Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00068 007043 13412901 na godz. na dobę w sumie
Interdyscyplinarność : podróż szlakiem kultur - ebook/pdf
Interdyscyplinarność : podróż szlakiem kultur - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2033-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka ukazuje zastosowanie metodologii interdyscyplinarnych w badaniach nad literaturą i kulturą poprzez metaforę podróży szlakiem kultur. Przedmiotem rozważań Autorów są teoretyczne zagadnienia związane z interdyscyplinarnością jako metodologią badawczą, a także − i przede wszystkim − praktyczne zastosowanie podejścia interdyscyplinarnego w badaniach nad literaturą i kulturą.

Publikacja została zainspirowana konferencją doktorantów Instytutu Badań Interdyscyplinarnych 'Artes Liberales' Uniwersytetu Warszawskiego, która odbyła się w czerwcu 2011 r. Zawiera cztery najciekawsze wystąpienia, których Autorami są młodzi naukowcy reprezentujący różne gałęzie wiedzy. Zostały one rozbudowane do postaci artykułów, składających się na niniejszą książkę.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Redakcja naukowa Agnieszka Gotchold INTERDYSCYPLINARNOŚĆ: podróż szlakiem kultur INTERDISCIPLINARITY: A Travel through Cultures Gotchold_1 10/16/13 2:30 PM Page 1 Przedłożona do recenzji książka stanowi wielce pożądany i oczekiwany krok w kierunku konstytuowania się w humanistyce polskiej stanowiska wielo- i interdyscyplinarnego. Praca stanowi zbiór tekstów o fascynującej rozpiętości tematyki i metod. Wychodzi w tym naprzeciw coraz silniej uwydatniającemu się w humanistyce światowej wymogowi ujmowania tej problematyki w sposób możliwie wyczerpujący wszystkie jej aspekty i w którym dokonuje się koordynacji postępowań wielopłaszczyznowych i wie loperspektywicznych. Z recenzji prof. dr hab. Anny Czajki-Cunico, UKSW Tematyka artykułów jest bardzo różna [...]. W ogromnej większości skła - dają się one z filologicznych i miejscami językoznawczych analiz wybranych materiałów ze spuścizny kulturowej różnych regionów. Łączy je też to, że każdy z nich zajmuje się bardzo szczegółowym zagadnieniem z kultu - rowej tradycji, rozpatrywanym – zgodnie z tym, co sugeruje tytuł książki – z perspektywy interdyscyplinarnej, zawierając w sobie podejścia filologa, historyka idei, filozofa, psychoanalityka, historyka sztuki, kulturoznawcy… Z recenzji prof. dr. hab. Pawła Dybla, IFiS PAN www.wuw.pl/ksiegarnia ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1-3_Gotchold 10/16/13 2:31 PM Page 1 INTERDYSCYPLINARNOŚĆ: podróż szlakiem kultur INTERDISCIPLINARITY: A Travel through Cultures ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1-3_Gotchold 10/16/13 2:31 PM Page 2 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1-3_Gotchold 10/16/13 2:31 PM Page 3 Redakcja naukowa Agnieszka Gotchold INTERDYSCYPLINARNOŚĆ: podróż szlakiem kultur INTERDISCIPLINARITY: A Travel through Cultures Warszawa 2013 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci Prof. dr hab. Anna Czajka-Cunico Prof. dr hab. Paweł Dybel Redakcja Agnieszka Gotchold Redakcja techniczna Zofia Kosin´ska Korekta Małgorzata Kopczyn´ska Projekt okładki i stron tytułowych Anna Gogolewska Ilustracja na okładce za: Orbis terrarum typus de integroin plurimis emendatus auctus et icunculis illustratus, ok. 1660 Skład Logoscript Sp. z o.o. # Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2013 ISBN 978-83-235-1138-0 Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Warszawski ze s´rodko´w przeznaczonych na działalnos´c´ Samorza˛du Doktoranto´w Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy S´wiat 4 www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy WUW: tel. (48 22) 55-31-333; e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Ksie˛garnia internetowa: www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie 1. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis tres´ci Wste˛p . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 AGNIESZKA GOTCHOLD Ovid’s Narcissus and Guillaume’s Amant Two Sides of the Same Coin? The Reception of the Myth of Narcissus in Le roman de la rose by Guillaume de Lorris . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . EWA RO´ Z˙A JANION Wizerunek Greczynki we włoskiej sztuce filhellen´skiej w konteks´cie kultury europejskiej połowy XIX wieku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KRZYSZTOF IWANEK Hindutwa. Hinduski nacjonalizm w uje˛ciu Vinayaka Damodara Savarkara. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KAMIL MARIA WIELECKI Od człowieka nowego do radzieckiego. Szkic o rosyjskiej mys´li socjalistycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 37 60 83 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Noty o Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wste˛p Travel has a way of stretching the mind. The stretch comes not from travel’s immediate rewards, the inevitable myriad new sights, smells and sounds, but with experiencing firsthand how others do differently what we believed to be the right and only way. Ralph Crawshaw Metafora podro´z˙y umoz˙liwia podje˛cie szerokiej gamy refleksji nad conditio humana. Odzwierciedla ona da˛z˙enie człowieka nie tylko do poznania s´wiata, innych ludzi i kultur, ale takz˙e, a moz˙e nawet przede wszystkim, do samo- poznania. Podro´z˙ staje sie˛ metafora˛ ludzkiego z˙ycia: dorastania, dojrzewania, poszukiwania prawdy, a takz˙e s´mierci (ostatnia podro´z˙). Tradycja opisywania wszelkiego rodzaju podro´z˙y, maja˛cych wymiar sakralny, egzystencjalny ba˛dz´ przygodowy, jest długa i bogata. W Biblii odnajdujemy opis we˛dro´wki ludu wybranego do Ziemi Obiecanej, w czasach antycznych bodaj najznamienitszym przykładem jest we˛dro´wka Odyseusza, kto´ra zakorzeniła sie˛ w kulturze europejskiej jako metafora z˙ycia ludzkiego, we˛dro´wka platon´skiego anaxa stała sie˛ metafora˛ poznania prawdy. S´redniowiecze lubowało sie˛ w pielgrzymkach i krucjatach – podro´z˙y duchowej oraz podro´z˙y maja˛cej charakter podboju. Renesans z kolei to epoka wielkich wypraw i odkryc´ geograficznych, podczas kto´rych dochodzi do zderzenia ro´z˙nych kultur; podbojowi i zniszczeniu ulegaja˛ te pradawne. Zaro´wno s´redniowiecze, jak i renesans rozwine˛ły motyw podro´z˙y jako przygody, maja˛cej walory poznawcze, ale jednoczes´nie słuz˙a˛cej podpo- rza˛dkowaniu obcych kultur. W czasach nowoz˙ytnych doskonałym przykładem takiego włas´nie rozumienia podro´z˙y sa˛ Przypadki Robinsona Crusoe Daniela Defoe oraz Podro´z˙e Guliwera Jonathana Swifta. Jak wynika z powyz˙szych rozwaz˙an´, interpretacja metafory podro´z˙y jest uwarunkowana zaro´wno czasowo (historycznie), jak i przestrzennie; pojawia sie˛ jednak pewien stały motyw – jest nim homo viator. To włas´nie człowiek-we˛drowiec bezpos´rednio dos´wiadcza obcej kultury, kto´ra go wzbogaca, dzie˛ki czemu moz˙e lepiej poznac´ samego siebie – daje do zrozumienia Ralph Crawshaw w cytowanym motcie. Michel de Montaigne opisuje to dos´wiadczenie za pomoca˛ metafory lustra: ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Wste˛p Ce grand monde, que les uns multiplient encore comme especes soubs un genre, c’est le mirouer, ou` il nous faut regarder, pour nous cognoistre de bon biais. [...] Tant d’humeurs, de sectes, de jugemens, d’opinions, de loix, et de coustumes, nous apprennent a` juger sainement des nostres, et apprennent nostre jugement a` recognoistre son imperfection et sa naturelle foiblesse: qui n’est pas un legier apprentissage.1 Ideałem wspo´łczesnego homo viator, przemieszczaja˛cego sie˛ w przestrzeni kulturowej, stał sie˛ bohater powies´ci podro´z˙niczej Juliusza Verne’a W osiemdzie- sia˛t dni dookoła s´wiata, Fileas Fogg. Niniejsza ksia˛z˙ka jest zaproszeniem do wcie- lenia sie˛ w postac´ podro´z˙nika, kto´rego celem jest Bildung – poznanie ro´z˙nych kultur w przełomowych dla nich momentach historycznych: s´redniowiecznej Francji w zderzeniu z arabskim modelem miłos´ci dwornej, dziewie˛tnasto- wiecznych Włoch w zderzeniu z filhellenizmem, dwudziestowiecznych Indii w zderzeniu z nacjonalizmem oraz carskiej Rosji w zderzeniu z socjalizmem utopijnym. Przez poje˛cie kultury w tomie tym rozumie sie˛ nie tylko wiedze˛, wierzenia, wartos´ci, zwyczaje, zasady, prawa, kto´re człowiek nabywa i przyswaja w procesie socjalizacji, lecz wydarzenia historyczne oraz przekazywana˛ z pokolenia na pokolenie tradycje˛, kto´ra kształtuje postrzeganie i zachowanie członko´w danej społecznos´ci i tym samym dokonuje jej wyodre˛bnienia spos´ro´d innych społecznos´ci i społeczen´stw. „Innym” staje sie˛ ten, kto´ry nie dzieli z nami wspo´lnej kultury. Johann Gottfried Herder pisze: „Welches Volk der Erde ist’s, das nicht eigene Kultur habe?”2. Dziewie˛tnastowieczny filozof niemiecki twierdził, iz˙ kaz˙dy lud/naro´d posiada własna˛ kulture˛. Taki sposo´b mys´lenia lez˙y u podstaw relatywizmu kulturowego oraz poje˛cia „ro´z˙nic kulturowych”. Dzisiaj mo´wimy raczej o istnieniu wielu kultur: multikultura- lizm stał sie˛ metafora˛ wspo´łczesnego heterogenicznego społeczen´stwa, a kultura jest wynikiem interakcji społecznej. Zjawisko to mogło zaistniec´ dzie˛ki otwartos´ci jednych kultur na przyje˛cie innych, łatwos´ci przemieszczania sie˛ i osiedlania w dowolnie wybranym zaka˛tku ziemi. Pomimo znacznej liberalizacji poje˛cia kultury w dzisiejszych czasach, jest ona nadal nierozerwal- nie zwia˛zana z religia˛, ideologia˛, wszelkiego rodzaju instytucjami, polityka˛oraz je˛zykiem, kto´re ja˛ kształtuja˛, ale i sa˛ przez nia˛ kształtowane. W efekcie nie moz˙na uciec od jej normatywnego charakteru. Taka˛ włas´nie definicje˛ kultury proponuje amerykan´ski antropolog, Clifford Geertz, w swojej ksia˛z˙ce The Interpretation of Cultures. Kultura to [...] a set of control mechanisms – plans, recipes, rules, instructions [...] – for the governing of behavior. [...] man is precisely the animal most desperately dependent upon 1 Michel de Montaigne, Les Essais, red. Jean Balsamo i in., Paris 2007, s. 164. 2 Johann Gottfried Herder, Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit, Berlin, Weimar 1956, s. 8. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wste˛p 9 such extragenetic, outside-the-skin control mechanisms, such cultural programs, for ordering his behavior.3 Kultura jest niewa˛tpliwie mechanizmem kontroluja˛cym zachowania ludzkie, lecz zderzenie ro´z˙nych kultur rozluz´nia owe mechanizmy, umoz˙liwia wykształcenie sie˛ nowych zasad, biora˛cych pod uwage˛ członko´w wielu społecznos´ci. Podro´z˙uja˛c szlakiem kultur, przyjrzymy sie˛ z perspektywy diachronicznej, jak poszczego´lne kultury radziły sobie w kontakcie z innymi kulturami oraz jak sprostały napływom nowych idei i ideologii. Niniejsza pozycja została zainspirowana konferencja˛ doktoranto´w Wy- działu „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, kto´ra odbyła sie˛ w czerwcu 2011 r. Z jedenastu wysta˛pien´, kto´rych Autorami byli młodzi naukowcy, reprezentuja˛cy ro´z˙ne gałe˛zie wiedzy, wybralis´my cztery najciekaw- sze. Zostały one rozbudowane do postaci artykuło´w, składaja˛cych sie˛ na niniejsza˛ ksia˛z˙ke˛. Przedmiotem rozwaz˙an´ Autoro´w nie sa˛ jednak teoretyczne zagadnienia zwia˛zane z interdyscyplinarnos´cia˛ jako metodologia˛ badawcza˛, choc´, jak powszechnie wiadomo, to włas´nie taka strategia pozwala wypełnic´ luki powstałe w dociekaniach prowadzonych w ramach tylko jednej dziedziny, lecz praktyczne zastosowanie podejs´cia interdyscyplinarnego w badaniach nad literatura˛ i kultura˛. Nasza˛ prace˛ moz˙na okres´lic´ zaproponowanym przez Heinza Heckhausena terminem „auxiliary interdisciplinarity”. Jest to metoda badawcza powszechnie stosowana w humanistyce, a jej celem jest osia˛gnie˛cie moz˙liwie nowatorskich rozwia˛zan´ przez wła˛czenie obcych dyscyplin do własnych rozwaz˙an´: „Bei dieser Spielart geht es um den Gebrauch «fremder» Methoden fu¨r die eigene Disziplin, [um] das «Entleihen» und Nutzen [dieser] Methoden fu¨r eigenen Forschungsfragestellungen”4. Takie podejs´cie badawcze spowodowane jest wymogami stawianymi obecnie humanistyce: wyłaniaja˛ sie˛ nowe problemy, kto´rych nie moz˙na rozwia˛zac´ w sposo´b satysfakcjonuja˛cy z punktu widzenia tylko jednej dyscypliny. Zawarta w tytule ksia˛z˙ki metafora podro´z˙y doskonale oddaje charakter badan´ interdyscyplinarnych. Interdyscy- plinarnos´c´ jest podro´z˙a˛ rozpoczynaja˛ca˛ sie˛ na szlakach wytyczonych przez ro´z˙ne dyscypliny, lecz jej celem jest przetarcie nowych s´ciez˙ek. Rezygnuja˛c z poda˛z˙ania utartymi drogami, uczony, w podejs´ciu interdyscyplinarnym, odnajduje oryginalne z´ro´dła inspiracji, odkrywa nieznane la˛dy, odsłania nowe perspektywy. Bez wyruszenia w podro´z˙ jakiekolwiek nowatorskie odkrycia nie byłyby moz˙liwe. Kieruja˛c sie˛ ta˛ mys´la˛, oddajemy w re˛ce Czytelniczek i Czytelniko´w te˛ niecodzienna˛ ksia˛z˙ke˛. Chcemy zabrac´ Pan´stwa w podro´z˙ nie tylko szlakiem kultur, ale takz˙e szlakiem ro´z˙nych dyscyplin humanistyki: literaturoznawstwa, psychoanalizy, historii sztuki, antropologii, je˛zykoznaw- 3 Clifford Geertz, The Interpretation of Cultures, New York 1973, s. 44. 4 Michael Jungert i in. red., Interdisziplinarita¨t. Theorie, Praxis, Probleme, Darmstadt 2010, s. 5. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10 Wste˛p stwa, historii, filozofii. Niniejsza ksia˛z˙ka stanowi propozycje˛ praktycznego przekraczania barier dyscyplinarnych przez powia˛zanie owych dziedzin w interdyscyplinarnej analizie zjawisk lez˙a˛cych w sferze zainteresowac´ jej Autoro´w. Artykuł Agnieszki Gotchold „Ovid’s Narcissus and Guillaume’s Amant Two Sides of the Same Coin?...” podejmuje problem recepcji mitu o Narcyzie w s´redniowiecznym poemacie alegorycznym Le roman de la rose autorstwa Guillaume’a z Lorris. W swoim podejs´ciu badawczym Gotchold ła˛czy elementy teorii mitu Northropa Frye’a z freudowska˛ i lacanowska˛ psychoanaliza˛. Autorka, uwzgle˛dniaja˛c perspektywe˛ historyczno-kulturowa˛, bada szereg zalez˙nos´ci mie˛dzy literacka˛ kreacja˛ postaci narcystycznych a ro´z˙nymi zjawis- kami kulturowymi typowymi dla epoki – zajmuje sie˛ gło´wnie analiza˛ koncepcji miłos´ci dworskiej. W ten sposo´b dociera do mechanizmo´w rza˛dza˛cych recepcja˛ mitu o Narcyzie w kulturze s´redniowiecznej, czyli do procesu „alegoryzacji” mitu, kto´rego odszyfrowanie pozwala na odczytanie owidian´skiego przekazu w nowym konteks´cie kulturowym oraz na ukazanie zwia˛zku mie˛dzy staroz˙ytnym i s´redniowiecznym Narcyzem: spojrzenie w zwierciadło wodne umoz˙liwia kochankowi-poecie osia˛gnie˛cie samopoznania i tym samym pozwala na zawoalowana˛ w alegorie˛ krytyke˛ kodeksu miłos´ci dworskiej, kontroluja˛cej zaro´wno kobieca˛, jak i me˛ska˛ seksualnos´c´. Bogato ilustrowany tekst „Wizerunek Greczynki we włoskiej sztuce filhellen´skiej w konteks´cie kultury europejskiej połowy XIX wieku” autorstwa Ewy Ro´z˙y Janion prezentuje wielowa˛tkowa˛ analize˛ filhellen´skich przedstawien´ kobiet w szerokim konteks´cie ro´z˙nych zjawisk dziewie˛tnastowiecznej kultury: od modnych wo´wczas nurto´w w sztuce po filozofie˛ historii. Autorka wprowadza typologie˛ przedstawien´ postaci kobiecych oraz zastanawia sie˛ nad przyczynami popularnos´ci niekto´rych rodzajo´w wizerunko´w a odrzuceniem innych. Podejs´cie interdyscyplinarne pozwala jej na rozpoznanie narze˛dzi stosowanych w słuz˙bie risorgimento: orientalizmu (rozumianego jako stereo- typowe odwołania do Wschodu), tradycji romantycznej w sztuce, czy kulturowej konstrukcji płci. Ta ostatnia koncentrowała sie˛ na wykreowaniu wizerunku kobiety – straz˙niczki dziedzictwa narodowego, towarzysza˛cej me˛z˙czyz´nie w walce o wolnos´c´, lecz nie chwytaja˛cej samodzielnie za bron´. Tekst Krzysztofa Iwanka „Hindutwa. Hinduski nacjonalizm w uje˛ciu Vinayaka Damodara Savarkara” ukazuje podstawowe problemy wspo´łczesnego hinduskiego ruchu nacjonalistycznego. Wychodza˛c od dekonstrukcji poje˛c´ omawianych przez Savarkara w teks´cie Hindutva. Who is a Hindu?, Iwanek analizuje pro´by stworzenia wspo´lnej toz˙samos´ci w pan´stwie podzielonym przez kasty, wyznania oraz grupy etniczne i je˛zykowe. Efektem tej analizy jest spostrzez˙enie, z˙e choc´ Savarkar i spadkobiercy jego mys´li da˛z˙yli do oparcia idei „hinduskos´ci” na fundamencie wspo´lnej ponadreligijnej cywilizacji, to jednak ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Interdyscyplinarność : podróż szlakiem kultur
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: