Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00461 007864 15700323 na godz. na dobę w sumie
Izaak Cylkow – życie i dzieło - ebook/pdf
Izaak Cylkow – życie i dzieło - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 129
Wydawca: Austeria Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-61978-62-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> słowniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W związku z przypadającą w 2008 roku setną rocznicą śmierci kaznodziei Wielkiej Synagogi, z inicjatywy Wydawnictwa Austeria, zorganizowano w Żydowskim Instytucie Historycznym sesję naukową Rabin Izaak Cylkow (1841–1908). Sesja przygotowana została wspólnie przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, Katedrę Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Zakład Studiów Żydowskich Uniwersytetu Wrocławskiego. W książce zebrano artykuły autorów, którzy wzięli udział w rocznicowych uroczystościach. Teksty ukazują prawdziwy kontekst działalności Izaaka Cylkowa w Warszawie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Izaak Cylkow (1841–1908) życie i dzieło pod redakcją Michała Galasa Wydawnictwo Austeria Kraków ∙ Budapeszt 2011 Henryk Halkowski o Izaaku Cylkowie wstęp Michał Galas i. życie „Brat mój, człowiek kosmaty, a ja człowiekiem gładkim” – o ewolucji stosunku żydów postępowych do tradycyjnych Agnieszka Jagodzińska Izaak Cylkow – postać z „krainy snów uroczych” Zofia Borzymińska Złota Księga Wielkiej Synagogi w Warszawie Eleonora Bergman ii. dzieło Izaak Cylkow – tłumacz poezji liturgicznej Maciej Tomal Reforma judaizmu w kazaniach i mowach Izaaka Cylkowa Michał Galas Biblia dla Żydów Polaków - projekt Izaaka Cylkowa Piotr Paziński i 5 11 39 57 71 83 95 Izaak Cylkow Najwyraźniej praca całego życia, dzieło Cylkowa, trwa jako samotny monument na cmentarzysku polskich Żydów Czesław Miłosz W przedmowie do swojego przekładu Księgi Psalmów pisze Czesław Miłosz, że decydującym powodem podjęcia tej pracy było zapoznanie się z mikrofilmem dwujęzycznego, polsko-hebrajskiego wydania Biblii z przekładem Izaaka Cylkowa. Na wydanie to zwrócił mu uwagę ko- lega z uniwersytetu w Berkeley, znakomity logik i matematyk Alfred Tarski. Poeta uważa, że jest to przekład zarówno poetycko piękny, jak i bardzo wierny (co przecież tak rzadko idzie w parze). Miłosz pod- kreśla, że Cylkow stara się zachować kolejność słów oryginału. Zauwa- ża, że Cylkow, „wrażliwy na modulację hebrajskiej frazy, nieco inaczej kształtuje werset niż czynią to Biblie, zarówno katolickie, jak i prote- stanckie, zawsze... ulegające wpływowi składni łacińskiej”. Przyznając się do tego, iż stale odwołuje się do jego rozwiązań, swój własny prze- kład określa jako „ciągłą z nim rozmowę”. Czytającym po polsku (w tym także i władającym tym językiem Żydom) przypomniał postać Izaaka Cylkowa po wielu latach kom- pletnego zapomnienia dopiero wielki poeta-laureat Nagrody Nobla. Jest to niezasłużone zapomnienie – był przecież Cylkow pierwszym rabinem (z tytułem kaznodziei) w Wielkiej Synagodze przy Tłomac- kiem w Warszawie. Jeśli do 30 lat sprawowania tej funkcji dołożymy 13 poprzednich lat, kiedy był kaznodzieją w synagodze mieszczącej się przy ulicy Daniłowiczowskiej, to okaże się, że był on duchowym i przywódcą postępowej społeczności żydowskiej w Warszawie przez 43 lata, a więc dłużej niż razem wzięci obaj jego następcy – Samuel Abraham Poznański (od 1908 do 1921) i Mojżesz Schorr (od 1922 do 1939). Pamiętano o Poznańskim i Schorze, uczestniczącym w życiu politycznym – zapomniano o Cylkowie, który unikał zbytniego anga- żowania się w te sprawy, poświęcając swój czas nauczaniu religii i pra- cy nad przekładaniem Biblii i modlitewnika. Nie pamiętano o jego nieocenionych zasługach w zbliżeniu społeczności polskiej i żydow- skiej. Najbardziej zadziwiające jest jednak tak kompletne zapomnienie dokonanego przez Izaaka Cylkowa jedynego (jak dotąd) żydowskiego przekładu Tanachu (czyli Biblii hebrajskiej) na język polski. Gdyby historia potoczyła się inaczej, to Tanach razem z przekładem Cylkowa byłby wielokrotnie wznawiany i studiowany. Dzieło Cylkowa byłoby komentowane i dyskutowane; powstawałyby inne żydowskie przekła- dy Biblii hebrajskiej na język polski, a ich autorzy odwoływaliby się do rozstrzygnięć Cylkowa i proponowaliby własne, odmienne rozwiąza- nia trudnych problemów stojących przed tłumaczeniem tego tekstu. Tak się jednak nie stało. Dzieło Cylkowa pozostało – jak to określił Czesław Miłosz – „samotnym monumentem na cmentarzysku pol- skich Żydów”. Środowisko, dla którego przeznaczony był przekład Cylkowa – a więc społeczność Żydów postępowych – było w owym czasie nie- zwykle istotne i odgrywało wielką rolę w życiu polskich Żydów. Przy- stępując do pracy nad swoim tłumaczeniem, Izaak Cylkow nie mógł wiedzieć, że jego znaczenie tak osłabnie w  następnych latach; nie mógł też oczywiście przewidzieć Zagłady Żydów w latach ii wojny światowej, co w tak brutalny i okrutny sposób całkowicie zniszczyło to środowisko. Patrząc dziś na tych ludzi, bardzo często czynimy to w sposób ahistoryczny, nie rozumiejąc ich sytuacji. Być może jednak – paradoksalnie – dopiero teraz, ponad sto lat później, jesteśmy w stanie ich zrozumieć. Nie byli to bowiem wcale Żydzi reformowani (jako że w Polsce, w przeciwieństwie do Niemiec czy też późniejszych Stanów Zjednoczonych – nie było Synagogi Reformowanej), ani też Żydzi, którzy zerwali z religią (tak jak to zrobili świeccy jidyszyści). Wśród ii postępowych Żydów byli i tacy, dla których „jarzmo Tory” było zbyt ciężkim brzemieniem i którzy usiłowali się od niego uwolnić. W więk- szości byli to jednak ludzie szczerze przywiązani do żydowskiej tra- dycji. Dla nich postępowość łączyła równoczesne bycie religijnymi Żydami i stanowienie części polskiego społeczeństwa – a więc pozwa- lała być równocześnie Żydami i Polakami (tak jak obecnie w Stanach Zjednoczonych Żydzi są zarazem Amerykanami). Chcieli być poboż- nymi Żydami w domu i w synagodze, zaś takimi samymi ludźmi jak wszyscy wokół nich, w pracy czy na ulicy. Tradycja wielonarodowej i wielowyznaniowej przedrozbiorowej Rzeczypospolitej – wciąż żywa w xix wieku – zdawała się sprzyjać takim zamiarom. Historia potoczyła się jednak inaczej. Na przełomie xix i xx wie- ku załamała się w  Polsce polityczna, obywatelska koncepcja naro- du – zastąpiona koncepcją etniczną, nieuchronnie pociągającą za sobą „pomniejszenie ojczyzny”, zamknięcie jej w  granicach narodowych, językowych i  wyznaniowych. Doprowadziło to do triumfu modelu Polaka-katolika, do tej pory odrzucanego przez wszystkie demokra- tyczne ugrupowania w Polsce i na emigracji, przeciwstawnemu mode- lowi Polaka-Europejczyka. W sytuacji nieistnienia państwa polskiego deifikacja pojęcia narodu polskiego nie była aż tak trudna. Żydzi zaś nie tylko znaleźli się poza „organicznym ciałem Polskiego Narodu”, ale wręcz uznani zostali za czynnik chorobotwórczy, za zarazki zagra- żające temu „ciału”. Polska była wówczas podzielona między ościenne mocarstwa: Rosję, Niemcy i Austro-Węgry; w każdej z jej części inni byli wrogowie i inni sojusznicy. Żydzi zaś byli wszędzie. Dlatego też przywódcy rodzącego się wówczas polskiego ruchu narodowego uznali antysemityzm za najlepsze spoiwo polskiego nacjonalizmu. W tak poj- mowanej „polskiej ojczyźnie” nie było już miejsca dla Żydów – także i dla tych, którzy chcieli zasymilować się z polskim społeczeństwem. Przed tymi ludźmi stanął więc dramatyczny wybór: czy być Żydami, czy Polakami – jako że równocześnie i Żydami, i Polakami być nie mogli. W xx wieku większość rozczarowanych asymilatorów przeszło na pozycje syjonizmu – ruchu dążącego do utworzenia żydowskiej oj- czyzny w Erec Israel (w Palestynie). Ci, którzy nie chcieli przestać być iii Polakami, mieli przed sobą praktycznie tylko jedno drogę – konwer- sję na katolicyzm. Nic zatem dziwnego, że w takiej atmosferze dzieło Cylkowa nie mogło liczyć na zainteresowanie – inne były problemy i inne priorytety. Widzimy obecnie w Polsce nieliczne co prawda, ale wyraziste środowisko pobożnych Żydów, używających na co dzień ję- zyka polskiego. Przedstawiciele tego środowiska mogą zatem uważać się także za dziedziców tradycji xix-wiecznych zwolenników juda- izmu postępowego. Ale oczywiście przekłady Cylkowa przeznaczone są nie tylko dla nich. Czytać i studiować je mogą wszyscy – tak Żydzi, jak i Polacy; zainteresowani hebrajską Biblią, ale także wzajemnym oddziaływaniem na siebie polszczyzny i hebrajszczyzny, Polaków i Ży- dów. Henryk Halkowski (ze wstępu do wydania Tory w tłumaczeniu Izaaka Cylkowa, Wy- dawnictwo Austeria, Kraków 2006) Karta tytułowa Złotej Księgi wstęp W 2006 roku Wydawnictwo Austeria rozpoczęło wydawanie reprintów Biblii hebrajskiej w tłumaczeniu Izaaka Cylkowa, poprzedzonych rów- nocześnie nowymi wstępami. Niestety niewiele osób identyfikowało wtedy tłumacza z kaznodzieją Wielkiej Synagogi w Warszawie działa- jącym tam na przełomie xix i xx wieku. Kolejne księgi biblijne przyno- siły nowe informacje o Izaaku Cylkowie i jego dziele, ale pozostawiały także pewien niedosyt dotyczący kontekstu powstania przekładu i in- formacji o jego działalności. W związku z przypadającą w 2008 roku setną rocznicą śmierci kaznodziei Wielkiej Synagogi, z inicjatywy Wy- dawnictwa Austeria, zorganizowano 8 grudnia 2008 roku w Żydow- skim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma w Warsza- wie sesję naukową Rabin Izaak Cylkow (1841–1908) – w setną rocznicę śmierci. Sesja przygotowana została wspólnie przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, Katedrę Judaistyki Uniwer- sytetu Jagiellońskiego oraz Zakład Studiów Żydowskich Uniwersytetu Wrocławskiego. Część naukową poprzedzono skromną uroczystością na warszawskim Cmentarzu Żydowskim, o której wspomina w swoim artykule Piotr Paziński. W  niniejszej książce zebrano artykuły autorów, którzy wzięli udział w rocznicowych uroczystościach. Teksty zostały tak uszere- gowane, aby pokazać kontekst działalności Izaaka Cylkowa w War- szawie. Agnieszka Jagodzińska w swoim artykule przedstawia róż- ne środowiska Żydów warszawskich w xix wieku, ze szczególnym uwzględnieniem Żydów „postępowych”. Autorka koncentruje się także na programach reformy judaizmu integracjonistów warszaw- skich i próbie umieszczenia Cylkowa w ich planie. Kolejne teksty po- święcone są wybranym zagadnieniom z bogatego życia i działalności 7 Cylkowa. Zofia Borzymińska omawia jego młode lata, przybycie do Warszawy i  początki kariery kaznodziejskiej. Eleonora Bergman natomiast koncentruje się na jednym z  najważniejszych źródeł do dziejów społeczności postępowej w Warszawie związanej z synago- gami przy Daniłowiczowskiej i na Tłomackiem, jakim jest tzw. Złota Księga, zawierająca kronikę najważniejszych wydarzeń z życia tego środowiska. W tekście Michała Galasa można znaleźć analizę mów i kazań Cylkowa oraz rekonstrukcję jego programu reformy w juda- izmie. Kolejne artykuły odnoszą się do działalności translatorskiej kaznodziei z Wielkiej Synagogi. Maciej Tomal zwraca uwagę na do- robek Izaaka Cylkowa jako tłumacza hebrajskiej poezji liturgicznej – nieco zapomniany aspekt jego twórczości. Artykuł Piotra Pazińskie- go poświęcony został tłumaczeniom Biblii hebrajskiej. Tekst ten nie tylko przedstawia dzieło Cylkowa, ale równocześnie porównuje go z innymi przekładami Biblii na język polski, uwypuklając unikatowy charakter tłumaczeń Cylkowa. Autorzy tomu mają ogromną nadzieję, iż niniejsza publikacja przy- czyni się do lepszego poznania niezwykłego człowieka oddanego spra- wie poprawy relacji żydowsko-polskich. Dziękuję bardzo Wydawnictwu Austeria, bez wsparcia którego ni- niejsza publikacja nie mogłaby powstać. Michał Galas
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Izaak Cylkow – życie i dzieło
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: