo pierwotne i prawo stanowione w UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 2. Pojęcie źródeł prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 3. Prawo pierwotne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 3.1. Traktaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 3.2. Akty konstytucyjne Rady lub Rady Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 3.3. Ogólne zasady prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 4. Umowy międzynarodowe UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 4.1. Kompetencje do zawarcia umowy międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 4.2. Skutki prawne zawartych umów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 4.3. Umowy mieszane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 5. Prawo wtórne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 5.1. Akty o charakterze ustawodawczym, delegowanym i wykonawczym . . . . . . . . . 229 5.2. Podstawowe formy aktów instytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 5.2.1. Rozporządzenie – instrument ujednolicania prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . 236 5.2.2. Dyrektywa – instrument harmonizacji prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 5.2.3. Decyzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 5.3. Inne akty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 5.3.1. Zalecenia i opinie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 5.3.1.1. Zalecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 5.3.1.2. Opinie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 5.3.2. Porozumienia międzyinstytucjonalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 5.3.3. Instrumenty nieformalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 6. Akty powiązane z prawem UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 6.1. Umowy zawarte między państwami członkowskimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 6.2. Akty przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie . . . . . 246 7. Akty wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 8. Akty przyjęte przed 1 grudnia 2009 r. w zakresie współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 ROZDZIAŁ X. Procedury stanowienia prawa UE (Jan Barcz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2. Procedury zmiany (rewizji) Traktatów stanowiących podstawę UE . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.1. Traktaty stanowiące podstawę UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.2. Poszczególne procedury zmiany Traktatów stanowiących podstawę UE . . . . . . . 260 2.2.1. Zasadnicze procedury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 www.lexisnexis.pl Spis treści 11 2.2.2. Procedura zawarcia traktatu rewizyjnego: „zwykła procedura zmiany” . . . . 260 2.2.3. Procedury kładki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 2.2.3.1. Procedura kładki określona w art. 48 ust. 6 TUE . . . . . . . . . . . . . 264 2.2.3.2. Procedura kładki określona w art. 48 ust. 7 TUE . . . . . . . . . . . . . 265 2.2.3.3. Procedury kładki ad hoc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 2.2.3.4. Procedury kładki a „zwykła procedura zmiany” . . . . . . . . . . . . . 267 2.2.3.5. Procedury kładki: praktyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 2.2.4. Traktaty akcesyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2.2.5. Metoda schengeńska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 3. Zawieranie umów międzynarodowych przez UE z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 4. Stanowienie unijnego prawa pochodnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 4.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 4.2. Stanowienia aktów ustawodawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 4.3. Stanowienie aktów nieustawodawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 4.3.1. Stanowienie aktów delegowanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 4.3.2. Stanowienie aktów wykonawczych – komitologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 4.4. Podpisywanie aktów prawa pochodnego UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 4.5. Publikacja aktów prawa pochodnego UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 4.6. Wejście w życie aktów prawa pochodnego UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 5. Formuła podejmowania w Radzie UE decyzji większością kwalifi kowaną . . . . . . . . . 282 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 ROZDZIAŁ XI. Stosowanie prawa UE (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 1. Zasada bezpośredniego stosowania/skutku bezpośredniego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 1.1. Autonomia prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 1.2. Kryteria bezpośredniego stosowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 1.3. Skutek bezpośredni wertykalny i horyzontalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 1.4. Zasada pierwszeństwa prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 1.5. Bezpośredni skutek rozporządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 1.6. Bezpośredni skutek decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 1.7. Bezpośredni skutek dyrektyw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 1.7.1. Skutek wertykalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 1.7.2. Brak skutku horyzontalnego dyrektyw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 1.7.3. Pojęcie państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 1.8. Bezpośredni skutek umów zawartych przez UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 2. Zasada pośredniego stosowania/skutku pośredniego – wymóg zgodnej wykładni prawa krajowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 3. Incydentalny horyzontalny skutek dyrektyw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 4. Skutek obiektywny dyrektyw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 5. Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego za naruszenie prawa UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 5.1. Odpowiedzialność za brak transpozycji dyrektywy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 5.2. Odpowiedzialność za akty prawodawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 5.3. Odpowiedzialność za akty administracyjne i inne naruszenia . . . . . . . . . . . . . . . 317 5.4. Odpowiedzialność za orzeczenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 12 Spis treści 6. Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi . . . . . . . . . . 319 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 Rozdział XII. Ochrona praw podstawowych i niektóre zasady ogólne prawa UE (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 1. Ochrona praw podstawowych w UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 1.2. Karta praw podstawowych UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 2. Przystąpienie UE do europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 2.1. Skargi przeciwko państwom członkowskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 2.2. Kryterium ekwiwalentnej ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 2.3. Skargi przeciwko UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 3. Zasada niedyskryminacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 4. Zasada pewności prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 5. Zasada nieretroakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 6. Zasada ochrony uprawnionego oczekiwania (ochrony zaufania) . . . . . . . . . . . . . . . . 348 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 SYSTEM OCHRONY PRAWNEJ UNII EUROPEJSKIEJ Część czwarta Wprowadzenie (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 Rozdział XIII. Skargi przeciwko państwu członkowskiemu z tytułu uchybienia zobowiązaniom (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 2. Skarga Komisji przeciwko państwu członkowskiemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 2.2. Procedura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 2.3. Przesłanki egzoneracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 2.4. Wyrok i jego wykonanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 3. Skarga państwa członkowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 Rozdział XIV. Skarga o stwierdzenie nieważności (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . 368 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 2. Akty podlegające zaskarżeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 3. Strony postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 4. Locus standi osób fi zycznych i prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 4.1. Akty, których adresatami są osoby fi zyczne lub prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 4.2. Akty, które dotyczą osób fi zycznych lub prawnych w sposób bezpośredni i indywidualny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 4.3. Akty o zasięgu ogólnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 4.4. Akty regulacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 5. Przesłanki nieważności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 5.1. Brak kompetencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 www.lexisnexis.pl Spis treści 13 5.2. Naruszenie istotnych wymogów proceduralnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 5.3. Naruszenie Traktatów lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z ich stosowaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 5.4. Nadużycie władzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 6. Termin na wniesienie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 7. Skutek stwierdzenia nieważności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 8. Incydentalna kontrola legalności aktów o zasięgu ogólnym – zarzut niezgodności z prawem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 ROZDZIAŁ XV. Skarga na bezczynność (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 2. Strony postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 3. Bezczynność podlegająca kontroli legalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 4. Locus standi podmiotów nieuprzywilejowanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 5. Wezwanie organu do działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 6. Skutki stwierdzenia bezprawnej bezczynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 ROZDZIAŁ XVI. Skarga odszkodowawcza (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 1. Odpowiedzialność umowna i deliktowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 2. Odpowiedzialność deliktowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 2.2. Przesłanki odpowiedzialności deliktowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 2.3. Odpowiedzialność za akty administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 2.4. Odpowiedzialność za akty prawodawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 2.5. Odpowiedzialność odszkodowawcza w przypadku braku bezprawności . . . . . . 409 2.6. Odpowiedzialność za pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 2.7. Konkurencyjna odpowiedzialność państw członkowskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 ROZDZIAŁ XVII. Odesłanie prejudycjalne (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 2. Akty podlegające kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 3. Pojęcie sądu państwa członkowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 4. Treść i forma pytania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 5. Obowiązek sądu, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu, w przypadku pytań dotyczących wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420 5.1. Pojęcie sądu, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu . . . . . . . . . . . . . . . . 421 5.2. Zakres obowiązku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 5.3. Ograniczenia obowiązku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 6. Pytania dotyczące ważności aktów prawa wtórnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 7. Skutki orzeczenia prejudycjalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 14 Spis treści ROZDZIAŁ XVIII. Opinia o zgodności umowy międzynarodowej z Traktatami (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 PRAWNE ASPEKTY CZŁONKOSTWA POLSKI W UNII EUROPEJSKIEJ Część piąta ROZDZIAŁ XIX. Prawne aspekty akcesu Polski do UE (Jan Barcz) . . . . . . . . . . . . . . . 435 1. Strategia akcesu Polski do UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 1.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 1.2. Ramy polityczno -prawne po stronie UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 1.3. Ramy polityczno -prawne po stronie Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 1.4. Finalizacja procesu akcesyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 2. Traktat akcesyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 2.1. Zawarcie Traktatu akcesyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 2.2. Charakter prawny i struktura Traktatu akcesyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 2.2.1. Podstawa prawna przystąpienia do UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 2.3. Struktura dokumentów akcesyjnych dotyczących Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 441 2.4. Podstawowe regulacje Traktatu akcesyjnego dotyczące Polski . . . . . . . . . . . . . . . 442 2.5. Zasadnicze problemy interpretacyjne dotyczące postanowień Traktatu akcesyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 ROZDZIAŁ XX. Konstytucyjne podstawy członkostwa Polski w UE (Jan Barcz) . . . . 448 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 2. Konstytucyjny akt integracyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 3. Decyzja Polski w sprawie powierzenia UE kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 3.1. Konstytucyjna podstawa podjęcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 3.2. Pojęcie „organizacja międzynarodowa lub organ międzynarodowy” . . . . . . . . . . 451 3.3. Legitymacja demokratyczna podjęcia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 3.3.1. Pojęcie ratyfi kacji i procedury ratyfi kacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 3.3.2. Wyrażenie zgody na ratyfi kację umowy międzynarodowej na podstawie art. 90 Konstytucji RP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 3.3.2.1. Wyrażenie zgody w drodze ustawy na ratyfi kowanie umowy międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 3.3.2.2. Wyrażenie zgody w drodze referendum ogólnokrajowego na ratyfi kowanie umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 4. Granice powierzenia kompetencji UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 4.1. Zakres przedmiotowy kompetencji powierzanych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 4.2. Klauzule limitacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 5. Problem nowelizacji Konstytucji RP w związku z członkostwem Polski w UE . . . . . . 458 5.1. Zakres problemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 5.2. Identyfi kacja zasadniczych problemów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 5.2.1. Problemy o charakterze strukturalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 5.2.2. Umocnienie efektywności prawa unijnego w polskim porządku prawnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 www.lexisnexis.pl Spis treści 15 5.2.3. Niejasności w obecnie obowiązujących postanowieniach Konstytucji RP 461 5.3. Nowe okoliczności: wejście w życie Traktatu z Lizbony i perspektywa wejścia Polski do strefy euro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 5.3.1. Nowe wyzwania związane z wejście w życie Traktatu z Lizbony . . . . . . . 462 5.4. Perspektywa wejścia Polski do strefy euro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 5.5. Przebieg prac nad rozdziałem unijnym Konstytucji RP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468 ROZDZIAŁ XXI. Zapewnienie efektywności prawu UE w Polsce (Anna Wyrozumska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 1. Bezpośrednie stosowanie prawa pierwotnego UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 1.1. Podstawy prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 1.2. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie podatku akcyzowego na samochody używane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472 2. Bezpośrednie stosowanie i prymat prawa pochodnego UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 474 2.1. Prymat prawa UE w stosunku do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . . . 475 2.1.1. Akceptacja prymatu w stosunku do konstytucji przez inne państwa członkowskie – na przykładzie Niemiec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 2.1.2. Konstytucyjny pluralizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 2.2. Stanowisko polskiego Trybunału Konstytucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 2.2.1. Orzeczenie z 11 maja 2005 r. w sprawie Traktatu akcesyjnego . . . . . . . . 480 2.2.2. Orzeczenie z 27 kwietnia 2005 r. w sprawie Europejskiego Nakazu Aresztowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 2.2.3. Orzeczenie z 24 listopada 2010 r. w sprawie zgodności niektórych przepisów Traktatu z Lizbony oraz deklaracji nr 17 odnoszącej się do pierwszeństwa z polską konstytucją (sprawa K 32/09) . . . . . . . . . . . . 483 2.2.4. Orzeczenie z 16 listopada 2011 r. (SK 45/09) dotyczące konstytucyjności rozporządzenia UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 486 3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490 Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490 Zagadnienia egzaminacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 493 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów AKP (państwa) – Afryka, Karaiby, region Pacyfi ku – Belgia, Holandia i Luksemburg Benelux – Combined Joint Task Forces (Połączone Siły do Zadań Specjalnych) CJTF COREPER – Comité des Représentants Permanents (Komitet Stałych Przed sta wi cieli) – Dyrekcja Generalna DG – Dziennik Ustaw Dz.U. – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Dz.Urz. UE Dz.Urz. WE – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich – Europejski Bank Centralny (European Central Bank) EBC (ECB) – Europejski Bank Inwestycyjny (European Investment Bank) EBI (EIB) EKPC – Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podsta wo wych ENA ENP EPS ESBC ETS ETPC EWEA EWG EWO EWP EWWiS FSK JAE KE KEF LexPolonica NGOs ONZ OTK-A PE Wolności – Europejski Nakaz Aresztowania – European Neighbourhood Policy (Europejska Polityka Są siedz twa) – Europejska Polityka Sąsiedztwa (European Neighbourhood Policy) – Europejski System Banków Centralnych (European System of Central Banks) – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom) – Europejska Wspólnota Gospodarcza – Europejska Wspólnota Obronna – Europejska Wspólnota Polityczna – Europejska Wspólnota Węgla i Stali – Federalny Sąd Konstytucyjny – Jednolity Akt Europejski (Single European Act) – Komisja Europejska – Komitet Ekonomiczno-Finansowy – Serwis Prawniczy LexisNexis – Non-Governmental Organizations (organizacje pozarządowe) – Organizacja Narodów Zjednoczonych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy, Seria A – Parlament Europejski 18 PWBiS QMV RFN SIS SPI TEWEA TEWG TEWWiS TFUE TS TSUE TUE TWE UE UZE UGiW WE WPBiO WPH WPZiB WPR WSiSW WTC WTO Zb.Orz. Wykaz skrótów – Przestrzeń Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości – Qualifi ed Majority Voting (głosowanie większością kwalifi kowaną) – Republika Federalna Niemiec – System Informacyjny Schengen – Sąd Pierwszej Instancji – Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej – Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą – Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Trybunał Sprawiedliwości – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Traktat o Unii Europejskiej – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską – Unia Europejska – Unia Zachodniouropejska – Unia Gospodarcza i Walutowa – w zależności od kontekstu: Wspólnota Europejska lub Wspólnoty Euro- pejskie – Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony – Wspólna Polityka Handlowa – Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa – Wspólna Polityka Rolna – Współpraca w Dziedzinie Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnę- trznych – Wspólna Taryfa Celna – World Trade Organization (Światowa Organizacja Handlu) – Zbiór Orzeczeń www.lexisnexis.pl Wstęp Trzecie wydanie niniejszego podręcznika zostało przez nas gruntownie zmienione i zaktualizowane. Wynika to w głównej mierze z tego, że został zmieniony krąg jego odbiorców. Poprzednie edycje były adresowane przede wszystkim do studentów kie- runków administracji i zarządzania. Tymczasem zauważyliśmy, że do podręcznika sięgają także studenci wydziałów prawa. Postanowiliśmy więc dostosować podręcznik również do wymogów nauczania przedmiotu „Instytucje i prawo Unii Europejskiej” na wydziałach prawa, nie tracąc jednak z pola widzenia potrzeb kierunków administracji i zarządzania. Przede wszystkim zostały więc rozszerzone części podręcznika dotyczące prawa Unii Europejskiej, przy czym wyodrębniliśmy część dotyczącą konstytucyjnych podstaw członkostwa Polski w Unii Europejskiej i stosowania prawa unijnego w Polsce. Zostały również zmodyfi kowane pozostałe części podręcznika: doda liśmy rozdział omawiają- cy ogólnie prawo materialne Unii Europejskiej (tak, aby studenci, poznając ustrój Unii, mieli ważny punkt odniesienia: w jakich dziedzinach zasady ustrojowe, procedury i źródła prawa mają zastosowanie i jakie jest ich praktyczne znaczenie). Większą uwa- gę zwróciliśmy również na ochronę praw podstawowych w Unii Europejskiej – kwestię, która nabiera szczególnego znaczenia także w stosunku do Polski. Staraliśmy się zachować dotychczasową objętość i zwięzłość podręcznika. Mamy na- dzieję, że będzie on mógł w tej wersji służyć zarówno studentom wydziałów prawa, jak i kierunków administracji i zarządzania oraz – oczywiście – wszystkim innym zainte- resowanym Unią Europejską. Dziękujemy za życzliwe uwagi i sugestie zmian oraz poprawek, które otrzyma liśmy również – co szczególnie sobie cenimy – ze strony studentów. Warszawa, lipiec 2012 r. Autorzy Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Problem modelu prawnego procesu integracji europejskiej i zarządzania w ramach UE I. Problem modelu prawnego procesu integracji europejskiej... 1. Teorie integracji europejskiej 1. Teorie integracji europejskiej Podpisany 13 grudnia 2007 r. Traktat z Lizbony1 (wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.), który zastąpił odrzucony Traktat konstytucyjny2, przekształcił Unię Europejską w spójną organizację międzynarodową, fi nalizując trwającą kilka lat trudną debatę nad jej reformą ustrojową. Debaty takie nie są zjawiskiem nowym, ponieważ próbom ustanowienia płaszczyzn wspólnej realizacji interesów europejskich oraz trwałego zagwarantowania pokoju i bezpieczeństwa w Europie musiały towarzyszyć przemyś- lenia koncepcyjne. 1 Najdłuższe tradycje, sięgające początku lat 20. XX wieku, ma koncepcja federalizmu (utworzony przez R.N. Coudenhove -Kalergiego ruch paneuropejski), w myśl której (przynajmniej niektórych jej nurtów) proces integracji europejskiej miałby prowadzić do ustanowienia federacji europejskiej (Stanów Zjednoczonych Europy) wobec zakła- danej utraty przez państwa zdolności do efektywnych działań (J. Monnet). Z drugiej strony plasowały się koncepcje konfederacyjne, zakładające, że proces integracji miał- by być stosunkowo słabym związkiem samodzielnych państw. Owa „Europa Ojczyzn” Ch. de Gaulle’a miała jednak jasny podtekst polityczny, zmierzający do zapewnienia Francji roli dominującej w konstrukcji integracyjnej na tyle słabej, aby jednocześnie nie ograniczać suwerenności Francji. 1 Dz.Urz. UE 2007 C 306/1. 2 Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy (podpisany 29 października 2004 r.). 24 I. Problem modelu prawnego procesu integracji europejskiej... 2 Rozpoczęcie działalności przez Wspólnoty Europejskie, organizacje międzynarodowe nowego typu, dało naturalnie asumpt do ich teoretycznej klasyfi kacji. Z bardziej zna- nych teorii pojawiła się teoria komunikacyjna (K. Deutsch), ujmująca integrację jako wspólnotę państw określoną wysokim poziomem współpracy w różnych dziedzinach, której znaczenie warunkowane byłoby zdolnością do wpływania na komunikację mię- dzy państwami. Z kolei koncepcja funkcjonalizmu (D. Mitrany) wskazywała na to, że integracja musi się koncentrować na konkretnych zdarzeniach, potrzebach lub funk- cjach (formę integracji powinna wyznaczać funkcja), za to powinna abstrahować od wszelkich ideologii i dogmatów. Koncepcja neofunkcjonalizmu (E.H. Haas) skupiała się natomiast nie tyle na potrzebach funkcjonalnych, ile na procedurach rozstrzygania sporów i podejmowania decyzji. Również w naukach ekonomicznych podejmowano próby klasyfi kacji teoretycznej in- tegracji europejskiej, wyróżniając (I. Tinbergen) integrację negatywną (polegającą na eliminowaniu przez państwa barier utrudniających współpracę ekonomiczną) i in- tegrację pozytywną (oznaczającą budowanie wspólnych instytucji i wprowadzanie wspólnych rozwiązań). Ujmując integrację jako „stan i proces” (B. Balassy), wyodręb- niano następujące etapy integracji: strefa wolnego handlu, unia celna, wspólny rynek, unia gospodarcza, pełna integracja gospodarcza. Wymienione koncepcje wyczerpały swoją formułę intelektualną, nigdy też nie zna- lazły bezpośredniego odzwierciedlenia w pracach nad kolejnymi traktatami usta- nawiającymi Wspólnoty czy też dokonującymi ich rewizji. Ekonomiczne koncepcje bardziej opisywały istniejący stan, n
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Instytucje i prawo Unii Europejskiej. Podręcznik dla kierunków prawa, zarządzania i administracji
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: