Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00534 006585 15342618 na godz. na dobę w sumie
Inwestorski marketing-mix. Instrumenty sygnalizacji w komunikacji z inwestorami - ebook/pdf
Inwestorski marketing-mix. Instrumenty sygnalizacji w komunikacji z inwestorami - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 322
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-4204-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Inwestorski marketing-mix to pewna filozofia innego sposobu spojrzenia na spółkę i inwestorów na rynku kapitałowym. Instrumenty sygnalizacji to działania zarządu podejmowane  w różnych obszarach finansów spółki, z którymi nieodłącznie wiążą się nowe informacje przekazywane uczestnikom rynku akcji.

Głównym celem książki jest ocena i porównanie skuteczności stosowania czterech instrumentów sygnalizacji:

Do najważniejszych zalet publikacji należą:

(…) książka Katarzyny Mamcarz jest z całą pewnością pozycją przydatną dla inwestorów, spółek, a także szerzej – dla całej społeczności finansowej. Podjęty temat zaprezentowano w sposób adekwatny, a skomplikowana tematyka rynku finansowego została przedstawiona w relatywnie przystępny sposób, co powinno sprzyjać rozszerzeniu kręgu czytelników.

Prof. dr hab. Danuta Dziawgo

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Katarzyna Mamcarz Inwestorski marketing-mix Instrumenty sygnalizacji w komunikacji z inwestorami E S N A N I F Inwestorski marketing-mix E S N A N I F Katarzyna Mamcarz Inwestorski marketing-mix Instrumenty sygnalizacji w komunikacji z inwestorami Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Agnieszka Niegowska Recenzent: prof. dr hab. Danuta Dziawgo Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: Dmitriy Shironosov/iStockphoto.com Seria: Finanse Publikacja dofinansowana z dotacji podmiotowej na utrzymanie potencjału badawczego Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. © Wydawnictwo C.H. Beck 2012 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: IDENTIA Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-4203-0 ISBN ebook 978-83-255-4204-7 Spis treści Wstęp ......................................................................................................................... 1. Inwestorski marketing-mix na rynkach akcji ...................................................... 1.1. Istota inwestorskiego marketing-mixu na rynkach akcji ................................... 1.1.1. Struktura i cele .................................................................................... 1.1.2. Adaptacja do rynków akcji ................................................................... 1.2. Akcja jako komponent inwestorskiego marketing-mixu .................................. 1.2.1. Akcja jako instrument finansowy .......................................................... 1.2.2. Akcja jako produkt inwestorskiego marketing-mixu ............................. 1.2.3. Podstawowe miary oceny inwestycji w akcje ........................................ 2. Instrumenty sygnalizacji wykorzystywane w komunikacji spółek akcyjnych z inwestorami ....................................................................................................... 2.1. Funkcjonowanie rynków akcji w warunkach asymetrii informacji .................. 2.1.1. Pojęcie i rodzaje asymetrii informacji na rynkach akcji ......................... 2.1.2. Wpływ asymetrii informacji na efektywność informacyjną rynków akcji ... 2.2. Komunikacja spółek akcyjnych z inwestorami na rynkach akcji ...................... 2.3. Instrumenty sygnalizacji i pomiar skuteczności ich stosowania na rynkach akcji ............................................................................................................... 2.3.1. Instrumenty sygnalizacji wykorzystywane przez spółki akcyjne ........... 2.3.2. Pomiar skuteczności stosowania instrumentów sygnalizacji przez spółki akcyjne ...................................................................................... 2.4. Rozwój rynku akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.......... 7 15 15 15 24 30 30 36 42 49 49 50 54 59 74 74 77 89 3. Skuteczność niedoszacowania ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej spółek notowanych na GPW w Warszawie ........................................ 103 3.1. Pojęcie i istota pierwszej oferty publicznej akcji .............................................. 103 3.2. Proces przeprowadzania pierwszej oferty publicznej i wprowadzania akcji do obrotu giełdowego ........................................................................................ 108 3.2.1. Struktura procesu ................................................................................ 108 3.2.2. Uczestnicy procesu .............................................................................. 113 3.3. Motywy, ograniczenia, koszty upublicznienia i notowania spółki na rynku giełdowym ..................................................................................................... 118 3.4. Procedury plasowania emisji akcji (metody ustalania ceny emisyjnej) ............ 124 5 Spis treści 3.5. Niedoszacowanie ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej ............ 135 3.5.1. Asymetria informacji na rynku pierwszych ofert publicznych ............... 135 3.5.2. Pojęcie i skutki niedoszacowania ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej................................................................................. 138 3.5.3. Hipotezy wyjaśniające niedoszacowanie ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej ............................................................. 142 3.6. Niedoszacowanie ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej jako instrument sygnalizacji .................................................................................. 151 3.6.1. Kryteria oceny sukcesu pierwszej oferty publicznej .............................. 151 3.6.2. Metoda pomiaru niedoszacowania ceny emisyjnej akcji ........................ 154 3.6.3. Ocena skuteczności niedoszacowania ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej spółek notowanych na GPW w Warszawie ................ 156 4. Skuteczność ogłoszenia podziału akcji spółek notowanych na GPW w Warszawie ........................................................................................................ 176 4.1. Podział akcji i jego rodzaje ............................................................................. 176 4.1.1. Istota i rodzaje podziału akcji ............................................................... 176 4.1.2. Obowiązujące w Polsce regulacje prawne w zakresie podziału akcji ..... 183 4.2. Hipotezy wyjaśniające podział akcji ............................................................... 186 4.3. Motywy podziału akcji ................................................................................... 194 4.4. Ocena skuteczności ogłoszenia podziału akcji spółek notowanych na GPW w Warszawie .................................................................................................. 197 5. Skuteczność ogłoszenia programu skupu akcji własnych i wypłaty dywidendy przez spółki notowane na GPW w Warszawie .................................................... 219 5.1. Skup akcji własnych ....................................................................................... 219 5.1.1. Skup akcji własnych jako alternatywa wypłaty dywidendy ................... 219 5.1.2. Zalety i wady skupu akcji własnych ...................................................... 225 5.2. Znaczenie gospodarcze skupu akcji własnych ................................................. 230 5.3. Skup akcji własnych i wypłata dywidendy w świetle obowiązujących w Polsce regulacji prawnych ......................................................................................... 233 5.4. Metody skupu akcji własnych ......................................................................... 238 5.4.1. Skup akcji własnych przez giełdę ......................................................... 238 5.4.2. Publiczne oferty skupu akcji własnych ................................................. 240 5.4.3. Skup akcji własnych za pomocą instrumentów pochodnych ................. 243 5.4.4. Negocjowany skup akcji własnych ........................................................ 246 5.4.5. Ocena poszczególnych metod skupu akcji własnych ............................. 247 5.5. Motywy skupu akcji własnych ........................................................................ 251 5.6. Komunikacja spółek z inwestorami za pomocą ogłoszenia skupu akcji własnych i wypłaty dywidendy ...................................................................... 259 5.7. Ocena skuteczności ogłoszenia programu skupu akcji własnych i wypłaty dywidendy przez spółki notowane na GPW w Warszawie ............................... 265 Podsumowanie .......................................................................................................... 289 Bibliografia ................................................................................................................ 305 Indeks ........................................................................................................................ 317 6 Wstęp Przedsiębiorstwa funkcjonujące w warunkach gospodarki rynkowej podejmują liczne działania w celu pozyskania nabywców oferowanych przez nie produktów i usług, a tym samym środków finansowych z ich sprzedaży. Przedsiębiorstwa (spółki) konkurują również o kapitał m.in. na rynku giełdowym, a istotnym spo- sobem jego pozyskiwania staje się emisja akcji. Badania wielu autorów wskazują, że czynniki fundamentalne nie wyjaśniają w pełni wartości spółek notowanych na giełdzie, dlatego zachodzi potrzeba poszukiwania innych czynników istotnych w pozycjonowaniu spółki na rynku kapitałowym oraz dodatkowych możliwości oddziaływania na inwestorów i na postrzeganie spółek przez uczestników ryn- ku. Nowym zjawiskiem w tym obszarze jest inwestorski marketing-mix jako pewna filozofia innego sposobu spojrzenia na spółkę i inwestorów na rynku ka- pitałowym, a jego istotnym komponentem jest komunikacja ze społecznością fi- nansową, zwłaszcza z inwestorami. Marketing inwestorski bazuje na metodach i instrumentach wypracowanych przez marketing odnoszący się do rynku pro- duktów. Ze względu na specyfikę rynku kapitałowego (akcji) nie można jednak bezpośrednio przenieść na jego obszar metod i narzędzi stosowanych w mar- ketingu produktów. Znana w literaturze koncepcja marketing-mixu, by mogła być skutecznie stosowana w odniesieniu do akcji spółek giełdowych, wymaga adap tacji uwzględniającej specyfikę rynku kapitałowego i jego uczestników. Rola marketingu wzrasta zwłaszcza w okresach kryzysów finansowych, charaktery- zujących się m.in. nieprzewidywalnymi zawirowaniami na rynkach akcji i znacz- nymi dezinwestycjami podejmowanymi przez wielu inwestorów. Lecz inwestor- ski marketing-mix nie jest panaceum na wahania koniunktury giełdowej i nie sprawi, że dojdzie do odwrócenia niekorzystnych trendów rozwoju kursów akcji, oraz nie uczyni „cudów” na złych fundamentach. Praktyka gospodarcza pokazu- je jednak, że nawet w podobnych warunkach otoczenia ekonomicznego spółki 7 Wstęp są różnie odbierane przez inwestorów na giełdzie, co przekłada się na ich reakcje na rynkach akcji [Ebel, Hofer, 2003a, s. 18]. Inwestowanie kapitału związane jest zawsze z ryzykiem. Nie tylko wynika ono z samej istoty inwestycji, ale również jest uwarunkowane informacjami i wie- dzą inwestorów o spółce i funkcjonowaniu rynków akcji. Dostępność do pełnej informacji o kondycji ekonomicznej i perspektywach rozwoju spółki jest istotnym warunkiem zaufania inwestorów. Brak tej dostępności prowadzi do nierównego podziału informacji między różnymi uczestnikami rynku kapitałowego, co jest określane mianem asymetrii informacji. Asymetria informacji powoduje ne- gatywne konsekwencje dla funkcjonowania spółki, a dobrze realizowana przez spółkę polityka informacyjna staje się istotnym czynnikiem kreowania jej war- tości na rynku kapitałowym. W celu ograniczenia zjawiska asymetrii informacji spółka powinna zbudować skuteczny system komunikacji z inwestorami, słu- żący ujawnianiu informacji o spółce i odbieraniu przez nią reakcji inwestorów. Ujawnianie informacji jest najważniejszym, ale stosunkowo trudnym procesem w komunikacji spółek akcyjnych z inwestorami. W spółkach pojawiają się wtedy konkretne problemy związane z doborem odpowiednich instrumentów komu- nikacji, pomiarem i oceną skuteczności ich stosowania oraz wielkością kosztów komunikacji. Instrumenty komunikacji z inwestorami zajmują ważne miejsce w struktu- rze inwestorskiego marketing-mixu, w którym wyróżnia się następujące kompo- nenty: kształtowanie produktu (kształtowanie techniczne, treści akcji), politykę kondycyjną – cenową (emisja akcji, podział akcji, skup akcji, polityka dywiden- dy), dystrybucję (emisja własna a emisja obca, strategia plasowania akcji) oraz promocję (relacje inwestorskie, dobór instrumentów promocji). Skuteczność od- działywania komponentów inwestorskiego marketing-mixu na inwestorów jest uwarunkowana przeprowadzoną analizą rynku (analiza preferencji i zachowań inwestorów oraz oczekiwań i stopnia ich spełnienia przez spółki) oraz ich seg- mentacją. Instrumenty komunikacji umiejscowione są w obszarze ceny (instru- menty sygnalizacji) i obszarze promocji (instrumenty komunikacji marketin- gowej). Spółki akcyjne w komunikacji z inwestorami na rynkach kapitałowych posługują się zatem różnymi instrumentami komunikacji. W ramach tej komuni- kacji istnieją dwa wymiary ujawniania informacji: obligatoryjne i dobrowolne. Spółki w trakcie dobrowolnego ujawniania informacji niechętnie posługują się instrumentami komunikacji marketingowej. Obawiają się bowiem wykorzystania przekazywanych informacji przez konkurencję, a jednocześnie nie chcą ponosić kosztów przygotowania i publikacji dodatkowych informacji. Komplementar- nym rozwiązaniem stosowanym w komunikacji spółek akcyjnych z inwestorami na rynkach akcji stają się tzw. instrumenty sygnalizacji. 8 Wstęp Instrumenty sygnalizacji są to działania zarządu (insider) podejmowane w różnych obszarach finansów spółki, z którymi nieodłącznie wiążą się nowe informacje przekazywane uczestnikom rynku akcji (outsiders). Ten sposób komu- nikowania się spółki z inwestorami określa się ogólnie mianem sygnalizowania [Seifert, 2006, s. 70]. Instrumenty te są sposobem pośredniej, bezosobowej (ma- sowej) komunikacji z inwestorami mającymi na celu przekazanie im informacji o kondycji ekonomicznej spółki i perspektywach jej rozwoju. Spółki, stosując instrumenty sygnalizacji na rynkach akcji, kierują się określo- nymi motywami i przekazują różnego rodzaju informacje. Zmierzają one do re- alizacji celów, zróżnicowanych zarówno w ramach poszczególnych instrumen- tów, jak i pomiędzy nimi. Na poziomie relacji spółek z inwestorami stosowanie instrumentów sygnalizacji ma wspólny cel. Spółki za pomocą tych instrumentów dążą do nawiązania komunikacji z inwestorami oraz do ich zaangażowania – mają oni bowiem możliwość równoległego dokonywania inwestycji alternatyw- nych – w działania spółki realizowane na rynkach akcji. Zmierzają do dotarcia z pozytywnymi informacjami do inwestorów, by ci dostrzegli je i potraktowali jako wiarygodne. Oznacza to, że spółki przekazują informacje na rynek, by na- wiązać komunikację zwrotną w postaci reakcji inwestorów. Odbiór tej informacji i pozytywna na nią odpowiedź inwestorów świadczą o skuteczności tych instru- mentów i są równocześnie koniecznym warunkiem realizacji szczegółowych ce- lów przypisanych poszczególnym instrumentom. Instrument skuteczny to taki, który umożliwia realizację celu. Skutek (suk- ces) określony jest przez stopień realizacji celu [Staehle, 1999, s. 444]1. Gdy cel jest doskonale wymierny, wówczas skuteczność instrumentu można dokładnie określić. W przeciwnym wypadku należy mówić o wyższej lub niższej skuteczno- ści instrumentu w odniesieniu do wzorca, do okresu przed jego zastosowaniem, oraz o zmianie skuteczności w czasie. Przez analogię, skuteczny instrument syg nalizacji to taki, który wywołuje pozytywną reakcję inwestorów na zawarte w nim i przekazywane na rynek informacje albo, inaczej, umożliwia nawiązanie z nimi pośredniej komunikacji zwrotnej, będącej istotnym warunkiem realiza- cji różnych celów szczegółowych. Pozytywna reakcja inwestorów wyrażana jest w kształtowaniu się poziomu kursów akcji, wielkości obrotów i liczby zawiera- nych transakcji oraz ryzyka inwestycyjnego. Jako miary siły reakcji inwestorów, będącej wyrazem skuteczności tych in- strumentów, zastosowano ponadprzeciętne stopy zwrotu (skumulowane ponad- przeciętne stopy zwrotu), ponadprzeciętną płynność akcji (wyrażoną ponadprze- 1 Działanie skuteczne to takie, „które prowadzi do skutku zamierzonego jako cel”, a skuteczność pod- lega stopniowaniu [Kotarbiński, 1965, s. 113, 116]. 9 Wstęp ciętnym wolumenem obrotów i ponadprzeciętną liczbą zawieranych transakcji) oraz zmienność cen akcji (wariancję stóp zwrotu). Wśród wymienionych miar najczęściej stosowana w badaniach jest ponadprzeciętna stopa zwrotu, a aktyw- ność handlową inwestorów odzwierciedlają najlepiej dwie miary ponadprze- ciętnej płynności, ponieważ w swej konstrukcji nie zawierają komponentu ceny. Będą też analizowane tendencje zmian i zasięg czasowy skuteczności instrumen- tów w przyjętym horyzoncie badawczym. W komunikacji z inwestorami można wyróżnić cztery główne fazy: komuniko- wania i publikowania informacji (output), postrzegania informacji przez uczest- ników rynku (outgrowth), kształtowania zachowań i postaw (outcome) oraz skut- ków na rynku finansowym, czyli komunikacji zwrotnej (outflow). Przedmiotem analizy będzie skuteczność instrumentów sygnalizacji na poziomie relacji spółki z inwestorami w fazie outflow, w której znajduje wyraz podstawowy cel prze- kazu informacji, tj. nawiązanie komunikacji zwrotnej z inwestorami. W pracy – ze względu na obszerny zakres badań – przyjęto model analizy określany mia- nem „czarnej skrzynki”, w którym na wejściu znajduje się informacja przekazy- wana przez spółkę za pomocą instrumentów sygnalizacji, a na wyjściu – rezultat końcowy w postaci skutków zastosowanych instrumentów sygnalizacji. Identycz- ność celu stosowanych przez spółki instrumentów sygnalizacji w komunikacji z inwestorami umożliwia porównanie ich skuteczności. Przedmiotem rozważań w niniejszej publikacji będą cztery instrumenty syg nalizacji, już od dawna stosowane przez spółki akcyjne notowane na GPW w Warszawie. Należą do nich: niedoszacowanie kursu akcji podczas pierwszej oferty publicznej, ogłoszenie podziałów wartości nominalnej akcji, ogłoszenie skupów akcji i ogłoszenie wypłaty dywidendy. Te instrumenty sygnalizacji do- tyczą działań zarządu w różnych obszarach finansowych spółki (odpowiednio: polityka finansowania, polityka instrumentów finansowych, polityka kształto- wania struktury kapitału oraz polityka inwestycyjna i polityka dywidendy), na- tomiast z punktu widzenia wspomnianej struktury inwestorskiego marketing- -mixu na rynkach akcji umieszcza się je w obszarze polityki kondycyjnej spółki (kształtowania ceny). Polityka kształtowania cen akcji stanowi ważną podstawę funkcjonowania rynku kapitałowego (akcji). Cena kapitału jest rezultatem kon- kurencji dwóch głównych podmiotów na rynku kapitałowym, tj. kapitałobior- ców (emitentów) i kapitałodawców (inwestorów), które w szczególnego rodza- ju współzawodnictwie „negocjują” warunki pozyskiwania i lokowania kapitału. Prawidłowe funkcjonowanie rynku kapitałowego wymaga jednak, by w trakcie zawierania transakcji nie dochodziło na tym tle do konfliktu interesów z nega- tywnymi konsekwencjami dla obu stron. 10 Wstęp W przypadku instrumentów sygnalizacji koniecznie, z punktu widzenia ko- munikacji z inwestorami, należy rozróżnić między skutkami ich wprowadzenia w związku z działaniami spółki a skutkami wynikającymi z zawartych w nich in- formacji i z oddziaływania za ich pomocą na inwestorów. Informacje te docierają na rynek, także do inwestorów, już z chwilą publicznego ogłoszenia przez spółkę zamiaru realizacji takich działań (tzw. efekt ogłoszenia, efekt obwieszczenia), ewentualnie jako przeciek informacji poufnych. Podane do wiadomości publicz- nej nowe informacje o planowanych działaniach spółki na rynkach akcji ozna- czają szczególnego rodzaju zdarzenia, których analiza znajduje zastosowanie w badaniach zarówno nad efektywnością informacyjną rynków kapitałowych, jak i nad skutkami tych informacji w tzw. wersji półsilnej. Ten drugi przypa- dek dotyczy pomiaru wpływu ogłaszanych informacji na ceny akcji, zmienność tych cen i wielkość obrotów. W aspekcie komunikacji z inwestorami, a także isto- ty konkurencji na rynkach akcji najważniejsza jest ocena skuteczności danego instrumentu sygnalizacji jako reakcji inwestorów na informacje przekazywane przy ich pomocy na rynek akcji. Celem głównym niniejszej publikacji jest ocena i porównanie skuteczności zastosowania czterech instrumentów sygnalizacji – niedoszacowania ceny emi- syjnej (sprzedaży) akcji w pierwszej ofercie publicznej, ogłoszenia podziału ak- cji, ogłoszenia programu skupów akcji i ogłoszenia wypłaty dywidendy – w ko- munikacji spółek akcyjnych z inwestorami na rynkach akcji na przykładzie GPW w Warszawie. Oprócz celu głównego sformułowano następujące cele cząstkowe:  przedstawienie istoty i komponentów inwestorskiego marketing-mixu oraz znaczenia instrumentów sygnalizacji w komunikacji spółek akcyjnych z inwesto- rami na rynkach akcji,  kwantyfikacja siły reakcji inwestorów na informacje przekazywane przez spółki akcyjne za pomocą instrumentów sygnalizacji na rynkach akcji,  określenie wpływu parametrów informacyjnych na siłę reakcji inwestorów na informacje przekazywane za pomocą instrumentów sygnalizacji. Zasadniczy okres oceny skuteczności analizowanych w publikacji instrumen- tów sygnalizacji przypada na lata 2006–2010 (niedoszacowania ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie publicznej, ogłoszenie programu skupów akcji) oraz na lata 2006–2009 (ogłoszenie podziału akcji, ogłoszenie wypłaty dywidendy). Ta rozbieżność czasowa w ocenie uwarunkowana była brakiem niezbędnych da- nych empirycznych w ogólnie dostępnych portalach internetowych i raportach bieżących spółek w momencie ich gromadzenia i wykonywania czasochłonnych obliczeń i analiz oraz koniecznością spełnienia przez spółki dodatkowych kry- teriów wynikających z założeń zastosowanych metod badawczych, zwłaszcza 11 Wstęp co do okresu estymacji i obserwacji. Wspomniane lata stanowią szczególny okres rozwoju rynku kapitałowego w Polsce, obejmujący zarówno fazę dobrej koniunk- tury, jak i fazę zawirowań na rynkach akcji. W celu lepszego zrozumienia uwa- runkowań rozwoju rynku akcji w tym okresie niekiedy analizą obejmowano rów- nież lata wcześniejsze. Podmiotem analizy, jeżeli w publikacji nie zaznaczono inaczej, były spółki krajowe notowane na Głównym Rynku Giełdy Papierów Wartościowych w War- szawie, które w badanym okresie przeprowadziły pierwszą ofertę publiczną (116 spółek), ogłosiły podział wartości nominalnej akcji (39 spółek), skup akcji (60 spółek) bądź wypłatę dywidendy (83 spółki). O takiej liczbie spółek zade- cydowały m.in. wspomniane już ograniczenia. Nie analizowano również, w celu wyeliminowania tzw. zdarzeń zaburzających, spółek stosujących w tym samym roku kilka instrumentów sygnalizacji (choćby dwa). Ze względu na wynikające z tych przyczyn zmniejszenie „wyjściowej” liczby spółek wyniki badań empirycz- nych poddano weryfikacji statystycznej. W tym celu zastosowano test klasyczny oparty na statystyce t-Studenta. Przedmiotem badań była reakcja inwestorów na informacje przekazywane na rynek akcji za pomocą analizowanych instrumentów sygnalizacji. Reakcję in- westorów badano w okresie (w oknach) 120 dni: 60 dni przed dniem 0 i 60 dni po nim. Za dzień 0 przyjęto datę ogłoszenia uchwały WZA dotyczącej danego instrumentu (w przypadku niedoszacowania ceny emisyjnej datę debiutu gieł- dowego akcji lub praw do akcji). Analiza obejmuje zarówno cały portfel spółek, jak i portfele poszczególnych spółek klasyfikowanych według wielkości parametrów informacyjnych. Wiel- kość parametrów informacyjnych powinna mieć duży wpływ na reakcje inwesto- rów. W analizie strukturalnej odpowiednio do danego instrumentu sygnalizacji uwzględniono następujące parametry informacyjne: wielkość niedoszacowania ceny emisyjnej podczas pierwszej oferty publicznej (initial public offering, IPO), wielkość współczynnika podziału, wielkość zapowiadanego wolumenu skupu akcji, wielkość stopy dywidendy na dzień ogłoszenia wypłaty dywidendy. W ana- lizie strukturalnej posłużono się miarą ponadprzeciętnej stopy zwrotu i skumu- lowanej ponadprzeciętnej stopy zwrotu. Badania przeprowadzono na podstawie materiałów empirycznych publikowa- nych w Elektronicznym Systemie Przekazywania Informacji (ESPI) przez spółki akcyjne stanowiące podmiot badań: raporty bieżące, okresowe, prospekty emi- syjne oraz dane publikowane przez GPW w Warszawie. Dane dotyczące noto- wań akcji analizowanych spółek pochodzą również z zasobów internetowych GPW (www.gpw.pl) oraz serwisów finansowych Bankier.pl (www.bankier.pl), DM BOŚ (http://bossa.pl) i Money.pl (www.money.pl) oraz GPWInfoStrefa 12 Wstęp (www.gpwinfostrefa.pl). W przypadku braku w zasobach internetowych niektó- rych niezbędnych do analizy danych (motywów stosowania poszczególnych in- strumentów sygnalizacji) pytania za pośrednictwem Internetu kierowano bez- pośrednio do spółek. Wytyczonym celom publikacji została podporządkowana jej struktura. Pra- ca składa się ze wstępu, z pięciu rozdziałów, podsumowania oraz bibliografii. Rozdział pierwszy jest rozdziałem teoretycznym, natomiast cztery następne to rozdziały teoretyczno-empiryczne. Dwa pierwsze rozdziały mają charakter wprowadzający, a trzy kolejne zostały poświęcone analizowanym w pracy instru- mentom sygnalizacji i mają zbliżoną strukturę treści. Rozpoczyna je wyjaśnienie podstawowych pojęć, poprzedzające omówienie obowiązujących w Polsce regu- lacji prawnych dotyczących danego instrumentu sygnalizacji oraz specyficznych aspektów instrumentu, kończy zaś analiza empiryczna i ocena skuteczności każ- dego z instrumentów. W rozdziale pierwszym ze względu na fakt, iż problematyka inwestorskiego marketing-mixu na rynkach akcji nie znalazła do tej pory kompleksowego ujęcia w literaturze polskiej, przedstawiono istotę i charakterystykę podstawowych ele- mentów jego struktury. W szczególności chodziło tu o umiejscowienie w struktu- rze instrumentów sygnalizacji jako sposobu komunikacji spółek akcyjnych z in- westorami na rynkach akcji. W rozdziale tym zaprezentowano także możliwości adaptacji marketing-mixu do rynków akcji. Szczególny akcent położono na cha- rakterystykę akcji zarówno jako instrumentu finansowego, jak i jako produktu inwestorskiego marketing-mixu oferowanego inwestorom na rynkach akcji. W rozdziale drugim omówiono problematykę asymetrii informacji na ryn- kach akcji, wskazując na jej negatywny wpływ na funkcjonowanie tych rynków. Na tym tle podkreślono potrzebę prowadzenia przez spółki akcyjne skutecznej komunikacji z inwestorami. W dalszej części rozdziału zdefiniowano pojęcie in- strumentów sygnalizacji, określono obszary ich stosowania w ramach finansów spółki, wskazując na zalety ich wykorzystania w komunikacji marketingowej. Z punktu widzenia tematu pracy istotne znaczenie ma dokonana identyfikacja stadiów (faz) komunikacji spółek z akcjonariuszami, ze szczególnym uwzględ- nieniem fazy komunikacji zwrotnej (outflow), będącej obszarem analizy sku- teczności instrumentów sygnalizacji na rynkach akcji. Następnie zaprezentowa- no stosowane w tej fazie rozwiązania w zakresie pomiaru i oceny skuteczności oddziaływania instrumentów sygnalizacji na reakcje i zachowania inwestorów na rynkach akcji. W zakończeniu rozdziału scharakteryzowano rynek akcji na GPW w Warszawie. Zagadnienia omówione w tym rozdziale stanowią niejako pomost między rozdziałem pierwszym a kolejnymi, w których zaprezentowano i poddano ocenie stosowane na rynkach akcji instrumenty sygnalizacji. 13 Wstęp Rozdział trzeci poświęcony został ocenie skuteczności niedoszacowania ceny emisyjnej (sprzedaży) akcji podczas pierwszej oferty publicznej. W celu spre- cyzowania przedmiotu analizy zdefiniowano przede wszystkim samo pojęcie pierwszej oferty publicznej i niedoszacowania ceny emisyjnej. Scharakteryzo- wano proces upublicznienia spółki i wprowadzenia akcji do obrotu giełdowe- go, w tym motywy, ograniczenia oraz związane z nimi koszty. Rozdział zawiera także charakterystykę metod ustalania ceny emisyjnej akcji oraz ocenę ich za- let i wad z punktu widzenia wiarygodności prawidłowej wyceny wartości akcji i wynikających z tego skutków dla emitentów i inwestorów. Po omówieniu hi- potez wyjaśniających niedoszacowanie ceny emisyjnej akcji w pierwszej ofercie pub licznej dokonano, na podstawie danych pochodzących z GPW w Warszawie, pomiaru wielkości niedoszacowania ceny emisyjnej, wykorzystując zaprezento- waną wcześniej metodę. Kończąca rozdział ocena skuteczności niedoszacowania ceny emisyjnej (sprzedaży) uwzględnia fakt, że w przypadku niektórych bada- nych spółek wraz z ich wejściem na giełdę miały również miejsce dezinwestycje. Rozdział czwarty dotyczy kolejnego instrumentu sygnalizacji, tj. ogłoszenia podziału wartości nominalnej akcji. Rozpoczyna się od wyjaśnienia podstawo- wych pojęć i przytoczenia obowiązujących w Polsce regulacji prawnych w zakre- sie podziału akcji. Następnie zaprezentowano hipotezy wyjaśniające podział akcji i jego motywy. W części empirycznej rozdziału, oceniającej skuteczność podziału akcji, główny akcent, ze względu na aspekt informacji, został położony na skut- ki jego ogłoszenia. Uwzględniono tu również efekt dokonania podziału akcji dla spółek i inwestorów na GPW w Warszawie. W rozdziale piątym przedstawiono skupy akcji i dywidendę jako substytuty przekazywania wartości dla akcjonariuszy. Po zaprezentowaniu podstawowych zagadnień teoretycznych dotyczących analizowanych tu instrumentów sygnali- zacji, a zwłaszcza zalet i wad oraz motywów ich stosowania, wskazano na ros- nące znaczenie tego sposobu komunikacji spółek z inwestorami na rynkach ak- cji. W części empirycznej rozdziału, na podstawie wyników przeprowadzonych na GPW w Warszawie badań rynku akcji, oceniono skuteczność wpływu ogło- szenia analizowanych tu instrumentów sygnalizacji na oczekiwane przez spółki reakcje inwestorów. Podsumowanie, stanowiące syntezę rozważań prowadzonych w kolejnych rozdziałach niniejszej publikacji, zawiera prezentację i ocenę wyników badań empirycznych oraz wnioski. 1 Inwestorski marketing-mix na rynkach akcji 1.1. Istota inwestorskiego marketing-mixu na rynkach akcji 1.1.1. Struktura i cele Rynek akcji stanowi jeden z podstawowych segmentów rynku kapitałowe- go, postrzeganego jako rynek kapitałów długoterminowych „przeznaczo- nych na najbardziej efektywne inwestycje zabezpieczające optymalny rozwój przedsiębiorstw – emitentów aktywów finansowych (akcji)” [Starzeński, 2011, s. 35–36]. Rosnące wskutek postępującej globalizacji i liberalizacji rynków za- potrzebowanie na kapitał w powiązaniu ze zmieniającymi się zachowaniami finansowymi ich uczestników powoduje, że zarządzanie oczekiwaniami rynku akcji stało się istotnym czynnikiem sukcesu każdej spółki zorientowanej na ry- nek. Bodziec pochodzi od coraz bardziej wymagających i krytycznych kapita- łodawców. Wymaga to traktowania inwestora jako quasi-klienta o określonych oczekiwaniach, które dana spółka powinna spełniać lepiej niż konkurencja. Jest to o tyle istotne, że ważną rolę odgrywają nie tylko wyniki finansowe spółki, ale również subiektywne oceny i emocje. Pewną filozofią, nowym sposobem spojrzenia na spółkę i inwestorów na rynku kapitałowym, stał się inwestorski marketing-mix. Bazuje on na idei przeniesienia na proces pozyskiwania kapi- tału koncepcji i instrumentarium rozwiniętego pierwotnie dla rynku produktów [Leven, 1998, s. 45–62]. W strukturze inwestorskiego marketing-mixu wyróżnia się następujące ele- menty: kształtowanie produktu, politykę kondycyjną, dystrybucję oraz promocję wraz z ich częściami składowymi (rys. 1.1). 15 1. Inwestorski marketing-mix na rynkach akcji 4P PRODUKT CENA DYSTRYBUCJA PROMOCJA Analiza rynku Polityka (kształtowanie) produktu Polityka kondycyjna (kształtowanie ceny) Analiza oczekiwań i zachowań inwestorów Kształtowanie techniczne Emisja akcji Podział wartości nominalnej akcji Scalanie akcji Polityka dystrybucji Komunikacja z inwestorami Emisja własna a emisja obca Relacje inwestorskie Segmentacja inwestorów Prezentacja akcji Polityka dywidendy Skup akcji Strategia plasowania Analitycy finansowi Liderzy opinii Dobór instrumentów Rysunek 1.1. Inwestorski marketing-mix na rynkach akcji Źródło: opracowanie własne na podstawie: [Achleitner, Wichels, 2003, s. 52]. Elementy te są instrumentami marketing-mixu, które, podobnie jak w mar- ketingu produktowym, dadzą się ująć w cztery kategorie określane mianem 4P – od pierwszych liter nazw stosowanych w języku angielskim, tj. product – produkt (polityka produktu), price – cena (polityka kondycyjna), place – polityka dystry- bucji, promotion – komunikacja. Stosowanie tych instrumentów powinno być poprzedzone analizą rynku, która w dużej mierze warunkuje ich skuteczność. Analiza rynku jest punktem wyjścia w opracowaniu skutecznej strategii inwes torskiego marketing-mixu. Rozpoczyna się od poznania istotnych potrzeb głównych uczestników rynku kapitałowego, zwłaszcza inwestorów. Zmierza do zrozumienia zachowań poszczególnych inwestorów, ich celów, specyficznych cech, oczekiwań, zamierzeń, motywów i interesów. Przez identyfikację tych czyn- ników ma na celu stworzenie bazy informacyjnej o inwestorach oraz określenie segmentacji tej grupy uczestników rynku. W analizie niezwykle ważne jest to, w jaki sposób inwestorzy postrzegają daną spółkę i jej konkurentów. Oprócz pod- stawowych wskaźników finansowych coraz większą wagę w podejmowaniu de- cyzji inwestycyjnych przywiązują oni do takich czynników, jak: stosowane tech- nologie, branża, w której działa spółka, jakość zarządzania, osobowość członków 16 1.1. Istota inwestorskiego marketing-mixu na rynkach akcji zarządu, np. inwestor jako quasi-klient spółki powinien być w centrum uwagi analizy, jednak nie należy również zapominać o innych kibicach organizacji, do których zalicza się choćby analityków, dziennikarzy, doradców finansowych. W wyniku analizy rynku spółka w celu osiągnięcia sukcesu powinna pozyskać następujące informacje [Ebel, Hofer, 2003c, s. 31]:  jakie są oczekiwania inwestorów i innych uczestników rynku kapitałowego,  jak spółka spełnia te oczekiwania,  jak można wpływać na obecnych i potencjalnych akcjonariuszy i determi- nować popyt i podaż na akcje,  jakie skutki powodują poszczególne instrumenty i jak można je optymalnie stosować. Właściwe rozpoznanie rynku pozwoli spółce nakierować swoje działania na potrzeby inwestorów, w tym różnych ich grup. Niezbędne jest jasne zako- munikowanie publiczności finansowej przyjętej strategii i postawionych celów spółki, a także płynących z tego tytułu korzyści dla inwestorów. Im lepiej uda się to zadanie wykonać, tym trwalsze będą relacje inwestorów ze spółką i tym chętniej podejmą oni decyzję o nabyciu nowych akcji. Jest to istotne, ponieważ inwestorzy stanowią o wiele bardziej zróżnicowaną grupę, niż wynikałoby to je- dynie z pojęcia inwestorów postępujących racjonalnie. W ramach marketing-mixu spółka – po przeprowadzeniu analizy rynku – po- winna skoncentrować się na czterech wspomnianych podstawowych grupach instrumentów: polityce produktu, polityce kondycyjnej, polityce dystrybucji i promocji. Produktem w ujęciu inwestorskiego marketing-mixu są akcje emitowane przez spółkę, względnie nawet sama spółka. Spółkę, w rozumieniu jej akcji, można również postrzegać jako markę samą w sobie, którą należy prezentować i rozwijać na rynku kapitałowym, podobnie jak produkt na rynku dóbr, by przy- ciągnąć potencjalnych inwestorów i trwale związać ich ze spółką. Ulepszona oferta produktowa, która odpowiada zidentyfikowanym w ramach analizy rynku celom inwestorów, znajduje się – w wyniku gry popytu i podaży – w bezpośred- nim związku przyczynowo-skutkowym z kursem akcji i kapitalizacją rynkową spółki. Spółka posiada znaczne możliwości różnicowania swojej oferty na rynku kapitałowym. Problematyka kształtowania produktu obejmuje techniczną stronę akcji (rodzaj akcji) oraz prezentację akcji. Atrakcyjność akcji jest determinowana przez ich rodzaj i dokonaną przez spółkę ich prezentację. W pierwszym przypadku standardowo wyróżnia się akcje: imienne i na oka- ziciela, zwykłe i uprzywilejowane (co do głosu i co do dywidendy), nominałowe i beznominałowe. Rodzaj akcji decydować będzie odpowiednio o płynności ob- rotu, o zakresie uprawnień i wynikającym stąd popycie na akcje oraz o możliwoś- 17 1. Inwestorski marketing-mix na rynkach akcji ciach emisji nowych akcji w przypadku złej kondycji finansowej spółki. Spółki mogą ponadto przeprowadzić podział akcji skutkujący zwiększeniem liczby ak- cji w obrocie, który, nie powodując ekonomicznej zmiany w poziomie kapitału własnego, oddziałuje pozytywnie na płynność akcji; mogą też dokonać zabiegu odwrotnego, tj. scalenia akcji. Ponieważ akcje są nierozerwalnie związane ze spółką, o atrakcyjności pro- duktu decydują także takie czynniki, jak: strategia spółki, jej plany inwestycyjne, fuzje i przejęcia, procesy restrukturyzacyjne, ład korporacyjny oraz tzw. inwesty- cyjny wizerunek spółki (equity story). Equity story odgrywa kluczową rolę przy pierwszym wprowadzeniu spółki na giełdę i znajduje swój wyraz w różnych do- kumentach, zwłaszcza w prospekcie emisyjnym. Pod tym pojęciem należy rozu- mieć sformułowaną dla celów marketingu inwestorskiego strategię spółki [Pohl, 2003, s. 153]. Za pomocą equity story przedsiębiorstwo wystosowuje unikalną propozycję sprzedaży (unique selling proposition), odróżniając się w ten sposób od konkurencji. Chodzi w niej o przetłumaczenie strategii spółki i wynikających z niej korzyści na język inwestorów, analityków finansowych, kontrahentów i mediów. Stanowi ona podstawę dla inwestorskiego marketing-mixu i zawiera wszystkie strategiczne informacje, jakie spółka chce zaprezentować. Polityka kondycyjna spółki dotyczy kształtowania ceny akcji. Wśród czyn- ników kształtujących cenę, które bezpośrednio zależą od spółki, wyróżnia się: określenie ceny emisyjnej, podział akcji, politykę dywidend i skupy akcji. W na- wiązaniu do polityki kształtowania produktu nie tylko w znacznej mierze decy- dują one o atrakcyjności inwestycji, ale też determinują strukturę inwestorów. Określa się je mianem instrumentów sygnalizacji. W ramach emisji akcji zarówno przy pierwszym wprowadzeniu na giełdę (going public), jak i przy kolejnych podwyższeniach kapitału własnego ważną rolę odgrywa ustalenie właściwego poziomu ceny emisyjnej. Gdy jest to de- biut giełdowy i nie ma jeszcze ustalonej wyceny giełdowej, może dojść do po- wstania rozbieżności pomiędzy ceną rynkową a ceną wynikającą z fundamen- tów spółki. By ograniczyć niebezpieczeństwo błędnej wyceny, spółka powinna stosować opusty w stosunku do ceny emisyjnej, określanej jako fair value, rabaty przy wprowadzaniu na rynek, czasowe różnicowanie cen dla pierwszych sub- skrybentów, bonusy za lojalność, rabaty ilościowe, akcje gratis, powiązanie akcji z produktami fizycznymi czy osobami, np. członkami rodziny. W celu pokonania trudności związanych z ustalaniem ceny emisyjnej praktyka wypracowała także różne metody wyznaczania tej ceny, a wśród nich metody rynkowe (book build­ ing, mechanizm ceny stałej, aukcje) [Draho, 2004, s. 216–219]. Natomiast przy kolejnych podwyższeniach kapitału związanych z przyznaniem akcjonariuszom praw poboru istnieje już cena akcji starych, determinowana przez popyt i po- 18 1.1. Istota inwestorskiego marketing-mixu na rynkach akcji daż. W tym przypadku spółka powinna stosować znaczne rabaty ceny emisyjnej w stosunku do ceny rynkowej, aby uniknąć niebezpieczeństwa, że kurs giełdowy w okresie subskrypcji akcji spadnie poniżej ceny emisyjnej, oznaczałoby to bo- wiem niedojście emisji do skutku, ponieważ akcjonariusze nie wykonaliby pra- wa poboru akcji. Polityka dywidend determinuje strukturę inwestorów spółki. Wysokie płat- ności dywidend są istotne dla inwestorów zarówno indywidualnych, jak i insty- tucjonalnych, zaliczanych do grupy inwestorów zainteresowanych bieżącymi dochodami (income investors). Z kolei inwestorzy oczekujący wzrostu wartości spółki (growth investors) postrzegają wysokie wypłaty dywidend jako sprzeczny sygnał w stosunku do deklarowanej strategii wzrostu. Niekonsekwencja w tym zakresie odbierana jest przez nich jako brak koncepcji zarządu co do kierunków rozwoju spółki. Z reguły spółki o wysokiej stopie dywidendy wykazują relatyw- nie wyższy udział income investors i mały odsetek growth investors. Zarówno po- ziom wypłacanych dywidend, jak i trwałość polityki w tym zakresie, wpływając na popyt, determinują zachowania inwestorów na rynku akcji. Procesem odwrotnym do emisji akcji jest skup akcji własnych przez spółkę. Skutkuje to zmianą w poziomie kapitału własnego i jego rentowności oraz sytu- acji majątkowej akcjonariuszy, a przede wszystkim zmniejsza podaż akcji, pro- wadząc tym samym do wzrostu ich kursu [Nekat, Nippel, 2005, s. 460]. Skup akcji własnych pozwala również na osiągnięcie elastyczności w zakresie polity- ki dywidend, ponieważ w nieregularnych odstępach czasu może być stosowany jako substytut wypłaty dywidendy. Skup akcji, w odróżnieniu od wypłaty dy- widendy, która ma miejsce niezależnie od preferencji inwestorów, umożliwia inwestorom dokonanie wyboru co do uczestnictwa w korzyściach wynikających ze wzrostu kursu. Natomiast z punktu widzenia obciążeń podatkowych inwestor może okreś lić moment sprzedaży akcji i uniknąć opodatkowania zysku, trzyma- jąc walory dłużej niż trwa okres spekulacyjny. A zatem odpowiednie kształto- wanie przepisów podatkowych wpływa pozytywnie na lojalność akcjonariuszy. Spółka, decydując się na skup akcji własnych, może także oddziaływać na struk- turę akcjonariatu, ponieważ skup stanowi narzędzie ograniczania rozproszenia akcji, jeśli spółka ma wielu drobnych akcjonariuszy. Oprócz kształtowania produktu i jego ceny spółka powinna opracować od- powiednią politykę dystrybucji. W ramach jej realizacji spółka podejmuje licz- ne decyzje, ale przede wszystkim dokonuje wyboru kanału dystrybucji, przy czym możliwe drogi to emisja własna lub obca [Harter i in., 1999, s. 253–254; Ickiewicz, 1994, s. 70–71]. W przypadku samodzielnego zbytu niezbędna jest znajomość rynku i posiadanie sieci dystrybucyjnej. Emitent ponosi tu ryzyko niedojścia emisji do skutku i ryzyko płynności. Z reguły spółki nie dysponują 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Inwestorski marketing-mix. Instrumenty sygnalizacji w komunikacji z inwestorami
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: