Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00026 004559 13085741 na godz. na dobę w sumie
Instytucjonalne determinanty wzrostu gospodarczego - ebook/pdf
Instytucjonalne determinanty wzrostu gospodarczego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 147
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9651-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).
 Tematyka wzrostu gospodarczego była wielokrotnie podejmowana w literaturze ekonomicznej, zarówno od strony teoretycznej, jak i empirycznej, jednak wciąż pozostaje jednym z najważniejszych przedmiotów zainteresowania ekonomistów. Przyczyną tego niegasnącego zainteresowania jest bez wątpienia fakt, że wzrost gospodarczy jest kluczowym czynnikiem mającym zasadniczy wpływ na poziom i jakość życia ludności.
Oryginalność niniejszej książki, jak zauważa w recenzji prof. dr hab. Sławomir Bukowski, wynika z tego, że jest ona jedną z nielicznych w polskim piśmiennictwie ekonomicznym ostatnich lat prac, która w tak szeroki i nowatorski sposób podejmuje problem instytucjonalnych uwarunkowań wzrostu gospodarczego.
W książce badany jest związek otoczenia instytucjonalnego ze wzrostem gospodarczym. W części teoretycznej autor swobodnie wykorzystując modele teoretyczne, prezentuje i dokonuje krytycznej analizy tradycyjnych czynników wzrostu gospodarczego oraz ukazuje ewolucję teorii wzrostu, która pociągnęła za sobą zmianę roli poszczególnych czynników wzrostu. Autor ukazuje, jak zainteresowanie badaczy przesunęło się od tego, co Robert Lucas nazwał mechaniką wzrostu, do jego pierwotnych, fundamentalnych przyczyn. Wykorzystując zaproponowany przez Darona Acemoglu podział czynników fundamentalnych na cztery grupy, związane z hipotezami: szczęścia, geografii, kultury i instytucji, pokazane zostały obszary wspólne i rozbieżności wynikające z tych hipotez. Ze względu na problematykę publikacji uwaga skoncentrowana jest na hipotezie instytucjonalnej. Ukazany jest komplementarny charakter teorii instytucjonalnej i teorii neoklasycznej, który umożliwił powiązanie teorii wzrostu gospodarczego z zagadnieniem instytucji i włączenie czynników instytucjonalnych w zakres analizy wzrostu.
Opracowanie zawiera również część empiryczną, w której autor podejmuje próbę ekonometrycznego zbadania związku jakości otoczenia instytucjonalnego ze wzrostem gospodarczym dla kilkudziesięciu gospodarek świata w latach 1980–2005, wykorzystując panelowe modele regresji wzrostu.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Andrzej Kacprzyk – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Ekonomii, Katedra Mikroekonomii, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. 41 RECENZENT Sławomir Bukowski PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie na okładce: ©shutterstock.com Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ przez Katedrę Mikroekonomii © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2014 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06766.14.0.D ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-432-7 ISBN (wersja elektroniczna) 978-83-7969-651-2 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 SPIS TREŚCI WSTĘP .................................................................................................................................... 7 ROZDZIAŁ 1. WZROST GOSPODARCZY I INSTYTUCJE – ASPEKTY POJĘCIOWE .................... 11 1.1. Wprowadzenie ......................................................................................................... 11 1.2. Rozwój gospodarczy i wzrost gospodarczy – charakterystyka, sposoby pomiaru... 12 1.3. Nierówności w rozkładzie dochodów ...................................................................... 22 1.4. Pojęcie instytucji i geneza instytucjonalizmu ........................................................... 27 1.5. Podsumowanie ......................................................................................................... 33 ROZDZIAŁ 2. MODELE WZROSTU GOSPODARCZEGO .......................................................... 35 2.1. Wprowadzenie ......................................................................................................... 35 2.2. Wybrane modele wzrostu ......................................................................................... 35 2.2.1. Modele egzogeniczne ...................................................................................... 36 2.2.1.1. Model Solowa ......................................................................................... .36 2.2.1.2. Model Ramseya-Cassa-Koopmansa ........................................................ 45 2.2.1.3. Model Mankiwa-Romera-Weila .............................................................. 49 2.2.2. Modele endogeniczne ...................................................................................... 52 2.2.2.1. Model AK ................................................................................................ 53 2.2.2.2. Model Lucasa .......................................................................................... 55 2.2.2.3. Model Romera ......................................................................................... 59 2.3. Przegląd badań empirycznych .................................................................................. 66 2.4. Ocena modeli egzo- i endogenicznych. Implikacje dla badań nad instytucjami ....... 74 2.5. Podsumowanie ......................................................................................................... 77 ROZDZIAŁ 3. WPŁYW INSTYTUCJI NA WZROST GOSPODARCZY W ŚWIETLE TEORII EKONOMII I BADAŃ EMPIRYCZNYCH ...................................................... 79 3.1. Wprowadzenie ......................................................................................................... 79 3.2. Fundamentalne determinanty wzrostu gospodarczego ............................................. 79 3.3. Wybrane teorie instytucjonalne ................................................................................ 85 3.4. Mierniki jakości otoczenia instytucjonalnego .......................................................... 95 3.5. Związek instytucji ze wzrostem w świetle wyników badań empirycznych .............. 96 3.6. Podsumowanie ....................................................................................................... 107 5 ROZDZIAŁ 4. ANALIZA EMPIRYCZNA ZALEŻNOŚCI MIĘDZY JAKOŚCIĄ INSTYTUCJI A WZROSTEM GOSPODARCZYM .......................................................................................... 111 4.1. Wprowadzenie ....................................................................................................... 111 4.2. Modele panelowe ................................................................................................... 111 4.3. Dobór zmiennych i źródła danych.......................................................................... 113 4.4. Model wzrostu PKB per capita i wyniki estymacji................................................ 116 4.5. Podsumowanie ....................................................................................................... 125 ZAKOŃCZENIE .................................................................................................................... 127 ANEKS. WYNIKI DODATKOWYCH ESTYMACJI I TESTÓW ................................................... 131 BIBLIOGRAFIA .................................................................................................................... 137 6 WSTĘP Zainteresowanie problematyką rozwoju gospodarczego sięga czasów Ada- ma Smitha. Od ponad dwustu lat ekonomistów nurtuje pytanie o przyczyny wy- stępowania dużych różnic w standardach życia pomiędzy krajami oraz różnic w tempie, w jakim standardy te ulegają zmianom, czyli różnic w rozwoju go- spodarczym. Należy zauważyć, że pojęcie rozwoju rozumiane jest bardzo szero- ko i oprócz wzrostu realnych rozmiarów produkcji obejmuje również czynniki jakościowe, które trudno skwantyfikować, jeśli zaś nawet uda się tego dokonać, to dyskusyjne są wagi nadawane tym czynnikom, kiedy podejmowane są próby międzynarodowych porównań w poziomie rozwoju. Dlatego, mimo wielu za- strzeżeń, które można przedstawić, najczęściej używaną miarą rozwoju gospo- darczego jest poziom PKB per capita, a realne rozmiary produkcji w gospodar- ce, w szczególności zaś ich wzrost w ujęciu per capita, są jednym z najważniej- szych przedmiotów zainteresowania ekonomistów. Prawdopodobnie dlatego, do najczęściej cytowanych ustępów w literaturze wzrostu gospodarczego należy fragment artykułu, w którym Lucas (1988, 4–5) analizuje duże zróżnicowanie i zmiany tempa wzrostu pomiędzy niektórymi krajami. Autor dostrzega w tym zróżnicowaniu pewne szanse. Stawia pytanie o to, czy istnieje jakaś działalność, którą mógłby podjąć np. rząd Indii, w któ- rych średnie tempo wzrostu w latach 1960–1980 wynosiło 1,4 rocznie, aby doprowadzić indyjską gospodarkę do tak szybkiego wzrostu, jaki miał miejsce w analogicznym okresie w Egipcie (3,4 ). Jeśli tak, to jaka to działalność, pyta dalej i pisze: „Konsekwencje tego typu pytań dla dobrobytu ludzkiego są olbrzy- mie. Kiedy się zacznie o nich myśleć, ciężko myśleć o czymkolwiek innym”. Odpowiedzi na pytanie o przyczyny występowania różnic w poziomach produktu per capita oraz w długookresowych stopach wzrostu produktu per capita próbuje dostarczyć teoria wzrostu gospodarczego. Próby takie podejmo- wane są już od lat trzydziestych XX wieku, kiedy to teoria wzrostu wyodrębniła się jako osobna gałąź ekonomii, jednak dostarczane odpowiedzi są wciąż niesa- tysfakcjonujące. Dobre rozpoznanie pewnych czynników i rządzących nimi me- chanizmów kieruje uwagę badaczy na kolejne zagadnienia. W ten sposób teoria wzrostu przeszła ewolucję od modeli keynesistowskich, poprzez egzogeniczne do endogenicznych. Ewolucja ta pozwoliła na dobre zrozumienie mechanizmów działania tzw. bezpośrednich czynników wzrostu czyli kapitału rzeczowego, ludzkiego, technologii a także roli wiedzy naukowo-technicznej. 7 Kolejny zwrot kierunku w badaniach nad wzrostem nastąpił, gdy zaczęto zadawać pytania o źródła międzynarodowego zróżnicowania obu rodzajów kapi- tału, technologii oraz wiedzy. Zainteresowanie badaczy przesunęło się od tego, co Lucas nazwał mechaniką wzrostu, do jego pierwotnych przyczyn. Przyczyny takie, nazywane fundamentalnymi, powodują, że mimo iż proces trwałego wzro- stu gospodarczego w skali gospodarki całego świata trwa już od około 200 lat i nie ma tendencji do wygasania, istnieje na świecie wiele gospodarek, które tkwią w tzw. pułapkach ubóstwa. Wśród czynników fundamentalnych najczęściej wymienia się geografię, kulturę i instytucje (Acemoglu dołącza do nich jeszcze czynnik szczęścia). Insty- tucje wydają się być czynnikiem najistotniejszym, ponieważ w przeciwieństwie do kultury, szczęścia i geografii podlegają wyborom społecznym, co oznacza, że mogą być łatwo (przynajmniej teoretycznie) w wyniku takich wyborów zmie- nione. Analiza instytucjonalnych determinantów wzrostu gospodarczego jest zatem istotna z punktu widzenia polityki gospodarczej, ponieważ ich znajomość ma duże znaczenie dla podejmowania właściwych działań stymulujących wzrost gospodarczy. W oparciu o powyższe rozważania sformułowano i poddano weryfikacji na- stępujące hipotezy badawcze: 1. Instytucje są ważnym czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie go- spodarki, zatem jakość otoczenia instytucjonalnego w istotny sposób determinu- je tempo wzrostu gospodarczego. 2. Zachodzi również związek odwrotny, czyli wzrost gospodarczy wpływa na jakość instytucji. Głównym celem pracy jest zbadanie charakteru zależności między jakością otoczenia instytucjonalnego a wzrostem gospodarczym. Dla realizacji tak sfor- mułowanego celu konieczne jest pokazanie jak w wyniku rozwoju teorii wzrostu gospodarczego następowała kumulacja wiedzy dotyczącej tradycyjnych czynni- ków wzrostu. Główny cel pracy wymaga również naświetlenia kluczowych, z punktu widzenia zjawiska wzrostu gospodarczego, obszarów badawczych eko- nomii instytucjonalnej. Konieczne jest także omówienie głównych różnic mię- dzy ekonomią instytucjonalną a ekonomią neoklasyczną wynikających z od- mienności przyjmowanych założeń oraz wskazanie cech wspólnych obu nurtów, które umożliwiły rozszerzenie analizy wzrostu o elementy instytucjonalne. Za- gadnienie te będą przedmiotem części teoretycznej pracy. Ponadto, omówione zostaną badania empiryczne, w których weryfikowane były teoretyczne modele wzrostu oraz dostępne badania dotyczące instytucjonalnych determinantów wzrostu gospodarczego. W części empirycznej pracy podjęta zostanie próba weryfikacji hipotez ba- dawczych w badaniu własnym. W tym celu wykorzystany zostanie model eko- 8 nometryczny skonstruowany w oparciu o dane panelowe dotyczące jakości oto- czenia instytucjonalnego gospodarek. Przeprowadzone w pracy badanie związku między jakością instytucji a wzrostem gospodarczym, w celu ustalenia, które instytucje są najistotniejsze dla wzrostu, może być użytecznym narzędziem pomocnym w uzyskaniu odpo- wiedzi na pytanie, jak reformować instytucje, aby pomagały skuteczniej osiągać pożądane wyniki ekonomiczne (wysoki i trwały wzrost gospodarczy). Opracowanie składa się z czterech rozdziałów. Jego struktura podporząd- kowana jest realizacji głównego celu pracy. W rozdziale pierwszym przedstawione zostaną zagadnienia związane ze wzrostem i rozwojem gospodarczym oraz kontrowersje dotyczące pomiaru i stosowania różnych wskaźników rozwoju. Podjęta będzie również próba od- powiedzi na pytanie, czy wzrost gospodarczy powinien być wciąż centralnym zagadnieniem polityki gospodarczej w świetle różnych teorii dochodu (absolut- nego i względnego) oraz w kontekście problemu rozkładu dochodów. Omówio- na zostanie geneza instytucjonalizmu celem wstępnego naświetlenia wagi czyn- ników instytucjonalnych w analizie ekonomicznej. Rozdział drugi poświęcony jest w całości problematyce wzrostu gospodar- czego. Zaprezentowane zostaną wybrane modele teoretyczne, które miały prze- łomowy charakter dla rozwoju teorii wzrostu gospodarczego oraz wyniki badań empirycznych, których celem była ich weryfikacja. Na koniec będzie podjęta próba krytycznej oceny omówionych modeli wzrostu gospodarczego oraz wska- zania implikacji, jakie płyną z nich dla badań nad instytucjami. Problematyka rozdziału trzeciego dotyczy zagadnień związanych z instytu- cjami. Omówione zostaną wyjaśnienia źródeł wzrostu gospodarczego w oparciu o tzw. czynniki fundamentalne, a następnie uwaga zostanie skupiona na instytu- cjach i instytucjonalnych determinantach wzrostu. Przedstawione zostaną za- gadnienia podejmowane przez nową ekonomię instytucjonalną istotne z punktu widzenia sformułowanych hipotez badawczych – problem kosztów transakcji, porozumień instytucjonalnych i otoczenia instytucjonalnego. W ostatniej części dokonany będzie przegląd badań empirycznych dotyczących związku czynni- ków instytucjonalnych ze wzrostem, który ma na celu dokonanie oceny obecne- go stanu badań tego zagadnienia. Czwarty rozdział ma charakter empiryczny. Podjęta zostanie w nim próba ekonometrycznej weryfikacji hipotez pracy. Omówione zostaną zasady wyboru danych użytych do oszacowań, przesłanki budowy modelu, specyfika zastoso- wanej metody i jej zalety na tle dotychczasowych badań empirycznych. Zasad- nicza część rozdziału zawiera opis stworzonego panelowego modelu regresji wzrostu i wyników estymacji oraz wykonanych testów przyczynowości. Ostatnią częścią pracy jest zakończenie zawierające krótkie podsumowanie przeprowadzonych analiz, płynące z nich wnioski oraz propozycje przyszłych badań. 9 ROZDZIAŁ 1 WZROST GOSPODARCZY I INSTYTUCJE – ASPEKTY POJĘCIOWE 1.1. Wprowadzenie Dążenie do poprawy standardu życia jest bezdyskusyjnym celem społe- czeństw. Jego realizacja wymaga ciągłego powiększania rozmiarów produkcji, dlatego przez wiele lat wśród ekonomistów panowało powszechne przekonanie, że priorytetowym celem polityki gospodarczej powinna być dbałość o stabilny i wysoki wzrost gospodarczy. Przekonanie o słuszności polityki pobudzania wzrostu uległo osłabieniu w latach siedemdziesiątych XX wieku. Powodem były m.in. obawy o ekologiczne skutki wzrostu oraz pojawienie się teorii, zgodnie z którymi wzrost dochodu powyżej pewnego poziomu nie powoduje wzrostu dobrobytu, ponieważ ważniejsze stają się niektóre wartości niematerialne. Istot- ne były również badania, z których wynikało, że ludzie, dokonując subiektyw- nych ocen swojej sytuacji materialnej, nie biorą pod uwagę dochodów absolut- nych tylko dochody względne. W rezultacie zaczęto kwestionować wzrost jako naczelny cel polityki gospodarczej. Coraz liczniejsze stały się głosy, że dobrobyt nie powinien być mierzony wyłącznie przy użyciu PKB per capita, ale raczej za pomocą pewnych szerszych wskaźników, które obejmowałyby również katego- rie o charakterze jakościowym. Zaowocowało to pojawieniem się licznych wskaźników rozwoju. Zagadnienie wzrostu jest nieodłącznie związane z kwestią nierówności do- chodowych, ponieważ w istocie są to dwa różne sposoby spojrzenia na problem rozkładu dochodów. Różnica sprowadza się do tego, że wzrost zazwyczaj doty- czy procentowych zmian średnich wartości rozkładu, nierówności natomiast dotyczą dyspersji owego rozkładu. Pytanie o to, czy wzrostowi towarzyszy zwiększanie czy spadek nierówności dochodowych, jest szczególnie istotne z punktu widzenia wspomnianego wcześniej celu, jakim jest poprawa standardu życia. Jeśli bowiem wzrost pociąga za sobą pogłębianie nierówności, to oznacza, że nie jest realizowany podstawowy dla społeczeństwa cel, z drugiej zaś strony, istnieją argumenty przemawiające za tym, że nierówności mogą wpływać na wzrost stymulująco. Zasygnalizowane powyżej zagadnienia będą przedmiotem rozważań roz- działu pierwszego. Jeśli weźmie się pod uwagę olbrzymią liczbę opracowań (teoretycznych i empirycznych) dotyczących wzrostu oraz wspomniane wcze- śniej dylematy pomiaru i kontrowersje związane z teoriami dochodu absolutnego i względnego, w naturalny sposób rodzi się pytanie o to, czy sensowne jest zaj- mowanie się wzrostem, czy może raczej warto skupić się na zagadnieniach 11 związanych z szeroko pojmowanym rozwojem. Próba odpowiedzi na to pytanie oraz pokazania wagi zjawiska wzrostu jest jednym z głównych celów niniejsze- go rozdziału. Wśród innych wymienić należy przegląd i usystematyzowanie pojęć i definicji wykorzystywanych w dalszej części pracy. Równie istotnym z punktu widzenia tematyki pracy zadaniem jest omówienie genezy instytucjo- nalizmu. Umożliwi to wstępne naświetlenie pojęcia instytucji i jego znaczenia w ekonomii. 1.2. Rozwój gospodarczy i wzrost gospodarczy – charakterystyka, sposoby pomiaru W analizie wzrostu gospodarczego ważne jest wprowadzenie rozróżnienia między wzrostem a rozwojem. Definicja wzrostu jako mierzalnej kategorii eko- nomicznej reprezentującej przyrost rocznej wartości produkcji dóbr i usług nie budzi kontrowersji, a najczęściej stosowaną miarą jest tempo wzrostu PKB per capita w ujęciu realnym (lub tempo wzrostu wydajności pracy)1. Miernik ten charakteryzuje się jednak pewnymi ograniczeniami, a wśród najważniejszych można wymienić następujące:  PKB nie uwzględnia wielu rodzajów aktywności gospodarstw domowych pomimo faktu, iż ewidentnie przyczyniają się one do podniesienia poziomu do- brobytu ekonomicznego.  Pomiar wartości produkcji nierynkowej i jej agregacja z produkcją ryn- kową rodzi poważne trudności.  PKB jest miernikiem agregatowym i nie uwzględnia problemu podziału dochodu pomiędzy jednostki.  PKB jest miernikiem przepływów i jako taki nie uwzględnia zasobu bo- gactwa w gospodarce (np. bogactw naturalnych).  Przy wyliczaniu PKB dokonuje się pewnych oszacowań (które z oczywi- stych względów obciążone są dużym błędem) mających na celu uwzględnienie wartości produkcji wytworzonej przez tzw. podziemną gospodarkę (undergro- und economy).  Na wzrost PKB wpływa wytwarzanie różnego rodzaju produktów czy do- starczanie usług, które wcale nie są rezultatem rosnącego dobrobytu. PKB może np. wzrastać w związku z wydatkami na sprzątanie, ochronę i rewitalizację coraz bardziej zanieczyszczonego środowiska, wskutek ciągnących się batalii praw- nych czy w rezultacie toczących się wojen. Jedno z najnowszych zastrzeżeń zgłaszanych do PKB jako miernika wzro- stu jest związane z postępującą globalizacją. Zwraca się często uwagę na fakt, że działalność wielu firm międzynarodowych rodzi coraz poważniejsze trudności 1 PKB jest najważniejszym elementem Systemu Rachunków Narodowych (SNA) (por. Lequiller, Blades 2006). Geneza powstania SNA jest omówiona w punkcie 1.4. niniejszego rozdziału. 12 ze zlokalizowaniem miejsca, w którym powstaje i do którego może być przypi- sany produkt wytwarzany przez te firmy. Wymienione ograniczenia spowodowały, że w badaniach nad wzrostem bardzo często używane jest pojęcie rozwoju gospodarczego. Nie jest ono zdefi- niowane w tak jednoznaczny sposób jak wzrost gospodarczy. Jest pojęciem szer- szym, obejmującym pewne kategorie o charakterze jakościowym, natomiast kwestia mierników rozwoju jest od wielu lat przedmiotem interesujących dysku- sji. Spośród wielu stosowanych mierników rozwoju do najważniejszych należy zaliczyć następujące:  śmiertelność niemowląt,  oczekiwana długość życia,  współczynniki skolaryzacji (pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia),  współczynnik nierównomierności rozkładu dochodów (miarą jest zazwy- czaj współczynnik Giniego),  współczynnik ubóstwa (jako miarę wykorzystuje się np. odsetek osób ży- jących za mniej niż 1,25$ lub 2$ dziennie). Pierwsza kulminacyjna fala krytyki PKB jako miernika rozwoju pojawiła się w latach siedemdziesiątych XX wieku i miała źródła dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, związana była z obawami o ekologiczne skutki wzrostu. Drugim powodem był fakt, że wielu badaczy postulowało, aby w badaniach nad rozwo- jem zaczęto oprócz czynników stricte ekonomicznych uwzględniać również aspekty społeczne. Istotne znaczenie dla prac nad nowymi miernikami rozwoju miały badania Easterlina dotyczące związku między wzrostem gospodarczym a szczęściem2. Autor w przełomowym artykule dotyczącym tego problemu postawił następują- ce pytania (Easterlin 1974):  czy bogaci członkowie społeczeństwa są zazwyczaj bardziej szczęśliwi niż biedni?  czy bogate narody są przeciętnie szczęśliwsze niż biedne? W oparciu o dane pochodzące z różnych badań przeprowadzonych po II wojnie światowej w 19 krajach, Easterlin dokonuje analiz, z których wynika, że w poszczególnych krajach występuje wyraźny związek pomiędzy poziomem dochodu a szczęściem. Osoby znajdujące się w grupach o najwyższym statusie materialnym deklarowały, że są, przeciętnie rzecz biorąc, bardziej szczęśliwe od osób należących do grup o statusie najniższym. Następnie autor dokonuje po- równań przekrojowych pomiędzy badanymi państwami, jednak występowanie analogicznego związku nie znajduje potwierdzenia w porównaniach międzyna- 2 Easterlin (1974) używa wymiennie pojęć „szczęście”, „subiektywny dobrobyt” i „użyteczność”. W innym artykule (Easterlin 2001) deklaruje, że wymiennie używa terminów: „subiektywny do- brobyt”, „satysfakcja”, „użyteczność”, „dobrobyt” i „bogactwo”. Wielu autorów uważa to za zbyt daleko idące uproszczenie, które może w konsekwencji prowadzić do błędnych wniosków. Kon- trowersje te zostaną szerzej omówione w dalszej części rozdziału. 13 rodowych (Easterlin 1974)3. Zjawisko to znane jest w literaturze ekonomicznej jako „paradoks Easterlina”. Easterlin wyjaśnia paradoks w oparciu o dwie teorie: preferencji względnych i oczekiwań adaptacyjnych. Zgodnie z teorią preferencji względnych, szczęście poszczególnych osób nie zależy od dochodu absolutnego, ale od dochodu odniesionego do dochodów innych osób, tzw. grup referencyjnych. W socjologii zjawisko to znane jest jako teoria porównań społecznych (social comparison theory), w ekonomii zaś jako teoria preferencji współzależnych (theory of interdependent preferences). Jako jeden z pierwszych, opisał je Duesenberry (1949, za: Easterlin 1974), który za- proponował następującą postać funkcji użyteczności: (1.1) gdzie: Ui – indeks użyteczności i-tej jednostki, Ci – wydatki konsumpcyjne i-tej jednostki, Cj – wydatki konsumpcyjne j-tej jednostki, aij – waga nadawana przez i-tego konsumenta wydatkom konsumenta j-tego. Wynika z niej, że indywidualna użyteczność dochodu jest względna i zależy od dochodów innych jednostek, tzw. grup referencyjnych4. Im wyższe od śred- niej będą wydatki i-tego konsumenta, tym bardziej będzie szczęśliwy i odwrot- nie, natomiast wzrost dochodów wszystkich jednostek w społeczeństwie nie spowoduje wzrostu poziomu ich szczęścia. W teorii oczekiwań adaptacyjnych jednostka porównuje swój bieżący do- chód do tego, który spodziewała się uzyskać na podstawie przeszłego strumienia własnych dochodów. Rodzi to rosnące oczekiwania i powoduje, że poziom szczęścia jest stały, ponieważ wzrost był wcześniej spodziewany i został już zdyskontowany. Interesujący model łączący obie teorie dochodu względnego i pewne ele- menty teorii dochodu absolutnego zaproponowali van de Stadt et al. (1985). W modelu tym użyteczność i-tej jednostki w czasie t =0 opisuje następująca funkcja: 3 Easterlin dokonuje również analizy związku między dwiema badanymi zmiennymi dla USA. Wynika z niej, że pomimo wzrostu dochodów w badanym okresie (1946–1970) deklarowany poziom szczęścia nie uległ zmianie. 4 Według Duesenburrego zależy ona również od własnego poprzedniego strumienia dochodu (oczekiwania adaptacyjne). 14 ,jijiiCaCfU
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Instytucjonalne determinanty wzrostu gospodarczego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: