Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00223 005544 18760513 na godz. na dobę w sumie
Iran. Skarby Persji. Wydanie 1 - ebook/pdf
Iran. Skarby Persji. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 280
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-5039-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po krajach
Porównaj ceny (książka, ebook (-50%), audiobook).

Iran to kraj budzący wiele skrajnych emocji i oceniany zwykle przez pryzmat stereotypów, często niezgodnych z rzeczywistością. Warto odrzucić uprzedzenia, by odkryć jego piękno i doświadczyć gościnności jego mieszkańców - ciekawych przybyszów z 'innego świata' i łatwo nawiązujących rozmowę przy tradycyjnej szklance herbaty. Zobaczymy tu kilka twarzy Orientu: pustynne pustkowia, zaśnieżone góry, pola szafranu, charakterystyczne dla pejzaży miast minarety i badgiry, barwne bazary, perskie ogrody, mozaiki meczetów, a także liczne pamiątki po olbrzymim imperium, jakim była starożytna Persja. Iran to także kalejdoskop kultur: wielkie miasta i wiejska prowincja to dwie odmienne kulturowo 'planety', współtworzone przez dalekowschodnie ludy - dominujących Persów, ale także Azerów, Kurdów, Lurów, Bachtiarów, Beludżów i in. Ma też Iran co najmniej dwa oblicza społeczno-polityczne: republiki islamskiej opartej na prawie szariatu i kontrolowanej przez konserwatywnych ajatollahów, a równocześnie - 'podziemnego' kraju 'zwykłych ludzi', wśród których nie brakuje osób chcących liberalizować liczne sfery prawa i życia, otwartych na świat i tęskniących za nowoczesnością.

Jedno jest pewne - każdy, kto choć raz odwiedził Iran, będzie chciał tu wrócić. Przewodnik został przygotowany z myślą o pierwszych podróżach w ten rejon Bliskiego Wschodu, ale także o kolejnych powrotach. Opisujemy w nim standardową trasę zapoznającą z centralną częścią kraju, przybliżamy też miejsca rzadziej odwiedzane przez turystów: tereny nadkaspijskie, prowincje wschodnie oraz wyspy na Zatoce Perskiej. Podpowiemy jak się zachować, by nie złamać obowiązujących tu norm zwyczajowych, gdzie najlepiej spędzić noc na pustyni oraz... gdzie w Iranie pojeździć na nartach. W każdym regionie czekają na nas nowe wrażenia, krajobrazy, smaki... - zapraszamy w podróż po Iranie!

Lubisz podróżować samodzielnie? Chciałbyś poznać historię, kulturę i przyrodnicze atrakcje odwiedzanych krajów, regionów i miast? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie! Ten przewodnik pomoże Ci zaplanować wyjazd, stanie się Twoim wiernym towarzyszem podróży i zapewni pasjonującą lekturę także po powrocie!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

s e r i a B E Z D R O Ż A C L A S S I C Iran Skarby Persji Autor przewodnika: Michał Lubas Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja: Gabriela Niemiec Opracowanie kartograficzne: DAKA – Studio Graficzne Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Zdjęcie na okładce: © Borna_mir | Depositphotos.com Opieka techniczna: Katarzyna Leja Skład: DAKA – Studio Graficzne Projekt okładki: hotmedia Jan Paluch Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?beira1 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: 978-83-283-3987-3 Copyright © Helion, 2018 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność Michał Lubas IRAN Skarby Persji . m o c s o t o h p t i s o p e D | n a p i l a m k c a j © Wino weź, co sercom radość czyni, i przyjdź do mnie, przemknij się przed zazdrosnymi skrycie i przyjdź do mnie. O, nie słuchaj słów złowrogich: Siedź w domu i nie idź; posłuchaj mnie, o, mój cudzie, i przyjdź do mnie! Hafez (Szamsuddin Mohammad Hafez Szirazi) przekł. Władysław Dulęba Kup książkę Poleć książkę Niezbędnik turysty zawsze pod ręką Polskie placówki dyplomatyczne Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Teheranie (ناتسهل ترافس; wym. seforat-e laheston), No. 2 Pirouz St, Africa Expressway (Nelson Mandela Ave.); ( + 98 21 8878 7262 (-63, -64); telefon alarmowy dla obywateli RP w Iranie: +98 91 0147 6115 (informacja ambasady: Numer służy do kontaktu w wyjątkowych, nagłych, pilnych sytuacjach „alarmowych” dla obywateli RP przebywających w Iranie lub innych obywateli RP – w sprawie tych przebywających w Iranie Ważne telefony Policja: 110 Straż pożarna: 125 Pogotowie: 115 Numery kierunkowe Do Polski: +48 Do Iranu: +98 Strefa czasowa W Iranie obowiązuje jedna strefa czasowa GMT+3,5 godz.; nie ma zmiany czasu z letniego na zimowy. Jeśli przylatujemy do Iranu z Polski, musimy przestawić zegarek o 3,5 lub 4,5 godziny, w zależności od tego, jaki czas obowiązuje obecnie w Polsce. Oznaczenia toalet i znajdujących się w PILNEJ potrzebie Obowiązują standardowe kontaktu z konsulem, nie służy do wykorzystywania w innych celach, np. zapytania o wizy i procedury); @ www.teheran.msz.gov.pl, teheran.amb.sekretariat@msz. gov.pl; ) nd.–czw. 9.00–15.00 oznaczenia toalet: piktogramy przedstawiające kobietę lub mężczyznę. Często występują jedynie napisy w języku perskim (zwłaszcza na zajazdach dla autobusów dalekobieżnych): kobiety: نارهاوخ / نانز (wym. zanon / choharon) mężczyźni: ناردارب / نادرم (wym. mardon / barodaron) Elektryczność W gniazdkach sieci elektrycznej płynie prąd o napięciu 220 V i częstotliwości 50 Hz. Gniazdka są takie same jak w Polsce, więc nie potrzebne będą nam przejściówki. Kup książkę Pieniądze Walutą obowiązującą w Islamskiej Republice Iranu jest rial irański (IRR). Nieformalną jednostką pieniężną jest toman (1 toman = 10 riali) .Przelicznik walut* 1 PLN = 11 786 IRR 1 EUR = 49 998 IRR 1 USD = 42 000 IRR 100 000 IRR = 8,48 PLN = 2 EUR = 2,38 USD * kurs z dnia 08.05.2018 r. Poleć książkę Ô Przed wejściem do czyjegoś domu nale- ży pozostawić buty na zewnątrz. Wszystkie irańskie mieszkania wyścielone są perskimi dywanami, po których chodzi się boso lub w kapciach. Przepisy drogowe Ô Aby prowadzić pojazd w Iranie, należy posiadać Międzynarodowe Prawo Jazdy. Ô W Iranie ruch jest prawostronny, a wszystkie drogi mają ograniczenie prędkości. Na tere- nach zabudowanych jest to 50 km/godz., poza ternem zabudowanym 80 km/godz., a na autostradach do 120 km/godz. Irańczycy wyjątkowo przestrzegają ograniczeń prędko- ści (szczególnie w mieście). Być może wynika to z chaosu panującego na drodze. Na małych nieoznakowanych uliczkach ograniczenie prędkości będzie niższe (ok. 20 km/godz.). Ô W trakcie jazdy konieczne jest zapinanie pasów bezpieczeństwa, także w autobusach dalekobieżnych (ten nakaz jest przestrzega- ny). Światła mijania włączane są po zmroku. Ô W trakcie prowadzenia samochodu na irań- skich drogach należy zachować szczególną uwagę i spostrzegawczość, gdyż irańscy kie- rowcy często nie respektują prawa i ogólnie przyjętych norm, a prowadzenie przez nich samochodu jest bardzo chaotyczne i często niebezpieczne. Przydatne języki Ô perski – oficjalny język używany w Ira- nie (posługują się nim także mniejszości etniczne) Ô angielski (posługują się nim czasami młodzi ludzie w większych miastach) Poleć książkę Turystyczny savoir-vivre Ô Niemal na pewno w trakcie rozmowy z nowo poznanym Irańczykiem zostaniemy zapytani o naszą wiarę. Jeśli jesteśmy osoba- mi niewierzącymi, lepiej nie przyznawać się do tego faktu i stwierdzić, że w większości Polacy są chrześcijanami (per. masihi). Najle- piej unikać tematów dotyczących religii oraz islamskiej republiki (choć zapewne Irańczy- cy będą o te kwestie pytać). Ô Mężczyzna nie powinien podawać ręki kobiecie na powitanie. W przestrzeni publicznej mężczyzna i kobieta nie mogą okazywać sobie uczuć (w formie pocałunku, chodzenia za rękę czy przytulania), zwłasz- cza w mniejszych miejscowościach. Ô Nieznani sobie kobieta i mężczyzna nie powinni siadać obok siebie w komunikacji miejskiej i w przestrzeni publicznej. Ô Przed wejściem do meczetu należy zdjąć buty i pozostawić je na zewnątrz (na pew- no nie na dywanie!). Kobiety powinny zało- żyć czador, który często można wypożyczyć przed wejściem do meczetu. Są także dwa wejścia do świątyń: dla kobiet i dla mężczyzn. Ô Czyszczenie nosa w miejscu publicznym w Iranie uznawane jest za niegrzeczne. Naj- lepiej dokonywać tej czynności w ustron- nym miejscu. Ô W miejscu publicznym nie należy tańczyć, śpiewać, a już na pewno nie należy tego robić przed większą liczbą osób, gdyż może to zostać uznane za organizowanie nielegal- nego zbiegowiska. Ô Jeśli Irańczycy zapraszają nas na obiad, chcą za nas zapłacić lub proponują wizytę w domu na kolacji, należy upewnić się, czy naprawdę tego chcą. Być może stosują jedy- nie słynny perski ta’arof (zob. s. 108). Ô Jeśli korzystamy z zaproszenia i odwiedza- my Irańczyków w ich domu, w dobrym tonie jest przyniesienie jakiegoś podarunku – najlepsze będą słodycze. Kup książkę Zagrożenia Przydatne zwroty 0 – sefr 1 – jek 2 – do 3 – se 4 – czahor 5 – pandź 6 – szisz 7 – haft 8 – haszt 9 – noh 10 – dah 100 – sad 1000 – hezor Tak / Nie – Bale / Na Dzień dobry – Salom – działa bardziej jako cześć, ale można tak zwracać się do wszystkich; później należy powiedzieć sobh becheir (dzień dobry; miłego poranka); w południe: ruz becheir (dzień dobry) Dobry wieczór – Szab becheir Do widzenia – Hodo hofez (skrót: hodofez) Dobranoc – Szab becheir Dziękuję – Mersi / Dastet dard nakone / Mamnun Nie rozumiem – Nemi fahmam Nie mówię po persku – Forsi balad nistam Chciałbym… – Michoham… Gdzie się znajduje…? – Kodzio… ast? Ile kosztuje…? – …cze qadre? Pomocy! – Komak! Czy może mi Pan/Pani pomóc? – Mitunin be man komak konin? Ô W większych miastach należy zachować należytą ostrożność i nie zapuszczać się po zmroku w opustoszałe uliczki i peryferyj- ne dzielnice. Ô Korzystając ze środków komunikacji miej- skiej, szczególnie z metra w godzinach szczytu, należy uważać na kieszonkowców. Ô Na północy Iranu (w regionach nadkaspij- skich) należy liczyć się z częstymi zmiana- mi pogodowymi, a w rejonach górskich – z możliwością spotkania groźnych psów pasterskich. Ô Należy zachować należytą ostrożność w trakcie przechodzenia przez jezdnię. Naj- lepiej naśladować Irańczyków i dołączyć do nich w trakcie pokonywania jezdni. Jeśli przechodzimy sami, najlepiej pamiętać o tym, aby nie cofać się w trakcie przecho- dzenia na drugą stronę ulicy, lecz płynnie przesuwać się pomiędzy pojazdami, ewen- tualnie się zatrzymywać. Ô Kobiety chcące podróżować teherańskim metrem powinny wybierać wagony prze- znaczone jedynie dla kobiet, znajdujące się zazwyczaj na początku lub na końcu składu. Niestety zdarza się, że w wagonach miesza- nych ręka obcego mężczyzny może trafić tam, gdzie nie trzeba. Ô Po żadnym pozorem nie pokazujmy i nie oddawajmy naszego paszportu cywilom, którzy każą nam się wylegitymować na uli- cy. Policja zazwyczaj tego nie robi (a jak już dojdzie do takiej sytuacji, to wystarczy jej ksero naszego paszportu, które warto mieć zawsze przy sobie). Jedynym miejscem w Iranie, w którmy będziemy musieli pozo- stawić swój dokument, jest hotel. Ô Unikajmy wszelkich protestów i demonstra- cji, a już na pewno nie róbmy zdjęć, gdy na takie natrafimy. Kup książkę Poleć książkę Zobacz koniecznie 1 Teheran Teheran jest tym miastem, które się kocha lub nienawidzi. Niemal dziewięciomiliono- wa metropolia powstała z niewielkiej wioski zaledwie 250 lat temu i w przeciągu dwóch wieków urosła tak bardzo, że z roku na roku pochłania mniejsze miejscowości znajdu- jące się na jej obrzeżach. Powstają tu bloki mieszkalne i coraz to nowsze apartamenty. Architektoniczny rozwój miasta i anonimowość jego mieszkańców powoduje, że Tehe- ran różni się od innych miast Iranu. Warto wyrobić sobie własne zdanie o tej olbrzymiej metropolii. Więcej zob. 118. Wieża Wolności (Bordż-e Azadi) Kup książkę Poleć książkę . m o c s o t o h p t i s o p e D | v o n o r d n A _ d n o e L © i 2 Isfahan Isfahan jest trzecim pod względem wielkości miastem Iranu i jednym z najbardziej zróżnicowanych pod względem religijnym: żyją tu muzułmanie, chrześcijanie, żydzi oraz zaratusztrianie. Irańczycy nazywają Isfahan Nesf-e Dżahan, czyli „połową świata”, gdyż uważają, że po jego zobaczeniu widziało się już połowę piękna występującego na świecie. Więcej zob. s. 167. Meczet Szejka Lotfollaha . m o c s o t o h p t i s o p e D | r u z z z a m © Kup książkę Poleć książkę Brama Koranu 3 Sziraz To jedno z najważniejszych kulturalnych miast w Iranie, położone u podnóża gór Zagros. Sziraz przez stulecia był ważnym ośrodkiem na handlowym szlaku Persji. Za cza- sów panowania dynastii Zandów pełnił funkcję stolicy Iranu. Większość atrakcji turystycz- nych pochodzi właśnie z tego okresu. Sziraz to przede wszystkim miasto najznakomit- szych perskich poetów: Hafeza oraz Sa’diego, których mauzolea corocznie przyciągają wielbicieli perskiej poezji klasycznej. Więcej zob. s. 182. W meczecie Nasir al-Molka . m o c s o t o h p t i s o p e D | 2 r e t s a m © Kup książkę Poleć książkę 8 Północny Iran i wyspy Zatoki Perskiej Północny region Iranu zdecydowanie różni się od innych części kraju pod wzglę- dem etnicznym, kulturowym, językowym oraz krajobrazowym. To samo można powie- dzieć o miastach i wyspach leżących na południu, nad Zatoką Perską – zamieszkuje je głównie społeczność arabska. Ta część Iranu kusi jednak przede wszystkim swoimi malowniczymi wyspami: Ormuz, Keszm i Kisz, które warto odwiedzić i zauroczyć się ich klimatem. Więcej zob. s. 215, 243. . m o c s o t o h p t i s o p e D | v o k u r i B y r u Y © Kup książkę Poleć książkę 9 Kuchnia irańska Irańska kuchnia jest mieszanką smaków kuchni kaukaskiej, tureckiej, indyjskiej, grec- kiej oraz rosyjskiej. Podstawę irańskich dań stanowi ryż, uprawiany w kraju w regionach nadkaspijskich. Do niego najczęściej podaje się grillowane mięso (nazywane w Iranie kebab). Najpopularniejsze danie, czyli kebab, przyjmuje różne formy w zależności od rodzaju ryżu i mięsa oraz dodatków; w kuchni perskiej popularne są także rozmaite gulasze. Nie byłoby kuchni irańskiej bez słodyczy, które Irańczycy uwielbiają – jednym z najpopularniejszych prezentów z Iranu jest gaz, nugat o smaku wody różanej z kawał- kami pistacji. Więcej zob. s. 109. . m o c s o t o h p t i s o p e D | n a v o v g i r g , o k n e s e f e © Kup książkę Poleć książkę Kup książkę . c a r p o Poleć książkę e n z c fi a r i G o d u t S – A K A D   ™ Inskrypcje w Behistunie (s. 213) – inskrypcje achemenidzkich władców wykute w granitowej skale ™ Jaskinia Ali Sadr (s. 211) – jedna z największych wodnych jaskiń na świecie ™ Kandowan (s. 204) – irańska Kapadocja z malowniczymi budynkami wykutymi w skale ™ Sarein (s. 206) – miasto znane z licznych źródeł termalnych ™ Tebriz (s. 198) – główny ośrodek tureckojęzycznych Azerów Iran zachodni Część kraju opisywana w przewodniku jako Iran zachodni obejmuje m.in. regio‑ ny Azerbejdżanu, Kurdystanu, Hamadanu i Chuzestanu. Jest to obszar zróżnicowany etnicznie – zamieszkują go tureckojęzycz‑ ni Azerowie, Kurdowie, Lurowie, Bachtiarzy i oczywiście Persowie; a także religijnie – żyją tu głównie szyici, ale także mniejszości żydowskie, chrześcijańskie oraz sunnickie. Właśnie ta różnorodność kulturowo ‑religijna regionu zachęca do jego odwiedzin – moż‑ na tu poznać Iran z zupełnie innej perspek‑ tywy, niż pozwala na to Iran środkowy. Największym miastem w tej części kraju jest Tebriz, zamieszkały przez Azerów. W swej historii był kilkakrotnie niszczony zarów‑ no przez najeźdźców, jak i przez liczne trzęsienia ziemi. Dziś jest jednym z najbar‑ dziej rozwijających się miast Iranu, odwie‑ dzanym – ze względu na leżący niedaleko Kandowan – przez tysiące turystów rocznie. Ardabil z położonymi w okolicach miasta gorącymi źródłami stanowi idealny punkt dla osób lubiących bliski kontakt z naturą. Ci, którzy będą chcieli uciec przed letnimi upałami, nie ominą z pewnością największej jaskini na świecie – Ali Sadr (pływanie po niej łodziami doda miejscu jeszcze większego uroku). Z kolei osoby interesujące się sta‑ rożytną Persją na pewno zaciekawią się pozostałościami z czasów Achemenidów: reliefami i inskrypcjami z Behistunu oraz inskrypcjami Dariusza I i Kserksesa I z oko‑ lic Hamadanu. Kup książkę Poleć książkę 198 i n d o h c a z n a r I z i r b e T Tebriz زیربت . 1,7 mln  Tebriz jest największym miastem irańskie‑ go Azerbejdżanu Wschodniego i piątym co do wielkości miastem w Iranie. Leży 310 km od granicy irańsko ‑tureckiej. Tere‑ ny składające się na region Azerbejdżanu (Wschodniego i Zachodniego) zamieszki‑ wane są przez Azerów, stąd też na ulicach Tebrizu częściej usłyszymy język turecki (azari) aniżeli perski. Panuje tu klimat umiarkowany, przez co lato jest łagodne, a zimy – bardzo zimne i śnieżne. W okolicy znaleźć można wie‑ le źródeł termalnych, prawdopodobnie dzięki nim powstała nazwa miasta: Tap ‑rīz, czyli w wolnym tłumaczeniu „powodują‑ cy napływ gorąca/gorączki”. Ze względu na swoje położenie Tebriz odegrał ważną rolę w historii Jedwabnego Szlaku – był miejscem wymiany nie tylko handlowej, ale także kulturowej. Miasto jest też ważnym obszarem gospodarczym łączącym Iran z Kaukazem i wschodnią Turcją. W tę tradycję wpisuje się piętnastowieczny bazar, który w 2010 r. znalazł się na Liście Światowego Dziedzic‑ twa UNESCO. Jeśli odwiedziliśmy już miasta środkowego Iranu, Tebriz może nie zrobić na nas większe‑ go wrażenia. Jest jednak dobrą bazą wypa‑ dową dla osób wybierających się do irańskiej Kapadocji, czyli miasta Kandowan, i chcących zapoznać się kulturą azerską. Historia Niektórym może się wydawać, że Tebriz to niepozorne miasto, w rzeczywistości jednak w historii Iranu odegrał ważną rolę. Według legend właśnie tu narodził się prorok Kup książkę Zaratusztra, twórca zaratusztrianizmu. Choć nie jest znany czas powstania miasta, wzmianka o zamku Tarui i Tarmkis (według historyków miejsce dzisiejszego Tebrizu) znajduje się już w epigrafie króla Sargona II, władcy asyryjskiego z 714 r. p.n.e. Najstarsze części miasta pochodzą z okre‑ su państwa Sasanidów (III–VII w.), wtedy jego średnioperska nazwa brzmiała T’aw‑ resz. W 1208 r. miasto zostało podbite przez królestwo Gruzji, a już w 1295 r. stało się czę‑ ścią imperium Mongołów, za czasów które‑ go cieszyło się swoją świetnością. W 1299 r. dynastia Ilchanidów (XIII–XIV w.) utworzyła tu swoją stolicę, a władca Mahmud Ghazan uczynił Tebriz głównym centrum admini‑ stracyjnym imperium. To za jego czasów miasto stało się ważnym ośrodkiem wymia‑ ny handlowej – zyskało karawanseraje, któ‑ re służyły przemierzającym Jedwabny Szlak handlowcom i ich karawanom jako miejsce odpoczynku w trakcie podróży. W tym okre‑ sie odwiedzający Tebriz Marco Polo opisywał go jako miasto wielkie, otoczone pięknymi ogrodami, w którym można zaopatrzyć się w orientalne produkty. Na przełomie XIV i XV w. Tebriz został stolicą państwa federacji plemiennej Kara Kojunlu (Czarne Owce). W 1501 r. szach Ismail przejął miasto i uczynił je stolicą państwa Safawidów (1501–1736), dzięki czemu sta‑ ło się ono ważnym centrum handlowym z imperium osmańskim, Rosją i Kaukazem. Ponad 40 lat później stolica została jednak przeniesiona do Kazwinu, w obawie przed powiększającą się armią osmańską, która kil‑ kakrotnie okupowała te tereny. Najbardziej tragicznym okresem dla Tebrizu był wiek XVIII. Na skutek dwóch dużych trzęsień ziemi zginęło ponad 300 tys. jego mieszkańców, a podboje osmańskie przyczyniły się do kolejnych 200 tys. ofiar. I tak z prężnie rozwijającego się miasta Tebriz stał się zrujnowanym 30 ‑tysięcznym Poleć książkę 199 i n d o h c a z n a r I z i r b e T miasteczkiem i nie powrócił do swojej świet‑ ności aż do połowy XIX w. Za czasów panowania Kadżarów (1794– 1925), perskiej dynastii pochodzenia turk‑ meńskiego, Tebriz stał się oficjalną siedzibą księcia. Szach Abbas Mirza, po odzyskaniu zrujnowanego miasta z rąk Rosjan, którzy okupowali ten teren po wojnie rosyjsko‑ ‑perskiej, rozpoczął jego odbudowę i modernizację. Na początku XX w. Tebriz, tak jak cały północny i północno ‑zachodni Iran, przeszedł ponownie pod panowanie Rosjan. W 1916 r. otwarto sieć kolejową na trasie Tbilisi–Dżulfa–Tebriz i miasto, jako pierwsze w Iranie, zyskało kolejowe połą‑ czenie międzynarodowe. Turkojęzyczni Azerowie boleśnie przeżyli rządy szacha Mohammada Rezy z dyna‑ stii Pahlawich (1925–79), który postanowił zmodernizować Iran na styl zachodni – zabronił m.in. używania publicznie języków innych niż perski (w tym języka tureckiego) czy noszenia strojów regionalnych. Tebriz odegrał ważną rolę w islamskiej rewolucji w 1979 r., a bunt mieszkańców przeciwko dynastii Pahlawich był m.in. odpowiedzią na restrykcje nałożone przez rządy szacha. Warto zobaczyć Ľ Bazar Bazar w Tebrizie (زیبرت رازاب; ) sb.–śr. 9.00– 19.00, czw. 9.00–14.00), największy zadaszo‑ ny bazar na świecie, wpisany w 2010 r. na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, swoją wielkością robi zdumiewające wra‑ żenie. Wędrując po labiryntach jego uliczek i nierzadko gubiąc się w nich, możemy na własnej skórze poczuć magię dawnego Jedwabnego Szlaku. Bazar powstał w XV w., składa się z 24 odrębnych karawanserajów. Z powodu licznych najazdów oraz trzęsień ziemi z dawnego zabudowania niewie‑ le jednak pozostało – dzisiejsza struktura pochodzi z końcowych lat dynastii Zan‑ dów (XVIII w). Bazar składa się z wielu sek‑ cji i mimo że nie znajdziemy tu takiej róż‑ norodności towarów jak kilkaset lat temu, i tak możemy tutaj kupić prawie wszyst‑ ko, zaczynając od ziół i bakalii, poprzez rękodzieło i ubrania, a kończąc na złocie. Produktów do wyboru jest mnóstwo – w końcu powierzchnia bazaru wynosi 1 km². Bazar warto odwiedzić w czasie święta Aszury (obchodzonego 10 dnia miesiąca s a b u L . M . t o f Uliczka biżuterii na Wielkim Bazarze w Tebrizie Kup książkę Poleć książkę 200 i n d o h c a z n a r I z i r b e T e n z c fi a r Kup książkę . c a r p o Poleć książkę i G o d u t S – A K A D   201 i n d o h c a z n a r I z i r b e T muharram), kiedy organizowane są liczne procesje upamiętniające męczeńską śmierć imama Husajna pod Karbalą. W zachodniej części bazaru znajduje się meczet piątkowy (هعمج دجسم; wym. masdżed ‑e dżome), pochodzący z okre‑ su panowania Seldżuków (1055–1157). To jeden z największych meczetów w Tebri‑ zie, z dwoma charakterystycznymi wielki‑ mi minaretami. Błękitny Meczet Stojąc przy wejściu do Błękitnego Meczetu (دوبک دجسم; wym. masdżed ‑e kabud; ul. Imama Chomeiniego; ) sb.–czw. 8.00–17.00; wstęp 150 tys. IRR), możemy się poczuć nieco roz‑ czarowani jego kolorem, gdyż niewiele pozostało z błękitu budynku. Wszystko to za sprawą trzęsień ziemi, które nawiedza‑ ły te tereny w XVIII w. i powodowały znisz‑ czenia budowli. Meczet powstał na prośbę córki lub żony Dżahanszaha (którego gro‑ bowiec znajduje się w meczecie) z dynastii Kara Kojunlu, jego budowa zakończyła się w 1465 r. Stan, który dziś możemy oglądać, to wynik odbudowy z 1973 r. Cytadela Tebrizu Wielki ceglany budynek cytadeli Tebri‑ zu (زيبرت گرا; wym. arg ‑e Tebriz), wzniesiony w XIV w. jako meczet, kilkakrotnie w histo‑ rii zmieniał swoje zastosowanie. Początko‑ wo miało się tu mieścić mauzoleum, ale w trakcie budowy runął dach i wszelkie prace zostały wstrzymane. W XIX w. meczet zamieniono w cytadelę, a w czasie inwazji rosyjskiej w 1911 r. stał się twierdzą miasta, a także wojskową siedzibą Rosjan. Za pano‑ wania dynastii Pahlawich jego część wybu‑ rzono, tak aby usunąć wszystko, co wzniesio‑ no za czasów Kadżarów. Na początku XXI w. w sąsiedztwie cytadeli rozpoczęto budowę wielkiego meczetu, a w miejscu, w którym dawniej znajdowała się sala modlitewna Kup książkę historycznej świątyni, utworzono… par‑ king samochodowy. Dom konstytucyjny Dom konstytucyjny (هطوشرم هناخ; wym. chane ‑ye maszrute; ) nd.–pt. 8.00–17.00; wstęp 150 tys. IRR) to przykład typowej kadżarskiej architektury. Został zbudowany w 1686 r. przez azerskiego architekta. Jego pierwszym właścicielem był Hadżi Meh‑ di Kuzeh Konani, znany jako Abolmeleh, kupiec i aktywista rewolucyjny. Sam budy‑ nek odegrał bardzo ważną rolę w latach 1906–11 w trakcie rewolucji konstytucyjnej – był miejscem spotkań przywódców, akty‑ wistów i sympatyków rewolucji. Po II woj‑ nie światowej mieściła się w nim siedziba Demokratycznej Partii Azerbejdżanu. Dziś można tu zobaczyć wystawę poświęconą rewolucji konstytucyjnej, m.in. dokumenty i zdjęcia z tego okresu, oraz roli, jaką ode‑ grały w niej kobiety. Kościół św. Marii O ormiańskim kościele św. Marii (سدقم میرم یاسیلک; wym. kelesa ‑je mariam ‑e moqad‑ das), pochodzącym z XII w., wspominał w swoich relacjach sam Marco Polo. Chrze‑ ścijańska świątynia przez wiele lat służyła jako siedziba Azerskiego Arcybiskupstwa Ormiańskiego, obecnie jest otwarta dla turystów. Muzeum Azerbejdżanu Oddzielone od Błękitnego Meczetu par‑ kiem Chaqani Muzeum Azerbejdżanu (ناجیابرذآ هزوم; wym. muze ‑je azerbajdżan; ) wt.–nd. 8.00–17.30; wstęp 200 tys. IRR) to główne muzeum historyczne i archeolo‑ giczne w Azerbejdżanie Irańskim. Posiada ono sporą kolekcję etnograficzną z regio‑ nu oraz kilka kamiennych figur, posągów i inskrypcji prezentowanych na dziedziń‑ cu muzeum. Poleć książkę 202 i n d o h c a z n a r I z i r b e T Wieża zegarowa – ratusz miejski Przy placu Sa’at znajduje się ratusz miej‑ ski (زیبرت یرادرهش خاک; wym. kadż ‑e szahrdari‑ ‑ye Tebriz), zwany także wieżą zegarową (تعاس خرب; wym. bordż ‑e sa’at; ) sb.–czw. 8.00–18.00, pt. 8.00–13.00; wstęp wolny). Wybudowano go w 1934 r. jako główną siedzibę władz Tebrizu. Po II wojnie świa‑ towej pełnił również funkcję siedziby Partii Demokratycznej Azerbejdżanu, a w 1947 r. ponownie stał się centralnym urzędem miasta. Obecny wygląd wieży pochodzi z 2008 r., kiedy to po uszkodzeniach zosta‑ ła ona odbudowana. W jej podziemiach znajduje się Muzeum Tebrizu, w którym prezentowane są dawne fotografie miasta, mapy, a także pierwsze maszyny używane w regionie, np. pierwszy projektor kinowy (warto wiedzieć, że właśnie w Tebrizie w 1900 r. otwarto pierwsze w Iranie kino). Mauzoleum Poetów W parku w historycznej dzielnicy Sorchab znajduje się wybudowane w 1971 r. Mauzo‑ leum Poetów ( نارعاش هاگمارآ, ارعشلاةبرقم; wym. maqbarat ‑o ‑szoara lub aramgah ‑e szoaran; ) 8.00–20.00; wstęp wolny). Spoczywa w nim 400 irańskich poetów, mistyków oraz naukowców z Tebrizu. Korzystając z wizyty w tym miejscu, warto także przejść w dół ulicą Seqqet Islam, aby zobaczyć stare, zabytkowe azerskie domy, jedne z nie‑ wielu zachowanych w Tebrizie. Dom Amira Nezama – Muzeum Kadżarów W okolicy Mauzoleum Poetów znajduje się dom Amira Nezama, znany także jako Muzeum Kadżarów (ماظنریما هناخ; wym. chane‑ ‑je amir ‑e nezam; ) wt.–nd. 8.00–18.00; wstęp 150 tys. IRR). Wzniesiono go w latach 80. XIX w., a od 2006 r. pełni funkcję muzeum dyna‑ stii Kadżarów (1794–1925). Przez wiele lat był nieużywany i ze względu na tragiczny stan Kup książkę budynku miał zostać wyburzony, jednak roz‑ poczęto w nim prace modernizacyjne i cał‑ kowicie go odnowiono. W muzeum można zapoznać się z pamiątkami i pozostałościa‑ mi po okresie panowania dynastii Kadżarów, m.in. meble, dywany, obrazy oraz ceramikę. Park Elgoli (Szahgoli) Około 8 km na południe od centrum Tebri‑ zu znajduje się park Elgoli (یلگ لیا; wym. il goli). Dawniej, za czasów monarchii, nosił nazwę Szahgoli – zdarza się, że nadal jest ona używana przez mieszkańców miasta. Wieczorami i w weekendy mieszkańcy Tebrizu przychodzą tu tłumnie, aby odpo‑ cząć po całym dniu pracy. W samym cen‑ trum parku znajduje się jezioro, a na jego środku – dawny letni pałac kadżarski, w któ‑ rym obecnie działa restauracja. Latem jest to idealne miejsce na wieczorny odpoczy‑ nek po całodniowym upale. ! Informacja turystyczna Tourist Information Office (ul. Ferdousiego, przy głównym wejściu na bazar; )  9.00–14.00, 16.00–19.00). To najpopularniejsze biuro informacji turystycznej; jego właściciel wie chyba wszystko na temat regionu, więc z pewnością odpowie na nasze pytania i pomoże zorganizować każdą wycieczkę. Dostaniemy tu również darmowe mapy miasta. Komunikacja Autobus. Główny dworzec znajduje się przy ul. Shari’ati, 3 km na południe od centrum Tebrizu. Odjeżdżają stąd autobusy do wszystkich większych miast w Iranie (zob. ramka obok), a także autobus miejski nr 160 do centrum Tebrizu. Autobusy i  dzielone taksówki do okolicznych miejscowości (m.in. do Osku) odjeżdżają z dworca Rah Ahan, znajdującego się przy bulwarze Mellat, w okolicy dworca kolejowego. Pociąg. Dworzec kolejowy znajduje się 4,5 km na zachód od centrum Tebrizu, odjeżdżają stąd pocią‑ gi m.in. do Teheranu (dwa dziennie; czas podróży 12 godz; cena ok. 450 tys. IRR) czy Meszhedu (raz dziennie, 24 godz.; ok. 1 mln IRR). Poleć książkę 203 i n d o h c a z n a r I z i r b e T Tebriz – odjazdy autobusów Cel podróży Ardabil Isfahan Maku Meszhed Raszt Sziraz Teheran Godzina odjazdu co godzinę 18.00, 18.30, 19.00 kilka razy dziennie 14.00 8.30 13.00 regularnie od 9.00 do 24.00 Cena 220 tys. IRR 600 tys. IRR 80 tys. IRR 940 tys. IRR 320 tys. IRR 860 tys. IRR 460 tys. IRR Czas przejazdu 4 godz. 12 godz. 3,5 godz. 20 godz. 6,5 godz. 21 godz. 8 godz. Samolot. Lotnisko położone jest 5,5 km na północ‑ ny zachód od centrum Tebrizu (dojazd autobusem miejskim nr 135 z ul. Motahhari) i obsługuje głównie połączenia krajowe: Teheran (ok. 1,5 mln IRR), Meszhed (ok. 2 mln IRR), Isfahan (ok. 2 mln IRR), Bandar ‑e Abbas (ok. 3,5 mln IRR). Komunikacja miejska. Z dworca przy ul. Shari’ati kursuje autobus miejski nr 160 do centrum Tebrizu (do placu Sa’at – mejdan ‑e sa’at; cena za przejazd 10 tys. IRR). W mieście funkcjonuje również od nie‑ dawna metro – plan jego rozbudowy jest imponujący, na razie jednak otwarto skromny odcinek od stacji „Egoli” do „Ostad ‑e Shahriar” na wschodzie Tebrizu. $ Noclegi Ô Hotel Ahrab, ul. Felestin; ( +98 41 3551 5116; ceny: jedynka 1,45 mln IRR, dwójka 2,4 mln IRR, trójka 4 mln IRR. Pokoje czyste i w dobrym stan‑ dardzie, przyjazna obsługa mówiąca w języku angielskim. Dobre śniadania w irańskim stylu. Ô Hotel Azerbaijan, ul. Shari’ati; @ www.azarba‑ ijanhotel.com; ceny: jedynka 850 tys. IRR, dwójka 1,3 mln IRR, trójka 1,6 mln IRR. Skromne, małe poko‑ je; obsługa hotelu mówiąca głównie po persku. Ô Hotel Kosar, ul. Imama Chomeiniego; ( +98 41 3553 7692; ceny: dwójka 1,3 mln IRR, trójka 1,5 mln IRR. Hotel niedawno przeszedł remont, więc pokoje są czyste i w dobrym stanie. Obsłu‑ ga głównie perskojęzyczna, ale znająca podsta‑ wy angielskiego. Ô Hotel Moravarid, ul. Imama Chomeiniego, @ www. tabrizmorvaridhotel.com; ceny: dwójka 1,4 mln IRR, trójka 1,9 mln IRR. Hotel mieści się w stuletnim, tra‑ dycyjnym budynku. Pokoje czyste i wygodne, obsłu‑ ga hotelu bardzo przyjazna i pomocna. Ô Hotel Sina, ul. Imama Chomeiniego; @ www. hotelsinatabriz.com; ceny: jedynka 1,25 mln IRR, Kup książkę dwójka 1,69 mln IRR. Średniej klasy hotel z rozsąd‑ nymi cenami; pokoje czyste, bardzo miła obsługa. Ô Mashhad Guesthouse, ul. Ferdousi; ( +98 41 3555 8255; pokoje bez łazienek, ceny: jedynka 250 tys. IRR, dwójka 550 tys. IRR, prysznic dodat‑ kowo płatny 60 tys. IRR. Dawniej mieścił się tu typowy dom turysty tylko dla Irańczyków, ale teraz dostępny jest również dla obcokrajowców. Mimo braku łazienek pokoje są czyste i zadbane. Wyżywienie Ô Restauracja Khaneh ‑ye Sabz, przy parku Elgoli (od strony placu Shahid Sharifzadeh); obiad ok. 350 tys. IRR. Można tu skosztować tradycyjnych potraw oraz standardowych irańskich kebabów. War‑ to odwiedzić miejsce także ze względu na wystrój. Ô Restauracja Shahriar, ul. Imama Chomeinie‑ go; obiad ok. 250 tys. IRR. Restauracja mieści się w dawnej tradycyjnej łaźni irańskiej i serwuje irań‑ skie dania, m.in. dizi. Ô Restauracja Tabriz Modern, ul. Shari’ati/Imama Chomeiniego; obiad ok. 300 tys. IRR. Kuchnia typo‑ wo irańska: począwszy od kebabów, przez irańskie gulasze z bakłażanem, a skończywszy na specja‑ le lokalu – kufte ‑je Tebrizi, czyli klopsie mięsnym nadziewanym jajkiem.  Ô Haj Ali Chelo Kebab, ul. Kolah Douzan (w oko‑ licach bazaru); obiad ok. 250 tys. IRR. Najpopu‑ larniejszy kebab w Tebrizie, stołują się tu głów‑ nie miejscowi. Warto odwiedzić to miejsce, aby poczuć klimat historycznych lokali bazarowych i domów herbaty (czaj chane), w których daw‑ niej toczyło się życie społeczne irańskiego miasta. Ô Restauracja Emarat, ul. Shari’ati; obiad ok. 200 tys. IRR. Kolejna restauracja oferująca dania kuchni irańskiej, ale serwująca je w nastrojowym pomieszczeniu z barem w kształcie łodzi. Poleć książkę Spis treści NIEZBĘDNIK TURYSTY ..................................................2 ZOBACZ KONIECZNIE .....................................................4 ZAPLANUJ PODRÓŻ ..................................................... 17 Trasa 1. Serce Iranu ...........................................................18 Trasa 2. Iran w pigułce .....................................................19 Trasa 3. Mieszanka kulturowa Iranu .............................20 Trasa 4. Nadkaspijska natura .........................................22 Trasa 5. Irański wschód ....................................................22 Trasa 6. Wyspy Zatoki Perskiej .......................................24 Trasa 7. Historyczna mozaika .........................................25 Trasa 8. Pustynna przygoda ...........................................27 WYDARZENIA KULTURALNE ..................................... 30 10 ZASAD ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA.......................................................... 33 INFORMACJE PRAKTYCZNE ................................ 34 Przed wyjazdem ................................................................34 Wybór czasu podróży ........................................................................34 Formalności wizowo‑paszportowe .............................................35 Ubezpieczenie ......................................................................................37 Zabezpieczenia medyczne ..............................................................37 Pieniądze .................................................................................................38 Źródła informacji o kraju ..................................................................39 Co zabrać? ...............................................................................................43 Przejazd ...............................................................................43 Podróż samolotem ..............................................................................43 Podróż drogą lądową .........................................................................43 Na miejscu ..........................................................................44 Poruszanie się po kraju ......................................................................44 Noclegi .....................................................................................................50 Wyżywienie ............................................................................................51 INFORMACJE A–Z ......................................................... 51 KRAJ W PIGUŁCE .......................................................... 67 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE ........................... 68 Charakterystyka geograficzna .......................................68 Klimat ........................................................................................................68 Wody .........................................................................................................69 Fauna i flora ............................................................................................69 Historia ................................................................................70 Początki ....................................................................................................70 Achemenidzi..........................................................................................71 Aleksander Macedoński....................................................................72 Sasanidzi ..................................................................................................72 Arabowie na ziemiach perskich ....................................................73 Rządy dynastii tureckich i mongolskich ....................................75 Safawidzi i państwo Abbasa I Wielkiego ...................................75 Afszarydzi i Zandowie ........................................................................77 Okres panowania Kadżarów ...........................................................78 Dynastia Pahlawich.............................................................................79 Rewolucja i proklamowanie Islamskiej Republiki Iranu .....82 Wojna iracko‑irańska ..........................................................................82 Iran współczesny .................................................................................83 Ustrój i gospodarka ..........................................................85 Społeczeństwo ..................................................................87 Rodzina ....................................................................................................89 Religia ..................................................................................90 Islam ..........................................................................................................91 Zaratusztrianizm ..................................................................................91 Bahaizm ...................................................................................................94 Chrześcijaństwo ...................................................................................94 Judaizm ....................................................................................................94 Język ....................................................................................94 Irański kalendarz ...............................................................95 Kultura i sztuka ..................................................................96 Architektura............................................................................................96 Bazary .......................................................................................................98 Literatura .................................................................................................98 Kino ..........................................................................................................101 Muzyka ...................................................................................................103 Nouruz ....................................................................................................105 Koczownictwo ....................................................................................106 Zurchane – domy siły ......................................................................106 Ta’arof ......................................................................................................108 Kuchnia Iranu.................................................................. 109 Kup książkę Poleć książkę 269 269 269 i i c c ś ś e e r r t t s s i i p p S S ZWIEDZANIE IRANU ...........................................115 REGION STOŁECZNY ..................................................117 Teheran ............................................................................ 118 Plac Chomeiniego i okolice ......................................... 121 Wokół parku Lale i Ogrodu Artystów ........................ 132 Most Natury i okolice .................................................... 134 Tadżrisz i Niawaran ........................................................ 136 Okolice Teheranu ........................................................... 147 Mauzoleum Imama Chomeiniego .............................................147 Darband .................................................................................................147 Toczal ......................................................................................................148 Rej ...................................................................................... 149 Kazwin (Qazwin) ............................................................ 151 IRAN ŚRODKOWY ......................................................157 Jazd ................................................................................... 158 Świątynia Czak Czak .........................................................................165 Garmeh ..................................................................................................165 Mejbod ...................................................................................................166 Karawanseraj Zein‑o‑din ................................................................166 Isfahan .............................................................................. 167 Kaszan .............................................................................. 176 Aran i Bidgol ........................................................................................181 Nuszabad – podziemne miasto ..................................................181 Pustynia Marandżab .........................................................................181 Abjane (Abyaneh) .............................................................................181 Sziraz ................................................................................. 182 Persepolis ..............................................................................................192 Naqsz‑e Rostam .................................................................................193 Pasargady ..............................................................................................194 Kom (Qom) ...................................................................... 194 IRAN ZACHODNI .........................................................197 Tebriz ................................................................................ 198 Kandowan.............................................................................................204 Zamek Babaka .....................................................................................204 Ardabil .............................................................................. 205 Sarein ......................................................................................................206 Hamadan ......................................................................... 207 Ganjnameh ...........................................................................................211 Jaskinia Ali Sadr ..................................................................................211 Kermanszah .................................................................... 212 Behistun .................................................................................................213 IRAN PÓŁNOCNY ........................................................215 Raszt .................................................................................. 216 Zamek Rudchan .................................................................................219 Masouleh...............................................................................................219 Bandar‑e Anzali .............................................................. 220 Damghan ......................................................................... 221 Badab‑e Surt ........................................................................................222 IRAN WSCHODNI ........................................................225 Kerman ............................................................................. 226 Rajen........................................................................................................229 Meszhed ........................................................................... 230 Kang ........................................................................................................237 Tus ............................................................................................................238 Lokalne Muzeum Zurchane ..........................................................239 Niszapur ........................................................................... 239 Drewniana wioska Czubin .............................................................241 IRAN POŁUDNIOWY ..................................................243 Bandar‑e Abbas.............................................................. 244 Minab ......................................................................................................248 Wyspa Ormuz ................................................................. 249 Wyspa Keszm (Qeszm) ................................................. 251 Wyspa Kisz ....................................................................... 256 SŁOWNICZEK POLSKO-PERSKI ...............................260 AUTOR PRZEWODNIKA ............................................267 SPIS TREŚCI ..................................................................268 SPIS MAP I PLANÓW MIAST ...................................270 SPIS RAMEK.................................................................271 INDEKS ..........................................................................272 LEGENDA ......................................................................276 Kup książkę Poleć książkę Spis map i planów miast Iran ........................................................................przednia okładka Trasa 1. Serce Iranu ......................................................................18 Trasa 2. Iran w pigułce ...............................................................20 Trasa 3. Mieszanka kulturowa Iranu .....................................21 Trasa 4. Nadkaspijska natura ...................................................22 Trasa 5. Irański wschód ..............................................................23 Trasa 6. Wyspy Zatoki Perskiej.................................................25 Trasa 7. Historyczna mozaika ..................................................26 Trasa 8. Pustynna przygoda .....................................................28 Teheran i okolice.........................................................................116 Teheran – centrum ....................................................................122 Teheran południowy .....................................................128–129 Teheran północny ...........................................................136–137 Iran środkowy ..............................................................................156 Jazd – stare miasto ....................................................................159 Jazd ..................................................................................................162 Isfahan ..................................................................................168–169 Kaszan .............................................................................................177 Sziraz .....................................................................................184–185 Iran zachodni ...............................................................................196 Tebriz ...............................................................................................200 Hamadan .......................................................................................208 Iran północny ...............................................................................214 Raszt .................................................................................................216 Iran wschodni ..............................................................................224 Meszhed ..............................................................................232–232 Iran południowy .........................................................................242 Bandar‑e‑Abbas ..............................................................246–247 Wyspa Keszm ...............................................................................253 Teheran – schemat metra ..................................tylna okładka Lubisz podróżować samodzielnie? Chciałbyś poznać historię, kulturę i przy- rodnicze atrakcje odwiedzanych krajów, regionów i miast? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie! Ten przewodnik pomoże Ci zaplanować wyjazd, stanie się Twoim wiernym towarzyszem podróży i zapewni pasjonu- jącą lekturę także po powrocie! W przewodniku: , niezbędne informacje praktyczne i krajoznawcze , szczegółowe opisy regionów, miejscowości, zabytków i obiektów przyrodniczych , kalendarium wydarzeń kulturalnych , liczne ciekawostki , przydatny słowniczek 30 67 8 map i planów ramek z ciekawostkami tras zwiedzania kraju http://bezdroza.pl Sprawdź najnowsze promocje: http://bezdroza.pl/promocje Przewodniki najchętniej czytane: http://bezdroza.pl/bestsellery Zamów informator podróżniczy: http://bezdroza.pl/newsletter Helion SA ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 230 98 63 e-mail: bezdroza@bezdroza.pl http://bezdroza.pl zobacz koniecznie niezbędnik turysty przejrzysty układ mapy z oznaczeniem atrakcji polonika ISBN 978-83-283-3987-3 Cena 49,90 zł
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Iran. Skarby Persji. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: