Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00228 004702 14988246 na godz. na dobę w sumie
Islam. Krótkie Wprowadzenie 18 - ebook/pdf
Islam. Krótkie Wprowadzenie 18 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 214
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-868-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

> KRÓTKIE WPROWADZENIE

- książki, które zmieniają sposób myślenia!

 

Islam to zarys podstawowych wiadomości na temat jednej z trzech największych religii świata. Skąd się biorą wewnętrzne podziały w islamie? Jakie zachodzą relacje między demokracją i światem Zachodu a islamem? Na czym polega idea świętej wojny z wrogami islamu? Czy kobieta może znaleźć spełnienie w świecie islamskim? Publikacja stanowi czytelne wyjaśnienie natury i przyczyn dramatycznych zdarzeń, z którymi mierzy się człowiek XXI wieku. W dobie globalizacji i ruchów migracyjnych to lektura niezbędna, by zrozumieć współczesny świat.

 

*

 

Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie.

Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje.

Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, prof. Jerzy Gajdka, prof. Piotr Stalmaszczyk.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Islam: A Very Short Introduction Rada Naukowa serii Krótkie Wprowadzenie Jerzy Gajdka, Ewa Gajewska, Krystyna Kujawińska Courtney Aneta Pawłowska, Piotr Stalmaszczyk Redaktorzy inicjujący serii Krótkie Wprowadzenie Urszula Dzieciątkowska, Agnieszka Kałowska Tłumaczenie Dorota Ściślewska Opracowanie redakcyjne Paweł M. Sobczak Skład i łamanie Munda – Maciej Torz Projekt typograficzny serii Tomasz Przybył Projekt okładki Katarzyna Turkowska Islam: A Very Short Introduction was originally published in English in 2012. This translation is published by arrangement with Oxford University Press. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego is solely responsible for this translation from the original work and Oxford University Press shall have no liability for any errors, omissions or inaccuracies or ambiguities in such translation or for any losses caused by reliance thereon © Copyright by Malise Ruthven © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2018 © Copyright for Polish translation by Dorota Ściślewska, Łódź 2018 Publikacja sfinansowana ze środków Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07576.16.0.M Ark. wyd. 8,7; ark. druk. 13,375 Paperback ISBN Oxford University Press: 978-0-19-9642878 ISBN 978-83-8088-867-8 e-ISBN 978-83-8088-868-5 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Spis ilustracji Spis map Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania drugiego Rozdział 1. Islam, muzułmanie i islamizm Rozdział 2. Koran i Prorok Rozdział 3. Boża jedność Rozdział 4. Szari’a i jej następstwa Rozdział 5. Kobiety i rodzina Rozdział 6. Dwa dżihady Dodatek. Pięć filarów islamu Odwołania bibliograficzne Literatura uzupełniająca Indeks Spis treści 7 9 11 17 23 53 85 113 131 159 193 199 203 207 5 Spis ilustracji 1. Zbliżenie na usytuowaną na centralnym dziedzińcu Wielkiego Meczetu Al-Ka’bę (Dom Boga), w której znajduje się święty Czarny Kamień © Popperfoto 2. Terminal Hadżdż w Dżuddzie Projekt: Skidmore, Owings i Merrill Fotografia: R. Gunay, dzięki uprzejmości Aga Khan Trust for Culture 3. Iluminowana strona z Koranu ‒ przykład pisma naschi © World of Islam Festival 4. Haram asz-Szarif (Kopuła na Skale i meczet Al-Aksa w Jerozo- limie) Fotografia: I. Awwad, dzięki uprzejmości Aga Khan Trust for Culture 5. Sufi odprawiający zikr niedaleko Omdurmanu Dzięki uprzejmości Trevora Mostyna 6. Demonstracja po wyjeździe szacha Mohammada Rezy Pahlawiego, 20 stycznia 1979 roku © Gamma/Frank Spooner pictures, fotografia: A. Mingam 7. Zdjęcie lotnicze Damaszku Fotografia: I. Serageldin, S. El-Sadek, [w:] The Arab City, s. 96 8. Maszrabijja w Kairze Fotografia: S. Angawi, dzięki uprzejmości Aga Khan Trust for Culture 9. Kobieta w burce © Reuters 10. Wielki Meczet w Niono (Mali) Kierownik budowy: Lassina Minta Fotografia: K. Adle, dzięki uprzejmości Aga Khan Trust for Culture Spis ilustracji 49 50 60 86 101 107 127 147 152 162 7 11. Meczet Amerykańskiego Stowarzyszenia Muzułmanów 164 Architekt: Gulzar Haider Fotografia: G. Haider, dzięki uprzejmości Aga Khan Trust for Culture 12. Derwisze z XVII-wiecznego manuskryptu © Weidenfeld Nicolson Ltd 13. Logo Hizballahu 165 183 Wydawca i autor przepraszają za ewentualne błędy i pomi- nięcia w powyższej liście. Jeśli tylko zostaną o nich powiado- mieni, dołożą wszelkich starań, by niezwłocznie usunąć niedo- ciągnięcia. Spis map 1. Muzułmanie w świecie 2. Rozwój i ekspansja islamu 3. Mekkocentryczny świat 19 20 21 Spis map 9 Przedmowa do wydania polskiego Od momentu, gdy ostatnia anglojęzyczna wersja tej książki trafiła do druku w roku 2012, zarówno świat islamu, jak i za- mieszkiwane przez muzułmanów kraje Zachodu stanowiły sce- nę niemal nieustającej przemocy. Dla przykładu, w listopadzie 2015 roku terroryści powiązani z Daeszem czy też ISIS ‒ samo- zwańczym „kalifatem” z kwaterą główną w Mosulu na półno- cy Iraku ‒ przeprowadzili serię skoordynowanych ataków przy francuskim stadionie narodowym w czasie meczu piłki nożnej oraz podczas koncertu rockowego w popularnej sali widowisko- wej Bataclan, gdzie napastnicy, nim wysadzili się w powietrze, zdołali wziąć zakładników. Ekstremiści zabili wówczas łącznie 130 osób. Innego ataku, który zelektryzował światową opinię publiczną, dopuściło się kilka miesięcy wcześniej dwóch braci związanych z jemeńską gałęzią Al-Ka’idy. Terroryści wtargnę- li do biura „Charlie Hebdo”, magazynu satyrycznego regularnie ośmieszającego Proroka Muhammada1 i prawo szari’i, na równi z systematycznym natrząsaniem się z innych religii. Ten atak na francuską tradycję wolności słowa spotkał się z natychmiastową i spontaniczną reakcją Francuzów, którzy – wraz z prezyden- tem François Hollande’em i wieloma światowymi przywódca- 1 W języku polskim imię Proroka tłumaczono tradycyjnie za pomocą zniekształ- conej, pochodzącej najprawdopodobniej z języka francuskiego, formy Mahomet. Zważywszy na liczne problemy, jakie niesie za sobą zastosowanie tradycyjnego za- pisu (by wspomnieć tu tylko niepotrzebne rozróżnienie imienia Proroka i jego licz- nych imienników), i wpisując się w dominujący w ostatnich latach trend, tłumaczka zdecydowała się jednak na zapis bliższy arabskiemu pierwowzorowi [wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki]. Przedmowa do wydania polskiego 11 mi – wzięli udział w marszu pod hasłem „Je suis Charlie”. W Pa- ryżu zgromadził on co najmniej milion osób, w jego lokalnych wydaniach uczestniczyły zaś kolejne dwa miliony ludzi. Publiczny wyraz solidarności z  ofiarami, spośród których część miała jakoby „znieważyć” islam i Proroka, zdradza niepo- kojącą prawdę o naszych czasach. Z jednej strony, widok idą- cych pod rękę liderów politycznych dowodził, że postoświece- niowy Zachód nie zamierza rezygnować z takich wartości jak wolność słowa i prawo do krytykowania religii, z drugiej strony zaś, uwagę zwracały zachowania muzułmańskich uczniów szkół francuskich, którzy odmawiali uczczenia pamięci ofiar minutą ciszy. Wielu obserwatorów zauważało, że hasło „Je suis Charlie” ‒ bardziej niż jako obrona kwintesencji europejskich wartości ‒ mogło być postrzegane jako zawoalowany atak na imigran- tów, część tego samego zrywu, który znajduje odzwierciedlenie w renesansie skrajnej prawicy w wielu zakątkach Europy, a także w wyborze miliardera Donalda Trumpa na prezydenta Stanów Zjednoczonych w listopadzie 2016 roku. Podczas kampanii pre- zydenckiej Trump pozyskał przychylność znacznej części opinii publicznej, twierdząc, że muzułmanie powinni „posprzątać wła- sny bałagan”, zanim zezwoli im się na podróż do USA. W tym kontekście brutalne ataki na niewinnych fanów fut- bolu i bywalców koncertów reprezentują coś znacznie bardziej niepokojącego niż szał czy społeczna alienacja pojedynczych za- machowców, naświetlane i analizowane w relacjach medialnych. Są one tykającą bombą w znacznie większym arsenale resenty- mentów narosłych na długo przed horrorem 11 września i, bę- dącą jego następstwem, „wojną z terroryzmem”, która przyniosła śmierć lub tułaczkę milionów ludzi w Syrii i Iraku. Podczas gdy zachodni populistyczni komentatorzy przypisują wybuch kon- fliktów „inherentnie brutalnej” naturze islamu, przejawiającej się poprzez jego nieumiejętność pogodzenia się z nowoczesnością, w bardziej wyważonych stanowiskach przewija się opinia, iż kon- flikty te to w dużej mierze rezultat napięć o charakterze geopo- litycznym (na poziomie globalnym między USA a odradzającą się Rosją, zaś na niwie regionalnej między fundamentalistyczną 12 Islam sunnicką Arabią Saudyjską a zdominowanym przez szyitów Ira- nem) ‒ konfliktów, które, podobnie jak spór izraelsko-palestyń- ski, wciąż nie doczekały się rozwiązania. Jakkolwiek kwestie te co do zasady godzą w szerszy porządek międzynarodowy, retory- ka religijna ‒ nie mówiąc o aktywizmie religijnym ‒ przyczynia się również do narastania podziałów w obrębie samego islamu. Tło tego procesu zostało pokrótce przedstawione w rozdziale 3 niniejszej książki, jednak od czasu jej powstania wzajemne ani- mozje uległy dramatycznemu wzrostowi. Istotną częścią problemu jest, moim zdaniem, problem kon- solidacji państwa. W  wielu miejscach, a  szczególnie w  świe- cie arabsko-muzułmańskim, współczesne państwo narodowe –  z  granicami wyznaczonymi przez Europejczyków i  popar- tymi przez międzynarodowe instytucje –  ustanowione de- cyzją zachodnich rządów po upadku imperium osmańskiego w 1918 roku, nie dotrzymało obietnicy lepszego życia złożonej swym obywatelom. Szczególnie poważnie problem ten rysuje się w  tzw. państwach rentierskich, o  gospodarkach napędzanych eksportem węglowodorów: fundamentalna umowa społeczna, przyznająca obywatelom prawo do wyboru swych rządów w za- mian za płacenie podatków, jest tam jedynie mrzonką. Państwo kupuje sobie poparcie hojną dystrybucją wpływów ze sprzedaży gazu ziemnego i ropy naftowej, przyzwalając przy tym na ist- nienie groteskowej wręcz dysproporcji majątkowej między przy- wódcami plemiennymi, roszczącymi sobie prawo do dochodów z wydobycia kopalin, a armią cudzoziemskiej siły roboczej, po- zbawionej dostępu do praw, jakimi cieszą się obywatele, i z kata- logiem dostępnych zawodów ograniczonym do prac manualnych i budowlanych. Poza rozdawnictwem bogactw Królestwo Arabii Saudyjskiej i państwa Zatoki budują swą legitymizację w opar- ciu o rolę obrońców islamu, co w praktyce oznacza uprzywilejo- wywanie sunnickiej większości względem szyickich rywali. We wczesnonowożytnej Europie władze państwa również podkre- ślały własny autorytet kosztem różnorodności religijnej, pomi- mo oczywistych różnic można zatem dostrzec wyraźne analogie między rozłamem wyznaniowym nękającym współczesny świat Przedmowa do wydania polskiego 13 muzułmański a pojedynkiem sił reformacji i kontrreformacji na Starym Kontynencie. Tak jak we wczesnonowoczesnej Europie, konformizm religijny używany jest do konsolidacji władzy pań- stwa. W Iranie duchowieństwo szyickie sprawuje władzę bezpo- średnio. W Arabii Saudyjskiej wahabizm ‒ nurt o długiej historii wrogości wobec szyizmu ‒ pełni funkcję ideologii państwowej. Jak zauważyło wielu komentatorów, Daesz (czy też ISIS), pod przywództwem samozwańczego kalifa Abu Bakra al-Baghda- diego ‒ wraz ze swoim zamiłowaniem do publicznych dekapita- cji i rzezi ludności uważanej za wrogą lub niewierną, ze swoim mizoginizmem i  przywróceniem niewolnictwa ‒  podejrzanie przypomina kulturę saudyjską, w łonie której się zrodził. Za- sadnicza różnica między ISIS a saudyjskim wahabizmem polega jednak na tym, iż pośród chaosu panującego w Syrii i Iraku gru- py takie jak Daesz czy Dżabhat an-Nusra nie są objęte kontrolą ze strony modernizatorskiego, opartego na dekretach systemu, który funkcjonuje obecnie nawet w Arabii Saudyjskiej. W Euro- pie reformacja i kontrreformacja doprowadziły do wzrostu wła- dzy państw, tak protestanckich, jak i katolickich, ułatwiając im transformację od zlepku terytoriów dynastycznych zależnych od magnatów i zgromadzeń przedstawicielskich (w wolnych mia- stach) do scentralizowanych monarchii. Jakkolwiek pluralizm religijny zdołał gdzieniegdzie zwyciężyć (chociażby w Rzeczpo- spolitej Obojga Narodów do XVII wieku włącznie), w pozostałej części Europy tolerancja ulegała osłabieniu, władcy w narzuce- niu konformizmu religijnego widzieli bowiem drogę do osią- gnięcia absolutnego posłuszeństwa poddanych. Zdarzało się też, że pewne grupy wykształcały konkretną tożsamość religijną jako środek oporu wobec obcych rządów. Podobny nacisk na konfor- mizm religijny ‒ wspomagany przez saudyjsko-irańską rywali- zację i politykę uzależnionych od ropy naftowej zachodnich rzą- dów ‒ widać we współczesnym świecie islamu, jako że państwo narodowe (postimperialny implant, obcy tradycyjnemu plurali- zmowi opartemu na zasadzie „żyj i pozwól żyć innym”) usiłu- je narzucić społeczeństwu biurokratyczno-militarną kontrolę. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że rywalizację regionalną wzmaga 14 Islam globalne napięcie między odradzającą się Rosją a Stanami Zjed- noczonymi – których prezydent, w ramach nacjonalistycznego programu „uczynienia Ameryki na nowo wielką”, snuje wizje za- kazu wjazdu do USA dla obywateli co najmniej sześciu państw muzułmańskich – perspektywy pokojowego rozwiązania pod- szytych religią konfliktów są nikłe. I, podobnie jak we wczesno- nowożytnej Europie, to biednym i bezbronnym, a nie książętom i kaznodziejom, przyjdzie za to zapłacić najwyższą cenę. Przedmowa do wydania drugiego Od 11 września 2001 roku temat islamu niezmiennie pozo- staje obiektem wzmożonego zainteresowania światowych me- diów. Terminy znane wcześniej głównie uczonym i muzułma- nom – takie jak dżihad (walka, czy też ‘święta wojna’) i fatwa (opinia prawna), a także hidżab (nakrycie głowy noszone przez muzułmanki) oraz nikab i burka (zasłony całkowicie zakrywa- jące kobiece ciała) – na dobre zagościły w codziennym języku. Podobnie wachlarz zagadnień obejmujący kwestie od zamachów samobójczych po damską garderobę przebojem wdarł się do świadomości politycznej i społecznej nie tylko krajów zamiesz- kiwanych w większości przez muzułmanów, lecz także państw, gdzie stanowią oni znaczną mniejszość. W  prezentowanej książce próbuję choć trochę przybliżyć złożoność kontekstu, w jakim zaistniały niedawne kontrower- sje i wydarzenia. Napisanie Krótkiego Wprowadzenia do reli- gii wyznawanej obecnie przez około jedną piątą ludności świata było karkołomnym zadaniem. Zwięzłość formy wymuszała se- lekcję informacji, selekcja z kolei oznaczała pominięcie niektó- rych wątków. Biorąc pod uwagę ogromną różnorodność społe- czeństw zaszufladkowanych jako „muzułmańskie”, jakikolwiek proces wyboru czy wykluczenia nieuchronnie pociąga za sobą pewne zniekształcenie rzeczywistości. Podejmując decyzję, by skupić się na wybranych zagadnieniach kosztem innych kwestii, mam świadomość, że daję posłuch własnym instynktom i prefe- rencjom. W swoim życiu pracowałem i jako dziennikarz, i jako naukowiec, czerpałem więc z doświadczeń zdobytych na każ- Przedmowa do wydania drugiego 17 dym z tych pól. Drzemiący we mnie dziennikarz może poszczy- cić się okiem do nagłówków. Świadom tego, że „islam” i „isla- mizm” postrzegane są przez wielu ludzi Zachodu jako wrogie siły, największe wyzwanie ideologiczne dla postoświeceniowego liberalizmu od czasu upadku ZSRR, poświęciłem polityce wię- cej miejsca niż, można by rzec, uprawniał mnie do tego temat. To samo wypadałoby powiedzieć o rozdziale poświęconym ko- bietom i rodzinie ‒ kontrowersyjnemu tematowi odgrywającemu czołową rolę we współczesnych mediach. Jednocześnie obecny we mnie naukowiec usiłował uniknąć posługiwania się stereo- typami lub niefrasobliwymi uogólnieniami, które towarzyszą zazwyczaj medialnej prezentacji tych wzbudzających emocje kwestii. Wczesne szkice pierwszego wydania tej książki zaszczycili lekturą mój były i nieodżałowanej pamięci kolega z Uniwersy- tetu w  Aberdeen, nieżyjący już profesor James Thrower, oraz uczeni poproszeni o konsultację przez Wydawnictwo Uniwer- sytetu Oksfordzkiego. Pragnę podziękować im za wskazówki, ślę również wyrazy wdzięczności Deniz Kandiyoti, która – prze- czytawszy pierwotną wersję rozdziału 5 – wspomogła mnie cen- nymi spostrzeżeniami zaczerpniętymi z  jej skarbnicy wiedzy o bliskowschodnich kulturach i feminizmie. Nowa edycja wiele zawdzięcza zaś dyskusjom z przyjaciółmi i kolegami po fachu – zbyt licznymi, by wymienić ich tu z imienia. Pragnę jednakże złożyć szczególne podziękowania George’owi Millerowi, nie- zwykle życzliwemu i pomocnemu wydawcy, który zlecił i nad- zorował wydanie pierwszej edycji mej książki, autorom licznych opracowań uwzględnionych w nowej, uaktualnionej bibliografii, a także recenzentom ‒ w szczególności Robertowi Silversowi z „New York Review of Books”, który obdarzył mnie przywile- jem recenzowania książek. 0 9 d a n o p e i i i c e w ś w e n a m ł u z u M . 1 a p a M 4 4 6 – 2 3 6 u m a s i l j a s n a p s k E 0 5 7 – 4 4 6 u m a s i l j a s n a p s k E u m a l s i a j s n a p s k e i j ó w z o R . 2 a p a M Mapa 3. Mekkocentryczny świat
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Islam. Krótkie Wprowadzenie 18
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: